Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 20 Januari

Tarehe **20 Januari** ni siku ya ishirini ya mwaka. Mpaka uishe zinabaki siku 345 (346 katika miaka mirefu).

## Matukio

* 250 - Kaisari Decius anaanza dhuluma mpya kali dhidi ya Wakristo wa Dola la Roma
* 2009 - Barack Obama ametawazwa kama Rais wa 44 wa Marekani, akiwa wa kwanza mwenye asili ya Afrika (Kenya)

## Waliozaliwa

* 225 - Gordian III, Kaisari wa Dola la Roma
* 1716 - Mfalme Karolo III wa Hispania
* 1873 - Johannes Vilhelm Jensen, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi,mwaka wa 1944
* 1920 - Federico Fellini, mwongozaji wa filamu kutoka Italia
* 1925 - Ernesto Cardenal, padri, mshairi na mwanasiasa kutoka Nikaragua
* 1931 - David Lee, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1996
* 1934 - Hennie Aucamp, mwandishi kutoka Afrika Kusini
* 1945 - Robert Olen Butler, mwandishi kutoka Marekani
* 1982 - Tiffany Mason, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani

## Waliofariki

* 250 - Mtakatifu Papa Fabiano, mfiadini
* 1486 - Mtakatifu Eustokia Calafato, bikira Mfransisko kutoka Italia
* 1612 - Kaisari Rudolf II wa Ujerumani
* 1745 - Kaisari Karoli VII wa Ujerumani
* 1898 - Ivan Shishkin, mchoraji wa Urusi
* 1955 - Robert P. T. Coffin, mshairi kutoka Marekani
* 1994 - Jaramogi Oginga Odinga, mwanasiasa kutoka Kenya
* 2005 - Per Borten, mwanasiasa wa Norwei

## Sikukuu

Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Papa Fabiano, Sebastiano, Askla, Neofito wa Nisea, Eutimi abati, Vulfustani, Henri wa Ufini, Eustokia Calafato, Stefano Min Kuk-ka, Adelaide Brando n.k.

## Viungo vya nje

* BBC: On This Day
* On This Day in Canada

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya kihistoria bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **20 Januari** kama enzi zake au matokeo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Vicksburg, Mississippi

Vicksburg, Mississippi

|  |
| --- |
| Vicksburg |
| Vicksburg
Mahali pa mji wa Vicksburg katika Marekani |
| Majiranukta: ﻿ / ﻿ |
| Nchi | Marekani |
| Jimbo | Mississippi |
| Wilaya | Warren |
| **Idadi ya wakazi** |
|  - Wakazi kwa ujumla  | 26,407 |
| Tovuti:  www.vicksburg.org
 |

Mahali pa Vicksburg katika Mississippi
**Vicksburg** ni mji wa Marekani katika jimbo la Mississippi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 26,500 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 82 kutoka juu ya usawa wa bahari.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Marekani bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Vicksburg, Mississippi** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# 1639

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 16 |
**Karne ya 17**
| Karne ya 18
| ►

◄ |
Miaka ya 1600 |
Miaka ya 1610 |
Miaka ya 1620 |
**Miaka ya 1630**
| Miaka ya 1640
| Miaka ya 1650
| Miaka ya 1660
| ►

◄◄ |
◄ |
1635 |
1636 |
1637 |
1638 |
**1639**
| 1640
| 1641
| 1642
| 1643
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1639 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

## Waliofariki

* 3 Novemba - Martin de Porres

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1639
# Visiwa vya Madeira

|  |
| --- |
| **Região Autónoma da Madeira(Jimbo la kujitawala la Madeira)* |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
| *Wito: **Das ilhas as mais belas e livres(Visiwa maridadi na huru kuliko vyote)* |
|  |
|  |
| Nchi | Ureno |
| Lugha | Kireno |
| Mji mkuu | Funchal |
| Miji mingine | Porto Santo, Machico, Santa Cruz, Câmara de Lobos, Santana, Caniço |
| Eneo | 794 km² |
| Urefu / upana hadi | 57 km/22 km |
| Wakazi (2003) | 265.000 (5.000 Porto Santo), 2,5 % ya wakazi wote wa Ureno  |
| Idadi ya tarafa | 11 |
| Mlima wa juu | Pico Ruivo (1.862 m) |
| Rais wa serikali ya jimbo | Alberto João Jardim |
| Jimbo la kujitegemea tangu | 1976 |
| Saa za eneo | UTC |
| Simu ya kimataifa | +351 291 |
| Wimbo | A Portuguesa (kitaifa) Hino da Região Autónoma da Madeira (kijimbo) |

**Visiwa vya Madeira** ni funguvisiwa la Ureno katika bahari ya Atlantiki mbele ya pwani ya Afrika. Iko takriban km 1000 kusini kwa Lisbon na 600 magharibi kwa Moroko.

Jina la Madeira lamaanisha "ubao" kwa Kireno.

Kisiwa kikubwa kinaitwa Madeira vilevile. Karibu nacho ni kisiwa kidogo cha Porto Santo na visiwa vidogo visivyo na wakazi vya Ilhas Desertas na Ilhas Selvagens.

Madeira ina hali ya jimbo la kujitawala ndani ya Ureno.

Wakazi ni 289,000; karibu wote ni wa asili ya Ureno na kwa dini ni Wakristo Wakatoliki (96%).

Mji mkuu ni Funchal.

## Picha za Madeira

* Soko katika mji mkuu Funchal
* Msitu wa Laurazeen
* Bustani ya maonyesho, Funchal
* Bustani
* Bustani ya Azulejos, Monte
* Bafu ya asili, Porto Moniz
* Visiwa vya mashariki
* Kisiwa cha maua
* Mlima wa Pico das Torres
* Nyumba ya kimila ya mkulima

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Afrika bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Visiwa vya Madeira** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Ulaya bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Visiwa vya Madeira** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# 1880

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 18 |
**Karne ya 19**
| Karne ya 20
| ►

◄ |
Miaka ya 1850 |
Miaka ya 1860 |
Miaka ya 1870 |
**Miaka ya 1880**
| Miaka ya 1890
| Miaka ya 1900
| Miaka ya 1910
| ►

◄◄ |
◄ |
1876 |
1877 |
1878 |
1879 |
**1880**
| 1881
| 1882
| 1883
| 1884
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1880 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

* 23 Januari - Ernest Poole, mwandishi kutoka Marekani
* 27 Juni - Helen Keller, mwandishi asiyeona wala kusikia kutoka nchini Marekani
* 31 Julai - Munshi Premchand, mwandishi kutoka Uhindi
* 31 Oktoba - Julia Peterkin, mwandishi kutoka Marekani
* 28 Desemba - Louis Leipoldt, mwandishi wa Afrika Kusini

## Waliofariki

* 5 Oktoba - Jacques Offenbach, mtungaji wa muziki kutoka Ujerumani
* 7 Desemba - Mtakatifu Maria Yosefa Rossello, bikira wa Italia

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1880
# Blackmagic

**Efemena Mukoro**, anayejulikana pia kama Blackmagic, ni rapa, mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Nigeria.

## Marejeo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mtu huyo bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Blackmagic** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# 27 Januari

Tarehe **27 Januari** ni siku ya ishirini na saba ya mwaka. Mpaka uishe zinabaki siku 338 (339 katika miaka mirefu).

## Matukio

* 98 - Trajanus anakuwa Kaisari wa Dola la Roma ambalo chini yake litafikia kilele cha uenezi wake
* 1695 - Mustafa II anachukua nafasi ya Sultani wa Milki ya Osmani badala ya Ahmad II aliyefariki
* 1945 - ukombozi wa Kambi ya Auschwitz na askari wa Jeshi Jekundu

## Waliozaliwa

* 1756 - Wolfgang Amadeus Mozart, mtunzi wa muziki Mwaustria
* 1903 - John Eccles, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1963
* 1936 - Samuel Ting, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1976
* 1960 - Samia Suluhu Hassan, rais wa Tanzania (tangu 2021)

## Waliofariki

* 98 - Nerva, Kaisari wa Dola la Roma (tangu 96)
* 672 - Papa Vitalian
* 1540 - Mtakatifu Angela Merichi, bikira Mfransisko wa Italia
* 1887 - Mtakatifu Yohane Maria Muzei, mfiadini kutoka Tanzania ya leo
* 1901 - Giuseppe Verdi, mtunzi wa opera kutoka Italia
* 2009 - John Updike, mwandishi kutoka Marekani

## Sikukuu

Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Anjela Merici, Juliani wa Sora, Juliani wa Le Mans, Devota wa Biguglia, Mario wa Bodon, Papa Vitaliani, Theodoriko wa Orleans, Gilduino, Yohane Maria Muzei, Enriko wa Osso, Maria wa Yesu Santocanale n.k.

* Kumbukizi ya Kimataifa ya Maangamizi ya Wayahudi, kufuatana na azimio la Mkutano Mkuu wa UM la mwaka 2005

## Viungo vya nje

* BBC: On This Day
* On This Day in Canada Archived 2012-12-08 at Archive.today

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya kihistoria bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **27 Januari** kama enzi zake au matokeo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Mickey Mouse

Mickey Mouse
**Mickey Mouse** ni panya kikaragosi maarufu duniani. Amezaliwa 15 Mei 1928 kama mhusika katika katuni ya Walt Disney akaendelea kuwa mhusika wa katuni maarufu kabisa duniani.

Akishirikiana na rafiki zake Minnie Mouse na Goofy, mbwa Pluto na mpwa zake Morty and Ferdie hupigania haki dhidi ya watu wabaya lakini pia dhidi ya matata madogo ya kila siku.

Habari za Mickey Mouse zinapatikana kwa njia ya filamu na vitabu vya katuni.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mwigizaji filamu fulani wa Marekani bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Mickey Mouse** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Karne ya 14

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 12 |
Karne ya 13 |
**Karne ya 14**
| Karne ya 15
| Karne ya 16
| ►

Miaka ya 1300 |
Miaka ya 1310 |
Miaka ya 1320 |
Miaka ya 1330 |
Miaka ya 1340 |
Miaka ya 1350 |
Miaka ya 1360 |
Miaka ya 1370 |
Miaka ya 1380 |
Miaka ya 1390

**Karne ya 14** ilikuwa kipindi cha miaka mia moja kati ya 1301 hadi 1400. Kikamilifu kilianza tar. 1 Januari 1301 na kuishia 31 Desemba 1400. Namba zake zinafuata hesabu ya miaka "baada ya Kristo".

Kama kila "karne" ni kipindi kinachohesabiwa kwa hiari ya kibinadamu kwa sababu ni mgawanyo wa kalenda tu - hali halisi maendeleo na mabadiiliko makubwa hayafuati migawanyo ya kalenda ya kibinadamu.

Kuna mambo mengi yaliyotokea wakati wa karne hii.

## Watu na matukio

|  |
| --- |
| **Karne**: Karne ya 13 | **Karne ya 14** | Karne ya 15 |
| **Miongo** na miaka |
| **Miaka ya 1300** | 1300 1301 1302 1303 1304 1305 1306 1307 1308 1309 |
| **Miaka ya 1310** | 1310 1311 1312 1313 1314 1315 1316 1317 1318 1319 |
| **Miaka ya 1320** | 1320 1321 1322 1323 1324 1325 1326 1327 1328 1329 |
| **Miaka ya 1330** | 1330 1331 1332 1333 1334 1335 1336 1337 1338 1339 |
| **Miaka ya 1340** | 1340 1341 1342 1343 1344 1345 1346 1347 1348 1349 |
| **Miaka ya 1350** | 1350 1351 1352 1353 1354 1355 1356 1357 1358 1359 |
| **Miaka ya 1360** | 1360 1361 1362 1363 1364 1365 1366 1367 1368 1369 |
| **Miaka ya 1370** | 1370 1371 1372 1373 1374 1375 1376 1377 1378 1379 |
| **Miaka ya 1380** | 1380 1381 1382 1383 1384 1385 1386 1387 1388 1389 |
| **Miaka ya 1390** | 1390 1391 1392 1393 1394 1395 1396 1397 1398 1399 |

### Karne ya saa za kwanza

Labda badiliko kubwa lilikuwa uenezi wa saa za kimekanika kwenye minara ya miji ya Ulaya. Tofauti na saa za jua au saa za maji ziliwaonyesha watu wengi wakati tena bila ya kutegemea hali ya hewa. Wataalamu wengi huamini ya kwamba hakuna mitambo mingine iliyobadilisha utamaduni wa binadamu kuliko saa.

### Karne ya kifo katika Ulaya

Ulaya iliathiriwa mara ya kwanza na ugonjwa wa kuambukiza wa tauni. Tauni iliua wakulima wengi ikasababisha njaa kali; zote pamoja zikaua zaidi ya theluthi ya wakazi wote wa Ulaya.
Vifo vingi vilisababisha hofu kubwa kati ya watu. Wayahudi walishtakiwa kuwa sababu ya maradhi na vifo wakauawa na kudhulumiwa katika nchi nyingi za Ulaya.

### Uenezaji wa milki ya Waturuki Waosmani

Udhaifu wa Ulaya katika karne hii ilisaidia uenezaji wa milki ya Waturuki Waosmani kutoka Anatolia kujiandaa kuingia nchi za Balkani (Ulaya ya Kusini-Mashariki). Hivyo utawala wa Kiislamu ulielekea kuenea hata katika mashariki ya Ulaya utakaokuwepo kwa karne tano zilizofuata. Baadaye athira yake ilifikia pwani za Uswahilini na Uganda.

### Milki za Afrika

Katika Afrika ya Magharibi Wahaussa wanaunda milki zao za kwanza. Mali inapanuka. Majengo makubwa ya Zimbabwe Kuu yanaanzishwa.
# Kisomali

**Kisomali** (kwa mwandiko wa Kilatini: Af-Soomaali; Osmanya: 𐒖𐒍 𐒈𐒝𐒑𐒛𐒐𐒘 [æ̀f sɔ̀ːmɑ́ːlì]) ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Somalia, Ethiopia, Kenya na Jibuti inayozungumzwa na Wasomali.

Kupitia kwa Wasomali wahamiaji, Kisomali huzungumzwa katika nchi nyingine nyingi kama vile Kanada, nchi mbalimbali za Ulaya na za Uarabuni.

Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kisomali nchini Somalia ilihesabiwa kuwa watu 8,340,000. Pia kuna wasemaji 4,610,000 nchini Ethiopia (2007), 2,386,222 nchini Kenya (2009), na 297,200 nchini Jibuti (2006).

Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisomali kiko katika kundi la lugha za Kikushi.

Lugha ya Kisomali imeandikwa rasmi kwa alfabeti ya Kilatini ingawa alfabeti ya Kiarabu na maandishi kadhaa ya Kisomali kama vile Osmanya, Kaddare na maandishi ya Borama yanatumiwa kwa njia isiyo rasmi.

## Uenezi wa Kisomali

Lugha ya Kisomali inazungumzwa katika maeneo yanayokaliwa na Wasomali ya Somalia, Jibuti, Ethiopia, Kenya, Yemeni na diaspora ya Somalia.

Kisomali ndiyo lugha inayozungumzwa zaidi ya Kikushi katika eneo hilo ikifuatiwa na Kioromo na Kiafari.

Mnamo mwaka 2019, kulikuwa na takriban wazungumzaji milioni 21.8 wa Kisomali, walioenea katika Somalia Kuu (Greater Somalia) ambapo karibu milioni 7.8 waliishi Somalia. Lugha hii inazungumzwa na takriban 95% ya wakazi wa nchi, na idadi kubwa ya watu nchini Jibuti.

Kufuatia kuanza kwa Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Somalia miaka ya 1990, watu wanaoishi nje ya nchi wanaozungumza Kisomali waliongezeka kwa ukubwa, huku jumuiya mpya zaidi za wazungumzaji wa Kisomali zikiundwa katika sehemu za Mashariki ya Kati, Amerika Kaskazini na Ulaya.

## Tanbihi

## Viungo vya nje

* lugha ya Kisomali kwenye Multitree
* makala za OLAC kuhusu Kisomali
* lugha ya Kisomali katika Glottolog
* lugha ya Kisomali kwenye Ethnologue

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya lugha bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Kisomali** kama historia yake, uenezi au maendeleo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Jumuiya ya Nchi Huru

Bendera ya Jumuiya ya Nchi Huru.
Nchi wanachama wa Jumuiya ya Nchi Huru;
zambarau: wanachama kamili;
zambarau nyeupe: wanachama wa kushirikishwa.
**Jumuiya ya Nchi Huru** (kwa Kirusi: **Содружество Независимых Государств (СНГ)**, *sodrushestvo nezavisimikh gosudarstv (SNG)*; kwa Kiingereza: **Commonwealth of Independent States (CIS)**) ni jina la umoja wa nchi zilizokuwa sehemu za Umoja wa Kisovyeti hadi mwaka 1991.

Jumuiya hiyo iliundwa tarehe 8 Desemba 1991 na viongozi wa Urusi, Belarusi na Ukraine.

Makao makuu yapo Minsk, mji mkuu wa Belarusi na wabunge hukutana Sankt Peterburg.

## Wanachama

* Nchi wanachama 2008 (mwaka wa kujiunga)
	+ Armenia (1991)
	+ Azerbaijan (1993)
	+ Belarusi (1991)
	+ Kazakhstan (1991)
	+ Kirgizia (1991)
	+ Moldova (1994)
	+ Tajikistan (1991)
	+ Urusi (1991)
	+ Uzbekistan (2000)

+ Nchi mwanachama wa kushirikishwa

* + Turkmenistan (1991; ikajiondoa 2005, kwa sasa nchi shiriki)

+ Nchi zilizokuwa jamhuri za Umoja wa Kisovyeti zisizoshiriki katika jumuiya

* + Estonia
	+ Latvia
	+ Lithuania
	+ Georgia
	+ Ukraine

## Shabaha na hali ya jumuiya

Jumuiya ilianzishwa kama njia ya kuondoa Umoja wa Kisovyeti bila kuacha ushirikiano. Tangu kuundwa nchi wanachama zilitia sahihi mikataba na mapatano mengi lakini hali halisi umuhimu wa umoja huu umerudi nyuma. Marais hawakutani pamoja tangu miaka kadhaa.

Ukraine na Georgia zinaelekea kujiunga na Ulaya na kambi la magharibi pamoja na NATO na mwelekeo huo umeshasababisha ugomvi na Urusi. Moldavia vilevile inaimarisha uhusiano wake na Romania, ambayo ni mwanachama wa Umoja wa Ulaya na NATO, kwa sababu Wamoldavia wengi huongea Kiromania.

## Viungo vya Nje

*
# 1735

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 17 |
**Karne ya 18**
| Karne ya 19
| ►

◄ |
Miaka ya 1700 |
Miaka ya 1710 |
Miaka ya 1720 |
**Miaka ya 1730**
| Miaka ya 1740
| Miaka ya 1750
| Miaka ya 1760
| ►

◄◄ |
◄ |
1731 |
1732 |
1733 |
1734 |
**1735**
| 1736
| 1737
| 1738
| 1739
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1735 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

* 30 Oktoba - John Adams, Rais wa Marekani (1797-1801)

## Waliofariki

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1735
# 1648

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 16 |
**Karne ya 17**
| Karne ya 18
| ►

◄ |
Miaka ya 1610 |
Miaka ya 1620 |
Miaka ya 1630 |
**Miaka ya 1640**
| Miaka ya 1650
| Miaka ya 1660
| Miaka ya 1670
| ►

◄◄ |
◄ |
1644 |
1645 |
1646 |
1647 |
**1648**
| 1649
| 1650
| 1651
| 1652
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1648 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

* 24 Oktoba - amani ya Westfalia yamaliza vita ya miaka 30 katika Ujerumani.

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

## Waliofariki

* 15 Januari - Mtakatifu Fransisko Ferdinando de Capillas, O.P., padri kutoka Hispania aliyekuwa wa kwanza kufia dini ya Ukristo nchini China

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1648