Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# L

| Alfabeti ya Kilatini |
| --- |
|  | Aa | Bb | Cc | Dd |  |
| Ee | Ff | Gg | Hh | Ii | Jj |
| Kk | Ll | Mm | Nn | Oo | Pp |
| Qq | Rr | Ss | Tt | Uu | Vv |
|  | Ww | Xx | Yy | Zz |  |
| (Kwa matumizi ya Kiswahili) |
|  | ch | dh | gh | kh |  |
| mb | mv | nd | ng | ng' | nj |
|  | ny | nz | sh | th |  |

**L** ni herufi ya 12 katika alfabeti ya Kilatini ambayo ni pia mwandiko wa Kiswahili cha kisasa. Asili yake ni Lambda ya alfabeti ya Kigiriki.

## Maana za L

* Kwa magari L ni alama ya gari kutoka Luxemburg.
* kati ya namba za Kiroma "L" ni alama ya namba 50

## Historia ya L

| Kisemiti asilia Fimbo la kuchungia ng'ombe | Kifinisia Lamed | Kigiriki Lambda | Kietruski L | Kilatini L |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |

Asili ya alama ni picha andishi iliyoonyesha fimbo la kuchungia ng'ombe. Wafinisia walirahisihsa alama hiyo na kuiita kwa neno lao la fimbo hili "lamed". Wakaitumia kama alama ya sauti "l". Wagiriki wa Kale wakaipokea kama "Lambda" na kubadilisha umbo lake kuwa kama paa ya nyumba.

Waetruski walipendelea umbo la kifinisia kwa kuiandika kama alama ya sauti "l". Waroma wa Kale wakageuza alama na kunyosha mikono yake kuwa L jinsi iliovyo hadi leo.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya elimu bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **L** kama historia yake, uenezi au maendeleo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Duara

Duara na nusukipenyo (rediasi)
**Duara** ni umbo la mviringo bapa yaani katika ubapa linalofanana na herufi "o".

Katika jiometria duara huelezwa kuwa mchirizo uliofungwa na umbali wa kila nukta ya mchirizo ni sawa kutoka kitovu cha duara.

Mstari wa nje wa duara huitwa mzingo. Katikati yake ni kitovu. Mstari usioonyoka kutoka kitovu hadi mzingo huitwa rediasi au nusukipenyo. Mstari wowote kutoka upande mmoja wa mzingo hadi upande mwingine unaopita kwenye kitovu huitwa kipenyo.

Kiwango cha kipenyo (d) ni mara mbili kiwango cha nusukipenyo (r).

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
Katika mahesabu ya duara namba inayoandikwa kwa herufi ya kigiriki *π* (tamka: pi) ni muhimu. Ni sawa na urefu wa mzingo (c) uliogawiwa kwa urefu wa kipenyo na ni takriban 3.14159.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_2  |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_4  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_6  |

Eneo la duara (a) ni sawa na zao ya nusukipenyo (r) mara nusukipenyo halafu mara π (*a* ni *π* mara (*r* mara *r*)).

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
## Viungo vya nje

* Calculate the measures of a circle online Ilihifadhiwa 28 Septemba 2007 kwenye Wayback Machine.

## Marejeo
# Googol

Kielelezo kinachoonyesha urefu au ukubwa na namba ya Googol
**Googol** ni namba kubwa **10100**. Inaandikwa kama tarakimu 1 ikifuatiwa na sifuri mia moja: **10,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000,​000**.

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya hisabati bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Googol** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Urano

| Urano |
| --- |
| Mozaiki ya Urano na Gaya |
| **Mungu wa mbingu** |
| Makao | Mbinguni |
| Mwenzi | Gaya |
| Wazazi | Gaya |
| Ndugu | Ponto |
| Watoto | Titani Kumi na Wawili, Siklopsi, Nimfa-miti, Furia Watatu, Giganti na Afrodita |
| Ulinganifu wa Kirumi | Caelus |
| * v
* d
* e
 |

**Urano** au **Uranos** (kwa Kigiriki Οὐρανός, ouranos) alikuwa mungu wa mbingu katika dini ya Ugiriki ya Kale. Mama yake alikuwa mungu wa kwanza Gaya ambaye ni ardhi yenyewe.

Baadaye alianza kuzaliana na mamake kizazi cha pili cha miungu katika Mitholojia ya Kigiriki: kati hao kundi walioitwa Watitani.

Kutoka wale Titani ni mdogo wao Kronos aliyempindua baba na kuwa mkuu wa miungu hadi mwenyewe alipopinduliwa na Zeu.

Analingana na Caelus katika dini ya Roma ya Kale.

Jina la mungu huyu lilichaguliwa katika karne ya 19 kuitaja sayari ya saba Uranus baada ya sayari hii kugunduliwa na mwanafalaki Herschel kwa kutumia mitambo ya kisasa ya wakati wake.

Mchoro wa *Uhasi wa Urano*, uliofanywa na Giorgio Vasari na Cristofano Gherardi.
# Mwinamo wa mzunguko

Kifupi *i* ni mwinamo.
**Mwinamo wa mzunguko** (kwa Kiingereza: *orbital inclination*) hupima kiasi mzunguko unavyoinamika. Hutambulishika kama pembe kati ya bapa rejeo na bapa la mzunguko.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya sayansi bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Mwinamo wa mzunguko** kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Rosetta (kipimaanga)

Rosetta
**Njia ya Rosetta** hadi kufikia nyotamkia 67P/Churyumov-Gerasimenko. Njia za Rosetta (nyeusi), Dunia (kijani), Mirihi (nyekundu), Mshtarii (kahawia) na 67P/Churyumov-Gerasimenko (buluu). Karibu na na. 9 chombo kilifikia njia ya nyotamkia, kwenye na. 10 kilianza kuzunguka lengo, kwenye na. 11 lander Philae ilishuka juu ya uso wa nyotamkia.
**Rosetta** ni kipimaanga cha Mamlaka ya Ulaya ya Usafiri wa Anga. Mwaka 2004 Kilirushwa kutoka kituo cha angani Kourou kwa roketi ya Ariane 5 kwa kusudi la kufikia nyotamkia ya 67P/Churyumov–Gerasimenko.

## Teknolojia

Ilhali hakuna roketi bao yenye nguvu ya kufikisha chombo moja kwa moja hadi nyotamkia, Rosetta ilitumia njia ya kuzunguka mara kadhaa Dunia yetu na sayari ya Mirihi kwa kusudi la kuongeza mwendo wake kwa msaada wa graviti ya sayari hizi.

Rosetta inapata nguvu yake kwa kutumia seli za umemenuru. Ilhali nuru ya jua inapungua sana nje ya njia ya Mirihi, chombo kiliingia katika kipindi kirefu cha usingizi wa miezi 31 kwa kusudi la kutunza nishati ya betri zake hadi kukaribia lengo lake. Tarehe 20 Januari 2014 chombo kiliamka tena wakati wa kukaribia nyotamkia.

## Kufikia nyotamkia

Mwezi wa Agosti 2014 ilifika ikaanza kuzunguka nyotamkia hiyo. Mwezi wa Novemba 2014 ilirusha lander yake Philae ambayo ilishuka kwenye uso wa nyotamkia tarehe 11 Novemba 2014 ikiwa mara ya kwanza ya chombo kilichotengenezwa na binadamu kufikia kwenye nyotamkia yoyote.

## Mwisho

Tarehe 30 Septemba 2016 mnamo saa nane na nusu mchana (saa 13:19 h wakati wa Afrika ya Mashariki) shughuli za Rosetta zilifikia mwisho ilhali chombo hiki kiligonga uso wa nyotamkia 67P.

Viongozi wa mradi wake waliamua kumaliza kazi yake kwa njia hiyo kwa sababu chombo kilifuatana na nyotamkia kwenye njia yake kuelekea ng'ambo ya mzingo wa sayari ya Mshtarii ambako nuru ya jua haitoshelezi tena mahitaji ya nishati ya chombo.

Hivyo mabaki ya umeme katika betri yalitumiwa kuwasha injini mara ya mwisho na kukilenga chombo kwenda usoni mwa nyotamkia na kutumia safari hii ya mwisho kuchukua tena picha za karibu na kuzituma duniani.

## Viungo vya Nje

* Mafanikio Yamefikiwa: Kutua Juu ya Kimondo; Blogu ya unawetanzania.org kuhusu Rosetta Ilihifadhiwa 11 Desemba 2014 kwenye Wayback Machine.
# 1801

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 18 |
**Karne ya 19**
| Karne ya 20
| ►

◄ |
Miaka ya 1770 |
Miaka ya 1780 |
Miaka ya 1790 |
**Miaka ya 1800**
| Miaka ya 1810
| Miaka ya 1820
| Miaka ya 1830
| ►

◄◄ |
◄ |
1797 |
1798 |
1799 |
1800 |
**1801**
| 1802
| 1803
| 1804
| 1805
| ►
| ►►

Ramani ya Bahari ya Hindi katika 1801.
Makala hii inahusu mwaka **1801 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

* 21 Februari - John Henry Newman, askofu Mkatoliki kutoka Uingereza
* 1 Juni - Brigham Young, kiongozi wa Umormoni
* 3 Novemba - Vincenzo Bellini, mtunzi wa opera kutoka Italia

## Waliofariki

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1801
# 20 Julai

Tarehe **20 Julai** ni siku ya 201 ya mwaka (ya 202 katika miaka mirefu). Mpaka mwaka uishe zinabaki siku 164.

## Sikukuu

## Matukio

* 1969 - Wanaanga Neil Armstrong na Buzz Aldrin ni watu wa kwanza kufika kwenye uso wa mwezi

## Waliozaliwa

* 1519 - Papa Innocent IX
* 1864 - Erik Axel Karlfeldt, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka wa 1931
* 1890 - Verna Felton, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 1897 - Tadeus Reichstein, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1950
* 1919 - Edmund Hillary, mpelelezi kutoka New Zealand
* 1925 - Frantz Fanon, mwandishi wa Kifaransa kutoka Martinique
* 1933- Cormac McCarthy, mwandishi kutoka Marekani
* 1947 - Gerd Binnig, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1986
* 1955 - Egidio Miragoli, askofu Mkatoliki nchini Italia
* 1958 - Billy Mays, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 1962 - Carlos Alazraqui, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 1968 - Kool G Rap, mwanamuziki kutoka Marekani

## Waliofariki

* 1156 - Toba, mfalme mkuu wa Japani (1107-1123)
* 1903 - Papa Leo XIII
* 1937 - Guglielmo Marconi, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1909
* 1973 - Bruce Lee, mtaalamu wa Kung Fu na mwigizaji filamu kutoka Marekani

## Sikukuu

Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Apolinari wa Ravenna, Elia, Yosefu Barsaba, Marina wa Antiokia, Frumensi, Aurelius wa Karthago, Vulmari, Paulo wa Cordoba, Magdalena Yi Yong-hui na wenzake, Yosefu Maria Díaz Sanjurjo, Leo Ignas Mangin na wenzake, Petro Zhou Rixin, Maria Fu Guilin, Maria Zhao Guozhi na wanae, Xi Guizi n.k.

## Viungo vya nje

* BBC: On This Day

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya kihistoria bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **20 Julai** kama enzi zake au matokeo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# 1892

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 18 |
**Karne ya 19**
| Karne ya 20
| ►

◄ |
Miaka ya 1860 |
Miaka ya 1870 |
Miaka ya 1880 |
**Miaka ya 1890**
| Miaka ya 1900
| Miaka ya 1910
| Miaka ya 1920
| ►

◄◄ |
◄ |
1888 |
1889 |
1890 |
1891 |
**1892**
| 1893
| 1894
| 1895
| 1896
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1892 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

* 3 Januari - J.R.R. Tolkien, mtaalamu wa Kiingereza na mwandishi wa *Bwana wa Mapete*
* 6 Februari - William Murphy (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba, mwaka wa 1934)
* 22 Februari - Edna St. Vincent Millay, mshairi wa kike kutoka Marekani
* 18 Machi - Robert P. T. Coffin, mshairi kutoka Marekani
* 28 Machi - Corneille Heymans (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba, mwaka wa 1938)
* 3 Mei - George Thomson (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1937)
* 7 Mei - Archibald MacLeish, mshairi kutoka Marekani
* 26 Juni - Pearl S. Buck (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka wa 1938)
* 23 Julai - Haile Selassie, Mafalme Mkuu wa Ethiopia
* 6 Septemba - Edward Appleton, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1947
* 10 Septemba - Arthur Holly Compton, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1927
* 28 Septemba - Elmer Rice, mwandishi kutoka Marekani
* 10 Oktoba - Ivo Andric (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka wa 1961)

## Waliofariki

* 23 Oktoba - Emin Pasha, daktari na mwanasiasa Mjerumani aliyefanya kazi katika Milki ya Osmani

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1892
# Sidi Bel Abbès

Sehemu ya Mji wa Sidi Bel Abbes
**Sidi Bel Abbès** ni mji muhimu wa Algeria. Ndio wa nane nchini kwa wingi wa wakazi.

Hao walihesabiwa kuwa 212,935 mwaka 2008.

## Tazama pia

* Orodha ya miji ya Algeria

## Tanbihi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Algeria bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Sidi Bel Abbès** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# 1446

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 14 |
**Karne ya 15**
| Karne ya 16
| ►

◄ |
Miaka ya 1410 |
Miaka ya 1420 |
Miaka ya 1430 |
**Miaka ya 1440**
| Miaka ya 1450
| Miaka ya 1460
| Miaka ya 1470
| ►

◄◄ |
◄ |
1442 |
1443 |
1444 |
1445 |
**1446**
| 1447
| 1448
| 1449
| 1450
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1446 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

## Waliofariki

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1446
# Kim Jong-il

Kim Jong-il (2011)
**Kim Jong-il** au **Kim Jong Il** (kwa Kikorea: 김정일; 16 Februari 1941 au 1942 - 17 Desemba 2011) alikuwa mwanasiasa wa Korea Kaskazini ambaye aliwahi kuwa Kiongozi Mkuu wa pili wa Korea Kaskazini kutoka mwaka 1994 hadi 2011.

Aliongoza Korea Kaskazini kutoka kifo cha baba yake Kim Il-Sung, Kiongozi Mkuu wa kwanza wa Korea Kaskazini, hadi kifo chake mwenyewe mnamo 2011, wakati aliporithiwa na mtoto wa mwanawe, Kim Jong-un.

## Maisha

Mnamo miaka ya 1980 Kim alikuwa mrithi dhahiri kwa uongozi wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Watu wa Korea (DPRK) na alichukua nafasi muhimu katika chama na vyombo vya jeshi. Kim alimpokea baba yake na mwanzilishi wa DPRK Kim Il-sung, kufuatia kifo cha mzee Kim mnamo 1994. Kim alikuwa Katibu Mkuu wa Chama cha Wafanyakazi wa Korea (WPK), WPK Presidium, Mwenyekiti wa Tume ya Kitaifa ya Ulinzi (NDC) Korea ya Kaskazini na Kamanda Mkuu wa Jeshi la Watu wa Kikorea (KPA), jeshi la nne kwa ukubwa ulimwenguni.

Kim alitawala kwa udikteta na ukandamizwaji wa Korea Kaskazini. Alidhani kuwa kiongozi mkuu wakati wa msiba wa janga la kiuchumi wakati wa kufutwa kwa Umoja wa Kisovieti, ambao ulitegemea sana biashara katika chakula na vifaa vingine, ambavyo vilileta njaa. Wakati njaa ilikuwa imemalizika mwishoni mwa miaka ya 1990, uhaba wa chakula uliendelea kuwa shida wakati wote wa umiliki wake.

Kim aliimarisha jukumu la kijeshi na sera zake za Songun ("kwanza-jeshi"), na kufanya jeshi kuwa mratibu mkuu wa asasi za kiraia. Utawala wa Kim uliona pia mabadiliko madhubuti ya kiuchumi, pamoja na ufunguzi wa Hifadhi ya Viwanda ya Kaesong mnamo 2003. Mnamo Aprili 2009, katiba ya Korea Kaskazini ilirekebishwa ili kumrejelea yeye na waliomfuata kama "kiongozi mkuu wa DPRK".

Jina la kawaida la upendeleo alilopewa Kim lilikuwa "Kiongozi Mpendwa" ili kumtofautisha na baba yake Kim Il-sung, "Kiongozi Mkuu".

Mnamo 19 Desemba 2011 serikali ya Korea Kaskazini ilitangaza kwamba amekufa siku mbili mapema, na baadaye mtoto wake wa tatu, Kim Jong-un, alipandishwa cheo cha juu katika WPK tawala akafaulu.

Baada ya kifo chake, Kim aliteuliwa kuwa "Katibu Mkuu wa Milele" wa WPK na "Mwenyekiti wa milele wa Tume ya Ulinzi ya Kitaifa", kwa kuambatana na jadi ya kuanzisha machapisho ya milele kwa washiriki wa nasaba ya Kim.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mwanasiasa fulani bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Kim Jong-il** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari. |
# Mkazo

**Mkazo** ni nguvu ya ziada inayotumika kutamka silabi au neno moja kuliko nyingine, hasa vokali, lakini pengine konsonanti pia, kwa mfano "m" katika Kiswahili (alimpa).

Katika lugha mbalimbali mkazo unaandikwa kwa alama yake hasa juu ya vokali, kwa mfano: à, è, é, ì, ò, ù.

Masamba na wenzake (2004) wanasema mkazo ni utamkaji wa nguvu zaidi katika sehemu ya neno au katika fungu la maneno.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya lugha bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Mkazo** kama historia yake, uenezi au maendeleo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Quintana Roo

Mji wa Cancún, Quintana Roo
Bendera ya Quintana Roo
Mahali pa Quintana Roo katika Mexiko
**Quintana Roo** ni moja kati ya majimbo 31 ya Mexiko upande wa kusini - mashariki ya nchi na mashariki ya rasi ya Yucatán. Ina pwani ndefu na Bahari ya Karibi.

Mji mkuu ni Chetumal na mji mkubwa ni Cancún.

Imepakana na Yucatán, Campeche na nchi ya Belize. Kunako mwaka wa 2005, idadi ya wakazi ilikuwa 1,135,309. Eneo la jimbo ni 20,212 km².

Jina la jimbo lilitolewa kwa heshima ya mzalendo ya nchi Andrés Quintana Roo.

Siku hizi imekuwa nchi tajiri kutokana na utalii.

Gavana na jimbo ni Félix González Canto.

Lugha ni Kihispania na Kimaya.

## Miji Mikubwa

1. Cancún (572,973)
2. Chetumal (136,825)
3. Playa del Carmen (100.383)
4. Cozumel (73,193)

## Viungo vya Nje

* (Kihispania) Estado de Quintana Roo Sitio oficial Ilihifadhiwa 10 Julai 2009 kwenye Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Mexiko bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Quintana Roo** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# 1891

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 18 |
**Karne ya 19**
| Karne ya 20
| ►

◄ |
Miaka ya 1860 |
Miaka ya 1870 |
Miaka ya 1880 |
**Miaka ya 1890**
| Miaka ya 1900
| Miaka ya 1910
| Miaka ya 1920
| ►

◄◄ |
◄ |
1887 |
1888 |
1889 |
1890 |
**1891**
| 1892
| 1893
| 1894
| 1895
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1891 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

* 8 Januari - Walther Bothe (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1954)
* 23 Mei - Par Lagerkvist (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka wa 1951)
* 26 Juni - Sidney Howard, mwandishi kutoka Marekani
* 5 Julai - John Howard Northrop (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1946)
* 12 Oktoba - Edith Stein, mwanafalsafa kutoka Ujerumani
* 20 Oktoba - James Chadwick (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1935)
* 20 Oktoba - Samuel Flagg Bemis, mwanahistoria kutoka Marekani
* 14 Novemba - Frederick Banting (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1923)
* 10 Desemba - Nelly Sachs (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi, mwaka wa 1966)

## Waliofariki

* 7 Aprili - P. T. Barnum, mfanyabiashara kutoka Marekani
* 4 Julai - Hannibal Hamlin, Kaimu Rais wa Marekani (1861-1865)
* 10 Novemba - Arthur Rimbaud, mshairi kutoka Ufaransa

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1891
# 1906

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 19 |
**Karne ya 20**
| Karne ya 21

◄ |
Miaka ya 1870 |
Miaka ya 1880 |
Miaka ya 1890 |
**Miaka ya 1900**
| Miaka ya 1910
| Miaka ya 1920
| Miaka ya 1930
| ►

◄◄ |
◄ |
1902 |
1903 |
1904 |
1905 |
**1906**
| 1907
| 1908
| 1909
| 1910
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1906 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

* 4 Februari - Dietrich Bonhoeffer, mwanateolojia nchini Ujerumani
* 25 Februari - Mary Chase, mwandishi kutoka Marekani
* 31 Machi - Shinichiro Tomonaga, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1965
* 13 Aprili - Samuel Beckett, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi, mwaka wa 1969
* 11 Juni - Nicolaas Louw, mwandishi wa Afrika Kusini
* 19 Juni - Ernst Boris Chain, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba, mwaka wa 1945
* 28 Juni - Maria Goeppert-Mayer, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1963
* 2 Julai - Hans Bethe, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1967
* 23 Julai - Vladimir Prelog, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1975
* 4 Septemba - Max Delbruck, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1969
* 6 Septemba - Luis Leloir, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1970
* 22 Oktoba - Sidney Kingsley, mwandishi kutoka Marekani
* 30 Oktoba - Archibald Jordan, mwandishi na mwanahistoria wa Afrika Kusini
* 12 Novemba - George Dillon, mshairi kutoka Marekani
* 18 Novemba - George Wald, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1967
* 10 Desemba - Ferdinand Alquié, mwanafalsafa wa Ufaransa
* 25 Desemba - Ernst Ruska, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia, mwaka wa 1986

## Waliofariki

* 7 Desemba - Elie Ducommun, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani, mwaka wa 1902

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1906