Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kapibara

| Kapibara |
| --- |
|  |
| Status konservasi |
|  Least Concern  (IUCN 3.1) |
| Klasifikasi ilmiah |
| Karajaan: | Animalia |
| Filum: | Chordata |
| Subfilum: | Vertebrata |
| Kelas: | Mammalia |
| Ordo: | Rodentia |
| Subordo: | Hystricomorpha |
| Kulawarga: | Caviidae |
| Subfamili: | Hydrochoerinae |
| Génus: | *Hydrochoerus* |
| Spésiés: | H. hydrochaeris |
| Ngaran binomial  |
| Hydrochoerus hydrochaeris (Linnaeus, 1766) |
|  |
| Daérah tempat hirup kapibara |

**Kapibara** (*Hydrochoerus hydrochaeris*) nyaéta hiji sato nu kaasup kana mamalia tina kumpulan beurit jeung marmot (rodensia) nu panggedéna. Awakna pendék tur lintuh, beuratna bisa nepi ka 65 kg, panjang awakna kurang leuwih 1,3 méter sarta biasana hirup di cai. Kahakanannana jukut jeung bungbuahan (herbivora). Kecap kapibara sorangan asalna tina basa lokal Guarani (Kapiÿva) anu hartina raja jukut. Hal ieu ku lantaran kapibara mah remen katempo hirup di daérah anu mibanda loba jukut pikeun kahakanannana.

## Tempat hirup jeung habitat

Kapibara mikaresep hirup di cai (susukan, situ, balong, jeung sajabana), ngadon ngojay, teuleum, nyiar hakaneun, ogé nyumput mangsa aya bahaya . Kaasup sato *nokturnal* mimiti liar nyiar hakaneun mangsa poé maju ka burit nepikeun ka peuting. Sanajan katempo cicingeun kapibara téh pinter ngojay tur teuleum lila ka jero cai malahan kapibara bisa ngahaja héés di cai dina waktu nyanghareupan pibahayaeun anu aya di luar atawa di darat. Loba kapanggih hirup liar di Venezuela, Kolombia, jeung Ekuador.

## Ciri mandiri

1. Sapopoé méakeun waktu ku ngeueum di jero cai, hanjat ka darat di mana geus soré atawa iuh.
2. Mibanda dua huntu (gigi seri) anu terus manjangan salila hirupna, pikeun ngasah huntuna sangkan seukeut kapibara ngagorogotan naon baé anu aya.
3. Kulitna heuras, buluna kulimis alatan mibanda lapisan minyak.
4. Mangsa ngobrol (*komunikasi*) jeung pada baturna disada kawas ngahuit sakapeung kadéngé kawas ngagogog.
5. Awakna ngaluarkeun bau pikeun méré tanda daérah kakawasaana

## Tutumbu kaluar

* Data nu patali jeung Hydrochoerus hydrochaeris di Wikispecies
* Animal Diversity Web *Hydrochoerus hydrochaeris*
* Capybara information
* Capybara Wiki Archived 2023-04-25 di Wayback Machine

## Dicutat tina

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Kapur (periodé)

Fosil lauk ti Periodé Kapur.
Periodé **Kapur** (basa Inggris: Cretacéous) nyaéta bagéan pamungkas jeung pangpanjangna dina Éra Mésozoikum. Éta lumangsung 79 juta taun, tina kajadian kapunahan leutik anu nutup Periodé Jurassik sakitar 145,5 juta taun ka tukang nepi ka Peristiwa kapunahan Cretaceous-Paleogene (K-Pg) anu bertanggal 65,5 juta taun ka tukang.

Mimiti di Kapur, buana geus benten pisan tina posisi ayeuna. Bagéan tina Pangéa anu pangéling-énggal miluan. Samudra Tethys masih ngasingkeun buana Laurasia kalér dikidulan Gondwana. Atlantik kalér jeung kidul masih ditutup, sanajan Atlantik tengah geus ngamimitian dibuka Periodé Jurassik anu telat.

## Tutuwuhan Periodé Kapur

Salah sahiji ciri khas Periodé Kapur nyaéta pamekaran jeung radiasi pepelakan kembangan. Fosil Angiospérmaé pangkolotna anu geus kapanggih nepi ka ayeuna nyaéta Archaefructus liaoningensis, anu dipendakan ku Gen Sun jeung David Dilcher di China. Sigana mah ampir sarua jeung pepelakan cabé hideung modéren jeung jeung dianggap paling lila 122 juta taun.

Éta diduga dianggap yén serangga polinating, saperti lebah jeung tawon, mekar dina waktu anu sarua jeung angiospérmaé. Hal ieu sering dicutat salaku conto évolusi. panalungtik anyar, kumaha ogé ieu nunjukkeun yén pembuahan serangga ieu sigana ogé kabentuk saméméh kembang kahiji. Nalika fosil lebang pangkolotna kajebak di panjara amber ukur sakitar 80 juta taun ka tukang, buktina geus kapanggih yén lebeh-serangga sapertis serangga ngawangun sarang saperti sarang dina naon anu ayeuna disebut Leuweung Batu di Arizona.

Ieu sarang, dipanggih ku Stéphen Hasiotis jeung timna di Universitas Colorado, sahenteuna umur 207 juta taun ka tukang. Ayeunaa disangka yén persaingan pikeun perhatian serangga sigana ngahasilkeun kasuksésab anu gancang pisan jeung diverifikasi pepelakan kembangan. Salaku rupa-rupa kembang anu nyanababkeun serangga pikeun polinasi maranéhna, serangga diadaptasi béda- cara ngumpulkeun nektar jeung sari-sari sahingga neteupkeun sistem ko-évolusi anu rumit anu arurang wuwuh ayeuna.

Teu ayya bukti terbatas anu dinosaurus mangan angiospérmaé. Dua coprolites dinosaurus (ékskrési fosilisasi) anu kapanggih di Utah ngandung serpihan kai angiospérmaé. Numutkeun hiji ulikan anu teu diterbitkeun dina rapat taunan *Society of Vertebrata Paleontology*. Pamanggihan ieunn jeung anu sanésna, kaasup hiji Ankilosauris Cretacéous awal anu mibanda buah angiospérmaé anu ngamajukeun dina usuna, nunjukkeun yén sababaraha sato anu péso-pakan mibanda pepelakan ngembangan.

Sumawona bentuk sababaraha huntu tina sato Kapur nunjukkeun yén hérbivora diumbar dina daun jeung ranté, saur Betsky Krau, saurang panalungtik sukarelawan di Lapang Museum Sajarah Alam di Chicago.

## Réferénsi
# Holosén

Suhu Rata-rata jaman Pertengahan Holosen
Kala **Holosén** atawa **jaman Alluvium** nyaéta kala terahir dina tarikh géologi. Lumangsung kurang leuwih ti saprak 20.000 taun ka tukang. Kala Holosén mangrupa bagéan pangorana tina jaman kuarter. Jaman kuarter mangrupa bagéan tona jaman Néozoikum atawa Kaénozoikum. Jaman Néozoikum dibagi jadi dua jaman nyaéta tersier jeung kuarter. Jaman kuarter dibagi deui jadi dua nyaéta jaman Diluvium atawa jaman pléistisén jeung jaman holosén atawa alluvium.

Jaman holosén mangrupa jaman terahir tina papasingan sajarah géologi bumi. Ieu hal lantaran holosén mangrupa jaman keur manusa modérn. Jadi lamun aya bancang pakéwuh super anu badag pisan jeung sabagéan manusa maot, mangka mungkin jaman holosén bakal kaganti.

Ciri jaman holosén nyaéta wangun géografis bumi, benua, pulo-pulona henteu loba nu robah siga zaman ayeuna, jeung és di kutub geus loba anu cair Ieu hal lantaran jaman holosén atawa jaman alluvium aya sanggeus kajadian "*melting down*" atawa és di Bumi anu jadi cair.

## Pambagian jaman Holosén

Jaman holosén dibagi jadi lima jaman anu sakabéhna dingaranan ku kajadian parobahan iklim nyaéta:

1. Preboréal (10 réwu taun–9 réwu taun),
2. Boréal (9 réwu taun–8 réwu taun),
3. Atlantic (8 réwu taun–5 réwu taun),
4. Subboréal (5 réwu taun–2,5 réwu taun) jeung
5. Subatlantic (2.5 réwu taun–ayeuna).

Tutuwuhan dina jaman holosén geus jiga ayeuna kalawan didominasi ku tutuwuhan jenis spérmatophyta boh angiospermae atawa gymnospermae. Tutuwuhan lianna saperti paku (pterydophyta) ogé loba tapi henteu dominan. Loba maruncul tutuwuhan kalawan varietas anyar lantaran ayana usaha manusa dina persilangan.

Sasatoan nu aya di jaman holosén ogé henteu siga di jaman pléistosén. Mammot ogé arang langka waktu asup jaman holosén mah. Sanajan mimitina mah masih kénéh katempo, beuki dieu mah beuki langka lantaran kaéréd ku polah manusa nu sarakah. Di ieu jaman muncul ras sato anyar jeung sato doméstik nu kawilang loba.

## Jaman Holosén di Indonésia

Di jaman Holosén mimiti aya spésiés Homo Sapiéns. Di Indonésia, ayana kamekaran global loba mangaruhan kamekaran fisik alam Indonésia. Basa lapisan és kutub utara acan cair, wilayah Indonésia bagéan kulon masih ngahiji jeung Benua Asia, ari wilayah Indonésia Timur masih ngahiji jeung Benua Australia.

Basa suhu bumi panas jeung lapisan és kutub utara cair, ngabalukarkeun ayana laut di sababaraha wilayah Indonésia jadi sababaraha pulo anyar. Wilayah anu baheulana ngahiji jeung Asia jeung ayeuna jadi dasar lautan anu disebut Paparan Sunda, ari wilayah anu pernah ngahijikeun sawaréh wilayah Indonésia jeung Australia disebutna Paparan Sahul.

## Referensi