Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Basa Ukraina

| Basa Ukraina |
| --- |
| українська мова *ukrayins'ka mova* |
| Dipaké di | \*  Ukraina

---

 |
| Wewengkon | Éropa Wétan |
| Jumlah panyatur | 39,4 juta |
| Réngking | 26 |
| Rungkun basa | Indo-Éropa
* Balto-Slavik
	+ Slavik
		- Wétan
			* Basa Ukraina
 |
| Status resmi |
| Basa resmi di | \*  Ukraina
* Transnistria
 |
| Diatur ku | Національна академія наук України (Akademi Nasional Ukraina) |
| Kode-kode basa |
| ISO 639-1 | uk |
| ISO 639-2 | ukr  |
| Ethnologue édisi ka-14: | ukr  |
| ISO 639-3 | – |

**Basa Ukraina** (*українська мова ukrayins'ka mova*) nyaéta salah sahiji basa dina rumpun basa Slavia Wétan anu nyambung keneh kana basa Rusia. Aya kirang leuwih 51 juta jalma anu maké ieu basa boh dina Ukraina sorangan atanapi dina negara anu sejen, di antarana Argéntina, Arménia, Azerbaijan, Bélarus, Brasil, Kanada, Éstonia, Géorgia, Hungaria, Kazakstan, Kirgistan, Latvia, Lituania, Moldova, Paraguay, Polandia, Romania, Rusia, jeung Slovakia.

Basa Ukraina dina kaperluan tulisan maké alpabet Ukraina, anu mangrupakeun wangun husus tina aksara Sirilik. Ieu basa dibakukeun jeung dikaji ku Akademi Élmu Pangaweruh Nasional Ukraina sarta Institut Linguistik Potebnia. Sanajan sok dibandingkeun jeung basa Rusia sakumaha sarumpun dina Slavia Wétan, basa Ukraina sabenerna boga tingkat kasaruaan kosakata nu leuwih gede jeung basa Bélarus, sarta nunjukkeun leksikal anu padeukeut jeung basa Polandia tina rumpun Slavia Kulon jeung basa Bulgaria tina rumpun Slavia Kidul.

## Sajarah

Basa Ukraina asalna ti basa Slavia Wétan Kuna anu dipaké di nagara abad pertengahan Kievan Rus'. Dina nalika éta nagara bagéan keneh tina Keharyapatihan Lituania, ieu basa ngembang jadi basa Rutenia, anu salajeungna diakui jadi basa resmi. Tapi, saenggeus éta wewengkon jadi Persemakmuran Polandia–Lituania, mulai asup pangaruh basa jeung budaya Polandia. Asup abad ka-18, basa Rutenia dipecah jadi sababaraha wewengkon, jeung mulai tidinya basa Ukraina modern bijil dina wewengkon anu ayeuna jadi nagara Ukraina. Salila waktu Kakaisaran Rusia, usaha russifikasi nyebabkeun basa Ukraina dilarang diajarkeun di sakolah jeung ulaheun dipaké minangka basa pangantar. ieu kawijakan nerus ku cara anu beda-beda dina waktos Uni Soviét. Sanajan kitu, basa Ukraina tetap dipaké sacara luas di sababaraha wewengkon, utamana di Ukraina beulah kulon.

## Rujukan
# Sistem Geodesi Dunya

**Sistem Géodesi Dunya** (Basa Inggris: *World Geodetic System*) disingget **WGS** nyaéta hiji standar anu dipaké dina pemetaan, geodesi, sarta navigasi diwangun ti bingkai koordinat standar Bumi, Datum geodetik, (référénsi permukaan standar buleud (acuan atawa référénsi elipsoid) pikeun data jangkungna atah, sarta permukaan ekuipotensial gravitasi (géoid) dipaké minangka pendefinisian tingkat nominal sagara.

Revisi panganyarna nyaéta Sistem Géodesi Dunya 1984 (vérsi taun1984 saterusna dipigawé direvisi dina taun2004)Citakan:Cite ramat Saméméhna maké skema WGS 72, WGS 66., Sarta WGS 60 sarta WGS 84 nyaéta référénsi sistem koordinat anu dipaké ku Global Positioning System.

## Référénsi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel ngeunaan géografi *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Buleudan

Bangun buleudan kalayan radius **r**
Dina élmu ukur, **buleudan** (basa Indonesia: bola) nyaéta bangun rohang tilu diménsi anu dijieun ku sajumlah bunderan nu teu kaitung nu boga radius sarua panjang sarta museur dina hiji titik anu sarua.

## Rumus buleudan

### Lega beungeut

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

### Eusi (volume)

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
# Hatulistiwa

Dina géografi, **hatulistiwa** atawa **garis hatulistiwa** (tina basa Arab: خط الإستوا) nyaéta hiji garis rékaan anu digambar di tengah-tengah planét di antara dua kutubna sarta sajajar jeung sumbu puteran planét kasebut. Garis hatulistiwa ieu ngabagi Bumi jadi dua bagian nyaéta beulahan bumi kalér jeung beulahan bumi kidul. Garis musim hatulistiwa nyaéta 0°. Panjang garis hatulistiwa Bumi nyaéta kira-kira 40.070 km.

Di hatulistiwa, dina mangsa tengah poé, panonpoé persis aya di luhureun sirah. Di hatulistiwa ogé lila lumangsungna beurang sarua jeung lila lumangsungna peuting nyaéta kira-kira 12 jam.

Bagian bumi anu diliwatan garis hatulistiwa ieu lolobana mangrupa sagara. Sawatara tempat anu diliwatan hatulistiwa nyaéta:

Tanda nu nunjukkeun hatulistiwa di kota Kana
* Brasil
* Ékuador
* Gabon
* Kapuloan Galapagos
* Pulo Gilbert
* Indonésia
	+ Bonjol, Sumatra Kulon
	+ Halmahéra sarta pulo-pulo leutik di sakurilingna
	+ Lingga sarta hiji pulo leutik séjén deukeut Sumatra
	+ Pini - pulo leutik deukeut Sumatra
	+ Pontianak, Kalimantan Kulon
	+ Sulawesi
* Kenia
* Kolombia
* Republik Kongo
* Republik Demokratik Kongo
* [[Kepu]uloan Line]]
* Maladéwa
* Pulo Phoenix
* Sao Tome and Principe - ngaliwatan Pulo Ilhéu das Rolas
* Somalia
* Uganda