Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sésar

**Sésar** atawa *fault* nyaéta rengat dina babatuan nu nuduhkeun ayana gerak rélatif.

Sésar mayor nu kajadian dina intip bumi mangrupa hasil tina *shear motion* tur zona sésar aktif mangrupa zona nu pikahariwangeun ku kamungkinan ayana lini.

Lini dilantarankeun ku énérgi salila kajadian ngagésér nu gancang dina sapanjang widang sésar. Lamun sésar kajadian di sagara mangka boga potensi ayana sunami.

Aya sababaraha tipe sesar, di antarana :

* Sesar normal
* Sesar naek (*thrust fault*)
* Sesar geser (*strike-slip or transform, atawa wrench fault*)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel ngeunaan géologi *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Pancasila

**Pancasila** nyaéta lima perkara nu jadi dasar pamaréntah Républik Indonésia. Kecap Pancasila asalna tina basa sansekerta India (kasta brahmana). Tapi numutkeun Muh.Yamin, dina basa sansekerta , miboga dua harti leksikal nyaéta panca nu hartina lima jeung syila vokal pondok I nu hartina *batu sendi*, *alas*, atawa dadasar. Syiila vokal i panjang anu hartina aturan tingkah polah anu hadé jeung penting.

Kekecapan éta dina basa Indonésia dihartikeun susila anu miboga hubungan jeung moralitas. Ku sabab kitu, sacara etimologi kecap pancasila anu dimaksud nyaéta istilah **pancasyila** anu vocal I na miboga makna batu anu miboga lima sendi atawa sacara harfiah nyaéta dadasar anu miboga lima unsur. Anapon istilah pancasyiila anu maké huruf Dewanagri I miboga makna lima aturan tingkah polah anu penting.

Kecap pancasila mimitina aya dina pabukon Budha India anu sumberna tina kitab Tri pitaka jeung Vinaya pitaka anu sakabéhna mangrupa ajaran moral pikeun ngahontal surga.Ajaran pancasila numutkeun Budha nyaéta mangrupa lima aturan atawa *five moral principles*.

Ajén-inajén pancasila sacara intrinsik anu sifatna filosofis jeung dina kahirupan masarakat Indonésia pancasila mangrupa falsafah hirup urang Indonésia. Ajén jeung fungsi falsafah pancasila geus aya saméméh Indonésia merdika. Hal ieu dibuktikeun ku sajarah majapahit 1293. Harita hindu jeung budha hirup babarengan sacara kerta dina wengkuan hiji karajaan. Empu prapanca nulis kitab *negara kertagama* [1365] dina éta kitab kapanggih aya istilah pancasila.

## Sila-sila Pancasila

1. Ketuhanan Yang Maha Esa.
2. Kemanusiaan yang adil dan beradab.
3. Persatuan Indonésia.
4. Kerakyatan yang dipimpin oleh Hikmat kebijaksanaan dalam permusyawaratan perwakilan.
5. Kéadilan sosial bagi seluruh rakyat Indonésia.

## *Globalisasi*

Dina mangsa modéren kawas kiwari utamana dina beuki ngaronjatna téhnologi dina sagala widang, salahsahiji anu pang onjoyna téhnologi *perhubungan* jeung télékomunikasi. Tangtuna baris méré pangaruh kuat dina sagala widang kahirupan, naha dina widang *spiritual* anapon dina widang *material*. Ayana palsapah pancasila ieu mangrupa hiji bénténg dina ngajaga sagala rupa pangaruh goréng anu datangna tiluar, geusan nanjeurkeun nagara anu adil jeung makmur. Pancasila ogé mangrupa hiji dadasar kuat pikeun ngabendung sagala rupa pangaruh global, sangkan tumuwuh hiji bangsa anu mandiri, makmur dina widang spiritual kitu deui dina widang material.

## Referensi

## Tingali ogé

*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Kimpul

| Kimpul |
| --- |
|  |
| *Arum esculentum L* |
| Klasifikasi ilmiah |
| Karajaan: | Plantae |
| Kelas: | *Liliopsida* |
| Ordo: | *Alismatales* |
| Kulawarga: | *Araceae* |
| Génus: | *Colocasia Schott* |
| Spésiés: | *C. esculenta* |
| Ngaran binomial  |
| Arum esculentum L Test |
| Sinonim |
|
Homotypic; Heterotypic |

**Kimpul**; *Arum esculentum*; ngaran ilmiahna *colocasia esculenta (L) Schott* nyaéta hiji tutuwuhan nu asalna tina kulawarga *Araceae*. Loba ngahaja dipelak pikeun diarah beutina, teu bisa langsung dikonsumsi kusabab ngandung *asam oksalat* nu rasana lada jeung matak ateul. Kimpul téh tutuwuhan pituin ti Afrika, kiwari geuy nyebar loba hirup di nagara-nagara nu mibanda iklim tropis.
 Beuti jeung dauna bisa dikonsumsi kalawan mibanda rasana nu mandiri, tapi saméméhna kudu diasakan heula.

## Ciri mandiri

Daunana héjo tur rubak 30 – 60 cm, wujuda kawas daun kuping gajah aya ogé nu semu buleud. Panjang palapah daun ti palebah puhu nepika congo kurang leuwih timimiti 0,5 méter nemi ka 3,5 méter.

Kembangna bijil paneuri di mana pucuk daun geus teu bijil deui, panjangna kurang leuwih 20 – 25 cm. Kelirna konéng reregetan mencos ka tungtuna, kembang bikangna semu héjo bijil handapeunna deukeut jeung palapah daun.

 Beuti kimul
## Kagunaan séjén

Tangkalna beunang ngabebek (dijus) bisa dimangpaatkeun pikeun ngubaran raheut, sahenteuna ieu geus dilakukeun ku urang India dina waktu nu geus lila.

## Dicutat tina

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |

## Dicutat tina
# Propinsi Yunnan

Propinsi Yunnan（Basa Tionghoa：雲南省 / 云南省） nyaéta salah sahiji ti dua puluh tilu propinsi di Républik Rahayat Tiongkok .

## Rujukan

## Tumbu kaluar

   *Tempo ogé **Propinsi Yunnan** di Wikivoyage*
# Mata uang

**Mata uang** atawa **duit** nyaéta pakakas pikeun mayar jual beuli ékonomi, anu dipaké di hiji nagara. Pikeun Indonésia, mata uangna nyaéta rupiah.

Jaman baheula, manusa primitip tacan ngagunakeun duit atawa pakakas tukeur. Ieu alatan dina wayah éta manusa bisa minuhan kabéh kahayangna ti alam sakurilingna. Sabot sumberdaya alam anu maranéhanana paké béak, maranéhanana pindah sarta mimitian ngagunakeun sumberdaya alam anu aya di sakurilingna deui.

Sabot mecenghulna kabudayaan kuna, manusa mimitian nukeur barang bogana jeung barang milik batur, anu disebut barter. Saterusna sanggeus jaman leuwih maju, manusa mimitian ngagunakeun pakakas tukeur, sanajan tacan mangrupa duit. Pakakas ieu disebut "duit barang". Kakara sanggeus manusa ngawasa pamakéan tulisan sarta hurup, dipikawanoh duit anu kawas ayeuna, atawa disebut "duit kapercayaan" (basa Perancis: *monnaie fiduciaire*).

## Tumbu kaluar

* **(en)** RatesFX Currency Resources
* **(en)** Loka Ramat Duit Kertas Dunya Archived 2007-03-20 di Wayback Machine
* **(id)** Konvérsi Tukeur Mata Uang Archived 2010-03-05 di Wayback Machine
# Pulo

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Alfabét Latin |   | ᮞᮥᮔ᮪ᮓ |   |   |

**Pulo** nyaéta sawidang taneuh nu leuwih leutik ti batan buana tapi leuwih gedé ti batan karang, nu dilingkung ku cai. Kumpulan pulo disebutna kapuloan (basa Inggris: *archipelago*).

Wangenan "pulo" dumasar konvensi PBB ngeunaan Hukum Laut International taun 1982 (UNCLOS ’82), pasal 121 nyebutkeun yén

Pulo*nyaéta daratan nu diwangun sacara alami sarta dilingkung ku cai jeung sok aya di saluhureun beungeut cai anu tempatna luhur*.
Cindekna, pulo téh tempat anu teu meunang diteuleuman waktu cai keur caah.

## Tempo ogé

* Daptar pulo dumasar kana lega wilayah
* Fakta géografi dunya

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |