# Manzini

**Manzini** (ilikuwa ikijulikana kama Bremersdorp) ni mji mkubwa huko Eswatini (Swaziland), ambao pia ni mji mkuu wa Mkoa wa Manzini.

Mji huu ni kitovu cha pili kwa ukubwa nchini, nyuma ya mji mkuu Mbabane, na una idadi ya watu ya 110,000 (2008). Inajulikana kama "Kitovu" cha Eswatini na iko kwenye barabara ya MR3. Eneo kuu la viwanda la Eswatini lililo Matsapha liko karibu na mpaka wa magharibi wa mji huo.

## Historia

Kituo cha kibiashara tangu kufunguliwa mwaka 1885, Bremersdorp ilitangazwa kuwa mji mdogo mwaka 1898. Arthur Bremer aliuza hoteli yake kwa mamlaka za Ukoloni za Waingereza ambao walikuwa wanaongoza Swaziland tangu mwaka 1894 kama makao yao ya utawala wa kitaifa, na akaweka sharti kwamba makazi hayo yapewe jina lake (*dorp* ni neno la Afrikaans lenye maana ya "kijiji"). Jina hilo lilirejeshwa kwenye jina lake la asili la Kiswazi, Manzini, mwaka 1960 kwa heshima ya Chifu Manzini Mbokane ambaye alikuwa mmoja wa wasiri wanaoaminika na indvuna mwandamizi wa Mfalme Mbandzeni. Chifu Manzini Mbokane alikuwa baba yake Ntengu kaGama Mbokane.

Mji huo ulikuwa makao makuu ya kikoloni ya Waingereza/Boer kuanzia mwaka 1890, lakini uliteketezwa mwaka 1902 wakati wa Vita ya Pili ya Waingereza na WaBoer wakati makao makuu ya utawala yalipohamishiwa Mbabane. Hata hivyo, Bremersdorp iliendelea kubaki moyo wa biashara, kilimo na usafirishaji wa Swaziland, na kuupatia mji huo lakabu ya "The Hub." Tangu kuanzishwa kwake katika miaka ya 1920, Maonyesho ya Kilimo na Mitambo (baadaye yakaitwa Swaziland International Trade Fair) yamekuwa tukio kubwa zaidi la kila mwaka nchini humo na lenye mahudhurio makubwa.

Mwaka 1915, hoteli ya kwanza tangu ujenzi upya wa Bremersdorp baada ya Vita ya Waingereza na WaBoer ilifunguliwa kando ya Mzimene River. Ikiitwa Riverside Hotel, iliendelea kufanya kazi hadi 1997, ikabadilisha jina kwa miaka mingi kuwa Manzini Arms Hotel na katika miaka ya 1990 Velebantfu Hotel. Majengo yalibaki yamesimama kwa miaka kadhaa baada ya kufungwa lakini yalibomolewa mwaka 2008 na wawekezaji binafsi. Kituo cha ununuzi (shopping mall) kilifunguliwa katika eneo hilo mwaka 2011.

Iliyofunguliwa katika miaka ya 1970, Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Matsapha, ambao ulikuwa uwanja pekee wa kibiashara wa Swaziland, ulikuwa umbali wa km 10 upande wa magharibi. Kufikia 2014, Matsapha umefungwa, na King Mswati III International Airport, ulioko umbali wa km 56.9 mashariki, ndio uwanja mpya wa kimataifa. Manzini ndiyo kituo cha karibu cha mijini. Agricultural Bank of China ni mfadhili mkubwa wa uwanja huo mpya wa ndege wa kimataifa.

Manzini ilitangazwa kuwa jiji mwaka 1994, wakati chombo chake cha utawala, Manzini Town Council, kilipobadilika na kuwa Manzini City Council.

Manzini ni makazi ya Shule ya Sekondari ya Nazarene, ambayo ina kwaya ya shule yenye mafanikio.

## Tazama pia

* Orodha ya miji ya Eswatini

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Afrika bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Manzini** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |