Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Läichdüütsk

**Läichdüütsk** of **Plattdüütsk** is ne Samlenge fon ferskeedene Dialekte in dät Noudaaste fon do Niederlounde un dät Noude fon Düütsklound.

Foar do Dialekte in dät Aaste Hollounds wäd Läichsaksisk bruukt (**Nedersaksisch**).

Dät schäl dät Ooldsaksiske äntstamme.

```
Düsse Sproake häd two oaine Wikipedien:
 Läichsaksisk/Plattdüütsk uut Hollound un Läichdüütsk/Plattdüütsk in Noud-Düütkslound
```

|  Sproaken in Düütsklound |
| --- |
| Deensk - Düütsk - Läichdüütsk - Noudfräisk - Seelterfräisk - Sorbisk - Sproaken fon do Sinti un Roma |
# 1953

|  |  |
| --- | --- |
| **Jierhunnert:**  | 19. Jierhunnert · **20. Jierhunnert** · 21. Jierhunnert |
| **Jier:** | < · 1951 · 1952 · **1953** · 1954 · 1955 · > |

|  |
| --- |
|  **Kalännere** |
| Gregorioansken Kalänner | 1953 *MCMLIII* |
| ab urbe condita | 2706 |
| Armeensken Kalänner | 1402
*ԹՎ ՌՆԲ* |
| Chineesken Kalänner | 4649 – 4650
己辰 – 庚巳 |
| Äthiopisken Kalänner | 1945 –1946 |
| Hebräisken Kalänner | 5713 – 5714 |
| Hindu-Kalännere |  |
| - *Vikram Samvat* | 2008 – 2009 |
| - *Shaka Samvat* | 1875 – 1876 |
| Iroansken Kalänner | 1331 –1332 |
| Islamisken Kalänner | 1373 –1373 |

## Foarfaale

* 14. Januoar: Ministerpräsidänt Josip Broz Tito wäd in dät näi apgjuchte Boantje as Stoatspräsidänt fon Jugoslawien kädden.
* 5. Juni: Een näie Foatenge fon ju deenske Ferfoatenge wäd gultich. Näie Ienhoolde sunt monken uurswäkke ju wieuwelke Troonfoulge un ju deelwiese Säärmferwaltenge fon Gräinlound.
* 13. Juni: Truch n Militär-Putsch wäd die Generoal Gustavo Rojas Pinilla Diktoator fon Kolumbien. Hie wol dät Burgerkriechslound stabilisierje.

## Tou Waareld keemen

* 6. Meerte: Natália do Vale, een brasilioanske Film-Deerstaalerinne

## Stuurwen

## Foutnooten
# Ozean

Ferhooldnis fon Lound, Ozean un Ies
Do Ozeane
N **Ozean** (fon’t Griechiske: ὠκεανός „Okeanos“, n ooldgriechisken God) is ne gewaltich groote, touhoopehongjende Woaterflakte twiske do Waarelddeele un kon moorere (litje) Seen uumfoatje.

Do Ozeane un Seen nieme uungefeer twäin Träädel fon ju Äidbupperkaante ien, bloot n Träädel is bedäkt mäd Lound.

Siet 2004 do Gränsen fon n suudelken Ozean fäästlaid sunt truch ju Internationoale Hydrografiske Organisation wäide fieuw Ozeane ünnerskat, tou wieten:

* Pazifiske Ozean,
* Atlantiske Ozean
* Indiske Ozean
* Suudelke Ozean (Antarktiske Ozean)
* Noudelke Iessee
# Physik

Ju **Physik** is ju Leere fon uunbelieuwede Dingere, hiere Apbau un hiere Bewäägenge, as uk fon ju Stroalenge un do Kraftfäildere. Physik is ne exacte Wietenskup, ju der do Natuurgesätse ärfoarsket un do n mathematisken Foarm rakt.

Ju **Experimentalphysik** staalt paasende Fersäikanoardnengen ap, mät akroat un laitet dät Gesäts uut do Meetwäide häär.

Ju **theoretiske Physik** ferknät experimentell fuundene Gesätse mäd Hälpe fon mathematiske Satse tou n in sik sleeten System.

## Haudgebiete fon ju Physik sunt

* Mechanik
* Waamteleere
* Optik
* Elektrizität
* Atomphysik
* Astrophysik
* Geophysik
* Biophysik
* physikaliske Chemie

## Oainskuppe fon Materioalkörpere sunt

* Laangte
* Gewicht
* Waamtekapazität
# Näi-Seelound

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| New Zealand Aotearoa |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Flaage | Woapen |

 |
| Woalspruch: |
| Nationoalhymne: God save the Queen |
|  |
| Amtssproake | Ängelsk, Maorisk, Näiseeloundske Teekensproake |
| Haudstääd | Wellington |
| **Stoatsfoarm** | Parlemäntoariske Monarchie |
| **Gebiet** Fläche % Woater |  km² 2,1­% |
| **Ienwoonere (2007)** | 12.263.596 |
| **Munte** | Näi-Seeloundsken Dollar (Kz) |
| **Tiedzone** | UTC +12 |
| **Fierdai** | 6. Februoar |
| **Loundkode** | NZE |
| **TLD** | .nz |
| **Telefonfoarwoal** | 64 |

 |

**Näi-Seelound** is n Lound, wät in dän Pazifiske Ozean suudaastelk fon Australien lait.

## Sjuch uk

* Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu, n Bierich in Näi-Seelound
# Sudan

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| جمهورية السودان *Jumhūriyyat as-Sūdān* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Flaage | Woapen |

 |
| Woalspruch: "Al-Nasr Lana"(Arabisk) "Die Siech is foar uus" |
| Nationoalhymne: نحن جند للہ جند الوطن  (Arabisk) "Wie sunt do Suldoate fon God un fon ju Heemoat" |
|  |
| Amtssproake | Arabisk, Ängelsk |
| Haudstääd | Khartum |
| **Stoatsfoarm** | Präsidioalrepublik |
| **Gebiet** Fläche % Woater |  2.505.810 km² 6­% |
| **Ienwoonere (2006)** | 36 bit 41 Millionen |
| **Munte** | Sudanesisken Dinar (SDD) |
| **Tiedzone** | UTC +2 |
| **Fierdai** | 1. Januar |
| **Loundkode** |  |
| **TLD** | .sd |
| **Telefonfoarwoal** | 249 |

 |

Die **Sudan** is n Lound in Afrikoa.

## Geographie

Do Noaberlounde sunt:

* Ägypten,
* Libyen,
* Tschad,
* Ju Zentroalafrikoanske Republik
* Ju Demokratiske Republik Kongo
* Suud-Sudan
* Äthiopien
* Eritrea

Die Sudan häd uk n Andeel an ju Kuste fon dät Roode Meer.
Suud-Sudan häd sik 2011 ouskat.
# San Antonio

|  |
| --- |
| **San Antonio** |
|  |
| **Statistieke** |
| Ienwoonertaal | 1.327.407 Buundesstoat  |
| **Politik** |
| Lound | Fereende Stoaten fon Amerikoa |
| Buundesstoat | Texas |

**San Antonio** is ne Stääd in dän amerikoanisken Buundesstoat Texas. Ju Stääd häd 1.327.407 Ienwoonere (2010).
# Griechenlound

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Ελληνική Δημοκρατία *Ellinikí Dimokratía* Griechenlound |
| --- |
|  |  |
| *Woalspruch: Ελευθερία ή θάνατος* |
| *Nationoalhymne: Ύμνος εις την Ελευθερίαν* |
|  |
| Amtssproake | Griechisk |
| Haudstääd | Athene |
| Stoatsfoarm | - |
| % Woater | 1,3% |
| Ienwoonere | 10.482.487 (Zensus 2021) |
| Munte | Euro (Eur) |
| Tiedzone | UTC 0 |
| Fierdai | - |
| Loundkode | GRC |
| Auto-Känteeken | - |
| Internet TLD | .gr |
| Telefonfoarwoal | ++30 |

 |

**Griechenlound** is n Lound in Suudaast-Europa. Ju Haudstääd is Athene.

## Geografie

Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Mytikas (2917 m). Griechenlound häd moor as 3.000 Ailounde, wierfon Kreta un Rhodos do grootste sunt.

Griechenlound wäd beskadt fon:

* Noudmakedonien, in dät Noude,
* Bulgarien, in dät Noudaaste,
* Turkäi, in dät Aaste,
* Albanien, in dät Noudwääste.

## Wirtskup

Dät Bruttoinloundsprodukt pro Kop waas $30.600 in 2007. In 2007 waas 3,6% fon ju ganse Wirtskaft Loundwirtskaft, 24,5% Industrie un 71,9% Tjoonste. Man in do lääste Jiere roate dät een Krise, ju indäid freeselk foar dän Euro waas un tou politiske Komplikatsjoonen latte.

Dät lät sik goud ärkanne in düsse Tabelle:

| Feruurenge fon dät Bruttoinloundsprodukt (BIP), reoal |
| --- |
| in Prosänt juunuur dät Jier deerfoar. |
| Jier | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| Feruurenge in % jnr. d. J. df. | 3,4 | 4,5 | 4,2 | 3,4 | 5,9 | 4,4 | 2,3 | 4,5 | 4,3 | 1,3 | −2,3 | -4,2\* | -3,0\* |
| Wälle: Eurostat (Stound: Häärst 2010) | \* = skätsed  |

## Wällen
# Sproake

Ju **Sproake** (de. *Sprache*) is dät Systeem fon Luude, dät Moanskene mäd de Muule moakje un dät do Ljuude tjoont, sik mädnunner tou ferständigjen.
Ju oaine Sproake fon Seelterlound is dät Seelterske.

Do maaste Sproaken konnen reekend wäide as tou heeren tou Sproakfamilien.

Wät Besunneres is ne stilkene Sproake.

Mäd ju Sproake befoatet sik ju Sproakwietenskup.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Klik hier foar moor touheerige Mediendoatäie ap Wikimedia Commons. |
# Connecticut

|  |
| --- |
| **Connecticut** |
|  |
| **Statistieke** |
| Ienwoonertaal | 3.580.709 |
| Fläche | 14.357 km² |
| **Politik** |
| Lound | Fereende Stoaten fon Amerikoa |

**Connecticut** is n Buundesstoat in do Fereende Stoaten fon Amerikoa. Die Buundesstoat häd 3.580.709 Ienwoonere (2011).

*
*
*
# 4. April

Die **fjoode April** is 94., in Skaltjiere die 95. Dai fon dän gregorioanske Kalänner. Deer blieuwe noch 271 Deege bit tou dät Eende fon't Jier.

## Skjonisse

* 1925: As Lieuw-Wache foar Adolf Hitler wäd ju SS gruunded. Ju äntwikkelt sik in ju Tied fon dän Nasjonoalsosjoalismus tou een paramilitäriske Organisatsjoon.
* 1949: Gruundenge fon ju NATO.
* 1992: Bie aan Bround-Ounsleek ap een Asylbewierwer-Heem in Hörstel kumt aan in't Heem unnerbroachten Düütsken uum't Lieuwend.
* 2003: Irak-Kriech - Amerikoanske Troppen nieme dän Lufthoawen fon Bagdad ien.
* 2023: Finlound kumt in ju NATO.

## Tou Waareld keemen

* 1910 - Jan Tjittes Piebenga, wäästfräisken Koaster un Skrieuwer

## Stuurwen

* 1968: In't Lorraine Motel in Memphis, Tennessee, wäd die swotte US-amerikoanske Pestoor un Burgergjuchtler Martin Luther King doodskeeten. Leeter wude James Earl Ray as Möärender feruurdeeld, wierbie dät Ljuude rakt, do leeuwe, dät hie man n Sändenbuk is.
* 2001: Liisi Oterma, finniske Astronominne
* 2019: Marilyn Mason, US-amerikoanske Oargelistinne