Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Modal

**Modal** nyaéta dana awal pikeun nyieun hiji pausahaan jeung sagala rupa kagiatanana sarta mangrupa bagian nu dipimilik ku nu boga éta *perusahaan*. Nurutkeun KBBI, modal téh nyaéta duit nu dipaké minangka *poko* (*induk*) pikeun dagang; harta banda nu bisa digunakeun pikeun ngahasilkeun sagala rupa hal nu bisa ngajadikeun beunghar.

Dina kamekaranana, modal miboga sifat *non-physical oriented* anu harti tina modalna sorangan museur kana nilai, *daya beuli*, jeung kakawasaan pamaké. Di handap ieu mangrupa wangenan modal ti sababaraha ahli:

1. Prof. Polak nétélakeun modal nyaéta kakawasaan pikeun ngagunakeun barang-barang modal.
2. Prof. Meij nétélakeun modal nyaéta koléktivitas tina barang-barang modal.
3. A.Amonn, J.von Komorzynsky nétélakeun modal minangka hiji kakawasaan ngagunakeun barang-barang modal nu can digunakeun.
4. Nurutkeun Alam S, modal nyaéta sagala sumber daya hasil produksi nu awét nu bisa digunakeun minangka input produktif dina produksi satuluyna.
5. Nurutkeun prof. Baker modal dihartikeun minangka barang-barang kongkrét nu masih aya dina rumah tangga pausahaan nu aya dina neraca gigireun debit atawa mangrupa daya beuli jeung *nilai tukeur* tina barang-barang nu geus kacatet sagigireun krédit.
6. Nurutkeun Ivana Lestari, modal nyaéta tiap-tiap hasil (produk) nu digunakeun pikeun ngahasilkeun produk satuluyna.
7. Nurutkeun Ikatan Akuntan Indonesia (IAI), modal mangrupa bagéan hak pamilik dina pausahaan nu mangrupa *selisih* antara asét jeung hutang nepi ka lain mangrupa nilai jual pausahaan.
8. Nurutkeun Yusdianto Prabowo, modal nyaéta sajumlahing harta nu jadi hak milik hiji usaha.

## Referensi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Kolécér

kolecer pesawat ultralight
**Kolécér** nyaéta nu wangunna silinder sarta bilah-bilah di sisina anu bisa muter dina hiji as ngagunakeun tanaga mesin atawa aliran angin, gas, sarta cairan. Kolecer ogé bisa disebut kai atawa awi panjang ipis nu ditengah-tengahna maké as sarta muih katebak angin. Sabot muter, kolécér baris ngahasilkeun tanaga dorong anu kuat ku kituna sanggup ngagerakkeun hiji barang, kawas anu lumangsung dina kolécér kapal sarta kapal udara. Kolécér kapal perenahna dina tungtung handap awak kapal. Kolécér kasebut digawé kawas baud anu muter dina porosna, luyu jeung tanaga anu dibeunangkeun. Waktu muter, kolécér nyorong cai ka tujul tukang. Dorongan ieu anu saterusna ngagerakkeun kapal ka arah hareup.

## Kolécér kapal

Kapal leutik ngan mibanda hiji kolécér, sedengkeun kapal badag mibanda sakurang-kurangna opat kolécér. Jumlah bilah kolécér kira-kira antara dua nepi ka tujuh siki, sanajan biasana mah jumlahna téh opat atawa lima siki. Bilah-bilah ieu umumna wangunna rubak sarta pondok ku kituna sanggup ngahasilkeun daya dorong anu leuwih badag pikeun kapal kasebut. Kolécér dina kapal badag biasana ngahasilkeun kacepatan muterna 100 rpm (revolutions pér minute) ku kituna sanggup ngusikkeun kapal kalayan kacepatan kira-kira 20 knot (1knot = 1,85 km/jam) Diaméter kolécér kira-kira antara 0,15 m dina kapal anu ukuranana leutik nepi ka 7,6 m dina kapal tanker. Umumna kolécér kapal dijieun tina logam, kawas parunggu, waja, nikel, alumunium, sarta beusi.

## Kolécér Kapal Udara

Kolécér kapal udara mibanda ukuran bilah anu leuwih leutik batan kolécér kapal. Sajaba ti éta, kolécér kapal udara ogé leuwih hampang ku kituna bisa muter leuwih gancang sarta digawé leuwih sakeudeung. Bilah kolécér kapal udara mibanda karakteristik wangun anu sarua jeung jangjang kapal. Duanana mibanda dua penampang sisi anu béda, sisi anu hiji rata sarta sisi anu séjén ngawangun budeuran. Sisi kolécér anu ngawangun budeur éta nyanghareup ka arah hiberna kapal. Sabot muter, aliran hawa anu nyérélék dina sisi budeuran leuwih kuat batan sisi rata di tukang ku kituna ngahasilkeun tekenan hawa anu leuwih badag di tukang kolécér.

## Rujukan

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Sangu

Sangu
**Sangu** (basa lemes) atawa **Kéjo** (basa loma) nyaéta béas (atawa sakapeung serealia séjén) anu geus dikulub (sarta diseupan).
Prosés ngulub béas dipikawanoh ogé minangka 'tim'. Nyeupan diperlukeun pikeun ngabangkitkeun aroma sangu sarta leuwih ngabeyékeun tapi tetep kajaga konsistensina. Lamun nyieun sangu maké cai loba nalika prosés ngulubna baris ngahasilkeun *bubur*.

Kelir sangu anu geus asak béda-béda gumantung kana jenis béas anu dipaké. Umumna, kelir sangu nyaéta bodas lamun béas anu dipaké boga warna bodas. Béas beureum atawa béas hideung baris ngahasilkeun kelir sangu anu sarupa jeung kelir béasna. Kandungan amilosa anu saeutik dina pati béas baris ngahasilkeun sangu anu condong leuwih transparan sarta lengket. Ketan, anu patina ngan ngandung saeutik amilosa sarta ampir kabéhanana mangrupa amilopektin, mibanda sipat sarupaning éta. Béas Jepang (*japonica*) pikeun sushi ngandung kadar amilosa kira-kira 12-15%, ku kituna sanguna leuwih lengket batan sangu anu dikonsumsi di Asia Tropika anu kadar amilosana kira-kira 20%. Umumna, béas kalawan kadar amilosa leuwih ti 24% baris ngahasilkeun sangu anu 'béar' (henteu leket, teuas, sarta gampang papisah).

Sangu didahar ku lolobana nu nyicingan Asia minangka sumber karbohidrat utama dina menu sapopoé. Sangu minangka kadaharan poko biasana disuguhkeun babarengan jeung deungeunna keur ngalengkepan rasa sarta ogé ngalengkepan kaperluan giji hiji jalma. Sangu bisa dikokolakeun deui babarengan jeung bahan kadaharan séjén jadi pasakan anyar, kawas dina sangu goréng, sangu konéng atawa sangu kabuli.

## Tempo ogé

* Paré
* Sangu goréng
* Sangu lemak

## Dicutat tina

* Sangu jagong
# Niigata Prefecture

**Préféktur Niigata (新潟県 *Niigata-ken*)**|  |
| **Ibukota** | Niigata (city) |
| **Wewengkon** | Chūbu |
| **Pulo** | Honshū |
| **Gubernur** | Hideyo Hanazumi |
| **Lega** | 12,582.47 km² (5th) |
|  - **% cai** | 0.2% |
| **Populasi**  (1 Maret, 2005) |
|  - **Populasi** | 2,444,108 (14th) |
|  - **Kapadetan** | 194 /km² |
| **Jumlah Distrik** | 10 |
| **Jumlah Kota Administrasi** | 35 |
| **ISO 3166-2** | JP-15 |
| **Ramatloka** | www.pref.niigata.jp/ sougouseisaku/kokusai/ english/ |
| **Lambang Préféktur** |
|  - **Kembang** | Tulip (*Tulipa gesneriana*) |
|  - **Tangkal** | Camellia (*Camellia japonica*) |
|  - **Manuk** | Crested Ibis (*Nipponia nippon*) |
| Symbol of Niigata Prefecture Lambang Préféktur Niigata |

**Préféktur Niigata** (新潟県, *Niigata-ken*?) nyaéta salah sahiji préféktur di Jepang aya di Pulo Honshū di basisir Laut Jepang. Ibukotana nyaéta Kota Niigata. Ngaran Niigata hartina "Laguna Anyar".

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# 1871

|  |  |
| --- | --- |
| **Abad:**  | abad ka-18 - **abad ka-19** - abad ka-20 |
| **Dékade:** | 1840-an 1850-an 1860-an **1870-an** 1880-an 1890-an 1900-an |
| **Taun:** | 1868 1869 1870 - 1871 - 1872 1873 1874 |

Taun ka-**1871** Maséhi dina Kalénder Grégorian.

## Kajadian

## Nu babar

## Nu pupus

## Poé peré

## Tumbu luar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel ngeunaan kalénder *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Habitat

Salah sahiji conto Habitat Cai Tawar
**Habitat** mangrupa hiji kawasan nu diwangun tina komponén fisik atawa abiotik nu mangrupa hiji kasatuan nu dipaké minangka tempat hirup sarta ngalikeun mahluk hirup. Habitat atawa bioma mangrupa jenis lingkungan di mana tutuwuhan jeung sasatoan hirup. Habitat ditangtukeun ku jenis tutuwuhan naon nu hirup di dinya, iklim atawa géografina. Leuweung hujan, terumbu karang jeung tundra mangrupa sagala habitat di mana jenis tutuwuhan atawa sato nu tangtu bisa kapanggihan.

## Babagian Habitat

Habitat kabagi jadi tilu jenis, di antarana:

1. Habitat darat (*terrestrial habitats*). Organisme nu aya dina habitat ieu sapinuhna hirup di darat.[*rujukan?*] Conto mahluk nu aya dina habitat ieu nyaéta sireum, laleur, bangsa artrophoda, jeung tutuwuhan darat.
2. Habitat cai tawar (*freshwater habitats*)
3. Habitat laut (*marine habitats*)

## Referensi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Sukrosa

Proyéksi Haworth molekul sukrosa.
**Sukrosa** (**gula méja**, ogé disebut **sakarosa**) nyaéta disakarida glukosa jeung fruktosa nu disambungkeun ku beungkeut glikosida α (alfa) 1,2 kalawan rumus molekul C12H22O11. Ngaran sistematikna β-D-fruktofuranosil-(2→1)-α-D-glukopiranosida (ditungtungan "-osida", ku sabab lain gula peréduksi). Ieu karbohidrat ngan dihasilkeun ku tutuwuhan, penting pisan salaku asupan pikeun bangsa sato.

## Pasipatan fisik jeung kimia

Animasi sukrosa
Sukrosa murni ilaharna disadiakeun dina bentuk tipung bodas, tanpa bau, kristalin, kalawan rasa anu amis: gula pikeun tuang leueut. Sukrosa sacara umum diala tina sumber-sumber alami, tapi bisa ogé dijieun sacara kimiawi (munggaran ku Raymond Lemieux taun 1953).

## Baca ogé

* Karbohidrat
* Gula
* Gula dina arak
* Kimia karbohidrat

## Rujukan

### Catetan

### Rujukan umum

* *Sucrose* (dicutat 27 Agustus 2009)
* Yudkin, J. (1973). *Sugar - Chemical, Biological and Nutritional Aspects of Sucrose*. The Butterworth Group. ISBN 0-408-70172-2.

## Tumbu kaluar

* Computational Chemistry Wiki Archived 2006-05-27 di Wayback Machine
* Nomenclature of Carbohydrates
* 3d Images of Sucrose Archived 2008-12-17 di Wayback Machine
* James Yawn's Website on Rocket Candy Archived 2019-05-24 di Wayback Machine
* Sugar Industry Encyclopedia

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Kapuloan Sunda Gedé

Kapuloan Sunda Gedé, bagian kulon Nusantara
**Kapuloan Sunda Gedé** nyaéta sakumpulan pulo di Indonésia Kulon nu ngawengku,

* Kalimantan atawa Bornéo
* Jawa
* Sulawesi
* Sumatra

Kumpulan ieu sacara politis kabagi ku utamana Indonésia, Brunéi, jeung Malaysia.

Mun digabungkeun jeung Kapuloan Sunda Alit di béh wétan, mangka kapuloan ieu jadi wangunan Kapuloan Sunda.

## Tempo ogé

* Nusantara

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Fosfor

Fosforus
**Fosfor** nyaéta hiji unsur kimia dina tabél périodik anu miboga lambang **P** jeung nomor atom 15. Fosforus mangrupa unsur non-logam multivalen tina kelompok nitrogén. Ieu unsur kapanggih di alam dina sawatara bentuk alotropik jeung mangrupa élemen penting pikeun kahirupan organisme. Nyangkaruk sawatara wangun Fosforus nyaéta Fosforus bodas, beureum jeung hideung. Fosforus bodas nyaéta jenis anu biasa diproduksi industri. Fosforus bosa hurung dinu poék, kabeuleum sacara spontan mun keuna hawa, sarta mangrupa racun angot. Fosforus beureum mah varéatif dina warnana téh, tina orén ka bungur ku sabab varéasi leutik tina struktur kimiana. Wangun katilu, Fosforus hideung, dijieun dina tekenan luhur, wujudna siga grafit sarta bisa ngahantarkeun listrik. Di alam, Fosforus teu pernah dipanggihan dina wangun murni, tapi ngan minangka fosfat anu kawangun tina atom fosforus anu katalian dina opat atom oksigén. Fosforus ogé aya nu minangka ion fosfat muatan négatif (PO43-) anu kawangun tina mineral atawa minangka organofosfat nu mana nyangkaruk molekul organik anu napel kana hiji, dua, atawa tilu atom oksigén. Fosforus ogé nyangkaruk dina mangrupa-rupa kadaharan. Kadaharan anu euyeub fosforusna nyaéta tuna, salmon, sardén, haté, kalkun, hayam, endog jeung kéju (200 mg/100 g). Di alam, nyangkaruk loba mineral fosfat nu wangun pang-ngaleuyana mah nyaéta apatit.

## Rujukan

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Puncak Jaya

**Puncak Jaya** nyaéta hiji puncak anu jadi bagéan tina Barisan Sudirman nu aya di Provinsi Papua, Indonésia. Puncak Jaya jangkungna 4.884 m sarta di sabudeureunana aya gletser Carstensz, hiji-hijina gletser tropika di Indonésia, anu sakeudeung deui bakal musna lantaran pemanasan global.

Ieu puncak mangrupa gunung anu pangjangkungna di Indonésia kawasan Oceania. Puncak Jaya nyaééta salah sahiji tina tujuh puncak dunya.

## Sajarah

### Penemuan

Dataran tinggi di sabudeureun puncak mimitina geus dicicingan saméméh aya kontak jeung bangsa Eropa. Puncakna dipikawanoh minangka **Nemangkawi** di Amungkal. Ngaran Puncak Jaya saméméhna nyaéta Piramida Carstensz, sanggeus aya penjelajah Belanda Jan Carstenszoon, manéhna méré ngaran waktu ningali gletser di puncak gunung taun 1623.

Padang salju (gletser) Puncak Jaya didaki dina awal taun 1909 ku saurang penjelajah Belanda, Hendrikus Albertus Lorentz jeung genep urang suku Kenyah anu dirékrut ti Apau Kayan di Kalimantan Utara. Taman Nasional Lorentz anu ngawengku ogé Piramida Carstensz, diwangun dina taun 1919 nyusul laporan ieu ekspedisi.

### Sejarah Pendakian

Dina taun 1936, ekspedisi Carstensz anu diprakarsai ku Belanda, henteu bisa mastikeun nu mana puncak pangluhurna tina tilu puncak nu aya. Anton Colijn, Jean Jacques Dozy, jeung Frits Julius Wissel nepi di padang gletser Carstensz Timur jeung Puncak Ngga Pulu dina 5 Desember. Lantarangletser nu cair, Puncak Ngga Pulu jangkungna jadi 4.862 méter, tapi sanggeus dikira-kira dina taun 1936 (waktu gletser masih nutupan puncak anu legana 13 kilométer persegi), Ngga Pulu ditetepkeun jadi puncak anu pangjangkungna kalawan jangkung leuwih ti 5.000 méter.

Ti harita, Puncak Jaya tara didaki nepi ka taun 1962, ku hiji ékspédisi nu dipingpin ku pendaki gunung Austria, Heinrich Harrer, kalawan tilu anggota ékspédisi lainna, Robert Philip Temple, Russell Kippax, jeung Albertus Huizenga. Philip Temple ti Selandia Baru, saméméhna mingpin ékspédisi ka daérah sarta ngarintis rute aksés ka pagunungan.

Dina taun 1963, ieu puncak robah ngaran jadi*Puncak Soekarno*, tuluy diganti jadi *Puncak Jaya*. Ngaran Piramida Carstensz sorangan masih kénéh digunakeun di kalangan para pendaki gunung.

## Gletser

Waktu Puncak Jaya masih katutupan és, aya sawatara glétser kaasup Gletser Carstensz, Gletser Northwall Firn Barat, jeung Gletser Northwall Firn Timur. Glétser di Puncak Trikora di Pegunungan Maoke nagleungit dina kurun waktu antara 1939 nepi ka 1962. Ti taun 1970-an, bukti ti citra satelit némbongkeun yén gletser Puncak Jaya geus ngurangan. Gletser méré n cair antara taun 1994 jeung 2000.

## Ngaran Lain

Ngaran-ngaran/éjahan lainna:

* Nemangkawi
* Ngga Pulu ("Ngga" berarti gunung)
* Gunung Carstensz
* Piramida Carstensz
* Puncak Carstensz
* Puncak Jayadikesuma
* Ndugundugu
# Kakao

*Pikeun kagunaan séjén, tempo Coklat (disambiguasi).*

| *Kakao* |
| --- |
|  |
| (*buah kakao anu aya dina tangkal*) |
| Klasifikasi ilmiah |
| Karajaan: | Plantae |
| Divisi: | Magnoliophyta |
| Kelas: | Magnoliopsida |
| Ordo: | Malvales |
| Kulawarga: | Malvaceae |
| Spésiés: | *T. cacao* |

**Kakao** atawa tangkal coklat (*Theobroma cacao*) nyaéta salah sahiji tutuwuhan buah tina kulawarga Malvaceae. Tangkal ieu mangrupa sumber tina coklat, nyaéta salah sahiji produk pangan ngeunah nu populér di dunya. Ngaran théobroma cacao dicokot tina basa yunani nu hartina dahareun para déwa. Tutuwuhan kakao tumuwuh jadi tangkal nu jangkungna nepi ka 30 kaki, nu miboga kembang warna bodas jeung buah nu warna-warni. Butuh mangsa nepi ka 5 taun pikeun tutuwuhan kakao bisa ngahasilkeun buah kahiji, nu sok disebut pod kakao. Tangkal kakao mangrupa tangkal pangiuhan. Sacara alami di alam, Tangkal ieu sok kapanggih sapanjang wahangan. Tatangkalana sok hirup nepi ka 100 taun, ngan nu budidayakeun dianggap ptoduktif sacara ékonomi kur nepi ka 60 taun.
Nalika tumuwuh sacara alami tina siki, ieu tangkal miboga akar tunggang nu jerona bisa nepi ka 2 méter. Ngan dina budidaya, sabagian gedé perkebunan maké réproduksi vegetatif (sték) nu bakal ngahasilkeun tangkal nu aweuh akat tunggangan.

## Géografi jeung Sumebar

Kakao mangrupa tutuwuhan asli ti Méksiko, Amérika Tengah jeung Amérika Kidul bagian kalér(Kolombia, Ékuador, Venezuela, Brazil, Guyana, Suriname). Ieu tutuwuhan geus dikenalkeun salaku di loba nagara di Afrika jeun Asia tropis.
Di habitat alamina, Kakao tumuwuh di lapisan handap leuweung hujan tropis héjo. Sok tumuwuh di rumpun sapanjang sisi wahangan. Kakao tumuwuh dina kaluhuran handap, biasana di handap 300 méter dpl, di daérah nu miboga 1.000 nepi ka 3.000 curah hujan pe taun.

## Referensi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |