Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Protista

**Protista** nyaéta oraganisme eukariotik nu hirup dina habitat nu rélatif baseuh Jeung sabagéan saluran mikroskopis. Prorista teu kaasup kana golongan tutuwuhan, sato, atawa sabangsa supa (*jamur*), loba dina jenis prorista didasarkeun kana kamiripanna organisme eukariot séjén. Dumasar kana éta hal, sacara umum prorista dibagi tilu kelompok, nyaéta prorista anu mangrrpa supa prorista mangrupa tutuwuhan, jeung prorista anu mangrupa sato.

## Prorista mangrupa supa

Prorista mangrupa supa hirup dina taneuh anu lembab jeung sipatna hétérotrof. Dahareun jeung énérgi nu dimenangkeun ku cara nguraikeun materi organik tina makhluk hirup sejenna. Prorista mangrupi jamur dibagi jadi tilu filum, nyaéta;

* Myxomycota (jamur lendir) plasmodial ku sabab vase vegetatifna mangrupa lendir nu nyebar Jeung menang gerak ku amoeboid.
* Oomycota (jamur air) kasusun dina benang hifa henteu kasekat jeung ngandung loba nukleus.
* Acrasiomycota atawa jamur lendir salurel nyaéta prorista nu sok hirup dina awi-awi buruk jeung bahan organik anu ngaburuk.

## Prorista mangrupa tutuwuhan (alga)

prorista mangrupi tumbuhan nyaéta oraganisme nu sipatna autotrof.

1. Sipat jeung struktur tubuh alga mikaboga bentuk tubuh nu ngavariasi, dikawitan tina uniseluler, kakoloni, jeung aya ogé nu multiseluler mangrupa beunang, lambaran, jeung pajukutan.
2. Perkembangbiakan alga menang berkembang biak sacara vegetatif atawa generatif.
3. Perkembangan sacara vegetatif ngabelah awak dilakukeun alga uniseluler.
4. Pengelompokan alga didasarkeun kana kandungan pigmen. Alga nyaéta struktur dinding sel jeung kandungan cadangan dahareunna.

## Prorista mangrupi sato

Prorista mangrupi sato bentukna ngavariasi Jeung menang gerak ku cara nu berobah-robah. Ngadasarleun cara menangkeun tuanggeunna, aya sabaraha tipe protozoa

* Holozoa, nyaéta dahareun organisme hirup sejenna.
* Saprozoik, nyaéta dahareun organisme nu Atos paeh.
* Saprofitik, nyaéta dahareun atawa nganyerap zat-zat larut di sekitar tubuhnya ngeunaan pamukaan tubuh.

Reproduksi sacara aseksual dilakukeun ku ngabelah biner, sedangkeun Perkembangbiakan sacara seksual nulangsung ngeunaan konjugasi.

1. Kelas rhizopoda bentuk awalnya osok berobah-obah ku sabab terdiri ku dua macam sitoplasma.
2. Kelas flagellata mangrupa bahan geurak pikeun organisme iye. Sato disebut ogé ku mastigophora.
3. Kelas ciliata nu paling terkenal nyaéta paramaecium nu mikaboga bentuk tubuh saperti sendal.
4. Kelas sporozoa nu terkenal nyaéta plasmodium sp. Sato iyeu nyerang sel getih Jeung sel hate jalma nu nyebabkeun penyakit malaria.
5. khasiat protozoa pikeun Kahuripan manusia ku sabab menang ngadahar Bakteri nu sifatna potogen (ngarugikeun).

## Rujukan

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Asam nukléat

**Asam nukléat** nyaéta hiji makromolekul biokimiawi pajeulit nu diwangun ku rantay nukléotida nu ngandung émbaran genetik. Asam nukléat pang ilaharna nyaéta asam déoksiribonukléat (*deoxyribonucleic acid*, DNA) jeung asam ribonukléat (*ribonucleic acid*, RNA). Asam nukléat aya dina sakabéh sél hirup jeung virus.

|  |
| --- |
|
*Diagram asam nukléat utas ganda nu dibasajankeun. Buleudan konéng nunjukkeun fosfat; buleudan héjo nunjukkeun pentosa; buleudan beureum nunjukkeun basa nitrogén; garis nunjukkeun beungkeut kovalén; garis pegat nunjukkeun beungkeut hidrogén.* |

## Pamuka

Asam nukléat, disebut kitu sabab ayana dina nukleus/inti sél, nyaéta ngaran generik pikeun hiji kulawarga biopolimér. Monomérna disebut nukléotida, nu masing-masing ngandung tilu komponén: basa nitrogén hétérosiklik (boh purin atawa pirimidin), hiji gula péntosa, jeung hiji gugus fosfat. Tipe-tipe asam nukléat dibédakeun tina gula nu aya dina rantayna (misal, DNA atawa asam déoksiribonukléat ngandung 2-déoksiribosa). Ogé, basa nitrogén dina dua asam nukléat éta béda: boh adénin, sitosin, jeung guanin bisa aya na RNA atawa DNA, sedengkeun timin ukur aya na DNA; urasil ukur aya na RNA.

## Interaksi hidrofobik

Interaksi hidrofobik asam nukléat can pati kaharti.

## Kaleyuran

## Tumbu kaluar

* An Ambigraphic Nucleic Acid Notation Archived 2005-04-04 di Wayback Machine

| Asam nukléat  |
| --- |
| **Nucleobases**: Adenin - Timin - Urasil - Guanin - Sitosin - Purin - Pirimidin |
| **Nukléosida**: Adenosin - Uridin - Guanosin - Sitidin - Déoksiadenosin - Timidin - Déoksiguanosin - Déoksisitidin  |
| **Nukléotida**: AMP - UMP - GMP - CMP - ADP - UDP - GDP - CDP - ATP - UTP - GTP - CTP - cAMP - cGMP |
| **Déoksinukléotida**: dAMP - dTMP - dUMP - dGMP - dCMP - dADP - dTDP - dUDP - dGDP - dCDP - dATP - dTTP - dUTP - dGTP - dCTP |
| **Asam nukléat**: DNA - RNA - LNA - PNA - mRNA - ncRNA - miRNA - rRNA - siRNA - tRNA - mtDNA - Oligonukléotida |
# Protozoa

protozoa
**Protozoa** mangrupa jumplukan séjén tina protista eukariotik, manéhna ngan diwangun ku hiji sél tunggal. Kabéh protozoa hirup di cai atawa tempat anu baseuh. Manéhna bisa moro, néangan kadaharan, saterusna nyerepan kadaharan éta. Manéhna bisa nyerep kadaharan éta sarta ngokolakeunana jadi zat anu hirup. Manéhna bisa nafas sarta ngalaksanakeun prosés pameuleuman kana kadaharan anu didahar, tuluy miceun kokotorna sorangan. Protozoa ogé bisa nuluykeun turunan jenisna.
Protozoa ngalobaan dirina ku cara meulah diri jadi dua sarta unggal beulahan éta ngajanggélék jadi sato anyar anu kapisah sarta pepek ogé. Tapi bisa ogé ku cara ngabalukarkeun bareuh-bareuh leutik anu disebut kuncup, anu lamun peupeus baris nyieun sato anu anyar sarta kapisah. Aya leuwih ti 15.000 macem protozoa ku kituna para ahli élmu pangaweruh geus ngabagi-bagina dina sagala rupa golongan sarta jumplukan. Dua golongan utama protozoa éta téh “rhizopoda” sarta anu séjénna deui “infusoria”.
Jenis Rhizopoda miboga “suku semu” anu bisa ngayun ka sagala rupa jurusan sarta bisa ogé dikenyang balik surut ka dina awakna. Salah sahiji kulawarga golongan ieu anu metot perhatian nyaéta “Foraminifera” atawa si penggurdi liang. Maranéhanana maké kulit kerang leutik-leutik dijieun ti zat kapur, di mana aya liang-liang leutik di dinyana. Sato ieu hirup di sagara anu suhuna panas sarta sedeng. Lamun maot, kulit kerangna éta murag ka dasar sagara sarta salila perédaran jaman anu mangabad-abad lilana sésana téh bakal ngahasilkeun bahan tambang kapur.
Infusoria kaasup jenis protozoa anu leuwih hésé susunanana. Manéhna miboga bulu-bulu lemes anu nonjol ka luar ti sélna, anu dipakéna minangka dayung pikeun usik di jero cai. Wangun protozoa anu leuwih maju geus mibanda bulu-bulu buuk anu nonjol sarta disebut “silia”.
Protozoa nu tangtu hirup minangka parasit di jero diri manusa atawa sato. Dina tingkat kahirupan maranéhanana anu nu tangtu, maranéhanana nyieun spora. Sawatara ti protozoa ieu ngabalukarkeun panyakit kawas malari sarta panyakit saré dina manusa.

## Sistem Transportasi Protozoa

Protozoa teu kaasup jumplukan sato tapi kaasup protista jiga sato. Protozoa henteu miboga pakakas transportasi husus. Ku alatan awakna ngan kasusun kana hiji sél, sakumna aktivitas hirupna dilaksanakeun ku sél éta sorangan, kaasup prosés transportasina conto protozoa antara séjén Amoeba sarta Paramecium. Protozoa nyerepan oksigen sarta cai ngaliwatan sakumna permukaan awakna. Zat éta asup ka dina plasma sél. Saterusna zat-zat kasebut medar di jero sitoplasma ngaliwatan prosés difusi. Difusi nyaéta perpindahan zat ti konsentrasi luhur ka konsentrasi pendék. Zat-zat anu dihasilkeun dikunjal ku plasma sél ka membran sél pikeun dikaluarkeun. Jadi, membran sél boga fungsi minangka tempat patukerna zat. Zat-zat asup sarta kaluar sél ngaliwatan mémbran plasma.

## Rujukan

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Chromista

| Chromista |
| --- |
|  |
| Rupa-rupa anggota Chromista, ngawengku alga coklat, diatom, sarta oomycetes. |
| Klasifikasi ilmiah |
| Karajaan: | **Chromista** Cavalier-Smith (1981) |
| Sub-karajaan Utama |
| * Harosa (SAR)
* Hacrobia
 |

**Chromista** (basa Sunda: **Kromista**) nyaéta salasahiji karajaan (kingdom) eukariota uniselulér sarta multiselulér anu sabagian ageungna hirup di cai . Ieu kelompok diwangun ku rupa-rupa organisme saperti alga coklat, diatom, sarta sababaraha jenis parasit tutuwuhan. Karajaan ieu munggaran diusulkeun ku ahli biologi Thomas Cavalier-Smith dina taun 1981 pikeun ngabédakeunana tina tutuwuhan (Plantae) sarta sato (Animalia) .

## Étimologi

Ngaran **Chromista** asalna tina basa Yunani *chroma* (χρῶμα) anu hartina "warna" . Nami ieu dipilih margi seueur anggota kelompok ieu anu miboga kloroplas kalawan pigmén tambahan saperti klorofil c sarta fikosantin, anu masihan warna coklat, konéng, atanapi emas .

## Ciri Has

Chromista miboga ciri biologis anu unik dibandingkeun sareng eukariota sanésna:

* **Kloroplas:** Plastidana sering dikurilingan ku opat lapis mémbran sarta perenahna di jero lumen rétikulum éndoplasma .
* **Flagéla:** Loba anggotana miboga flagéla anu miboga "rambut" leutik anu disebut mastigonema (flagéla tinsel) .
* **Dinding Sél:** Sabagian miboga dinding sél tina selulosa, nanging diatom miboga dinding sél tina silika ($SiO\_2$) .

## Babandingan Kelompok Utama

Pikeun ngabédakeun garis katurunan utama dina Chromista:

Babanndingan Kelompok Chromista| Kelompok | Karakteristik | Conto |
| --- | --- | --- |
| **Stramenopiles** | Flagéla miboga rambut (mastigonema) | Alga coklat, Diatom |
| **Alveolata** | Miboga kantong hawa (alveoli) di handapeun mémbran | Ciliata, Dinoflagelata |
| **Rhizaria** | Amoeboid kalawan pseudopodia ipis | Foraminifera, Radiolaria |
| **Hacrobia** | Kelompok alga mikroskopis | Haptophyta, Cryptophyta |

## Peran dina Ékosistem

Chromista miboga peran anu kacida krusialna pikeun bumi:

1. **Produsén Primér:** Phytoplankton tina kelompok Chromista ngahasilkeun kira-kira 50% oksigén di atmosfir dunya ngaliwatan fotosintésis .
2. **Ranté Kadaharan:** Janten sumber kadaharan utama pikeun organismeu laut sanésna .
3. **Industri:** Alga coklat dipaké pikeun bahan alginat dina industri pangan sarta kosmétik .

## Rujukan
# Zoologi

**Zoologi** mangrupa hiji widang élmu atawa cabang biologi anu ngulik ngeunaan sasatoan. Elmu ieu mangrupa studi ilmiah ngeunaan sagala hal nu patali jeung sasatoan, kawas botani anu ngulik kana tutuwuhan. Zoologi mangrupa bidang gedé nu nyakup klasifikasi unggal sasatoan di bumi sarta rupa-rupa widang nu leuwih lega tina ékspérimén jeung panalungtikan nu patali jeung kahirupan sato. Karajaan sato mangrupa salah sahiji tina saeutikna lima karajaan dina organisme dibagi. Nu séjéna nyaéta tutuwuhan, fungi, protista, jeung monéra.[*rujukan?*] Dua karajaan pangtungtungna mah ngan ukur diwangun ku organisme uniseluler.

## Referensi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Panalungtikan kuantitatif

**Quantitative reséarch** is the numerical representation and manipulation of observations for the purpose of describing and explaining the phenomena that those observations reflect. It is used in a wide variety of natural and social sciences, including physics, biology, psychology, sociology and géology.

Quantitative reséarch begins with the collection of statistics, based on réal data, observations or questionnaires. In the field of héalth, for example, reséarchers might méasure and study the relationship between dietary intake and méasurable physiological effects such as weight loss. Opinion surveys are a form of quantitative reséarch in which respondents are asked a set of fixed questions and their responses are tallied. In the field of climate science, reséarchers compile and compare statistics such as temperature or atmospheric concentrations of carbon dioxide.

Sometimes quantitative reséarch uses *proxies* as stand-ins for other quantities that cannot be directly méasured. Tree-ring width, for example, is considered a reliable proxy of ambient environmental conditions such as the warmth of growing séasons or amount of rainfall. Although scientists cannot directly méasure the temperature of past yéars, tree-ring width and other climate proxies have been used to provide a semi-quantitative record of average temperature in the Northern Hemisphere back to 1000 A.D. When used in this way, the proxy record (tree ring width, say) only reconstructs a certain amount of the variance of the original record. The proxy may be calibrated (for example, during the period of the instrumental record) to determine how much variation is captured, including whether both short and long term variation is revéaled. In the case of tree-ring width, different species in different places may show more or less sensitivity to, say, rainfall or temperature: when reconstructing a temperature record there is considerable skill in selecting proxies that are well correlated with the desired variable.

Quantitative reséarch is often contrasted with qualitative research, which is the non-numerical examination and interpretation of observations for the purpose of discovering underlying méanings and patterns of relationships. Qualitative reséarch is generally considered to be exploratory and inductive in nature. It is used to get a general sense of what is happening and to form théories that can then be tested using quantitative reséarch, which is viewed as confirmatory and deductive in nature.
# Taksonomi

**Taksonomi** mangrupa aturan pangelompokan atawa panggolongan dumasar tingkat atawa hiérarki nu tangtu. Boh pangelompokkan mahluk hirup, atawa panggolongan anu séjén.

## Referensi