# Korea Kaskazini

| **Jamhuri ya Kidemokrasia ya Watu wa Korea조선민주주의인민공화국 *Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk* (Kikorea)* |
| --- |
|
Bendera

Nembo

 |
| **Wimbo wa taifa:** 애국가 *Aegukka* ("Wimbo wa Uzalendo") |
|
Mahali pa Korea Kaskazini |
| **Mji mkuuna mkubwa** | Pyongyang |
| **Lugha rasmi** | Kikorea (Munhwaŏ) Chosŏn'gŭl (hati rasmi) |
|  • Katibu Mkuu wa WPK na Rais wa Tume ya Mambo ya Serikali | Kim Jong Un |
|  • Waziri Mkuu | Pak Thae-song |
| **Historia** |
|  • Uanzishwaji wa DPRK | 9 Septemba 1948 |
|  • Uhuru kutoka Japani kutangazwa | 1 Machi 1919 |
|  • Katiba ya sasa | 27 Desemba 1972 |
| **Eneo** |  |
|  • Jumla | km2 120,538 (ya 98) |
|  • Maji (asilimia) | 0.11% |
| **Idadi ya watu** |  |
|  • Kadirio la 2024 | 26,298,666 |
|  • Msongamano | 212/km2 |
| **PLT (PPP)** | Kadirio la 2019 |
|  • Jumla | $40 bilioni |
|  • Kwa kila mtu | $1,800 |
| **PLT (Kawaida)** | Kadirio la 2019 |
|  • Jumla | $16 bilioni |
|  • Kwa kila mtu | $640 |
| **HDI** (1995) | 0.766 **kati** |
| **Gini** (2020) | 16.6 |
| **Sarafu** | Won ya Watu wa Korea (₩ KPW) |
| **Majira ya saa** | UTCUTC+09:00 (PYT) |
| **Upande wa magari** | Kushoto |
| **Msimbo wa simu** | ++850 |
| **Jina la kikoa** | .kp |

**Korea Kaskazini** (jina rasmi: **Jamhuri ya Kidemokrasia ya Watu wa Korea**) ni nchi katika Asia ya Mashariki, iliyoko katika Rasi ya Korea. Inapakana na China na Urusi kaskazini, Korea Kusini kusini, na imezungukwa na Bahari ya China magharibi na Bahari ya Japani mashariki. Ina idadi ya watu takriban milioni 26, ikiwa ya 54 duniani. Jiji lake kubwa zaidi na mji mkuu ni Pyongyang. Korea Kaskazini imegawanyika katika mikoa 9 na mji mkuu. Inajulikana kwa mfumo wake wa kisiasa wa kikomunisti chini ya uongozi wa chama kimoja, utawala wa Kim Jong-un, na sera zake za kijeshi, ikiwa ni moja ya mataifa machache yenye mpango wa nyuklia ulioendelea.

## Historia

Historia ya Korea Kaskazini ni sehemu ya historia pana ya Rasi ya Korea, ambayo imekaliwa na binadamu kwa maelfu ya miaka.

### Kipindi cha Mwanzo na Uundaji wa Awali

Mwanzo wa ustaarabu wa Korea huhusishwa kijadi na kuanzishwa kwa Gojoseon mnamo mwaka 2333 KK, ikifuatiwa na kuibuka kwa Falme Tatu za Korea: *Goguryeo, Baekje, na Silla* katika karne za mwanzo BK. Falme hizo zilishindania mamlaka hadi Silla, kwa msaada wa nasaba ya Tang ya China, ilipounganisha sehemu kubwa ya rasi hiyo katika karne ya 7. Katika kipindi hicho, jamii za awali zilijikita katika kilimo cha mwanzo, uundaji wa zana za chuma, na maendeleo ya mifumo ya kijamii iliyochangia kuibuka kwa madola ya mwanzo na utambulisho wa kitamaduni wa Wakorea.

### Nasaba za Goryeo na Joseon

Baadaye ilifuata nasaba ya Goryeo (918–1392), iliyotoa jina la kisasa la Korea, na nasaba ya Joseon (1392–1897), dola la muda mrefu lililotawaliwa kwa misingi ya Ukonfusio na kujulikana kwa mafanikio ya kitamaduni, ikiwemo uundaji wa mwandiko wa Kikorea, Hangul. Katika enzi hizo, kulikuwa na maendeleo makubwa katika nyanja za elimu, sayansi, na fasihi, pamoja na kuimarika kwa mfumo wa utawala wa kifalme uliotegemea maafisa wasomi, hali iliyosaidia kuunda jamii yenye mpangilio thabiti na urithi mkubwa wa kitamaduni.

### Kipindi cha Mgogoro (kabla ya Ukoloni)

Mwishoni mwa karne ya 19 na mwanzoni mwa karne ya 20, Korea ilikabiliwa na shinikizo kubwa kutoka kwa mataifa ya kigeni, hasa Japani. Kipindi hicho kilishuhudia pia kuongezeka kwa ushawishi wa mataifa ya Magharibi na China katika siasa za ndani za Korea, hali iliyodhoofisha mamlaka ya kifalme na kusababisha mabadiliko ya kijamii na ya kiuchumi yaliyokuwa yakibadilisha muundo wa jamii ya Korea kwa kasi.

### Kipindi cha Ukoloni (1910 – 1945)

Mwaka 1910, Korea iliunganishwa rasmi na Japani na kubaki chini ya utawala wa kikoloni hadi mwisho wa Vita vya Pili vya Dunia mwaka 1945. Katika kipindi hicho, sera za ukoloni zililenga kuunganisha Korea kiutawala na kiuchumi na Japani, huku pia zikidhibiti utamaduni wa wenyeji, jambo lililosababisha upinzani wa kitaifa na harakati mbalimbali za kupigania uhuru miongoni mwa Wakorea.

### Kipindi cha Mgawanyiko na Vita

Kwenye mwisho wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia jeshi la Urusi liliwafuata Wajapani kaskazini mwa rasi na Wamarekani waliingia kusini. Hivyo baada ya kushindwa kwa Japani, rasi hiyo iligawanywa katika mstari wa latitudo ya 38 kuwa Korea Kaskazini iliyoungwa mkono na Umoja wa Kisovyeti na Korea Kusini iliyoungwa mkono na Marekani. Mgawanyiko huo ulisababisha Vita vya Korea (1950–1953), vita vikali vilivyomalizika kwa makubaliano ya kusitisha mapigano badala ya mkataba wa amani, na hivyo kuacha rasi hiyo ikiwa bado katika hali ya vita kisheria na kugawanyika katika mataifa mawili tofauti. Athari za vita zilikuwa kubwa, zikiathiri uchumi, miundombinu, na maisha ya mamilioni ya watu katika pande zote mbili za rasi. Mwanzoni kulikuwa na majadiliano ya kuunganisha Korea tena lakini Vita Baridi ilileta uadui kati ya pande hizo mbili. Kila moja ilianzisha serikali ya pekee katika kanda la utawala wake kufuatana na itikadi yake. Warusi walitaifisha tasnia na ardhi wakaacha serikali ya kikomunisti katika kaskazini na Wamarekani waliacha uchumi wa kibepari na serikali iliyochaguliwa katika kusini.

### Baada ya vita

Katika vita hivyo Korea Kaskazini iliweza kudumu kwa sababu ya msaada msaada wa kijeshi wa China iliyomwaga askari milioni moja nchini.

Kiongozi Mkomunisti Kim Il-Sung alishika mamlaka akatawala kama dikteta kwa msaada wa chama cha kikomunisti na jeshi.

Alipokufa mwaka 1994 mwana wake Kim Jong-il alichukua nafasi yake hadi alipofariki tarehe 17 Desemba 2011. Nafasi yake ilichukuliwa na mtoto wake Kim Jong-un.

Kim Il-Sung aliunda itikadi ya "Juche"; inaitwa falsafa ya kuendeleza Umaksi, lakini hali halisi ni itikadi inayotakiwa kutoa msingi kwa utawala wa kidikteta. Ingawa ilidai kutafuta maendeleo ya kujitegemea, Korea Kaskazini ilikuwa nchi iliyotegemea msaada kutoka Urusi kwa historia yake yote.

Baada ya mwisho wa Umoja wa Kisovyeti msaada huo ulikwisha na Korea Kaskazini iliingia katika kipindi kigumu sana kiuchumi.

Leo hii nchi haiwezi kulisha watu wakeː hutegemea usaidizi wa vyakula kutoka jumuiya ya kimataifa.

Udikteta katika Korea Kaskazini ni wa Kikomunisti kwa jina, lakini una tabia za kidini ndani yake. Kim Il-Sung alitangazwa kuwa "rais wa milele"; Kim Jong-Il hakutumia cheo rasmi isipokuwa "mwenyekiti wa kamati ya utetezi wa taifa" kinachomaanisha kitu kama "mkuu wa jeshi".

Katika mwaka 2006 Korea Kaskazini ilitekeleza mlipuko wa nyuklia.

## Demografia

Wakazi karibu wote ni Wakorea asilia, isipokuwa Wachina na Wajapani wachache.

### Lugha

Lugha yao ni Kikorea, kinachotumika hata Korea Kusini na katika maeneo kadhaa ya China.

### Dini

Upande wa dini, kuna dhuluma kubwa, ingawa katiba inatangaza uhuru. Kwa jumla kumbukumbu za nchi katika kuheshimu haki za binadamu si nzuri hata kidogo. Pamoja na hayo, 13% wanafuata Uchondo (mchanganyiko wa dini za jadi, Ubuddha, Utao na Ukatoliki), 12% wanafuata dini za jadi, 1.5% ni Wabuddha na 0.5% Wakristo au wafuasi wa dini nyingine.

## Miji

Mji mkubwa ni Pyongyang ambao, pamoja na rundiko la jiji, una wakazi 3,702,757 (1 Januari 2005) na hivyo asilimia 16 za taifa huishi katika mji mkuu.

Miji mikubwa mingine haipitii nusu milioni ya wakazi. Watu wa Korea Kaskazini hawawezi kuhama kwa hiari yao kutoka mahali pamoja kwenda penginepo bila kibali.

## Uchumi

### Maendeleo mwanzoni chini ya mfumo wa Ukomunisti

Picha ya Rasi ya Korea mnamo Machi 2017 kutoka angani wakati wa usiku inaonyesha upungufu wa umeme katika kaskazini; Korea Kusini inaonyesha nuru nyingi lakini Kaskazini iko gizani
Uchumi wa pande zote mbili za Korea ulikuwa duni sana baada ya Vita Kuu ya Pili.
Mwanzoni nchi ilifuata mfano wa kutunga mipango ya miaka mitano kama Umoja wa Kisovyeti (Urusi). Viwanda, maduka na biashara yote vilitaifishwa na kuwekwa mkononi mwa dola. Siasa ililenga hali ya kujitegemea na biashara ya nje ilitekelezwa tu na nchi za kikomunisti. Pamoja na msaada kutoka Urusi na China kulikuwa na maendeleo ya haraka ya kiuchumi hadi mnamo 1960. Hapo tija ya mfumo wa uchumi unaopangwa ulianza kufikia misho wake na kuonyesha upungufu wa nguvukazi, ardhi ya kulima na vyombo vya usafiri na malengo ya mipango hayakufikiwa tena.

Kuanzia 1980 Korea Kusini ilianza kupita mafanikio ya uchumi wa kaskazini.

Mwaka 1993 Korea Kaskazini iliacha kutangaza mipango ya uchumi.

### Kuporomoka kwa uchumi tangu 1990

Kuanzia mnamo 1991 kuporomoka kwa Umoja wa Kisovyeti na nchi nyingine za kikomunisti kulileta kupotea kwa masoko ya nje na mwisho wa misaada kutoka nje. Uzalishaji wa vyakula ulipungua sana kwa sababu matrekta na mashine nyingine ziliharibika bila vipuli kupatikana, Viwanda vya mbolea vilikwama kutokana na uhaba wa mafuta na kuharibika kwa mashine. Baada ya mafuriko na maafa ya asilia mengine uchumi uliporomoka kabisa. Wananchi walianza kuona njaa iliyoua angalau nusu milioni katika kipindi cha 1994 hadi 2000

Kuanzia mwaka 2000 msaada wa kimataifa ulileta msaada lakini uchumi ulibaki duni kwa sababu miundombinu iliyochakaa na uzalishaji mdogo wa umeme. Majaribio ya kulegeza uchumi wa kupangwa yalileta nafuu kwa sehemu za wananchi ilhali wanachama wa chama tawala, jeshi na wakazi wa miji mikubwa hasa Pyonyang walipewa kipaumbele lakini hali mbaya imeendelea hasa vijijini. Serikali bado inatwala karibu viwanda vyote na asilimia kubwa ya pato la taifa linatumiwa kwa jeshi ambalo ni jeshi kubwa duniani.

Kuanzia mwaka 1998 masoko madogo ya wakulima yaliruhusiwa. Serikali ilijaribu kuyabana tena tangu mwaka 2009 lakini ililazimishwa kuyaruhusu tena.

Vyakula na makazi hutolewa kwa bei pungufu kwa misaada ya serikali, elimu na huduma za afya ni bure. Kodi za mapato zilifutwa rasmi mwaka 1974.

Kuna bidhaa katika maduka ya Pyongyang lakini hali ni tofauti katika sehemu kubwa za nchi. ilhali wananchi wengi hutegemea masoko madogo.

Hata hivyo hadi mwaka 2017 Umoja wa Mataifa hutoa taarifa kuwa watu 2 kati ya 5 (40%) hawana chakula cha kutosha, hali inayoathiri hasa watoto. Zaidi ya asilimia 70 za wakazi wa Korea kaskazini hutegemea msaada wa chakula. Wakati wa mwaka 2016 ugawaji wa nafaka na viazi ulipungua kutoka lengo la gramu 380 kwa mtu na siku hadi gramu 300 pekee kwa miezi kadhaa.

## Jeshi

Jeshi la Wananchi wa Korea ni jeshi la Korea Kaskazini lenye askari 1,106,000, kwa hiyo nchi hii iko kati ya nchi tano duniani zilizo na jeshi la kudumu lenye askari zaidi ya milioni. Kulingana na idadi ya wakazi wanajeshi ni wengi kabisa; kuna mwanajeshi 1 kwa raia 20. (kwa ulinganifu Uhindi uhusiano ni 1:865, Marekani 1:220). Pamoja na wanamgambo kuna watu milioni 4.7 waliotayarishwa kubeba silaha.

Jeshi huwa na matawi matano:

* Jeshi la ardhi
* Jeshi la maji
* Jeshi la anga
* Jeshi la makombora
* Jeshi la shughuli mahsusi

Amri ya juu imo mikononi mwa kamati mbili: moja ni kamati ya ulinzi ya Chama cha Wafanyakazi wa Korea na nyingine ni Kamati ya Kisiasa ya Dola inayosimamia pia wizara ya ulinzi.

Wanaume wote wanakaguliwa na wanaweza kuandikishwa jeshini kwa miaka 10. Tangu mwaka 2015 pia wanawake wenye umri wa 17-20 waliomaliza shule ya sekondari wanaandikishwa kwa miaka 3.

Jeshi huwa na idadi kubwa ya vifaa lakini kuna tatizo kubwa la kwamba vifaru, ndege za kijeshi na manowari ni za kale sana na teknolojia ni ya miaka ya 1950-1970. Hakuna uhakika kiasi gani zinafanya kazi kutokana na hali bovu ya tasnia na uhaba wa vipuli. Korea Kaskazini ilijitahidi kutengeneza makombora na vifaa vingine kwa kunakili sampuli kutoka Urusi na China lakini inaonekana idadi iliyoweza kutengenezwa ni ndogo. Imekadiriwa na watazamaji kuwa wanaanga wanakosa mafuta ya kufanya mazoezi ya kutosha.

Jitihada za kutengeneza silaha za nyuklia zilileta mlipuko wa kwanza wa kinyuklia mwaka 2006. Hii imesababisha kuongezeka kwa hofu za majirani pamoja, na Korea Kaskazini iliahidi mara kadhaa kusimamisha mradi huo. Baada ya kurudia milikuko ya majaribio Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa kwa kura za wanachama wote lilitangaza adhabu dhidi ya nchi na kutakaza maendeleo ya programu hiyo lakini Korea Kaskazini imeendelea ikiaminiwa kuwa na akiba ndogo ya silaha hizi. Lakini hakuna uhakika kama kuna makombora yanayoweza kutegemewa kwa mashambulio.

## Tazama pia

* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

## Tanbihi

## Viungo vya nje

Serikali
*  Ilihifadhiwa 4 Machi 2016 kwenye Wayback Machine. – The website of the Korean Central News Agency
* naenara.com.kp/en/ Ilihifadhiwa 27 Mei 2016 kwenye Wayback Machine. – The official North Korean governmental portal Naenara
* Official webpage of The Democratic People's Republic of Korea – maintained by the Korean Friendship Association

Jeshi
* The Korean Military Balance comparative korean forces and the forces of key neighboring states Ilihifadhiwa 21 Aprili 2017 kwenye Wayback Machine., tovuti ya CSIS ya Julai 2011, iliangaliwa Aprili 2017

Tovuti mbalimbali
* United Nations Office of the High Commissioner for Human Rights – Report by the Commission of Inquiry on Human Rights in the Democratic People's Republic of Korea
* Korea Kaskazini katika Open Directory Project
* North Korea entry at *The World Factbook*
* North Korea profile from the BBC News
* North Korea *Encyclopædia Britannica* entry
* Wikimedia Atlas of North Korea
* North Korea Ilihifadhiwa 12 Juni 2009 kwenye Wayback Machine. – Link Collection (University of Colorado at Boulder Libraries GovPubs)
* Amnesty International: North Korea: Political Prison Camps Ilihifadhiwa 14 Septemba 2012 kwenye Wayback Machine. – Document on conditions in North Korean prison camps
* "Show and Tell Pyongyang" Ilihifadhiwa 20 Mei 2014 kwenye Wayback Machine. – A blog, often with images, in Russian
* Article about Show and Tell Pyongyang Ilihifadhiwa 5 Aprili 2013 kwenye Wayback Machine. in English on NK News
* The Daily NK: The Hub of North Korean News – News about North Korea and human rights
* The website of the Committee for Cultural Relations with Foreign Countries at friend.com.kp Archived 2015-11-06 at Archive.today
* Korea Education Fund( Ilihifadhiwa 11 Oktoba 2015 kwenye Wayback Machine.)
* The website of the digital edition of the *Rodong Sinmun* newspaper at rodong.rep.kp
* Profiles of North Korean Cities Ilihifadhiwa 1 Januari 2016 kwenye Wayback Machine.

Picha
* Flickr tags: North Korea. Sets: , , , , , , , . Groups: ,
* Inside North Korea Ilihifadhiwa 12 Agosti 2011 kwenye Wayback Machine. – slideshow by *The First Post*
* North Korea's official flickr, uriminzok, 우리민족끼리

|  |
| --- |
| **Nchi na maeneo ya Asia** |
|
Afghanistan | Armenia2 | Azerbaijan | Bahrain | Bangladesh | Bhutan | Brunei | China | Falme za Kiarabu | Georgia2 | Hong Kong3 | Indonesia | Iran | Iraq | Israel | Jamhuri ya China (Taiwan) | Japani | Kamboja | Kazakhstan | Kirgizia | Korea Kaskazini | Korea Kusini | Kupro2 | Kuwait | Laos | Lebanoni | Macau3 | Malaysia | Maldivi | Mongolia | Myanmar | Nepal | Omani | Pakistan | Palestina | Qatar | Saudia | Singapuri | Sri Lanka | Syria | Tajikistan | Timor ya Mashariki | Turkmenistan | Ufilipino | Uhindi | Urusi1 | Uthai | Uturuki1 | Uzbekistan | Vietnam | Yemen | Yordani |
| 1. Nchi ina maeneo katika Asia na Ulaya. 2. Nchi iko Asia lakini inahesabiwa pia kati ya nchi za Ulaya kwa sababu za historia au utamaduni. 3. Eneo la pekee la China. |