Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Äquator

Die **Äquator** fon ju Äide is die ap hiere Bupperflakte ounnuumene Grootkring, ap dän sien Ieuwene (ju **Äquator-Ieuwene**) ju Äid-Oakse in't Lood stoant. Heel niep nuumen mout me fonsäärm kweede, dät ju Äide truch ju Ouplattenge an do Poole neen äächte Kuugel is, man moor sowät as n Rotationsellipsoid, buppedät sunt deer noch Bierge un Doale. Die Äquator is also uk naan niepen Kring, man die Unnerskeed is litjet.

Ju Äid-Bupperflakte wäd fon dän Äquator in een noudelke un een suudelke Hoolich-Kuugel apdeeld, deerfon kumt die latienske Noome "Aequator", die sowät as "Gliekmoaker" betjudt. Ap him beluuke sik do parallele Littik-Kringe, do tou ju Bemäitenge fon ju Äide in Noud-Suud-Gjuchte mäd Hälpe fon Brattenkringe bruukt wäide. Die Äquator sälwen häd ju geographiske Bratte 0°.

Die Snied fon ju Äquator-Ieuwene fon ju Äide mäd ju uum ju Äide toachte Heemels-Kuugel is die **Heemels-Äquator**. Dät is fonsäärm een Modell uut Äidiske Perspektive, dät foar ju Heemels-Bekiekenge fon ju Äide uut goadelk is, man nit mäd ju Reoalität uureenstimt.

In ju Geometrie wäd die Begriep **Äquator** in't Meene ap ju Kuugel in Ferbiendenge mäd een truch hieren Middelpunkt fäästlaide Oakse bruukt.

## Wällen

* Düssen Artikkel stöänt sik ap ju düütsksproakige Wikipedia.
# London

|  |
| --- |
| **London** |
|  |
| **Statistieke** |
| Ienwoonertaal | 7.556.900 (2007) |
| Fläche | 1.572,1 km² |
| Befoulkengstichte | 4.807 km² |
| Agglomeration | 8.278.251 (*Agglomeration*, 2001) 13.945.000 (*Metropolitan Area*, 2001) |
| Höchte | 24 m. buppe N.N. |
| **Politik** |
| Lound | Fereeniged Köönichriek |
| Lound (in dät Fereeniged Köönichriek) | Änglound |
| Region | Greater London |
| **Uur** |
| Tiedzone | UTC +0 |
| Koordinoaten | 51° 31' NB, 0° 7' WL |
| Websiede | london.gov.uk |

**London** is ju Haudstääd fon Änglound un Groot-Britannien. Deer woonje ungefeer 7,5 Million Moanskene in ju Stääd (2006), 8,3 Million in ju Agglomeration (2001) un 14 Million in dän *Metropolitan Area* (2001).

## Geografie

London lait an ju Themse, in n Truchsleek lait ju Stääd 15 m. buppe dän Meerresspeegel. Ju Noudsee, ju 80 km ätter dät Aaste tou fienden is, häd uk Ienfloud ap ju Tiede fon ju Themse.

## Geschichte

Londen is äntsteen as Roomske dät Gebiet besiedelden un deer an ju Noudsiede fon ju Themse *Londinium* stifteden in dät Jier 43 ätter Kristus. In disse Tied lieuwden deer uk Kelten, man et rakt naan Bewies dät foar do Roomske deer ne Siedelenge fon do Kelten weesen is. In 61 is ju roomske Stääd fon keltiske Kriegere fernäild wuuden. Ju Stääd is deer ätter wier apbaud wuuden un waas dan n wichtigen Honnelsstääd, wier in dät twäide Jierhunnert ju eerste Brääch fon dät moderne London ounlaid wuuden is. London waas domoals een fon do grootste Stääde fon dät Roomske Riek.

In dät 12. Jierhunnert wuude London ju Haudstääd fon Änglound un wuuks ju Stääd wier. Deerätter foulgeden Süükten un Ploogen so as die Swotte Dood in 1348 un ju Pest in 1665. N groot Deel fon ju Stääd geen ferlädden in dät Jier 1666 truch Bround, deertruch is däälich noch bloot een littik Deel fon ju oolde Stääd uur blieuwen. Twiske 1825 un 1925 waas London ju grootste Stääd ap de Waareld. An n Ounfang fon dän Twäide Waareldkriech is ju Stääd läip bombardierd wuuden, in 1944/45 foulgede ne twädde Oungriepswälle mäd V1- un V2-Raketen. Knap 30.000 Ljuude stuurwen, hunnertduusende wuuden Täkloos. Ätter ju Kriechstied wuude *Greater London* apgjucht, wierbie Täärpe un Stääde uum London bie London koomen.

## Demografie

Historisk Ienwoonertaal
* 50: 7.500
* 500: 500
* 1000: 10.000
* 1300: 100.000
* 1600: 200.000
* 1750: 675.000
* 1801: 1.096.784
* 1851: 2.651.939
* 1901: 6.506.889
* 1939: 8.615.050
* 1951: 8.196.807
* 1981: 6.608.598
* 2001: 7.172.091

## Ferkier

Die grootste Lufthoawen fon London is London Heathrow, dät lait 24 km wäästelk fon London. Uur Lufthoawen sunt:

* City, 15 km fon London City.
* Gatwick, 45 km suudelk fan London.
* Luton, 50 km noudwäästelk fon London.
* Stansted, 55 km noardeastlik fon London.

## Panorama

## Wällen, Anmäärkengen un Ätterwiesengen

**Wällen, Anmäärkengen un Ätterwiesengen:**

## Ferbiendenge ätter buuten

 **Commons: London** – Mediendoatäie
* Meente London
# Asien

Satellitenbielde fon Asien
**Asien** is fon sien Flakte, 44.614.500 km², sowät n Träädel fon ju Loundmasse, die grootste Waarelddeel; juust so is dät uk mäd moor as fjauer Milliarden Moanskene, moor as n Haaldeel fon ju Moanskhaid, die befoulkengsstäärkste. Touhoope mäd dät litjere Europa wäd Asien oafter tou Eurasien touhoopefoated. Uumdät Asien so groot is, uumfoatet dät masse ferskeedene Klima- un Vegetatsjoons-Rebätte fon do noudelke Poloar-Rebäte in Sibirien uur ju mäitigede Soone, uur do kontinentoale Steppen biespilswiese in Kasachstan un druuge Binnenwöisten as ju Taklamakan, bit tou dät fon'n Monsun bestimde Tropiske Klima in't Suude. Dät sunt uk bloot Biespile.

## Lounde

Asien bestoant däälich politisk uut do naiste Stoate:

* Aast-Timor
* Afghanistan
* Armenien
* Aserbaidschan
* Bangladesch
* Bahrain
* Bhutan
* Brunei
* Foulksrepublik China
* do Fereende Arabiske Emiroate
* Georgien
* Indien
* Indonesien
* Irak
* Iran
* Israel
* Japan
* Jemen
* Jordanien
* Kambodscha
* Katar
* Kasachstan
* Kirgisien
* Kuweit
* Laos
* Libanon
* do Maledive
* Malaysia
* ju Mongoläi
* Myanmar (Burma)
* Nepal
* Noud-Korea
* Oman
* Pakistan
* Palästina
* do Philippine
* Ruslound
* Singapore
* Syrien
* Sri Lanka
* Suud-Korea
* Tadshikistan
* Taiwan
* Thailound
* Turkäi
* Turkmenistan
* Usbekistan
* Vietnam