# Marekani

| **Muungano wa Madola ya AmerikaUnited States of America* (Kiingereza)* |
| --- |
|
Bendera

Nembo

 |
| **Kaulimbiu:** "In God We Trust" |
| **Wimbo wa taifa:** "The Star-Spangled Banner"  |
|
Mahali pa Marekani |
|  **Mji mkuu** | Washington, D.C.﻿ / ﻿ |
| **Mji mkubwa** | New York ﻿ / ﻿ |
| **Lugha rasmi** | Kiingereza |
| **Lugha ya taifa** | Kiingereza |
| **Serikali** | Jamhuri ya shirikisho |
|  • Rais | Donald Trump |
|  • Naibu Rais | JD Vance |
| **Uhuru** kutoka Ufalme wa Muungano |
|  • Tangazo | 4 Julai 1776 |
|  • Muungano | 1 Machi 1781 |
|  • Kutambuliwa | 3 Septemba 1783 |
|  • Katiba | 21 Juni 1788 |
| **Eneo** |  |
|  • Jumla | km2 9 833 520 (ya 3) |
|  • Maji (asilimia) | 7.0 |
|  • Ardhi | km² 9 147 593 |
| **Idadi ya watu** |  |
|  • Kadirio la 2024 | 335 893 238 |
|  • Msongamano | 33.6/km2 |
| **PLT (PPP)** | Kadirio la 2024 |
|  • Jumla |  USD trilioni 29.168 |
|  • Kwa kila mtu |  USD 86 601 |
| **PLT (Kawaida)** | Kadirio la 2024 |
|  • Jumla |  USD trilioni 29.168 |
|  • Kwa kila mtu |  USD 86 601 |
| **HDI** (2023) |  0.938 - **juu sana** |
| **Gini** (2022) |  41.3 |
| **Sarafu** | Dola ya Marekani |
| **Majira ya saa** | UTC−4 hadi −12, +10, +11 |
| **Upande wa magari** | Kulia |
| **Msimbo wa simu** | +1 |
| **Tovuti rasmi**:  |

**Marekani**, rasmi **Muungano wa Madola ya Amerika** (Kiingereza: *United States of America*, kifupi: *USA*) ni nchi iliyomo Amerika Kaskazini, na inapakana na Kanada upande wa kaskazini na Meksiko upande wa kusini. Inajumuisha majimbo 50, wilaya ya shirikisho, na maeneo ya nje. California na Texas ndiyo majimbo yaliyokuwa na watu wengi zaidi. Marekani ina takriban watu milioni 340 na kuwa nchi ya tatu duniani kuwa na watu wengi sana. Aidha, ni nchi ya tatu kwa ukubwa duniani, ikiwa na eneo la takriban kilomita za mraba milioni 9.8, ikienea kutoka Bahari ya Atlantiki hadi Bahari ya Pasifiki.Mji mkuu wa Marekani ni Washington DC. Los Angeles, New York na Chicago ndio miji mikubwa

Marekani ina jiografia na hali ya hewa tofauti, ikianzia kwenye tundra ya Aktiki huko Alaska hadi fukwe za kitropiki huko Florida na Hawaii. Mandhari yake inajumuisha safu kuu za milima kama *Rockies* na *Appalachians*, nyanda pana, na mito mikubwa kama Mississippi na Missouri (mto). Nchi hii ina utajiri mkubwa wa rasilimali za asili na ina sekta kubwa za kilimo, viwanda, na teknolojia ambazo zinachangia hadhi yake kama uchumi mkubwa zaidi duniani kwa kipimo cha Pato la Taifa (GDP) la kawaida, na kituo kikuu cha uvumbuzi, utamaduni, na nguvu za kijeshi.

Marekani ilianzishwa mwaka 1776 kupitia Tangazo la Uhuru la Marekani, kufuatia mapambano ya makoloni kumi na tatu dhidi ya utawala wa Uingereza. Tangu wakati huo, imepanuka kote Amerika ya Kaskazini na kujitokeza kama nguvu ya dunia, hasa baada ya vita vya dunia vya karne ya 20. Marekani ni jamhuri ya shirikisho inayozingatia katiba na demokrasia ya uwakilishi, yenye serikali inayotawaliwa na mfumo wa mizania ya madaraka kati ya matawi ya utendaji, kutunga sheria, na mahakama. Ni mwanachama mwanzilishi wa mashirika ya kimataifa kama Umoja wa Mataifa, NATO, na Benki ya Dunia, na inaendelea kucheza nafasi ya uongozi katika masuala ya kisiasa, kiuchumi, na kitamaduni duniani.

Marekani ina uchumi mkubwa ulioendelea na wenye sekta mbalimbali unaoendeshwa na huduma, uzalishaji viwandani, fedha, teknolojia, na >biashara. Nchi hiyo ni makao ya baadhi ya mashirika makubwa zaidi duniani pamoja na taasisi za kifedha, huku vituo vikuu vya kiuchumi vikijumuisha Jiji la New York, Los Angeles, Chicago, na San Francisco. Marekani ni kiongozi wa dunia katika utafiti wa kisayansi, elimu ya juu, anga za juu, burudani, na teknolojia ya kidijitali, ambapo *Bonde la Silicon* hutumika kama kituo kikubwa cha kimataifa cha ubunifu wa kiteknolojia na maendeleo ya programu za kompyuta.

Kiutamaduni, Marekani ina sifa ya utofauti mkubwa wa kikabila, kilugha, na kidini uliotokana na karne nyingi za uhamiaji na mabadiliko ya idadi ya watu. Kiingereza ndiyo lugha kuu inayotumika kitaifa kwa vitendo, na lugha rasmi katika ngazi ya shirikisho. Utamaduni wa Marekani umeathiri sana dunia kupitia filamu, muziki, televisheni, michezo, fasihi, na vyombo vya habari vya kidijitali. Nchi hiyo pia ina hifadhi nyingi za taifa, kumbukumbu za kihistoria, na taasisi za kitamaduni zilizo chini ya ulinzi wa taifa, zikionyesha utofauti wake wa mazingira na maendeleo yake ya kihistoria.

## Demografia

Kufikia katikati ya mwaka 2024, idadi ya Wakazi wa Marekani imefikia takriban milioni 340, ikionyesha ongezeko la asilimia 2.6 tangu Sensa ya 2020. Mandhari ya kidemografia ya taifa hili inazidi kuwa mchanganyiko: Wazungu wasio wa asili ya Kihispania ni takriban asilimia 57.8, Wahispania au Walatino 18.7%, Wamarekani Weusi 12.1%, na Wamarekani wa asili ya Asia 5.9%. Kiwango cha uzazi kimeshuka hadi wastani wa watoto 1.6 kwa kila mwanamke, chini ya kiwango cha kuzaliana kinachohitajika, huku umri wa wastani ukiwa umeongezeka hadi takriban miaka 39.1, jambo linaloonyesha wazi mwelekeo wa kuzeeka kwa idadi ya watu. Uhamiaji unabakia kuwa kichocheo kikuu cha ukuaji: mnamo 2024, karibu asilimia 84 ya ongezeko la idadi ya watu lilitokana na wahamiaji, huku jamii za Wahispania na Waasia zikionyesha ukuaji mkubwa (asilimia 9.7% na 13%, mtawalia).

### Idadi ya wakazi

Historia ya idadi ya wakazi| Mwaka | Idadi ya watu 'Milioni | Ukuaji (%) |
| --- | --- | --- |
| 2020 | 331.5 | 0.4% |
| 2021 | 331.9 | 0.2% |
| 2022 | 333.3 | 0.6% |
| 2023 | 334.9 | 0.8% |
| 2024 | 340.1 | 1.0% |

### Kabila/Asili

 Kabila na Asili Kubwa Zaidi nchini Marekani
Asili ya kawaida nchini Marekani

     Marekani
     Kijerumani
     Meksiko
     Kieire
     Kiafrika
     Kiitalia
     Kiingereza
     Kijapani
     Puerto Rico
Kufikia mwaka 2025, Wazungu wasio wa Kihispania bado ndio kundi kubwa zaidi nchini Marekani, wakichukua takriban asilimia 57.6 ya idadi ya watu. Wahispania au Walatino ndio kundi la wachache linalokua kwa kasi zaidi, likiwakilisha takribani asilimia 19–20. Wamarekani Weusi au Waafrika Wamarekani wanaunda takribani asilimia 12–14 ya idadi ya watu. Wamarekani wenye asili ya Asia ni takriban watu milioni 22 (6.49%) kufikia katikati ya 2024. Machotara pia ni kundi linaloongezeka kwa kasi, sasa wakiwa takriban asilimia 3–5 ya idadi ya watu. Makundi madogo zaidi ni pamoja na Wamarekani wa asili na Wakaazi wa Alaska (takribani asilimia 1–2) na Wenyeji wa Hawaii au Visiwa vya Pasifiki (chini ya asilimia 1).

| Kabila/Asili | Asilimia |
| --- | --- |
| Wazungu (Wasio Wahispania) | 57.8% |
| Wahispania au Walatino | 18.9% |
| Weusi au Waafrika | 12.1% |
| Waasia | 6.0% |
| Machotara | 2.7% |
| Wenyeji wa Marekani/Alaska | 0.7% |
| Wenyeji wa Hawaii/Pasifiki | 0.2% |

### Lugha

Marekani ina mazingira yenye mchanganyiko mkubwa wa lugha, ambapo zaidi ya lugha 350 huzungumzwa kote nchini. Takwimu za mwaka 2020 zinaonyesha kuwa asilimia 78 ya wakazi huzungumza Kiingereza pekee nyumbani, huku asilimia 22 wakitumia lugha nyingine. Kati ya kundi hili, Kihispania kinachukua asilimia 13, kikifuatwa na Kichina (1.1%), Kitagalog (0.6%), Kivietinamu (0.5%), Kiarabu (0.5%), Kifaransa (0.4%), Kikorea (0.3%) na Kirusi (0.3%). Lugha za kiasili zinabaki na sehemu ndogo chini ya 0.5%, huku Kinavajo kikiwa na wasemaji wengi zaidi.

### Dini

Sinagogi ya Magen David, New York
Dini nchini Marekani inaonyesha mchanganyiko mkubwa wa imani na mwenendo wa kubadilika kwa muda. Kulingana na takwimu za hivi karibuni, asilimia 62 ya watu wazima wanajitambulisha kuwa Wakristo huku wengi wao wakiwa Waprotestanti (40%), Wakatoliki (19%), na makundi mengine ya Kikristo (3%). Asilimia 29 hawana uhusiano wa kidini, kundi linalojumuisha wasiomwamini Mungu (5%), wanaotilia shaka (6%), na wasiokuwa na maelezo maalum (19%). Dini nyingine zisizo za Kikristo zinachukua asilimia 7, zikiwemo Wayahudi (2%), Waislamu (1%), Wabudha (1%), Wahindu (1%), na zingine ndogo zaidi. Hata hivyo, imani za kiroho zinabaki kuwa na ushawishi mpana, ambapo zaidi ya asilimia 80 ya watu wanaamini katika Mungu, roho au nguvu ya juu.

| Dini | Asilimia |
| --- | --- |
| Ukristo | 63% |
| Wasiokuwa na dini | 29% |
| Uyahudi | 2% |
| Uislamu | 1% |
| Uhindu | 1% |
| Ubudha | 1% |
| Nyingine | 3% |

### Muundo wa Umri

Umri wa kati: miaka 38.5 (2021).

| Kikundi cha umri | Asilimia |
| --- | --- |
| 0–14 miaka | 18.2% |
| 15–64 miaka | 64.6% |
| 65+ miaka | 17.2% |

### Elimu

Chuo cha Teknolojia cha Massachusetts
Elimu nchini Marekani ina kiwango cha juu cha ushirikishwaji, ambapo takribani asilimia 91 ya watu wenye umri wa miaka 25 na zaidi wamekamilisha angalau elimu ya sekondari, na karibu asilimia 38 wamehitimu elimu ya chuo kikuu au zaidi. Kati ya wakazi hao, asilimia 28 wana elimu ya sekondari pekee, 15 elimu ya chuo bila shahada, 10 shahada ya kati (associate degree), 23 shahada ya kwanza, na 14 elimu ya juu zaidi kama shahada ya uzamili, kitaaluma au uzamivu.

### Kipato na Umaskini

* Kipato cha kati kwa kaya: $70,784 (2021).
* Kiwango cha umaskini: 11.6% (2021).

### Watu maarufu

* Abraham Lincoln
* Al Capone
* Barack Obama
* Beyoncé Knowles
* Bill Gates
* Bob Dylan
* Donald Trump
* Elvis Presley
* Franklin D. Roosevelt
* George Gershwin
* George Washington
* Henry Ford
* Hillary Rodham Clinton
* John Kennedy
* Louis Armstrong
* Madonna
* Malcolm X
* Martin Luther King
* Michael Jackson
* Michael Jordan
* Miles Davis
* Oprah Winfrey
* Rosa Parks
* Steve Jobs
* Thomas Edison
* Thomas Jefferson
* Walt Disney
* William Edward Burghardt Du Bois

## Jiografia

### Marekani bara

Picha kutoka angani ikionyesha majimbo 48 ya Marekani yanayopakana
Eneo la Marekani lina ukubwa wa kilometa mraba 9,826,675 na liko hasa katika bara la Amerika Kaskazini kati ya Kanada upande wa kaskazini na Meksiko upande wa kusini.

Marekani imeunganisha upana wote wa bara kutoka Bahari ya Atlantiki hadi Pasifiki, ikigawanywa kwa majimbo 48 yanayojitawala.

Eneo hilo lagawiwa katikati na mto mkubwa Mississippi unaoanza mpakani kwa Kanada na kuishia katika Ghuba ya Meksiko.

### Alaska

Jimbo la Alaska liko pia kwenye bara la Amerika Kaskazini upande wa kaskazini kutoka Kanada kuelekea Urusi, lakini halipakani na jimbo lolote la Marekani.

### Hawaii

Funguvisiwa la Hawaii ni jimbo la visiwani katika bahari ya Pasifiki. Ni jimbo la 50 na la mwisho mpaka sasa.

### Visiwa vya ng'ambo vya Marekani

Maeneo ya ng'ambo ya Marekani ni visiwa kadhaa ambavyo ni maeneo ya Kimarekani ingawa si sehemu ya jimbo lolote. Zamani yalikuwa kama makoloni hata kama Marekani ilidai kutokuwa na ukoloni. Siku hizi maeneo haya yamepata viwango mbalimbali vya kujitawala. Kwa kawaida maeneo haya huchagua pia wawakilishi kwa ajili ya bunge la Marekani lakini wawakilishi hao si wabunge wa kawaida, bali wana haki ya kusema na kushauri tu bila haki ya kupiga kura.

Visiwa muhimu kati ya hivyo ni kama ifuatavyo:

* Puerto Rico (Karibi)
* Visiwa vya Virgin vya Marekani (Karibi)
* Visiwa vya Mariana (Pasifiki)
* Guam (Pasifiki)

### Milima

angalia: Orodha ya milima ya Marekani

Safu ya milima ya Rocky Mountains inavuka Marekani yote kutoka kaskazini hadi kusini upande wa magharibi.

### Mito

angalia: Orodha ya mito ya Marekani

Mto mkubwa wa Marekani ni Mto Mississippi.

## Historia

### Asili na Historia ya Awali

Uenezi wa nchi hatua kwa hatua.
Historia ya awali inaanza na kilele cha Enzi ya barafu, watu wa Asia walipoweka kuingia Alaska kupitia nchi kavu. Baada ya hapo watu hao na wajukuu wao hawakuwa tena na uhusiano na wale wa "Dunia ya zamani" (Afrika, Asia na Ulaya) mpaka walipofikiwa na Wazungu kutoka Norway (karne ya 10) na Christopher Columbus mwaka 1492.

Hao wakazi wa kwanza walikuwa wawindaji-wakusanyaji; wakifuata mawindo yao walifika taratibu hadi ncha ya kusini ya Amerika (Tierra del Fuego).

Polepole utamaduni wa baadhi ya makabila, ingawa kwa kuchelewa kuliko Dunia ya zamani, ulifikia hadhi ya ustaarabu, kama vile ule wa Mississippi.

### Enzi ya Ukoloni na Kuanzishwa kwa Taifa

Safari za baharia Christopher Columbus kuanzia mwaka 1492, zilivuta hasa Hispania, Ureno na halafu Uingereza, Ufaransa na Uholanzi kujianzishia makoloni ili kunyonya maliasili nyingi za "Dunia mpya".

Kwa namna hiyo, mazingira ya Amerika yalibadilika kabisa mpaka zikatokea aina mpya za utamaduni na hatimaye mataifa mapya, hasa kutokana na mchanganyiko ya wenyeji (Waindio) na walowezi kutoka Ulaya, halafu pia watumwa kutoka Afrika.

Marekani ilianza kama muunganiko wa makoloni ya Uingereza kwenye pwani ya mashariki ya Amerika ya Kaskazini tangu karne ya 17. Walowezi kutoka Uingereza walijipatia ardhi wakipigana na wenyeji Waindio.

### Upanuzi wa Karne ya 19 na Vita vya Wenyewe kwa Wenyewe

Tangu karne ya 19 wahamiaji walifika pia kutoka Asia, hasa China na Japani.

Katika vita dhidi ya Hispania na Meksiko, Marekani ilipanua eneo lake kwenda kusini.

Vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Marekani ilipigwa kuanzia 1861 hadi 1865 kati ya majimbo ya kusini na majimbo ya kaskazini nchini Marekani. Sababu mojawapo muhimu ya vita ilikuwa suala la utumwa. Majimbo ya kaskazini yaliwahi kupiga utumwa marufuku lakini majimbo ya kusini yaliendelea na sheria zilizoruhusu utumwa na matajiri wengi wa kusini walitegemea kazi ya watumwa hao. Mafarakano yalianza kuhusu swali kama madola mapya yaliyoanzishwa katika Amerika Kaskazini na kujiunga na Muungano yangeruhusiwa kukubali utumwa au la. Mwaka 1861 madola ya kusini-mashariki yalitangaza kujiondoa katika Muungano na kuanzisha "Shirikisho la Madola ya Amerika". Vita vilianza na kudumu miaka minne na watu 650.000 walikufa, lakini mwishoni kaskazini ilishinda. Utumwa ulipigwa marufuku na watumwa walipewa haki za kiraia. Lakini watumwa wengi av awali waliendelea kuwa maskini na baada ya muda, sheria mpya katika majimbo ya kusini zilinyima haki nyingi za kiraia za Wamarekani weusi waliopaswa kuishi chini mfumo av ubaguzi wa rangi.

Noti ya Dola 100.
Katika miongo iliyofuata, Marekani ilitwaa maeneo yaliyowahi kubaki chini ya mamlaka ya Waindio na kuyafanya maeneo yake. Katika Vita vya Marekani dhidi ya Hispania kwenye mwaka 1898 ilijipatia utawala juu ya Ufilipino na Puerto Rico, makoloni ya awali ya Hispania, na kuwa yenyewe nchi iliyotawala makoloni.

### Wimbi la Uhamiaji na Sera za Kimataifa

Wahamiaji kwa mamilioni waliendelea kufika hasa kutoka Ulaya. Kabla ya mwaka 1880 idadi kubwa walitoka Ujerumani, Eire, Uingereza na Uskoti, pamoja na Wachina waliotafuta kazi hasa Kalifornia. Baada ya mwaka 1880 hadi Vita Vikuu vya Kwanza vya Dunia (1914-1918) wengi walifika kutoka Ulaya ya Kusini na ya Mashariki, hasa Waitalia, Wayahudi kutoka Milki ya Urusi, Wapolandi na wenyeji av nchi nyingine za Kislavi. Wahamiaji hao walileta pia tamaduni zao na kukubali mishahara midogo kuliko wenyeji waliowahi kufika mapema; hali hiyo ilileta mara kadhaa sheria zilizolenga kuweka mipaka; sheria ya mwaka 1882 ilikataa kufika kwa Wachina, sheria ya mwaka 1922 ililenga kupunguza idadi ya Waitalia, Wayahudi na watu av Ulaya ya Mashariki kwa kutaja mipaka kwa kila nchi ya asili.

Katika siasa ya nje, Marekani iliwahi kutangaza tangu mwaka 1823 kwamba ilitazama Amerika yote kama eneo ambalo haikubali kuingiliwa na nchi za Ulaya; wakati ule makoloni mengi ya Amerika ya Kusini yalikuwa yakifaulu kupata uhuru kutoka Hispania, na Marekani ilitaka kusisitiza isingekubali kuingia kwa mataifa mengine ya Ulaya.

Katika miongo iliyofuata uchumi av Marekani uliimarika pamoja na kukua kwa sekta ya viwanda na wafanyabiashara wa Marekani walipanua biashara yao kimataifa; mnamo 1854 manowari za Marekani ziliilazimisha Japani kukubali kufunguliwa kwa ubalozi na kupokea wafanyabiashara. Meli za wafanyabiashara wa Marekani zilifika kote duniani, tangu miaka ya 1830 hadi Zanzibar ambako ubalozi mdogo ulifunguliwa mwaka 1837. Wakati wa vita dhidi ya Hispania Marekani ilihakikisha pia nafasi yake katika biashara ya China dhidi ya mipango ya mataifa ya Ulaya ya kuigawa nchi hiyo.

### Karne ya 20: Vita Vikuu na Mdororo Mkuu

Mwaka 1917 Marekani iliingia katika Vita Vikuu vya Kwanza upande wa Uingereza na Ufaransa; baada ya vita rais Woodrow Wilson alishawishi mataifa mengine kuanzisha Shirikisho la Mataifa lakini bunge lilizuia kuingia kwa Marekani katika umoja huo.

Mdororo Mkuu wa mwaka 1929 ulileta matatizo makubwa kwa uchumi na hata njaa kwa raia wengi lakini ulileta pia siasa mpya ya "New Deal" chini ya rais Franklin D. Roosevelt ambako kwa mara ya kwanza programu za kisiasa zilitumia mapato ya serikali kwa shabaha ya kusaidia idadi kubwa ya wananchi waliokuwa bila kazi, bila nyumba na bila kipato; vijana kwa mamilioni waliajiriwa na serikali kwa kazi ya kujenga miundombinu (barabara, mifereji) na kuboresha hifadhi za taifa.

Mwaka 1941 Marekani iliingia katika Vita Vikuu vya Pili vya Dunia baada ya kushambuliwa na Japani na kupokea tangazo la vita kutoka Ujerumani. Uwezo wa kiuchumi av Marekani ulileta ushindi wa mataifa ya ushirikiano. Uwezo wake wa kisayansi ulipanuliwa na wanasayansi kama Albert Einstein waliopaswa kukimbia udikteta wa Adolf Hitler katika Ujerumani na kuiwezesha kutengeneza mabomu ya kwanza ya nyuklia yaliyotumika mnamo Agosti 1945 kuteketeza Hiroshima na Nagasaki.

### Vita Baridi na Mapambano ya Haki za Kiraia

Katika miongo ya vita baridi iliyofuata, Marekani ilikuwa taifa la kuongoza nchi zenye demokrasia na pia zile ambazo zilisimama upande wa ubepari tu bila demokrasia dhidi ya nchi za kikomunisti zilizoongozwa na Umoja wa Kisovyeti.

Mwanzo wa miaka ya 1960 ilishindana na Umoja wa Kisovyeti katika mbio wa kuingia katika anga-nje ikafaulu kupeleka watu wa kwanza hadi Mwezi mnamo Agosti 1969. Kutokana na ushindani na nchi za ukomunisti Marekani iliingia katika Vita ya Vietnam hadi kushindwa mwaka 1975.

Vilevile miaka ya 1960 ilikuwa kipindi cha mapambano kwa ajili ya haki za Wamarekani weusi, wajukuu wa watumwa wa awali hasa kusini mwa Marekani. Sheria zilizotenganisha watu pamoja na matumizi ya shule, vyuo, majengo na taasisi za burudani kulingana na rangi ya ngozi, zilizozuia ndoa kati ya watu wa rangi tofauti na kuzuia watu maskini wasitumie haki za kiraia zilipigwa marufuku bila kuondoa tofauti katika uwezo wa kiuchumi kati ya makundi katika jamii.

Mapinduzi ya kiteknolojia ya kompyuta na intaneti yalienea Marekani haraka kushinda sehemu nyingine za Dunia.

## Uchumi

Manhattan, New York
Uchumi wa Marekani ndiyo mkubwa zaidi duniani, ukiwa na sifa ya utofauti wake, ubunifu wa kiteknolojia, na kiwango cha juu cha uzalishaji. Unafanya kazi hasa kama uchumi wa soko mchanganyiko, ambapo sekta binafsi ina nafasi kubwa sambamba na udhibiti na uingiliaji wa serikali. Sekta kuu ni pamoja na huduma, viwanda, fedha, afya, na teknolojia, huku sekta ya huduma ikichangia sehemu kubwa zaidi ya pato la kiuchumi. Marekani pia ina utajiri mkubwa wa rasilimali asilia, unaochangia maendeleo ya sekta za nishati, kilimo, na uchimbaji madini.
Sifa kuu ya uchumi wa Marekani ni uongozi wake katika ubunifu na biashara ya kimataifa. Nchi hii ni makazi ya baadhi ya makampuni makubwa zaidi duniani, hasa katika maeneo kama *Silicon Valley*. Uwekezaji mkubwa katika utafiti na maendeleo, pamoja na mfumo imara wa elimu ya juu, umewezesha maendeleo katika nyanja kama teknolojia ya taarifa, bioteknolojia, na anga na usafiri wa anga. Aidha, dola ya Marekani hutumika kama sarafu kuu ya akiba duniani, jambo linaloipa nchi nafasi ya kipekee katika fedha na biashara ya kimataifa.

Biashara ya kimataifa ni sehemu muhimu ya uchumi wa Marekani, ikiwa na washirika wakubwa kama Kanada, Meksiko, China, na Umoja wa Ulaya. Nchi hii husafirisha bidhaa kama mashine, ndege, na mazao ya kilimo, huku ikiagiza bidhaa za matumizi, vifaa vya kielektroniki, na malighafi. Zaidi ya hayo, Marekani ina mfumo uliokua sana wa kifedha na masoko ya mitaji unaoathiri uchumi wa dunia. Licha ya nguvu zake, uchumi huu unakabiliwa na changamoto kama pengo la kipato, deni la umma, na mabadiliko ya kiuchumi, lakini bado unasalia kuwa miongoni mwa uchumi wenye ushawishi mkubwa na wenye nguvu zaidi duniani.

## Siasa

White house, Washington DC
Siasa nchini Marekani hufanya kazi chini ya mfumo wa jamhuri ya kikatiba ya urais ya shirikisho, ambapo mamlaka hugawanywa kati ya serikali kuu ya kitaifa na majimbo binafsi. Rais hutumika kama mkuu wa nchi na mkuu wa serikali na huchaguliwa kupitia mfumo wa Baraza la Wateule badala ya kura ya moja kwa moja ya kitaifa ya wananchi. Mfumo wa kisiasa umejengwa juu ya mgawanyo wa mamlaka kati ya mihimili mitatu: utendaji, utungaji sheria, na mahakama, ambapo kila mmoja una majukumu ya kikatiba pamoja na mfumo wa kuzuiana na kusawazishana mamlaka ili kuzuia mkusanyiko wa madaraka.

Tawi ya kutunga sheria ni Bunge la Marekani, ambalo lina mabunge mawili: Baraza la Wawakilishi na Seneti. Baraza la Wawakilishi linawakilisha maeneo ya uchaguzi kulingana na idadi ya watu, huku Seneti ikitoa uwakilishi sawa kwa kila jimbo kwa maseneta wawili kwa kila jimbo. Bunge lina jukumu la kutunga sheria za shirikisho, kupitisha bajeti, kutangaza vita, na kusimamia mhimili wa utendaji. Mhimili wa mahakama unaongozwa na Mahakama ya Juu, ambayo hutafsiri Katiba na kuchunguza uhalali wa sheria pamoja na vitendo vya serikali.

Mfumo wa kisiasa nchini humo unatawaliwa zaidi na mfumo wa vyama viwili, hasa Chama cha *Democratic* na Chama cha *Republican*. Vyama hivi hushindana katika uchaguzi wa shirikisho, majimbo, na serikali za mitaa, ingawa pia kuna vyama vingine vidogo. Uchaguzi hufanyika mara kwa mara, ukiwemo uchaguzi wa urais kila baada ya miaka minne na uchaguzi wa bunge kila baada ya miaka miwili kwa Baraza la Wawakilishi pamoja na mihula ya miaka sita inayobadilishana kwa Seneti. Kampeni za kisiasa huathiriwa sana na uchangishaji fedha, vyombo vya habari, maoni ya umma, na sheria za uchaguzi za majimbo.

Masuala makuu ya kisiasa nchini Marekani yanajumuisha uchumi, huduma za afya, uhamiaji, sera za kigeni, udhibiti wa silaha, mabadiliko ya tabianchi, na usawa wa kijamii. Mgawanyiko wa kisiasa kati ya vyama vikuu umeongezeka katika miongo ya hivi karibuni, na kusababisha tofauti kubwa za kiitikadi kuhusu sera mbalimbali. Licha ya hali hiyo, Marekani inaendelea kudumisha mfumo thabiti wa kidemokrasia wenye uchaguzi wa mara kwa mara, taasisi huru, na ushiriki mkubwa wa raia kupitia kupiga kura, mijadala ya umma, na mapitio ya kimahakama.

## Tazama pia

* Orodha ya majimbo ya Marekani
* Orodha ya Marais wa Marekani
* Orodha ya chaguzi za Rais wa Marekani
* Peace Corps
* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
* Uchumi wa Marekani

## Marejeo

## Bibliografia

* Acharya, Viral V.; Cooley, Thomas F.; Richardson, Matthew P.; Walter, Ingo (2010). *Regulating Wall Street: The Dodd-Frank Act and the New Architecture of Global Finance*. Wiley. uk. 592. ISBN 978-0-470-76877-8.
* Barth, James; Jahera, John (2010). "US Enacts Sweeping Financial Reform Legislation". *Journal of Financial Economic Policy*. **2** (3): 192–195.
* Berkin, Carol; Miller, Christopher L.; Cherny, Robert W.; Gormly, James L. (2007). *Making America: A History of the United States, Volume I: To 1877*. Cengage Learning. uk. 75., Book
* Bianchine, Peter J.; Russo, Thomas A. (1992). "The Role of Epidemic Infectious Diseases in the Discovery of America". *Allergy and Asthma Proceedings*. **13** (5). OceanSide Publications, Inc.: 225–232. Iliwekwa mnamo Septemba 9, 2012.`{{cite journal}}`: CS1 maint: date auto-translated (link)
* Boyer, Paul S.; Clark, Clifford E. Jr.; Kett, Joseph F.; Salisbury, Neal; Sitkoff, Harvard; Woloch, Nancy (2007). *The Enduring Vision: A History of the American People*. Cengage Learning. uk. 588. ISBN 978-0-618-80161-9., Book
* Clingan, Edmund. *An Introduction to Modern Western Civilization*. iUniverse. ISBN 978-1-4620-5439-8., Book
* Calloway, Colin G. *New Worlds for All: Indians, Europeans, and the Remaking of Early America*. JHU Press. uk. 229. ISBN 978-0-8018-5959-5., Book
* Davis, Kenneth C. (1996). *Don't know much about the Civil War*. New York: William Marrow and Co. uk. 518. ISBN 0-688-11814-3., Book
* Daynes, Byron W.; Sussman, Glen (2010). *White House Politics and the Environment: Franklin D. Roosevelt to George W. Bush*. Texas A&M University Press. uk. 320. ISBN 978-1-60344-254-1. Presidential environmental policies, 1933–2009, Book
* Feldstein, Sylvan G.; Fabozzi, Frank J., CFA. *The Handbook of Municipal Bonds*. John Wiley & Sons, January 13, 2011. uk. 1376. ISBN 978-1-118-04494-0.`{{cite book}}`: CS1 maint: multiple names: authors list (link), Book
* Gold, Susan Dudley (2006). *United States V. Amistad: Slave Ship Mutiny*. Marshall Cavendish. uk. 144. ISBN 978-0-7614-2143-6., Book
* Ferguson, Thomas; Rogers, Joel (1986). "The Myth of America's Turn to the Right". *The Atlantic*. **257** (5): 43–53. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 2015-01-04. Iliwekwa mnamo Machi 11, 2013. `{{cite journal}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)CS1 maint: date auto-translated (link)
* Fraser, Steve; Gerstle, Gary (1989). *The Rise and Fall of the New Deal Order: 1930–1980*. American History: Political science. Princeton University Press. uk. 311. ISBN 978-0-691-00607-9.
* Gordon, John Steele (2004). *An Empire of Wealth: The Epic History of American Economic Power*. HarperCollins., Book
* Graebner, Norman A.; Burns, Richard Dean; Siracusa, Joseph M. (2008). *Reagan, Bush, Gorbachev: Revisiting the End of the Cold War*. Praeger Security International Series. Greenwood Publishing Group. uk. 180. ISBN 978-0-313-35241-6.
* Hughes, David (2007). *The British Chronicles*. Juz. la 1. Westminster, Maryland: Heritage Books. uk. 347.
* Jacobs, Lawrence R. (2010). *Health Care Reform and American Politics: What Everyone Needs to Know: What Everyone Needs to Know*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-978142-3.
* Johnson, Paul (1997). *A History of the American People*. HarperCollins. ku. 26–30., eBook version
* Kessel, William B.; Wooster, Robert (2005). *Encyclopedia of Native American Wars and Warfare*. Facts on File library of American History. Infobase Publishing. uk. 398. ISBN 978-0-8160-3337-9., Book
* Kolko, Gabriel (1988). *Confronting the Third World: United States Foreign Policy, 1945–1980*. New York, NY: [[Pantheo

n Books|Pantheon]]. `{{cite book}}`: Invalid `|ref=harv` (help); line feed character in `|publisher=` at position 11 (help)

* Leckie, Robert (1990). *None died in vain: The Saga of the American Civil War*. New York: Harper-Collins. uk. 682. ISBN 0-06-016280-5., Book
* Leffler, Melvyn P. (2010). "The emergence of an American grand strategy, 1945–1952". In Melvyn P. Leffler and Odd Arne Westad, eds.,*The Cambridge History of the Cold War, Volume 1: Origins* (pp. 67–89). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-83719-4. `{{cite book}}`: Invalid `|ref=harv` (help)
* Lemon, James T. (1987). "Colonial America in the 18th Century". Katika Robert D. Mitchell; Paul A. Groves (whr.). *North America: the historical geography of a changing continent*. Rowman & Littlefield., PDF Ilihifadhiwa 23 Januari 2013 kwenye Wayback Machine.
* Lien, Ph.D., Arnold Johnson (1913). *Studies in History, Economics, and Public Law, Volume 54*. Longmans, Green & Co., Agents, London; Columbia University, New York. uk. 604.
* Karen Woods Weierman (2005). *One Nation, One Blood: Interracial Marriage In American Fiction, Scandal, And Law, 1820–1870*. University of Massachusetts Press. uk. 214. ISBN 978-1-55849-483-1., Book
* Website sourcesLevenstein, Harvey (2003). *Revolution at the Table: The Transformation of the American Diet*. University of California Press, Berkeley, Los Angeles. ISBN 0-520-23439-1.
* Mann, Kaarin (2007). "Interracial Marriage In Early America: Motivation and the Colonial Project" (PDF). *Michigan Journal of History* (Fall). University of Michigan. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo (PDF) mnamo 2013-05-15. Iliwekwa mnamo 2015-02-09. `{{cite journal}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) (help)
* Price, David A. (2003). *Love and Hate in Jamestown: John Smith, Pocahontas, and the Start of a New Nation*. Random House. eBook version
* Quirk, Joel (2011). *The Anti-Slavery Project: From the Slave Trade to Human Trafficking*. University of Pennsylvania Press. uk. 344. ISBN 978-0-8122-4333-8., Book
* Ranlet, Philip (1999). Alden T. Vaughan (mhr.). *New England Encounters: Indians and Euroamericans Ca. 1600–1850*. North Eastern University Press.
* Rausch, David A. (1994). *Native American Voices*. Baker Books, Grand Rapids. uk. 180., Book
* Remini, Robert V. (2007). *The House: The History of the House of Representatives*. HarperCollins. ku. 2–3., Book
* Ripper, Jason (2008). *American Stories: To 1877*. M.E. Sharpe. uk. 299. ISBN 978-0-7656-2903-6., Book
* Russell, John Henderson (1913). *The Free Negro in Virginia, 1619–1865*. Johns Hopkins University. uk. 196., E'Book
* Schneider, Dorothy; Schneider, Carl J. (2007). *Slavery in America*. Infobase Publishing. uk. 554. ISBN 978-1-4381-0813-1., Book
* Schultz, David Andrew (2009). *Encyclopedia of the United States Constitution*. Infobase Publishing. uk. 904. ISBN 978-1-4381-2677-7., Book
* Simonson, Peter (2010). *Refiguring Mass Communication: A History*. Urbana: University of Illinois Press. ISBN 978-0-252-07705-0. He held high the Declaration of Independence, the Constitution, and the nation's unofficial motto, *e pluribus unum*, even as he was recoiling from the party system in which he had long participated., Book
* Smith, Andrew F. (2004). *The Oxford Encyclopedia of Food and Drink in America**. New York: Oxford University Press, pp. 131–32. ISBN 0-19-515437-1.*
* Soss, Joe (2010). Hacker, Jacob S.; Mettler, Suzanne (whr.). *Remaking America: Democracy and Public Policy in an Age of Inequality*. Russell Sage Foundation. ISBN 978-1-61044-694-5., Book
* Tadman, Michael (2000). *The Demographic Cost of Sugar: Debates on Slave Societies and Natural Increase in the Americas*. Juz. la 105. Oxford University Press. `{{cite book}}`: `|journal=` ignored (help), Article
* Taylor, Alan (2002). Eric Foner (mhr.). *American Colonies: The Settling of North America*. Penguin Books, New York. ISBN 0-670-87282-2., Book
* Thornton, Russell (1987). *American Indian Holocaust and Survival: A Population History Since 1492*. Volume 186 of Civilization of the American Indian Series. University of Oklahoma Press. uk. 49. ISBN 978-0-8061-2220-5., Book
* Tooze, Adam (2006). *The Wages of Destruction: The Making and Breaking of the Nazi Economy*. London: Allen Lane. ISBN 978-0-7139-9566-4. `{{cite book}}`: Invalid `|ref=harv` (help)
* Vaughan, Alden T. (1999). *New England Encounters: Indians and Euroamericans Ca. 1600–1850*. North Eastern University Press.
* Walton, Gary M.; Rockoff, Hugh (2009). *History of the American Economy*. Cengage Learning., Book
* Williams, Daniel K. (2012). "Questioning Conservatism's Ascendancy: A Reexamination of the Rightward Shift in Modern American Politics; {Reviews in American History}". **40** (2). The Johns Hopkins University Press: 325–331. `{{cite journal}}`: Cite journal requires `|journal=` (help)
* Winchester, Simon (2013). *The men who United the States*. Harper Collins. ku. 198, 216, 251, 253. ISBN 978-0-06-207960-2.
* Zinn, Howard (2005). *A People's History of the United States*. Harper Perennial Modern Classics. ku. 321–357. ISBN 0-06-083865-5.

* United States entry at *The World Factbook*

## Viungo vya nje

* United States, from the BBC News
* Key Development Forecasts for the United States from International Futures

Serikali
* Official U.S. Government Web Portal Gateway to government sites
* House Official site of the United States House of Representatives
* Senate Official site of the United States Senate
* White House Official site of the President of the United States

Historia
* Historical Documents Collected by the National Center for Public Policy Research
* U.S. National Mottos: History and Constitutionality Archived 2006-12-12 at Archive-It Analysis by the Ontario Consultants on Religious Tolerance
* USA Collected links to historical data

Ramani
* National Atlas of the United States Ilihifadhiwa 20 Julai 2006 kwenye Wayback Machine. Official maps from the U.S. Department of the Interior
* Wikimedia Atlas of the United States
* Measure of America A variety of mapped information relating to health, education, income, and demographics for the U.S.

Vingine
* "*Country Profile: United States of America*". *BBC News*. London. Aprili 22, 2008. Iliwekwa mnamo Mei 18, 2008.`{{cite news}}`: CS1 maint: date auto-translated (link)
* Cohen, Eliot A. (Julai–Agosti 2004). "*History and the Hyperpower*". *Foreign Affairs*. Washington D.C. Iliwekwa mnamo Julai 14, 2006.`{{cite web}}`: CS1 maint: date auto-translated (link)
* "Slavery and the Slave Trade in Rhode Island".
* "History of "In God We Trust"". U.S. Department of the Treasury. Machi 8, 2011. Iliwekwa mnamo Februari 23, 2013.`{{cite web}}`: CS1 maint: date auto-translated (link)
* "*Early History, Native Americans, and Early Settlers in Mercer County*". Mercer County Historical Society. 427. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 2012-06-25. Iliwekwa mnamo 2015-02-09., Book
* Nick Hayes (Novemba 6, 2009). "Looking back 20 years: Who deserves credit for ending the Cold War?". *MinnPost*. Iliwekwa mnamo Machi 11, 2013.`{{cite news}}`: CS1 maint: date auto-translated (link)
* "59e. The End of the Cold War". *U.S. History.org*. Independence Hall Association. Iliwekwa mnamo Machi 10, 2013.`{{cite web}}`: CS1 maint: date auto-translated (link)
* Levy, Peter B. (1996). *Encyclopedia of the Reagan-Bush Years*. ABC-CLIO. uk. 442. ISBN 978-0-313-29018-3.
* Wallander, Celeste A. (2003). "Western Policy and the Demise of the Soviet Union". *Journal of Cold War Studies*. **5** (4). President and Fellows of Harvard College and the Massachusetts Institute of Technology: 137–177.