Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sayansi asili

Sayansi asilia inalenga kuelewa jinsi dunia na ulimwengu unaotuzunguka unavyofanya kazi. Kuna matawi makuu matano ya sayansi asilia, kama yanavyoonyeshwa na picha zilizo juu kwa mpangilio wa saa kuanzia kona ya juu kushoto: unajimu, kemia, sayansi ya dunia, biolojia, na fizikia.
**Sayansi asilia** ni tawi la sayansi linalojihusisha na maelezo, uelewa, na utabiri wa matukio ya kiasili, kwa msingi wa ushahidi wa uzoefu unaotokana na uchunguzi na majaribio. Mbinu kama vile uhakiki wa kitaalamu na uwezo wa kurudia matokeo hutumika kuhakikisha uhalali wa maendeleo ya kisayansi.

Sayansi asilia inaweza kugawanywa katika matawi mawili makuu: sayansi ya uhai na sayansi ya kimwili. Sayansi ya uhai inajulikana pia kama biolojia. Sayansi ya kimwili inajumuisha fizikia, astronomia, sayansi ya dunia, na kemia. Matawi hayo ya sayansi asili yanaweza kugawanywa zaidi katika matawi maalumu yanayojulikana kama fani. Kama sayansi za uzoefu, sayansi asili hutumia zana kutoka sayansi rasmi kama vile hisabati na mantiki, kubadilisha taarifa kuhusu maumbile kuwa vipimo vinavyoweza kufafanuliwa kama kauli wazi za "sheria za maumbile."

Sayansi ya kisasa ya asilia ilichukua nafasi ya mbinu za kifalsafa za zamani kuhusu maumbile. Galileo Galilei, Johannes Kepler, René Descartes, Francis Bacon, na Isaac Newton walijadili faida za mbinu ya kihisabati dhidi ya mbinu ya majaribio katika kuchunguza maumbile. Hata hivyo, mitazamo ya kifalsafa, dhana, na mawazo ya awali —ambayo mara nyingi hupuuzwa— bado ni muhimu katika sayansi asili.

Ukusanyaji wa takwimu kwa njia ya utaratibu, ikiwemo sayansi ya ugunduzi, ulifuata historia ya asili, ambayo ilianza karne ya 16 kwa kuelezea na kuainisha mimea, wanyama, madini, na kadhalika. Leo, "historia ya asili" huashiria maelezo ya uchunguzi yanayolenga hadhira ya kawaida.

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya sayansi bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Sayansi asili** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Nasaba ya Qin

Nasaba ya Qin
**Nasaba ya Qin (Ch'in)** ilikuwa nasaba ya kwanza ya kifalme ya China yote. Ilidumu kuanzia mwaka 221 KK hadi 206 KK. Nasaba hiyo ilikuwa na Makaisari wawili tu: Qin Shih Huangdi, na Qui Er-Shihdi.

Kiasili ufalme wa Qin ulikuwa moja kati ya milki zilizoshindana katika China kaskazini tangu kudhoofishwa kwa nasaba ya Zhou. Qin ilifaulu kushinda falme nyingine hadi mwaka 221 KK. Kwa hiyo Qin ilikuwa nasaba ya kwanza iliyofaulu kuunganisha Wachina wa Wahan wote.

Baada ya kuunganisha maeneo hayo mfalme Zheng alikuwa mtawala wa kwanza aliyetumia cheo cha "Huangdi" inayolingana na Kaizari akajulikana kama kwa jina la kikaizari Shih huang-ti.

Aliweka misingi iliyodumu kwa milenia: utawala kupitia watumishi walioajiriwa na milki, sensa ya wakazi na ardhi kwa kupanga kodi, ukuta wa ulinzi dhidi ya makabila ya Asia ya Kati, matumizi ya vipimo, sarafu na mwandiko wa pamoja.

Baada ya kifo cha kaizari wa kwanza milki iliingia katika kipindi cha matatizo na vita ya wenyewe kwa wenyewe. Hatimaye waasi walimwua kaizari wa tatu Ziying kwenye mwaka 207.

Kaizari wa kwanza Qin Shi Huangdi aliacha kaburi lake kubwa karibu na mji wa Xi-an lenye sanamu elfu nyingi za wanajeshi zinazojulikana kama jeshi la terakota.

## Angalia pia

* Orodha ya nasaba za Uchina

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya kihistoria bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Nasaba ya Qin** kama enzi zake au matokeo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Almería

**Almería** ni mji wa Hispania, mji mkuu wa Mkoa wa Almería.

Mwaka 2019 wakazi wake walikuwa 198,533 na kuufanya wa thelatini nchini kwa wingi wa watu.

## Tazama pia

* Orodha ya miji ya Hispania

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Hispania bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Almería** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |