# Argentina

| **Jamhuri ya ArgentinaRepública Argentina* |
| --- |
|
Bendera

Nembo

 |
| **Kaulimbiu:En unión y libertad* ("Katika Umoja na Uhuru") |
| **Wimbo wa taifa:Himno Nacional Argentino* ("Wimbo wa Taifa la Ajentina") |
|
Mahali pa Argentina |
| **Mji mkuuna mkubwa** | Buenos Aires |
| **Lugha rasmi** | Kihispania |
| **Lugha ya taifa** | Kiguaraní (Corrientes), Kiquechua (Santiago del Estero), Kiqom, Kimocoví, Kiwichí (Chaco) |
| **Dini** (2019) | * 78.2% Ukristo
* 62.9% Ukatoliki
* 15.3% Wakristo wengine
* 20.5% Wasio na dini
* 1.3% Nyingine
 |
|  • Rais | Javier Milei |
|  • Makamu wa Rais | Victoria Villarruel |
| **Historia** |
|  • Mapinduzi ya Mei | 25 Mei 1810 |
|  • Tamko la Uhuru | 9 Julai 1816 |
|  • Katiba | 1 Mei 1853 |
| **Eneo** |  |
|  • Jumla | km2 2,780,085 (ya 8) |
|  • Maji (asilimia) | 1.57% |
| **Idadi ya watu** |  |
|  • Kadirio la 2025 | 46,735,004 |
|  • Msongamano | 16.8/km2 |
| **PLT (PPP)** | Kadirio la 2025 |
|  • Jumla | ▲ $1.493 trilioni |
|  • Kwa kila mtu | ▲ $31,379 |
| **PLT (Kawaida)** | Kadirio la 2025 |
|  • Jumla | ▲ $683.533 bilioni (ya 23) |
|  • Kwa kila mtu | ▲ $14,362 |
| **HDI** (2023) | ▲ 0.865 - **juu sana** |
| **Gini** (2022) | 40.7 |
| **Sarafu** | Peso ya Argentina ($) (ARS) |
| **Majira ya saa** | UTC−03:00 (ART) |
| **Msimbo wa simu** | +54 |
| **Jina la kikoa** | .ar |

**Argentina** (jina rasmi: **Jamhuri ya Argentina**) ni nchi iliyoko Amerika Kusini. Ni jamhuri ya shirikisho inayojumuisha majimbo 23 na jiji la kujitegemea la Buenos Aires, ambalo ndilo mji mkuu wake na kimojawapo kati ya vituo muhimu vya kitamaduni na kiuchumi katika Amerika Kusini. Argentina inapakana na Chile upande wa magharibi, Bolivia na Paraguay upande wa kaskazini, Brazil upande wa kaskazini-mashariki, Uruguay na Bahari ya Kusini ya Atlantiki upande wa mashariki. Ina wakazi takriban milioni 45, ilishika nafasi ya 32 kwa kuwa na idadi kubwa ya watu duniani.

Argentina ni nchi ya nane kwa ukubwa duniani kwa eneo, ikiwa na kilomita za mraba 2,780,400, jambo linaloifanya kuwa nchi kubwa zaidi miongoni mwa zile zinazozungumza Kihispania. Jiografia yake inajumuisha maeneo mbalimbali kama vile Milima ya Andes, tambarare za Pampas ambazo ni kitovu cha kilimo, na maeneo ya Patagonia yaliyoko kusini. Utajiri huo wa kijiografia umechangia pakubwa katika maendeleo ya uchumi wake, unaojikita katika kilimo, ufugaji, nishati na viwanda, sambamba na sekta ya huduma.

Kiutamaduni, Argentina inajulikana sana kwa mchango wake mkubwa katika fasihi, muziki na michezo. Ni nyumbani kwa tamasha la tango lililopata umaarufu duniani, na fasihi ya Kihispania kutoka kwa waandishi mashuhuri kama Jorge Luis Borges. Katika michezo, taifa hili lina utambulisho imara hasa kupitia soka, likiwa na wachezaji mashuhuri duniani kama Diego Maradona na Lionel Messi. Pia, Argentina ina hadhi kubwa katika siasa za kikanda na kimataifa, ikiwa mwanachama wa mashirika mbalimbali ya kikanda kama Mercosur na Umoja wa Mataifa.

Kuna madai dhidi ya Uingereza juu ya visiwa vya Falkland (Malvina), Visiwa vya South Georgia na South Sandwich na sehemu ya Antaktika.

## Demografia

Papa Fransisko, Papa wa kwanza kutoka Amerika, alitokea Argentina.
Wakazi wengi kwa asilimia 79 wana asili ya Ulaya, hasa Italia (karibu 60% ya wakazi wana asili hiyo walau kwa kiasi fulani) na Hispania, 18% asili ya Waindio (63.6% ya wakazi wana asili hiyo walau kwa kiasi fulani), 4.3% ya Afrika, lakini pia Mashariki ya Kati.

Dini rasmi ni Ukristo wa Kanisa Katoliki (63%). Asilimia 9 ni Waprotestanti.

### Lugha

Alama mjini San Fransisko, Córdoba, kwa Kihispania, Kiitalno na Kipiemonte.
Kihispania ndicho lugha kuu ya taifa nchini Argentina na huzungumzwa na takriban asilimia 95. Nchi bado ina takriban lugha 15 za kienyeji zilizo hai, zikiwemo Kiguarani (~200,000 wazungumzaji), Kiquechua (~65,000), Kiwichi (~53,700) na Kiaymara (~30,000), ingawa wenyeji ni 2.4% pekee ya idadi ya watu (~950,000 mnamo 2010). Uhamiaji pia umeacha alama kubwa ya lugha: Kiingereza huzungumzwa na takriban milioni 2.8, Kiitalia milioni 1.5, Kiarabu milioni 1, Kijerumani 200,000, Kikatalani 174,000 pamoja na jamii ndogo za Kiwelshi, Kiukraini, Kijapani na nyinginezo.

## Miji

Miji mikubwa zaidi ni:

* Buenos Aires, ambao ndio mji mkuu
* Córdoba
* Rosario
* Mendoza
* San Miguel de Tucumán

## Tazama pia

* Mikoa ya Argentina
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

## Marejeo

## Viungo vya nje

* Tovuti rasmi (Kiingereza) (Kihispania) (Kireno)

|  |
| --- |
| **Nchi na maeneo ya Amerika Kusini** |
|
Argentina | Bolivia | Brazil | Chile | Ekuador | Guyana | Guyani ya Kifaransa | Kolombia | Paraguay | Peru | Surinam | Uruguay | Venezuela |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Makala hii kuhusu maeneo ya Amerika Kusini bado ni **mbegu**. Je unajua kitu kuhusu **Argentina** kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari*.* |