Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Klasifikasi biologi

Klasifikasi biologi
**Klasifikasi biologi** mangrupa salah sahiji tarékah sakumpulan élmuwan dina milah-milah organisme hirup, ieu organisme digolongkeun dumasar kana sawatara kamiripan. Ngajujutna ditangtukeun tina sipat pisik éta organisme. Klasifikasi biologi modérn mah geus maké rupa-rupa cara pikeun misah-misahkeun ieu organisme hirup kaasup di jerona analisis génétik.

Aya yutaan spésiés di marcapada. Spésiés anu mibanda loba kamiripan utamana dina fitur atawa sipat utamana. Bisa diasupkeun ka jéro golonganana, najan spésies éta béda salah sahiji jeung anu lianna, tah ieu pisan anu katélah klasifikasi téh.

## Sistem binomial

Sistem binomial kacida pentingna pikeun para élmuwan mah ku lantaran bisa saklék pisan maluruh spésiés individu . Contona, robin Eropa Erithacus rubecula. Hal ieu jauh leuwih leutik ti batan robin Amérika, Turdus migratorius, anu kaasup genus anu béda.
Sistem binomial spésiés méré ngaran ngagunakeun basa Latin. Ungal ngaran miboga dua bagéan, genus katut spésiés.Umpamana, manusa asup ka jero genus Homo, ogé spésiés urang nyaéta Homo - anu satuluyna ngaran ilmiah kasébutna Homo sapiens.
Numutkeun kana cara ngagolongkeun atawa sistem klasifikasi Golongan mahluk hirup anu kahiji dumasar kana sel organisme anu engkena baris digolongkeun deui kana salah sahiji tina lima karajaan. Lima karajaan anu dimaksud nyaéta:

1. Hewan atawa sasatoan, sakabéh sato multisel
2. Pepelakan (Sakabéh pepelakan hejo)
3. Jamur, atawa supa , ragi
4. Prokariota, bakteri, ganggang biru-hejo
5. Protoctists, Amoeba, Chlorella katut Plasmodium

Bagéan satuluyna
Mahluk anu hirup ieu satuluyna dipisahkeun deui dumasar kana :

1. Phylum / divisi
2. Class / kelas
3. Order/pesanan
4. Family/ kulawarga
5. Genus/marga
6. Species/ jenis

## Sistem klasifikasi anu séjén

Cladistics nyaéta cara séjén pikeun maluruh organisme. ku jalan ngagunakeun bukti-bukti DNA atawa RNA, lain waé sipat pisikna. Tapi leuwih jero kana hubungan evolusi antara spésiés anu béda.

## Tutumbu kaluar

* Biologi clasification
* Sistem Clasification
* Physical Geography

## Rujukan
# Chordata

| Chordata Temporal range:  Fortunium – Holosén, 535–0 Ma
PreЄ
Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N

PreЄ
Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N
↓ |
| --- |
|  |
| Conto chordata ti opat subfila: Maung Siberia (Vertebrata) jeung *Polycarpa aurata* (Tunicata), dua Olfactores, ogé *Ooedigera peeli* (Vetulicolia) jeung *Branchiostoma lanceolatum* (Cephalochordata). |
| Klasifikasi ilmiah  |
| Karajaan: | Animalia |
| Subkingdom: | Eumetazoa |
| *Klad*: | ParaHoxozoa |
| *Klad*: | Bilateria |
| *Klad*: | Nephrozoa |
| Superfilum: | Deuterostomia |
| Filum: | **Chordata** Haeckel, 1874 |
| Subkelompok |
| * Cephalochordata
* †Pikaiidae
* †Metaspriggiidae
* Olfactores
	+ Tunicata
	+ Vertebrata
	+ †*Zhongxiniscus*
	+ †*Yunnanozoon*

Jeung tingali téks |

Filum **Chordata** nyaéta golongan sato, kaasup vertebrata jeung sababaraha sato invertebrata nu boga ciri sarupa. Sakabéh anggota golongan ieu, dina hiji mangsa dina kahirupan maranéhanana, miboga notokorda, tali saraf dorsal *berongga*, celah faring (*pharyngeal slits*), *endostyle*, jeung buntut uratan nu ngaliwatan anus. Chordata kabagi jadi tilu subfilum: Urochordata, Cephalochordata, jeung Vertebrata.

## Réferénsi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel ngeunaan sato *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Vertebrata

| **Vertebrata** |
| --- |
|  Rarancang fosil diplodocus nunjukkeun conto tulang tonggong anu mangrupa karakteristik vértebrata |
| **Klasifikasi ilmiah** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Karajaan: | Animalia |
| Fila: | Chordata |
| (unranked) | Craniata |
| Subfilum: | **Vertebrata** Cuvier, 1812 |

 |

**Vertebrata** mangrupa hiji subfilum chordata, nu sacara husus ngawengku sasatoan nu boga tulang tonggong atawa sungsum tulang tonggong. Numutkeun téori, vertebrata mimiti ngalaman évolusi kira 530 taun ka tukang dina mangsa ledakan Kambrian, nu mangrupa bagian tina yuga Kambrian (vertebrata munggaran nu dipikawanoh nyaéta Myllokunmingia). Tulang dina tonggong (atawa **kolom vertebral**) disebut vertebrae. *Vertebrata* mangrupa subfilum chordata pangbadagna, nu ngawengku sasatoan nu ilahar dipikawanoh ku manusa (iwal insékta). Lauk (kaasup belut), ampibi, réptil, manuk, jeung mamalia (kaasup manusa) téh kaasup vertebrata. Ciri lianna subfilum ieu nyaéta ayana sistim otot jeung sistim saraf pusat nu sawaréh aya dina jero tulang tonggong. Ciri nu ngawatesan vertebrata nyaéta tulang tonggong atawa sungsum tulang, uteuk nu kawadahan dina tangkorak, sarta rorongkong internal.

## Baca ogé

* Invertebrata

Rorongkong internal nu nyirikeun vertebrata diwangun ku tulang atawa kartilage, atawa, kadang, duanana. Rorongkong ieu mangrupa pangrojong organismena nalika tumuwuh. Ku kituna, vertebrata bisa boga awak leuwih badag batan invertebrata. Rorongkongna ngawengku tangkorak, kolom vertebral sarta dua pasang anggota gerak. Aya ogé nu teu boga anggota gerak, kayaning oray jeung paus, nu numutkeun téorina mah ngaleungit dina prosés évolusina.

## Sumber rujukan

* *Vertebrate*, Wikipédia édisi basa Inggris per 15 Pébruari 2006.

## Tumbu kaluar

* Tree of Life Archived 2007-09-27 di Wayback Machine
* Vertebrate Zoology
* Vertebrate: individual or colony Archived 2006-03-06 di Wayback Machine
# Ordo (Biologi)

**Ordo** mangrupa hiji bagian klasifikasi Biologi anu leuwih handap tina kelas jeung leuwih luhur ti batan Famili.

## Referensi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Génus

**Genus** (kelas atawa golongan) nyaéta runtuyan dina taksonomi nu aya dina handapeun kulawarga jeung di handapeun spesies. Genus nyaéta hiji tingkatan takson nu diwangun ku hiji atawa leuwih spésiés , nu misah tina kelompok lain ku hiji pamisah anu jelas. satiap ngaran génus patali jeung ngaran spésiés.

## Referensi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Spésiés

Dina biologi, **spésiés** téh salah sahiji unit dasar biodiversitas. Dina klasifikasi ilmiah, spésiés dicirikeun ku ngaran dua kecap tina basa Latin: ngaran genus di hareup (Aksara hareupna kapital), dituturkeun ku istilah kadua. Pikeun conto, manusa téh kaasup kana genus *Homo*, sedengkeun spésiésna *Homo sapiens*. Ngaran spésiés téh nu dua éta (binomial), teu ukur kecap nu kadua. Ngaran binomial ieu, nu salajengna diresmikeun dina kode tata ngaran biologis, munggaran diajukeun sangkan dibakukeun ku Carolus Linnaeus taun 1700-an, antukna mindeng disebut "tata ngaran Linnaean". Harita, téori biologi nu dianut nyebutkeun yén spésiés téh éstuning ciptaan Pangéran, antukna teu bisa diganggu gugat.

Ti saprak kapanggihna téori évolusi, konsép ngeunaan spésiés robah kalawan gancang, malah nepi ka kiwari gé can aya kasapukan ngeunaan watesanana. Harti nu paling mindeng dipaké kiwari ngarujuk ka Ernst Mayr, nyaéta "golongan populasi alami nu bisa kawin antarsasama nu sacara réproduktif misah ti golongan lianna nu sahambalan". Najan kitu, konsép séjén gé sok dipaké (baca harti spésiés di handap).

Pikeun gambaran, jumlah spésiés nu geus diidéntifikasi bisa dibagi kana sababaraha golongan : 287.655 tutuwuhan; 10.000 lukut; 1.190.200 invertebrata (kaasup 950.000 serangga); jeung 57.739 vertebrata, nu ngawengku 28.500 lauk, 5.743 ampibi, 8.163 réptil, 9.917 manuk, sarta 5.416 mamalia.

Ngaran ilmiah hiji spésiés ditulis déngdék. Mun nujul ka spésiés nu can kanyahoan, mangka kecap kaduana ditulis "sp." (tunggal) atawa "spp." (loba).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# 1904

|  |  |
| --- | --- |
| **Abad:**  | abad ka-19 - **abad ka-20** - abad ka-21 |
| **Dékade:** | 1870-an 1880-an 1890-an **1900-an** 1910-an 1920-an 1930-an |
| **Taun:** | 1901 1902 1903 - 1904 - 1905 1906 1907 |

Taun ka-**1904** Maséhi dina Kalénder Grégorian.

## Kajadian

## Nu babar

## Nu pupus

## Poé peré

## Tumbu luar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel ngeunaan kalénder *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |
# Sinonim (taksonomi)

**Sinonim** nyaéta ngaran lain dina basa latén nu dipaké/dikenal ogé pikeun jenis tutuwuhan nu sarua.

## Referensi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Artikel *ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.* |