Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Atol Midway

Gambar satelit kana Atol Midway
**Atol Midway** (basa Inggris: *Midway Atoll*) mangrupa hiji atol nu aya di Samudra Pasifik bagian kalér (deukeutna juru kalér-kulon Kapuloan Hawaii), kira-kira sapertilu jarak antara Honolulu jeung Tokyo. Wates kaping internasional aya di beulah kulon. Atol ieu miboga populasi 40 jiwa (2004, euweuh padumuk pribumi) diwangun ti karang pangaling winangun cingcin jeung sababaraha pulo leutik nu keusikan. Dua daratan utama, Pulo Sand jeung Pulo éastern, mangrupa habitat pikeun ratusan rébuan manuk laut.

## Tempo ogé

* Bandar Udara Henderson Field

## Tumbu kaluar

* **(en)** Midway Atoll National Wildlife Refuge Archived 2005-06-18 di Wayback Machine
* **(en)** MidwayIsland.com
* **(en)** "Where the Gooney Birds Are", *Smithsonian*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel ngeunaan géografi *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Karajaan Inka

|  |
| --- |
| **Karajaan Inka (Nagri Opat Wewengkon) *Tawantinsuyu |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←    ←    ←  | **1438-1533** |  →    → |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bandéra | Lambang |

 |
| Location of Kekaisaran InkaWewengkon Karajaan Inka Panglegana (sek. 1525) |
| Location of Kekaisaran Inka Perluasan Kekaisaran Inka |
| **Ibu kota** | Cusco |
| **Basa** | Quechua |
| **Agama** | Agama Inka |
| **Pamaréntahan** | monarki absolut |
| **Sapa Inka** |
|  - 1438-1471] | Pachacuti |
|  - 1471-1493 | Túpac Inca Yupanqui |
|  - 1493-1527 | Huayna Capac |
|  - 1527 | Ninan Cuyochi |
|  - 1527-1532 | Huáscar |
|  - 1532-1533 | Atahualpa |
| **Sajarah** |  |
|  - Pachachuti mengubah Cuzco menjadi Tawantinsuyu | 1438 |
|  - Perang Saudara Inka | 1529–1532 |
|  - Pertempuran Cajamarca | 16 November 1532 |
|  - Penaklukan oleh Spanyol | 1533 |
| **Ayeuna bagian ti** |  Peru
 Bolivia
 Argentina
 Chili
Citakan:Country data Ekuador
 Kolombia |
| **Warning**: *Value not specified for "continent"* |

**Karajaan Inka** atawa **Tawantinsuyu** (Basa Quechua: Nagri Opat Wewengkon) nyaéta mangrupa Karajaan anu kungsi ngadeg di wewengkon Péru ti taun 1438 nepi ka taun 1533. Maharajana anu kasohor nyaéta Pachaquti Yupanqui anu murba dina taun 1436 anu junun dina pangperangan. Inka disebut minangka kahirupan "Pra-Columbus" anu miboga pangaruh di wewengkon Amérika Kidul, hartina tos ngadeg saméméh datangna Christopher Columbus. Atahualpa anu mangrupa raja Inka pamungkas, pupus ditelasan ku panjajah Spanyol nu ngaranna Francisco Pizarro, anu ogé nandaan mimitina mangsa kakawasaan Spanyol dina éta wewengkon.
# Louis Pasteur

Louis Pasteur saméméh taun 1895
**Louis Pasteur** nyaéta ahli mikrobiologi jeung ahli kimia ti Perancis. Lahir tanggal 27 Désémber 1822. Kasohor ku masarakat alatan ngamekarkeun *inokulasi* kuman panyakit nu ngbalukarkeun ayana vaksin munggaran nyaéta vaksin rabiés.

Pasteur ngamimitian karirna dina widang fisika di salah sahiji sakola lanjutan. Dina umur nu ka-26 taun geus jadi profesor di Universitas Strasbourg tuluy pindah ka Universitas Lille. Timuan panggedéna dina widang kimia nyaéta molékul asimétris jeung polarisasi cahya. Salian ti éta, Pasteur ogé nalungtik masalah sipat asam tartrat dina taun 1849. Tésis doktorna *kristalografi* ngajadikeun Pasteur profesor kimia di Univérsitas Strasbourg. Taun 1857 diangkat jadi diréktur ilmiah studi ngeunaan *École Normale Supérieure*. Dina tanggal 20 April 1862 Pasteur jeung Claude Bernard ngahasilkeun hiji prosés nu disebut pasteurisasi tina panalungtikanana ngaliwatan susu nu dipanaskeun nu ngabalukarkeun baktéri nu aya dina éta susu paraéh.

Taun 1870-an, Pasteur ngagunakeun métode imunisasi pikeun panyakit anthrax nepi ka ngahudang élmuan lianna pikeun néangan hal nu sarupa pikeun panyakit nu sipatna endemik. Pasteur ogé nyampurnakeun vaksin rabiés nu diciptakeun ku Emile Roux nu dijadikeun dadasar pikeun vaksin nu lian saperti polio, cacar, jeung tetanus. Ti mimiti taun 1888 karya Pasteur dituluykeun di Institut Pasteur di Paris. Taun 1895 Pasteur dilélér Medali Leeuwenhoek dina widang mikrobiologi. Tilar dunya dina taun 1895 alatan struk ti taun 1868. Dimakamkeun di Katedral Notre Dame. Tuluy layonna diteundeun di ruang bawah tanah Institut Pasteur Paris.

## Referensi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |