Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1873

Lango la Historia | Lango la Biografia | Karibuni | Orodha ya Miaka

◄ |
Karne ya 18 |
**Karne ya 19**
| Karne ya 20
| ►

◄ |
Miaka ya 1840 |
Miaka ya 1850 |
Miaka ya 1860 |
**Miaka ya 1870**
| Miaka ya 1880
| Miaka ya 1890
| Miaka ya 1900
| ►

◄◄ |
◄ |
1869 |
1870 |
1871 |
1872 |
**1873**
| 1874
| 1875
| 1876
| 1877
| ►
| ►►

Makala hii inahusu mwaka **1873 BK** (Baada ya Kristo).

## Matukio

## Waliozaliwa

**Mwaka 2026 katika kalenda nyingine**| Kalenda ya Gregori | 2026 *MMXXVI* |
| Kalenda ya Kiyahudi | 5786 – 5787 |
| Ab urbe condita (Roma ya Kale) | 2779 |
| Kalenda ya Ethiopia | 2018 – 2019 |
| Kalenda ya Kiarmenia | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Kalenda ya Kiislamu | 1448 – 1449 |
| Kalenda ya Kiajemi | 1404 – 1405 |
| **Kalenda za Kihindu** |  |
| - *Vikram Samvat* | 2081 – 2082 |
| - *Shaka Samvat* | 1948 – 1949 |
| - *Kali Yuga* | 5127 – 5128 |
| Kalenda ya Kichina | 4722 – 4723 乙巳 – 丙午 |

* 20 Januari - Johannes Vilhelm Jensen (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi, mwaka wa 1944)
* 15 Februari - Hans von Euler-Chelpin (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia, mwaka wa 1929)
* 1 Aprili - Sergei Rachmaninoff, mtunzi wa muziki kutoka Urusi
* 22 Aprili - Ellen Glasgow, mwandishi kutoka Marekani
* 3 Juni - Otto Loewi (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba, mwaka wa 1936)
* 28 Juni - Alexis Carrel (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1912)
* 13 Agosti - Cornelis Langenhoven, mwandishi wa Afrika Kusini
* 7 Desemba - Willa Cather, mwandishi kutoka Marekani
* 26 Desemba - Norman Angell (mwandishi wa habari Mwingereza, na mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani, mwaka wa 1933)

## Waliofariki

Wikimedia Commons ina media kuhusu:
 1873
# Elmer Rice

Elmer Rice, takriban 1920
**Elmer Rice** (28 Septemba 1892 – 8 Mei 1967) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa **Elmer Leopold Reizenstein**. Mwaka wa 1929, alipokea **Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya** kwa tamthiliya yake *Street Scene*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mwandishi fulani bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Elmer Rice** kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Flandria

Picha zinazoonesha njia za njia za usafiri, Flandria
Bendera ya Flandria
Eneo la Flandria katika Ubelgiji
**Flandria** (Kiholanzi: Vlaanderen) ni jimbo la kaskazini kati ya majimbo matatu ya Ubelgiji. Lugha rasmi katika mikoa 5 ya jimbo ni Kiholanzi inayoitwa hapa Kiflaams ingawa ni lugha ileile. Idadi ya wakazi ni milioni 7. Serikali ya Flandria iko Brussels na mji mkubwa ya Flandria yenyewe ni Antwerpen.

Kihistoria Flandria ilikuwa kubwa zaidi ikajumlisha maeneo ya Ubelgiji, Ufaransa na Uholanzi wa leo. Utamaduni wake ni Kiholanzi lakini sehemu hii ilitawaliwa kwa muda mrefu na Hispania iliyowafukuza Waprotestant wote. Mwaka 1815 Flandria pamoja Ubelgiji wote uliunganishwa na Uholanzi lakini tofauti za kidini na kiutamaduni zilisababisha mapinduzi ya Ubelgiji ya 1830 yaliyoleta uhuru wa Ubelgiji kama taifa la pekee.

Siku hizi Flandria ni sehemu ya Ubelgiji inayostawi vema kiuchumi. Kuna harakati ya kisiasa inayodai Flandria kuwa nchi ya pekee.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Ubelgiji bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Flandria** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Jackie Chan

| Jackie Chan |
| --- |
|  Jackie Chan |
| Amezaliwa | 7 Aprili, 1954  |
| Kazi yake | mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini China. |

**Jackie Chan** (amezaliwa tarehe 7 Aprili, 1954) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini China.

Alijipatia umaarufu kupitia uigizaji wa kweli wa filamu tofauti za Kichina zenye kuchangamsha, kuchekesha na kutoa mafunzo kadhaa kwa ajili ya jamii. Ili kuzuia uhalifu kwa sanaa na kupokea na kutoa rushwa kwa viongozi wa nchi.
# Gavana

Gavana Arnold Schwarzenegger wa jimbo la Kalifornia akiongea na rais wa Marekani George W. Bush tarehe 16 Oktoba 2003.
**Gavana** (kutoka Kiingereza *governor* yaani "mwenye kutawala"") ni cheo cha kiongozi wa kisiasa au wa kiutawala kwenye ngazi mbalimbali.

## Gavana kama waziri mkuu wa jimbo katika shirikisho

Kuna nchi ambako gavana ni mtendaji mkuu wa serikali katika dola la shirikisho au jimbo. Kwa mfano katika Marekani ina madola 50 ndani yake na kila moja huwa na gavana kama mkuu wa serikali ya kidola.

Cheo hiki kinalingana na waziri mkuu wa sehemu ya nchi yenye kiwango cha kujitawala na bunge lake pamoja na serikali ya kieneo, kwa mfano waziri mkuu wa jimbo la Afrika Kusini au Ujerumani.

## Gavana kama mtendaji mkuu wa mkoa

Katika nchi kama Japani au Indonesia watendaji wakuu wana cheo cha gavana wakichaguliwa na wananchi na kuwajibika kwa wananchi, hata kama madaraka ya mikoa yao hayalingani na jimbo au dola la shirikisho.

Katika nchi nyingine magavana ni maafisa wa serikali kuu wanaoteuliwa na rais wa taifa au waziri wake kuwa watendaji wakuu katika mkoa. Hawawajibiki kwa wananchi wa eneo lao bali kwa serikali kuu. Mfano ni gavana katika Urusi. Nafasi hii inalingana na ile ya mkuu wa mkoa katika Kenya au Tanzania tangu zipate uhuru.

Gavana Mwingereza wakati wa ukoloni (Australia 1913).
## Gavana wa koloni na katika Jumuiya ya Madola

Ugavana ulikuwa cheo cha kihistoria kutoka zamani ya ukoloni kwa mkuu wa koloni anayewakilisha serikali kuu na kuwa mkuu wa serikali katika koloni.

Cheo hiki kimebaki katika Jumuiya ya Madola ambako nchi nyingi zinamkubali malkia (au mfalme) wa Uingereza kama mkuu wa dola na yeye anawakilishwa katika nchi hizo na afisa mwenye cheo cha "gavana mkuu".

## Gavana katika kampuni ya umma na taasisi

Katika nchi zinazotumia Kiingereza kuna pia maafisa wanaoitwa gavana nje ya siasa.

* mtendaji mkuu wa benki kuu mara nyingi huitwa gavana
* katika Uingereza wasimamizi wa magereza huitwa "prison governor"
* wasimamizi wa kimkoa wa shule wakati mwingine wanaitwa "school governor"
* taasisi mbalimbali wanasimamiwa mara nyingi na "board of governors"

## Tazama pia

* liwali

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya siasa bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **Gavana** Unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuongezea habari Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari. |
# 6 Juni

Tarehe **6 Juni** ni siku ya 157 ya mwaka (ya 158 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 208.

## Matukio

* 1523 - Uchaguzi wa Gustav Vasa kuwa mfalme wa Uswidi katika mji wa Strangnas
* 1752 - Moto unateketeza sehemu za mji wa Moscow

## Waliozaliwa

* 1799 - Aleksander Pushkin, mwandishi kutoka Urusi
* 1875 - Thomas Mann, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka wa 1929
* 1918 - Edwin Krebs, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1992
* 1925 - Maxine Kumin, mshairi kutoka Marekani
* 1933 - Heinrich Rohrer, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1986
* 1943 - Richard Smalley, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1996
* 1944 - Phillip Sharp, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1993
* 1952 - Ibrahim Lipumba, mwanasiasa kutoka Tanzania
* 1959 - Jimmy Jam, mwanamuziki kutoka Marekani
* 1972 - Peter Joseph Serukamba, mwanasiasa kutoka Tanzania

## Waliofariki

* 1134 - Mtakatifu Norbert wa Xanten, askofu Mkatoliki nchini Ujerumani
* 1946 - Gerhart Hauptmann, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi, mwaka wa 1912
* 1961 - Carl Gustav Jung, mwanasaikolojia kutoka Uswisi
* 1996 - George Snell, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1980

## Sikukuu

Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Norbert wa Xanten, Artemi na Paulina, Besarioni wa Misri, Serati, Eustoji II, Yarilati, Klaudi wa Condat, Aleksanda wa Fiesole, Hilarioni Kijana, Kolmani wa Orkney, Gilbati wa Neuffonts, Marselino Champagnat, Petro Dung, Petro Thuan, Visenti Duong, Rafaeli Guizar n.k.

## Viungo vya nje

* BBC: On This Day

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya kihistoria bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu **6 Juni** kama enzi zake au matokeo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |
# Usafiri

Treni ya Shinkansen nchini Japani.
Feri kwenye bandari ya Dar es Salaam.
Ndege ya Boeing 747-300.
**Usafiri** ni uhamisho wa watu au vitu na bidhaa kutoka mahali pamoja kwenda mahali pengine.

Usafiri unakuja pamoja na muundombinu kama njia za usafiri, vyombo vya usafiri na wahusika wake kama makampuni, shirika na abiria.

## Njia za usafiri

Njia za usafiri hutofautishwa kufuatana na aina yake kama ni:

* usafiri wa nchi kavu kwa kutumia barabara au reli
* usafiri wa majini kwa kutumia bahari, maziwa, mito na mifereji
* usafiri wa hewani kwa kutumia vyomboanga na viwanja vya ndege
* usafiri wa mabomba ambayo husafirisha maji, gesi na mafuta.

## Vyombo vya usafiri

Vyombo vya usafiri hulingana na njia zinazotumika.

Usafiri wa nchi kavu hutumia motokaa, treni, baisikeli au pikipiki.

Usafiri wa majini hutumia meli, boti, jahazi na mengine.

Usafiri wa hewani hutumia ndege, helikopta au ndegeputo.

## Faida ya usafiri

* Husaidia katika kufikisha haraka vyakula au matunda yanayooza mapema.
* Husaidia kufikisha haraka habari zilizo kwenye majarida n.k.
* Huwezesha mahusiano kati ya nchi na nchi.
* Husaidia biashara za masafa marefu kuendelea.
* Pia husaidia katika maendeleo ya nchi (kimapato)

## Tanbihi
# IPad

iPad
**Ipad** ni kishikwambi (tablet) kilichotengenezwa na kampuni ya Apple. Ni kifaa cha kidijitali chenye skrini inayoguswa (*touchscreen*) inayoruhusu watumiaji kufanya kazi na kuingiliana na kifaa kwa urahisi kwa kutumia vidole vyao. iPad hutumia mfumo wa uendeshaji wa iOS, sawa na iPhone, na zinaweza kutumika kwa madhumuni mbalimbali kama vile kusoma, kuandika, kuchora, kucheza michezo, kufanya kazi, na kushirikiana mtandaoni. Ni kifaa cha mkononi kinachotoa uzoefu wa matumizi makubwa ya kimtandao kwa njia rahisi zaidi.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu mambo ya teknolojia bado ni **mbegu**. Je, unajua kitu kuhusu mada hiyo kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |