# New York (nagara bagéan)

|  |
| --- |
| **Nagara Bagéan New York** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Flag | Seal |
| *Ngaran leutik: The Empire State* |
| *Motto: Excelsior (Latin) Ever upward* |
| Map of the United States with New York highlighted |

 |
| **Basa resmi** | None |
| **Démonim** | New Yorker |
| **Ibu kota** | Albany |
| **Kota panggedéna** | New York City |
| **Wewengkon métro panggedéna** | Kawasan metropolitan New York |
| **Area** | Réngking 27th di AS |
|  - Total | 54,555 sq mi (141,299 km²) |
|  - Rubak | 285 miles (455 km) |
|  - Panjang | 330 miles (530 km) |
|  - % cai | 13.3 |
|  - Latitud | 40° 30′ N to 45° 1′ N |
|  - Longitud | 71° 51′ W to 79° 46′ W |
| **Populasi** | Ranked 3rd in the US |
|  - Total | 19,541,453 (2009 est.) 18,976,457 (2000) |
|  - Kapadetan | 408.7/sq mi  (157.81/km²) Ranked ke-7 in the US |
| **Élevasi** |   |
|  - Titik pangluhurna | Mount Marcy 5,344 ft  (1,629 m) |
|  - Rata-rata | 1,000 ft  (305 m) |
|  - Titik panghandapna | 0 ft  (0 m) |
| **Ditarima ku Sarikat** | 26 Juli 1788 (ke-11) |
| **Gubernur** | David Paterson (D) |
| **Letnan Gubernur** | Richard Ravitch (D)  |
| **Senator AS**  | Charles Schumer (D) Kirsten Gillibrand (D) |
| **Delegasi Kongrés**  | 27 Democrats, 2 Republicans (daptar) |
| **Zona wanci** | Timur: UTC-5/-4 |
| **Singgetan** | NY US-NY |
| **Loka ramat** | www.ny.gov |

**New York** téh salah sahiji wewengkon anu pernahna di wétaneun laut Amérika Sarikat. Lega wilayah New York ka-27, sedengkeun kapadetna pangeusina ka opat, sarta katujuh paling padet pangeusina tina 50 nagara di Amérika Sarikat, New York diwawatesan ku New Jersey jeung Pennsylvania beulah kidulna jeung Connecticut, Massachusetts, jeung Vermont beulah wétanna. Wates maritimna jeung Rhode Island wétaneun Long Island, kitu ogé hiji wates internasional jeung *propinsi* Quebec di Kanada kalér jeung Ontario di kulon jeung kalér. Nagara bagéan New York mindeng disebut salaku Propinsi New York atawa Nagara New York pikeun ngabédakeun ti New York City, mangrupa kaayaan kota anu pangpadetna sarta jadi puseur ékonomi.

Dina taun 2014 Nurutkeun catetan anu aya. Pangeusina ampir kana 8,5 juta urang, Kota New York mangrupa hiji kota anu pang padetna di Amérika Serikat. Kota ieu ogé merupakan jalan utama pikeun imigrasi hukum ka Amérika Serikat Kota New York mangrupa Aréa Metropolitan, puseur kota anu pangeusina pangpadetna sadunya. Kota New York kasohor ogé ku Ellis Island (“tempat anu loba wanoja-na”), Hiji kota anu mibanda kakuatan global, kota New York mangrupa cukang lantaran kana ngaronjatkeun balantik, media, pakéan, seni, teknologi, hiburan jeung sajabana. kota New York ogé mangrupa tempat dumuk PBB, New York City is an important center for international diplomacy Kota New York mangrupa tempat di mana babalagempagan/diplomasi internasional jeung deui ieu kota digambarkeun hiji puseur budaya jeung ekonomi dinya.

## Sajarah

### Abad ka-17

Taya lian Henry Hudson dina taun 1609 mangrupa mimiti aubna bangsa Éropa jeung daerah sején. Balayar pikeun pausahaan Walanda pernahna di India Timur tuluy néangan nepikeun ka Asia, manéhna ngulampreng saluareun basisir New York dina 11 Séptémber taun éta kénéh. Béja ngeunaan éta pamangihna ngarojong sodagar Walanda pikeun maluruh éta basisir dina enggoning néangan kauntungan tina dagang jeung warga éta tempat.

Salila abad ka-17 ieu sodagar Walanda ngadegkeun benteng dagang jeung suku-suku séjén anu diwadahan dina koloni New Netherland tuluy nerekab nepikeun ka jadi padumukan Beverwijck dina taun 1647, saterusna ieu tempat katelah Albany; Fort Amsterdam (1625, ngarekahan anu antukna jadi New Amsterdam kiwari katelah New York City); saterusna Esopus, (1653, ayeuna jadi Kingston). Hasilna *patroonship* tina Rensselaerswyck (1630), anu dikurilingan Albany tur lumangsung nepika abad ka-19, ieu mangrupa hiji kaayaan anu ngarojong hasilna sistem koloni. Salila perang Inggris-Walanda Kadua ngaranna dirobah jadi Provinsi New York. Kota New York direbut deui ku Walanda dina taun 1673 dina mangsa perang anu ka tilu Inggris-Belanda (1672-1674) ganti deui ngarana jadi New Orange. Saterusna sataun tuluy balik deui ka Inggris ku ayana janji pasini Westminster .

### Abad ka-19

Dina abad ka-19 jalan Urang Kulon ka wewengkon New york pikeun leuwih gampang ku diwangun hiji *kanal*, ku lantaran hiji-hijina jalan ngaliwatan *Great Lakes* kahalangan ku curug Niagara (Niagara Falls).
Gubernur *DeWitt Clinton* kacida ngarojong pikeun diwangun hiji kanal anu baris nepungkeun susukan *Hudson* jeung situ *Erie*, ku alatan kitu engkéna bakal jadi hiji situ anu gedé pisan (Gréat Lakes). Pangwangunanna dimimitian dina taun 1817 réngsé taun 1825. Saréngséna ieu kanal dimangpaatkeun leuwih jembar pikeun kaperluan tali marga ogé transportasi komérsial. Ku ngaronjatna hubungan ngaliwatan ieu kanal ngajadikeun pilihan séjén pikeun migrasi atawa pindahna warga jeung barang tikulon ka New York atawa sabalikna anu biasanamah ngamangpaatkeu karéta.

Nincak mangsa taun-taun saméméh perang, Kota New York ngayakeun usaha bareng anu lega jeung pabrik tékstil bagéan kalér ogé kidul. Ampir kana satengah tina ékspor New York éta patalina jeung kapas, jeung hasil kebon ti kidul. Sodagar anu mindeng pisan ka New York pikeun mibanda hotél favorit. Dina waktu anu sarua , *aktivisme* pikeun *abolisionisme* kuat di kota jeung bagéan kalér, Underground Railroad (ngaran anu dipaké pikeun sakumpulan masarakat dilakukeun susulumputan di Amerika Serikat dina taun 1830) di mana masyarakat ogé loba ngadukung. Dina poé-poé mimiti peperangan sadulur di Amérika, wali kota New York ngarojong pikeun kota mah misahkeun manéh supaya henteu ngaruksak kalumangsungan usaha dagang, ngan dina ahirna ngadukung ogé kana perang.

Salila lumangsungna perang sadulur ieu, nagara bagéan New York nyayagikeun leuwih ti 370.000 prajurit pikeun pasukan gabungan. Leuwih ti 53.000 warga New York tilar dunya dina ieu pangperangan

**Serangan 11 September 2001**

Dina tanggal 11 September 2001, dua tina opat pesawat dirampog saterusna diteumragkeun kana *Menara Kembar* *World Trade Center* di *Lower* *Manhattan* nepikeun ka runtuhna. anu ngabalukarkeun 2.753 korban tilar dunya Runtuhna ieu *Menara Kembar* dibalukarkeun ku ruksakna *extensiveness* anu ngabalukarkeun 147-panumpang tina dua pesawat tilar dunya. Ti saprak 11 September 2001 ieu, sabagian gedé *Lower Manhattan* geus di bebenah deui. Loba pagawé anu mantuan nyalametkeun korban dina éta kajadian katut masarakat anu aya dina éta aréa sababaraha taun saenggeusna ngalamanna *overdeveloped* sababara di antarana keuna ku panyakit, teu saeutik ogé anu tilar dunya.

Dina 11 September 2011 Hiji *situs* pikrun miéling ieu kajadian dibuka pikeun balaréa. muséum nu matuh dibuka ogé dina urut éta kajadian tanggal 21 Maret 2014. *One World Trade Center* réngsé dina taun 2014, ngajadikeun *pencakar langit* pangjangkungna anu aya di benua beulah kulon mah, di 1776 *kaki* wangunan anu séjénna keur dikeureuyeuh diwangun di éta lokasi.

## Tutumbu Kaluar

* **(en)** Ramat Loka New York Archived 2014-01-31 di Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |

## Tempo Ogé

* Nagara-nagara Bagean Amerika

## Dicutat Tina