Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Oscar Wilde

Oscar Wilde
**Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde** (Oktoba 16, 1854 – Novemba 30, 1900) alikuwa mshairi wa Ireland na pia mwandishi wa maigizo ya vitabu.

Baada ya kuandika sana katika miaka ya 1880 alikuwa miongoni mwa waandishi maarufu sana jijini London katika miaka ya 1890.

Amekuwa akikumbukwa sana kutokana na kuandika maigizo mengi pamoja na kuwa na misemo mizuri. Pia anakumbukwa sana kutokana na kazi yake iliyojulikana kama *The Picture of Dorian Gray*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mwandishi fulani bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Oscar Wilde** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Serikali

Aina za Serikali
**Serikali** (kutoka Kiajemi سرکاری, *serkari*, mamlaka) ni watu na taasisi ndani ya jamii hasa dola vyenye mamlaka ya kutawala na kufanya maazimio kwa wote katika eneo fulani.Serikali inatunza na kutekeleza sheria, kanuni na miongozo na kuendesha shughuli muhimu za umma.
Shabaha kuu ya serikali ni kutunza amani na usalama wa raia katika jamii.

## Mifumo mbalimbali ya serikali

### Serikali ya shirikisho au serikali kuu

Kuna serikali za ngazi mbalimbali kwa mfano kwenye taifa, jimbo, mji na kijiji. Taratibu hutofautiana kati ya nchi na nchi. Katika mfumo wa shirikisho mamlaka ya serikali hugawiwa kwa kusudi kwenye ngazi mbalimbali hasa za taifa na jimbo.

Kinyume chake ni itikadi ya serikali kuu inayoweka mamlaka yote katika ngazi ya serikali kuu inayoweza kuamua kukabidhi sehemu ya madaraka yake kwa maeneo na vitengo vya kiutawala.

### Serikali ya mtu mmoja au ya watu wengi

Kati ya tofauti za kwanza katika mifumo ya serikali ni swali kama mtawala wa juu awe na madaraka yote au kama anapaswa kupewa mamlaka kwa muda tu tena kwa pamoja na watu wengine.

Udikteta na Ufalme mwenye mamlaka yote ni mifano ya serikali ya mtu mmoja asiyebanwa na mamlaka mengine.

Mahali pengi mfumo wa demokrasia umefaulu zaidi unaounda utawala juu ya uchaguzi wa raia wengi au wote na kukabidhi mamlaka kwa muda tu.

Hata hapa kuna tofauti kama katiba inampa mkuu wa serikali mamlaka mengi sana (kwa mfano mfumo wa serikali ya kiraisi) au kama inagawa mamlaka zaidi kati ya watendaji na bunge (serikali ya kibunge).

Tofauti kati ya jamhuri na serikali ya kifalme siku hizi si kubwa sana kwa sababu karibu wafalme wote hukubali Ufalme wa Kikatiba wakifuata katiba ya nchi.

## Serikali katika mfumo wa mihimili ya utawala

Zamani serikali ilikuwa jina kwa mamlaka yote ya dola. Siku hizi nadharia ya mgawanyo wa madaraka inaangaliwa zaidi.

Katika mfumo wa mgawanyo wa madaraka mamlaka hugawiwa kati ya mihimili mitatu ya utawala:

* serikali au mamlaka ya utendaji inayotekeleza sheria
* bunge au mamlaka ya kutunga sheria
* mahakama au mamlaka ya kuamulia sheria

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya siasa bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Serikali** Unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuongezea habari Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari. |
# 1799

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 17 |
**Karne ya 18**
| Karne ya 19
| ►

◄ |
Miaka ya 1760 |
Miaka ya 1770 |
Miaka ya 1780 |
**Miaka ya 1790**
| Miaka ya 1800
| Miaka ya 1810
| Miaka ya 1820
| ►

◄◄ |
◄ |
1795 |
1796 |
1797 |
1798 |
**1799**
| 1800
| 1801
| 1802
| 1803
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1799 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

* 9 Novemba - Napoleon Bonaparte anapindua serikali ya Ufaransa.

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

* 6 Juni - Aleksander Pushkin, mwandishi kutoka Urusi

## Waliofariki

* 29 Agosti - Papa Pius VI
* 14 Desemba - George Washington, Rais wa kwanza wa Marekani

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1799
# Carolina Kusini

maeneo yaliyoathiriwa na corona Carolina ya kusini
[[Picha: :Charlestonhome.jpg|thumbnail|right|280px|Sehemu ya Jimbo la South Carolina]]

|  |
| --- |
| South Carolina *Palmetto State* |
|  |
|  **Bendera** |  **Nembo** |
| Nchi |  Marekani |
| Mji mkuu | Columbia |
| **Eneo** |
|  - Jumla | 82,932 km²
 |
|  - Kavu | 77,983 km²  |
|  - Maji | 4,949 km²  |
| Tovuti:
 |

**South Carolina** (Karolina ya Kusini) ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Iko katika kusini-mashariki ya Marekani bara. Imepakana na North Carolina, Georgia na Bahari ya Atlantiki.

Mji mkuu pia mji mkubwa wa jimbo ni Columbia. Kati ya miji mingine yenye maana ni Charleston, Greenville, Spartanburg, Anderson, Sumter, and Florence.

South Carolina ilikuwa koloni ya Uingereza tangu 1729 na pia moja kati ya koloni 13 zilizoasi dhidi ya Uingereza mwaka 1776 na kuunda nchi mpya ya Marekani tangu 1778.`

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 Carolina Kusini

| Majimbo ya Marekani |
| --- |
|
Alabama • Alaska • Arizona • Arkansas • California • Colorado • Connecticut • Delaware • Florida • Georgia • Hawaii • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Kansas • Kentucky • Louisiana • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Mississippi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • New Hampshire • New Jersey • New Mexico • New York • North Carolina • North Dakota • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pennsylvania • Rhode Island • South Carolina • South Dakota • Tennessee • Texas • Utah • Vermont • Virginia • Washington • West Virginia • Wisconsin • Wyoming |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Marekani bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Carolina Kusini** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Arduino

**Arduino** ni jukwaa la kifaa na programu linalotumika kwa maendeleo ya miradi ya elektroniki kwa urahisi. Lilianzishwa mwaka 2005 nchini Italia na lengo la kutoa njia rahisi kwa wanafunzi na wabunifu kuunda mifumo ya elektroniki. Arduino limepata umaarufu duniani kwa kutumika katika mradi wa ubunifu, elimu, na prototyping.

## Historia

Arduino ilianzia katika Chuo cha Dizaini cha Ivrea, Italia, ambapo walihitaji mbadala rahisi kwa vifaa vya gharama kubwa vya elimu.Mapema, jukwaa hili liliundwa kwa bodi rahisi za microcontroller, programu rahisi, na lugha ya programu iliyo rahisi kuelewa.

## Matumizi

Arduino hutumika kwa miradi mbalimbali kama vile roboti, vifaa vinavyoweza kupimwa na kudhibitiwa, mifumo ya nyumbani yenye akili, na elimu ya STEM. Jukwaa hili lina msaada mkubwa wa jamii, maktaba nyingi za programu, na mifumo rahisi ya kuunganisha sensa na actuator.

## Jamii

Jamii ya Arduino ni moja ya nguvu zake kuu. Wanafunzi, wabunifu, na wanasayansi huunda mifumo mpya, kushiriki miradi mtandaoni, na kutoa mwongozo wa bure. Hii imesababisha kuenea kwa teknolojia za “open-source hardware” na kuhamasisha ubunifu katika teknolojia.

## Marejeo
# 1128

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 11 |
**Karne ya 12**
| Karne ya 13
| ►

◄ |
Miaka ya 1090 |
Miaka ya 1100 |
Miaka ya 1110 |
**Miaka ya 1120**
| Miaka ya 1130
| Miaka ya 1140
| Miaka ya 1150
| ►

◄◄ |
◄ |
1124 |
1125 |
1126 |
1127 |
**1128**
| 1129
| 1130
| 1131
| 1132
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1128 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

## Waliofariki

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1128
# Tufani

Picha ya rada ya tufani upande wa kaskazini ya ikweta
Picha ya tufani jinsi inavyoonekana kutoka kituo cha anga
**Tufani** (kutoka neno la Kiarabu) ni dhoruba yenye mwendo wa kuzunguka. Inasababishwa na eneo la shindikizo duni la hewa ambako upepo umeanza kuzunguka ndani yake.

Mzunguko huu hufuata mwendo wa saa katika maeneo ya kusini kwa ikweta na huenda kinyume cha mwendo wa saa katika maeneo ya kaskazini kwa ikweta.

## Chamchela na Kimbunga

Tufani ikitokea kwenye nchi kavu huitwa chamchela.

Kwenye bahari za tropiki mzunguko unaongezeka nguvu kutoka nishati ya joto ya maji baharini kuwa dhoruba kali. Tufani hizi zinazoanza baharini huitwa kimbunga. Kimataifa kuna majina mengine yaliyo tofauti kila bahari kama vile:

* Katika eneo la Atlantiki (hasa Karibi) kimbunga huitwa hurikan (kwa Kiingereza Hurricane)
* katika eno la Pasifiki Kaskazini kimbunga huitwa taifuni (en: typhoon)
* katika eneo la Bahari Hindi na Pasifiki Kusini jina la saikloni (en: cyclone) limetumiwa

## Tufani katika anga ya nje

Tufani zimetazamwa pia katika falaki kwenye sayari za mfumo wa jua letu kama Mshtarii na Meriki. Hasa doa jekundu kubwa lililoonekana kwenye Mshtarii tangu mwaka 1830 na hata kabla ya hapo limetambuliwa kuwa tufani.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya sayansi bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Tufani** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Upeo wa macho

Upeo wa macho unaonekana kama mstari tukiwa baharini.
**Upeo wa macho(en:horizon)* ni mwisho wa yale yanayoonekana na macho.

Baharini, kutokana na usawa wa maji yake, upeo huo unaonekana kama mstari unaotenganisha dunia chini na anga juu.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya sayansi bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Upeo wa macho** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |