Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# San Francisco

|  |
| --- |
| **San Francisco** |
|  |
| **Statistieke** |
| Ienwoonertaal | 873.965 (2020) |
| **Politik** |
| Lound | Fereende Stoaten fon Amerikoa |
| Buundesstoat | Kalifornien |

**San Francisco** is ne Stääd in dän amerikoanisken Buundesstoat Kalifornien. Ju Stääd häd 873.965 Ienwoonere (2020).
# UNESCO

UNESCO Flaage
**UNESCO** (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) is n Organisation fon do Fereende Natione. Tou do Siele fon ju Organisation heere Förderenge un Apluukenge, Wietenskup un Kultuur, as uk Kommunikation un Information. UNESCO is 16. November 1945 apgjuchtet. Ju häd hiere Sit in Paris.

Ju UNESCO ferwaltet uk ju Lieste fon Waareldäärwgoud (*World Heritage*) un häd n Register mäd do wichtichste Dokumänte fon ju Waareldgeskichte (*Memory of the World*).
# Baltikuum

Dät Baltikuum
Dät Baltikuum is n Gebiet an ju Aastkuste fon ju Aastsee. Maastens wuuden do Lounde Letlound, Estlound un Litauen deermäd meend. Monges uk dät nu ruske Köönichsbierich (Kaliningrad).
# 1978

---

17. -- 18. -- 19.
-- **20. Jierhunnert** --
21. -- 22. -- 23.

Jiere: 1975 - 1976 - 1977
- **1978** -
1979 - 1980 - 1981 -

---

|  |
| --- |
|  **Kalännere** |
| Gregorioansken Kalänner | 1978 *MCMLXXVIII* |
| ab urbe condita | 2731 |
| Armeensken Kalänner | 1427
*ԹՎ ՌՆԻԷ* |
| Chineesken Kalänner | 4674 – 4675
甲巳 – 乙午 |
| Äthiopisken Kalänner | 1970 –1971 |
| Hebräisken Kalänner | 5738 – 5739 |
| Hindu-Kalännere |  |
| - *Vikram Samvat* | 2033 – 2034 |
| - *Shaka Samvat* | 1900 – 1901 |
| Iroansken Kalänner | 1356 –1357 |
| Islamisken Kalänner | 1398 –1398 |

## Foarfaale

* 6. Januoar: In Frankriek äntstoant ju Doatenskuts-Behöörde *Commission Nationale de l’Informatique et des Libertés*.
* 3. November: Dät Ailound Dominica, dät tou do Litje Antillen in ju Karibik heert, ferkloort sik uunouhongich fon do Briten.
* 8. Dezember: Kuute Tied ätter sien Uunouhongegaids-Ferkloorenge wäd die karibiske Ailound-Stoat Dominica Lid fon do Fereende Natsjoonen

## Stuurwen

* 14. Januoar: Kurt Gödel, aastriekisk-US-amerikoansken Mathematiker, Philosoph un Logiker
* 11. Februoar: Charlotte von Rumohr, düütske Moalerske un Äbtissinne
# Geometrie

Ju **Geometrie** is een Unnerfäk fon ju Mathematik un befoatet sik mäd dät Bereekenjen fon two- un tjodimensinoale Objekte un aal sowät.

Tou ju Geometrie heert toun Biespil:

* Planimetrie
* Trigonometrie
# Molksträite

Ju Molksträite sjucht me hier as n luchtjend Beend twiske do Stiernen, wült ju Äide sik deerunner troalt.
360-Groad panoramiske Bielde fon uusen Molkwai. Deerbie sunt ferskeedene Bielden annunner klieuwed wuuden.
Wo uusen Molkwai fonsieden uutsjucht. Observierde un extrapolierde Struktuur fon do Spiroalierme.
NGC 7331 is n uur galaktisk System in dät Al, uk bekoand as "Twilling fon dän Molkwai".
Ju Molksträite of Galaxis (fon dät Griechiske galaxias (γαλαξίας), af kyklos galaktikos = "Molkzirkel") is die Noome foar dät spiroalfoarmige Stiernensystem fon truchsnittelke Grööte, wieroun sik uus Sunnensystem mäd de Äide fint. Truch hiere Foarm as flakke Skieuwe sjo wie ju hier fon binnen hääruut as n luchtjend Beend uur de Luft, wan dät man tjuusterch nouch is. Truch Luchtfersmutsenge is ju Molksträite an wäkke Steeden stuur of nit goarnit moor tou sjoon.

Wan wie ju Molksträite fonsieden bekiekje kuuden, wuud ju uutkiekje as n Skoale (ju galaktiske Skieuwe) mäd fertjukten Kääden (ju zentroale Fertjukkenge). Ju galaktiske Skieuwe häd n Truchmeeter fon 100 000 - 120 000 Luchtjiere; ju Tjukte is buute ju zentroale Fertjukkenge soowät 3000 Luchtjiere. Ju Molksträite is touhoopestoald uut mindestens 200 Milliarden Stiernen (näiere Skätsengen baale sogoar fon uum 400 Milliarden Stiernen), wierfon die grootste Deel sik in ju Skieuwe fint.

Uum wäkke gewaltige Oustande sik dät hondelt, kon me sjo wan me betoankt dät sun Luchtjier 63 241 moal so groot is as ju Oustand fon de Äide ätter de Sunne, uk Astronomiske Eenhaid naamd; ju is bloot 8,317 Luchtminuten, immer noch 149 Milionen Kilometer!

Dät System änthaalt oolde un näie Stiernen, Stoaf un molekuläre Gaswulken. Dät bestoant uut ne zentroale Fertjukkenge, ne Skieuwe mäd fjauer groote un eenige litjere Spiroalierme un n Halo.
Ju zentroale Fertjukkenge fon de Molksträite is woarskienelk boolkenfoarmich un fon jeelwiete Faawe. Ju häd n Truchmäite fon sowät 20 000 Luchtjiere un ne Tjukte fon sowät 6000 Luchtjiere un änthaalt uur dän Tume wäch 50 Milliarden Stiernen in n e tichte Konzentroation.

In de Midde fon ju Molksträite fint sik gjucht woarskienelk n supersweer Swot Gat, Sagittarius A. Dät is oawers nit gjucht aktiv, dan - in Juunsats tou ju Loage in ju galaktiske Skieuwe - is in dät Zentrum man min interstellär Gas uurichblieuwen.

Ju galaktiske Skieuwe wäd bilded fon ferskeedene Spiroalierme, Steeden wier ju Tichte fon Stiernen (un foarallen fon junge, luchtkraftige Stiernen) gratter is as uurswain. Ju Molksträite häd fjauer Haudierme un minimoaal twäin litje Ierme. Do fjauer Haudierme sunt die Sagittariusierm, die Perseusierm, die Cygnusierm un die Centaurusierm. Uus Sunnensystem fint sik in een fon do litjere Ierme, die Orionierm, sowät hoolfwai dän Raant fon ju Skieuwe. Do Ierme bestounde uut Stoafwulken, Dooke un junge un oolde Stierne.
# Themse

Ju Themse
Ju Themse in London (2008)
Ju **Themse** (Ängelsk: *Thames*) is ju grootste un maast wichtige Ai fon Änglound.

Do Römer in ju Region bauden ap dät Noudouger fon ju Themse bie London een Haudquartier. Jo naamden ju Siedelenge *Londinium*. Truch ju goude Loage, kuude ju Siedelenge uutwoakse tou ju Stääd Londen.
# Turksproaken

Do **Turksproaken** sunt een fier in Eurasien ferspratte Sproakfoamielje uut sowät fjautich Sproaken, do aal gjucht nai mädeenuur fjuund sunt. Deer heere t.B. Tursk un Tatarisk tou. Mäd do mongoolske un tungusiske Sproaken wäide jo oafter tou do altaiske Sproaken touhoopefoated, man dät is striedich, af der wuddelk een Fjuundskup bestoant.
# Spoanske Sproake

Dät **Spoaniske** is ju Sproake fon Spanien, groote Deele Midde- un Suudamerikoa, in dän USA, Belize, Marokko, Philippinen, Äquatorialguinea un Wäästsahara. Ju Sproake wäd fon 447 Mio. Moanskene baald. Deerfon hääbe 388 Mio. dät Spoaniske as Muursproake un 59 Mio. as twäide Sproake.

## Ienoardenge

* Indogermaniske Sproaken
	+ Italiske Sproaken
		- Romaniske Sproaken
			* Iberoromaniske Sproaken
				+ Spoanisk
# Alabama

|  |
| --- |
| **Alabama** |
|  |
| **Statistieke** |
| Ienwoonertaal | 4.802.740 |
| Fläche | 135.765 km² |
| **Politik** |
| Lound | Fereende Stoaten fon Amerikoa |

**Alabama** is n Buundesstoat in do Fereende Stoaten fon Amerikoa. Die Buundesstoat häd 4.802.740 Ienwoonere (2011).
# Haudsiede

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Wäilkeemen bie Wikipedia Ju fräie Enzyklopädie mäd fräien Inhoold ju in Touhoopeoarbaid skrieuwen wäd. | Tuunsdai, 9. Juli 2026
**4.188** Sieden ap Seeltersk |
| **Gebruuksanwiesenge · Weerskup · Info uur Seeltersk** |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

Artikkel fon dät Mound

Ju **Seelterfräiske Literatuur** uumfoatet do literariske Wierke in ju seelterfräiske Sproake. In dät 19. un dän eersten Haaldeel fon dät 20. Jierhunnert ärskiene do eerste seelter Täkste. Siet ungefeer 1950 ärskiene moor seelter Bouke. Ju modärne seelterfräiske Literatuur bestound grattendeels uut mundelke Fertälstere, Dööntjene un Uursättengen. Läs fääre...

|  |
| --- |
|  |
|

Waast du, dät ...

Links n jungeren, gjuchts n uutwoaksenen Hauk* ... Dät Hauke rakt fon Suud-Europa bit an dän Polarkring?
* ... Do Färöer-Ailounde nit tou ju Europäiske Union heere?
* ... Woaterstof dät eenfachste chemiske Element is?
* ... Dakar ne Millionestääd ap dän wäästelke Punkt fon Afrikoa is?
* ... Ju Cajun Musik fon Louisiana uut dät kanadiske Akadien stamt?
* ... Dät Seeltersk an do Skoulen rakt sunt dät Jier 1996?
* ... Ju Stääd Sofia al foar 5000 Jiere bestuude?
 |  |
|

Dit Mound in ju Geskichte

* 12. Juli 1536 - Desiderius Erasmus fon Rotterdam stuurwen, Humanist, Philosoph un Skrieuwer.
* 17. Juli 1954 - Angela Merkel gebooren, ju oachte Buundeskanslerske fon ju Buundesrepublik Düütsklound.
* 20. Juli 1969 - Do Amerikoaner loundje as eerste Moanskene mäd ju Apollo 11-Mission ap ju Moune.
* 22. Juli 1995 - Die eerste oaine Drieuwwoain VT98 fon n Museumsiersenboan Ammerlound-Bäärsel-Seelterlound (MABS) häd sin "Jungfernfahrt".
* 27. Juli 1880 - Britiske Troppen wäide in ju Slacht fon Maiwand fon Afghanen sloain.
* 30. Juli 1898 - Otto von Bismarck stuurwen, düütsken Stoatsmon.
 |
|  |

 |  |

Ju Enzyklopädie

**Geographie** Seelterlound - Do Fräislounde - Europa - Düütsklound
**Wietenskup** Biologie - Geskichte
**Kultuur** Sproaken un Dialekte in do Fräislounde - Minnerhaide

|  |  |
| --- | --- |
|  Galerie
* Uutsoachte Sieden
 | * Kategorie
* Liesten
 |

Toalhouk

* Seelterfräiske Täkste ap **Wikiwälle Seeltersk heere un sjo
* Woudeliesten

Bielde fon ju Wiek

Klik ap ju Bielde, uum moor wies tou wäiden!

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Wikimedia Commons** Mediendoatäie |  | **Meta-Wiki** Projektkoordination |  | **Wiktionary** Woudebouk |  | **Wikibooks** Leerbouke |
|  | **Wikiwälle** Wällensammelenge |  | **Wikispecies** Sammelenge fon Dierte un Plonten |  | **Wikiquote** Zitoatsammelenge |  | **Wikinews** Ättergjuchte |

 |