Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1977

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 19 |
**Karne ya 20**
| Karne ya 21

◄ |
Miaka ya 1940 |
Miaka ya 1950 |
Miaka ya 1960 |
**Miaka ya 1970**
| Miaka ya 1980
| Miaka ya 1990
| Miaka ya 2000
| ►

◄◄ |
◄ |
1973 |
1974 |
1975 |
1976 |
**1977**
| 1978
| 1979
| 1980
| 1981
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1977 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

* 5 Februari - Kuundwa kwa Chama cha Mapinduzi, chama tawala cha Tanzania
* 27 Juni - Nchi ya Jibuti inapata uhuru kutoka Ufaransa.

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

* 22 Januari - Hidetoshi Nakata, mchezaji wa mpira kutoka Japani
* 20 Februari - Zoltán Trepák, mchezaji wa mpira kutoka Hungaria
* 16 Aprili - Alek Wek, mrembo kutoka Sudan
* 23 Aprili - John Cena, mwanamweleka, mwimbaji na mwigizaji filamu kutoka Marekani
* 1 Juni - Sarah Wayne Callies, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 8 Juni - Kanye West, mwanamuziki kutoka Marekani
* 24 Juni - Amir Talai, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 11 Julai - Edward Moss, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 13 Julai - Ashley Scott, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 13 Julai - Kari Wahlgren, mwigizaji wa filamu kutoka Marekani
* 17 Oktoba - Andre Villas Boas, kocha wa mpira wa miguu kutoka Ureno
* 10 Novemba - Brittany Murphy, mwigizaji na mwimbaji kutoka Marekani
* 18 Novemba - Fabolous, mwanamuziki kutoka Marekani

## Waliofariki

* 5 Mei - Ludwig Erhard, Chansela wa Ujerumani (1963-1966)
* 3 Juni - Archibald Vivian Hill, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba, mwaka wa 1922
* 2 Julai - Vladimir Nabokov, mwandishi wa Urusi na wa Marekani
* 4 Agosti - Edgar Adrian, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba, mwaka wa 1932
* 16 Agosti - Elvis Presley, mwimbaji kutoka Marekani
* 12 Septemba - Steve Biko, mwanasiasa kutoka Afrika Kusini (aliuawa na mapolisi)
* 12 Septemba- Robert Lowell, mshairi kutoka Marekani
* 11 Oktoba - MacKinlay Kantor, mwandishi kutoka Marekani
* 25 Desemba - Charlie Chaplin, mwigizaji filamu kutoka Uingereza

## Viungo vya nje

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1977
# Harry Potter

Harry Potter ni mfuatano wa vitabu saba vya fantasia vilivyoandikwa na mwandishi Mwingereza J.K. Rowling. Hivi vitabu vinasimulia maisha ya mchawi mchanga, Harry Potter, na marafiki wake, Ron Weasley na Hermione Granger, wote wanafunzi wa Shule ya Hogwarts ya Uchawi. Mandhari kuu ya hizi hadithi inahusu mzozo baina ya Harry na Lord Voldemort, mchawi mwovu ambaye ana nia ya kuepuka kifo milele, kupinduza baraza linalowaongoza wachawi na linalojulikana kama Wizara ya Uchawi, na kuwafanya watu wote watumwa walio wachawi na wasio. (watu wasio wachawi wanajulikana kama Muggles).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu kitabu fulani bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Harry Potter** kama Mwandishi wake, hadithi au matoleo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Historia

Maktaba ya Aleksandria, Misri ya kale.
**Historia** (kutoka Kigiriki *ἱστορία*, historia; pia "tarehe" kutoka Kiarabu *تاريخ, tārīkh* kwa maana ya "historia"; na pia hujulikana kama "*mapisi*" katika baadhi ya lahaja) ni somo linalojihusisha na uchunguzi wa maisha ya binadamu na maendeleo ya jamii zao katika wakati uliopita. Historia inahusu matukio, watu, tamaduni, taasisi, na mabadiliko ya kijamii yaliyotokea kwa nyakati mbalimbali, na hujaribu kuyaeleza kwa kutumia ushahidi uliopo. Somo hili huangazia si tu lini na wapi jambo fulani lilitokea, bali pia kwa nini lilitokea, jinsi lilivyotokea, na athari zake kwa jamii za wakati huo na vizazi vilivyofuata. Historia hutumika kama njia ya kuelewa muktadha wa sasa kwa kuchunguza mwenendo wa matukio ya zamani na kuchota mafunzo kutoka kwao. Kwa msingi huu, historia siyo tu kumbukumbu ya matukio, bali ni zana ya kufasiri maendeleo ya binadamu kwa mapana yake.

Mara nyingi neno hilo lina pia maana ya maarifa yoyote kuhusu wakati uliopita, yawe au yasiwe maarifa ya watu (kwa mfano "historia ya ulimwengu").

Historia ni hasa mfululizo wa habari za mambo yaliyotokea pamoja na sababu zake.

Binadamu anaziandika ili kuelewa maisha yake, yaani ametokea wapi, amepata mafanikio gani na matatizo gani.

Historia inatufundisha kuishi: kumbukumbu za mambo ya zamani (vita, uhuru, viongozi na mengineyo) zinatuwezesha kuendelea vizuri zaidi.

Wanahistoria wanapata maarifa yao kutoka maandishi ya zamani (hasa kwa historia andishi), kutoka fasihi simulizi na kutoka akiolojia (hasa kwa historia ya awali).

## Kurasa zinazohusiana

* Historia ya Afrika
* Historia ya Amerika
* Historia ya Asia
* Historia ya Australia
* Historia ya Ulaya
* Historia ya Wokovu
* Historia ya Kanisa
* Historia ya teolojia
* Historia ya utawa
* Historia ya Kanisa Katoliki
* Historia ya Uislamu
* Miaka
* Vita

## Tanbihi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya kihistoria bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Historia** kama enzi zake au matokeo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |