Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Wienoachten

Ne Deerstaalenge uut dät 14. Jierhunnert
**Wienoachten** is n wichtich kristelk Fääst, wiermäd ju Moanskwäidenge Goddes fierd wäd. Dät hat, dät Jesus Kristus (die ätter dät Kristendum tou ju hillige Tjofooldegaid Goddes heert) in Bethlehem fon dät hillige Jungwucht Maria tou Waareld broacht wuude, uum ju Moanskhaid fon hiere Sänden un Äiländ ou tou hälpen, so as dät in ju Wienoachtsgeskichte in ju Bibel stoant (Dät wichtichste: Lk 2,1–20). Wienachten in do wäästelke Säärken (Evangeelske un Katoolske) ap n 25. un mongs deertou uk dän 26. Dezember fierd, in wäkke orthodoxe Säärken momentoan trättien Deege leeter (uumdät jo sik ätter'n julioansken Kalänner gjuchte).

Uumdät liturgisk die Foar-Äiwend al tou dän touken Dai heert (ätter'n antiken Kalänner eendet die Dai mäd dän Sunnen-Unnergong), kon die Äiwend fon dän 24. Dezember (Tjukkebuuks-Äiwend) uk ne wichtige Rulle iennieme, in groote Deele fon Europa häd hie sik tou dän wichtichste Dai fon't Wienachtsfääst äntwikkeld.

Wäkke hääbe ju Fermoudenge, dät die Termin fon dät Fääst un wäkke fon do Bruuke, do deer in Ferbiendenge mäd stounde, sik ätter heedenske Fierdelkhaiden in n Touhoopehong mäd ju Wintersunnenweende gjuchte.
# Universität

Universität Groningen
Ne **Universität** is ne Institution, wier me wietenskuppelk Unnergjucht foulgje kon, un wier Foarskenge moaked wäd.

Universitäte kon me beskrieuwe as Hoochskoulen mäd Promotionsgjucht, man do Universitäten unnerskeede sik maast uk truch n breeden Fächerkanon. Typisk sunt do klassiske, al in dät Middeloaler ienfierde Fakultäten foar Philosophie, Medizin, Theologie un Gjuchtswietenskuppe. Deertou kuume do Natuurwietenskuppe, Mathematik, Wirtskaftswietenskuppe, Sozioalwietenskuppe un uur Oarbaidsgebiete.

Fon aal do hüütige Universitäte, is ju Universität Bologna ju ooldeste Universität (1088). Deerätter wuude ju Universität Oxford uum dät Jier 1170 gruunded. Ju Universität Groningen is ju ooldeste Universität in do fräiske Lounde un is fon Ubbo Emmius in dät Jier 1614 gruunded. Ju Universität Heidelberg is 1386 gruunded wuuden, ju Universität Tübingen 1477. In do Jiere 1487-1489 wieren fjauer Seelterfräisen bie ju Universität Rostock mäldet, ju 1419 gruunded wuuden waas.

 **Commons: University** – Mediendoatäie
* Universities Worldwide Lieste fon Universitäte uur ju ganse Waareld
# Algerien

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| الجمهورية الجَزائرية الديموقراطية الشعبية al-Ğumhūriyya al-Ğazā’iriyya ad-Dīmūqrātiyya aš-Ša'biyya Demokratiske Foulksrepublik Algerien |
| --- |
|  |  |
| *Woalspruch: من الشعب و للشعب -- Fon dät Foulk un foar dät Foulk* |
| *Nationoalhymne: Qassaman* |
|  |
| Amtssproake | Arabisk |
| Haudstääd | Algier |
| Stoatsfoarm | Präsidialrepublik |
|  |  |
| Ienwoonere | 32 Mio. (2008) |
| Munte | een Algerisken Dinar (DA) = 100 Centimes |
| Tiedzone | UTC +1 |
| Fierdai |  |
| Loundkode |  |
| Auto-Känteeken | DZ |
| Internet TLD | .dz |
| Telefonfoarwoal | +213 |

 |

**Algerien** is n Lound in Noudafrikoa.

## Geografie

Algerien wäd begränsed

* in dät Noude fon dät Middelmeer
* in dät Wääste fon Marokko, Mauretanien un juu striedige Wäästsahara
* in dät Suude fon Mali un Niger
* in dät Aaste fon Libyen un Tunesien

## Sjuch uk

* Afro-Asiatiske Sproaken
# Portugal

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| República Portuguesa |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Flaage | Woapen |

 |
| Woalspruch: |
| Nationoalhymne: A Portuguesa |
|  |
| Amtssproake | Portugiesisk |
| Haudstääd | Lissabon |
| **Stoatsfoarm** | Parlemäntarisken Republik |
| **Gebiet** Fläche % Woater |  92.391 km² 0,5­% |
| **Ienwoonere (2007)** | 10.617.575 |
| **Munte** | Euro (EUR) |
| **Tiedzone** | UTC +1 |
| **Fierdai** | 10. Juni |
| **Loundkode** | PRT |
| **TLD** | .pt |
| **Telefonfoarwoal** | 351 |

 |

**Portugal** is n Stoat in Europa. Ju Haudstääd is Lissabon. Tou dät portugiesiske Stoatsgebiet heeren uk do Azoren un Madeira.

## Geografie

Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Torre (1.993 m). Ju grootste Äi fon Portugal is die Tejo. Portugal wäd begränsed fon Spanien in dät Aaste un Noude, in dät Wääst un Suudwääste gränsed Portugal an dän Atlantisken Ozean. Wäästelk fon ju Haudstääd Lissabon lait Cabo da Roca, die wäästelkste Punkt fon dät europäiske Fäästlound.

## Geskichte

In dät 15. un 16 Jierhunnert waas Portugal ne rieke Kolonialmacht. Portugal ferloos fuul Riekdum truch dät stäärke Äidbieuwjen in Lissabon in 1755, ju Besättenge fon dät frantsööske Kaiserriek unner Napoleon, un ju Uunouhongelkaid fon sien riekste Kolonie Brasilien in 1822. 1910 waas dät Eende foar ju köönichelke Familie, truch ne Revolution wuude ju Republik gruundet. Ju Tied fon ju Republik waas in 1933 uute, do de 'Estado Novo' (Näie Stoat) gruundet wuude. Die Estado Novo waas n autoritären Diktatuur. 1974 griepen Soldoaten ju Macht in Portugal. Een Jier leeter foulgjede ju Uunouhongelkaid foar aal do portugiesiske Kolonien in Afrika. Siet 1986 is Portugal n Meeglidstoat in ju Europäiske Union un is uk Gruundengsmeeglid fon ju NATO.

## Befoulkenge

In Portugal woonje uungefeer 10,6 Millionen Moanskene. Deerfon is ju Moorhaid, so'wät 90%, roomsk-katoolsk. Ju Sproake fon Portugal is dät Portugiesisk. Truch ju Religion un ju Sproake kon me dät Lound as täämelk homogeen betrachtje. Do grootste Stääde sunt Lissabon (564.657 Ienwoonere in 2009) un Porto (263.131 Ienwoonere in 2009).

## Politik

Siet 1974 is Portugal n parlamentarisken Republik. Do fjauer beloangriekste Organe in ju Politik sunt die Presidänt (köärd foar fieuw Jiere), die Premierminister un sien Ministerräid, dät Parlamänt as uk ju Justiz. Die Presidänt benaamd dän Premierminister un dän Ministerräid. Ju Regierenge wäd fon dän Premierminister anfiert, die sik n Ministerräid touhoopestaald.

## Wirtskaft

Dät Bruttoinloundsprodukt pro Kop waas $21.800 in 2007. In 2007 waas 8,2% fon ju ganse Wirtskaft Loundwirtskaft, 25,4% Industrie un 66,4% Tjoonste. In 2008 waas 7.6% fon ju Befoulkenge oarbaidsloos.

## Ferbiendengen ätter buuten

 **Commons: Portugal** – Mediendoatäie
* portugal.gov.pt
* Weather forecast
# Chor (Musik)

Wääntechor fon Stockholm
Me boalt fon aan **Chor**, wan moorere Sjungere mädeenuur sjunge, un, in dän Fal, dät jo moorstämmich sjunge, älke Stämme fon moor as aan bisät is. Is älke Stämme bloot eenpeld bisät, boalt me fon een Vokoal-Ensemble. Die Bigriep fon dän Chor as Koppel fon Sjungere wude toufäärme in dät 17. un 18. Jierhunnert definierd, eer kwad me dät tou älken Koppel fon Musikere.
# 24. Juni

Die **24. Juni** is die 175. Dai fon dän Gregorioanske Kalänner (die 176. in Skaltjiere), somäd blieuwe noch 190 Deege bit tou dät Jierseende tou.

## Skjonisse

* 1812: Ruslound-Fäildtoach 1812 - Napoleon Bonaparte gript Ruslound oun. Ju Grande Armée gungt mäd sowät 500.000 Suldoaten uur ju Memel.
* 1903: Peter I. wäd die näie Köönich fon Serbien.
* 2007: In Aastfräislound wäd ju Paatäi "Do Fräisen" gruunded.
* 2023: Ukraine-Kriech -- Ap dän twäiden Dai eendet die Apstound fon ju Miliz "Gruppe Wagner" unner Jewgeni Prigoschin in Ruslound ap Fermiddelenge fon dän wietrusken Diktoatoor Lukaschenka.

## Stuurwen

* 2019: Henriette Cohen, frantsööske Uurlieuwjende fon ju Schoah
# 1918

|  |  |
| --- | --- |
| **Jierhunnert:**  | 19. Jierhunnert · **20. Jierhunnert** · 21. Jierhunnert |
| **Jier:** | < · 1916 · 1917 · **1918** · 1919 · 1920 · > |

|  |
| --- |
|  **Kalännere** |
| Gregorioansken Kalänner | 1918 *MCMXVIII* |
| ab urbe condita | 2671 |
| Armeensken Kalänner | 1367
*ԹՎ ՌՅԿԷ* |
| Chineesken Kalänner | 4614 – 4615
甲巳 – 乙午 |
| Äthiopisken Kalänner | 1910 –1911 |
| Hebräisken Kalänner | 5678 – 5679 |
| Hindu-Kalännere |  |
| - *Vikram Samvat* | 1973 – 1974 |
| - *Shaka Samvat* | 1840 – 1841 |
| Iroansken Kalänner | 1296 –1297 |
| Islamisken Kalänner | 1337 –1337 |

## Foarfaale

* 14. Januoar: Uumdät ju Meel-Ratsjoon uum n Haaldeel ferminnerd wäd, lääse do Oarbaidere in do Daimler-Motoorenwierke in ju Wiener Näistääd hiere Oarbaid deel. Düssen Striek brangt Foart in dän aalmeenen Januoar-Striek, sodät ju Regierenge binne n poor Deege ju grootste Oarbaids-Deellääsenge in Aastriek-Ungarn juunuur stoant.
* 14. Februoar: In Sowjet-Ruslound un Estlound wäd die Julioanske truch dän Gregorioansken Kalänner ärsät. Ap dän 31. Januoar (julioansk) foulget die 14. Februoar (gregorioansk).
* 16. Februoar: Litauen ferkloort sik fon't Düütske Kaiserriek un uk fon Sowjet-Ruslound uunouhongich.
* 21. Februoar: In dän Zoo fon Cincinnati stäärft *Incas*, die lääste Karolinasittich, wiermäd ju eensige Papageien-Oard fon Noudamerikoa uutstäärft.
* 17. Juli: In Sowjet-Ruslound wäd ju Foamielje fon dän foarmoaligen Zar doodskeeten.
* 28. Oktober: Uunouhongegaids-Ferkloorenge un Uutroupenge fon ju Eerste Tschechoslowakiske Republik.
* 4. November: Uut dän Kieler Matrosen-Apstound wäd ju Novemberrevolutsjoon. In heel Düütsklound äntstounde Oarbaider- un Suldoatenräide.
* 9. November: Die Troon-Ferticht fon dän düütsken Kaiser Wülm II. wäd bekoand moaked un truch dän Sosjoaldemokroat Philipp Scheidemann wäd ju Republik uutruupen.
* 11. November: As dät Woapenstilstounds-Oukuumen fon Compiègne gultich wäd, eendet die Eerste Waareldkriech.

## Tou Waareld keemen

* 6. Januoar: Eugen Biser, düütsken kathoolsken Theologe un Religions-Philosoph
* 11. Januoar: Guo Wenzhi, chineesisken roomsk-kathoolsken Biskop
* 15. Januoar: Gamal Abdel Nasser, ägyptisken Politiker
* 23. Januoar: Gertrude Belle Elion, US-amerikoanske Biochemikerske un Pharmakologinne, Dreegerske fon dän Nobelpries
* 6. Februoar: Lothar-Günther Buchheim, düütsken Skrieuwer un Moaler
* 11. Februoar: Anne-Stine Ingstad, norweegiske Archäologinne
* 18. Juli: Nelson Mandela, suudafrikoansken Fräiegaids-Strieder juun ju Apartheid, Politiker un Stoatspräsident.
* 25. August: Leonard Bernstein, US-amerikoansken Komponist
* 23. Dezember: Helmut Schmidt, düütsken Politiker un Buundeskansler fon BRD.

## Stuurwen

* 18. Januoar: Caroline Barbey-Boissier, Swaitser Botanikerske un Skrieuwerske
* 6. Februoar: Gustav Klimt, Aastrieker Kunstler in dän Juugendstil
* 11. Februoar: Taytu Betul, äthiopiske Kaiserinne
* 9. Meerte: Frank Wedekind, düütsken Skrieuwer un Skauspieler
* 25. Meerte: Claude Debussy, frantsöösken Komponist
* 21. April: Manfred von Richthofen, düütksen Militär-Fljooger, bekoand as die Roode Baron.
# Republik Kongo

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| République du Congo dät waas Frantsöösk |
| --- |
|  |  |
| *Woalspruch: Unité, Travail, Progrès Frantsöösk foar "Eenegaid, Oarbaid, Modernisierenge"* |
| *Nationoalhymne: La Congolaise* |
|  |
| Amtssproake | Frantsöösk, ieuwenske dät Lingála un Kituba as Nasjonoale Ferkierssproaken |
| Haudstääd | Brazzaville |
| Stoatsfoarm | Präsidioalrepublik |
|  |  |
| Ienwoonere | 3.900.000 (in dät Jier 2005) |
| Munte | 1 CFA-Franc BEAC |
| Tiedzone | UTC +1 (MEZ) |
| Fierdai |  |
| Loundkode | {{{Loundkode}}} |
| Auto-Känteeken | RCB |
| Internet TLD | .cg |
| Telefonfoarwoal | +242 |

 |

Juu **Republik Kongo** is n Lound in Afrikoa.

## Geographie

Dät wäd beskat...

* In dät Noude fon Kamerun un juu Zentroalafrikoanske Republik
* In dät Aaste, Suudaaste un Suude fon juu Demokratiske Republik Kongo
* Uk in dät Suude fon ne litje Exklave fon Angola
* In dät Suudwääste fon dän Atlantik
* In dät Wääste fon Gabun
# Reformation

Martin Luther
Ju **Reformation** is ne Riege fon säärkelke Annerengen in dät 16. un 17. Jierhunnert. Ju häd tou ne Kleeuwenge in dät Kristendum fierd (katoolsk, luttersk, reformierd). Do wichtichste Moanskene fon ju Reformation weeren Martin Luther (Düütsklound) un Johannes Calvin (Frankriek, ju Swaits). Die Ienfloud fon ju Reformation wiedede sik uur fuul Lounde in noudwääst Europa uut.

## Uursproang in't Leetmiddeloaler

In dät Suude un Wääste fon Europa wieren do rieke Traditione fon kristelke Teologie, roomsk un kanonisk Gjucht, ciceroanische Retorika un aristoteliske Filosofie foar ju Äntwikkelenge fon't politike Toanken in't Leetmiddeloaler gans wichtich. Foar fuul Toankere wieren do Leeren fon Marcus Tullius Cicero un Aristoteles ju Gruundloage foar näie Leeren. Do Fräiegaidideale fon dät Leetmiddeloaler fiende hiere Uursproang in do frankiske un germoanske Toankbielden uur dän fräien Mon un in do Wierke fon Cicero un Sallust.

## Fräislound

In Aastfräislound lät Edzard I. ju Reformation 1519 tou un hie wäd sälwen luttersk. Do Mennonite sunt Foulgere fon dän wäästfräiske Menno Simons. Seelterlound bleeuw katoolsk.

## Sjuch uk

* Juunreformation

## Wällen, Anmäärkengen un Ätterwiesengen

**Wällen, Anmäärkengen un Ätterwiesengen:**
# Angola

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| República de Angola |
| --- |
|  |  |
| *Woalspruch: Virtus Unita Fortior latiensk foar "Fereende Hädfuchtegaid is stäärker"* |
| *Nationoalhymne: Angola Avante* |
|  |
| Amtssproake | Portugiesisk |
| Haudstääd | Luanda |
| Stoatsfoarm | Präsidialrepublik |
|  |  |
| Ienwoonere | 25.789.024 (2014) |
| Munte | Kwanza |
| Tiedzone | UTC +1 |
| Fierdai |  |
| Loundkode |  |
| Auto-Känteeken | ANG |
| Internet TLD | .ao |
| Telefonfoarwoal | +244 |

 |

**Angola** is n Lound in Afrikoa.

## Geographie

Angola wäd begränsed fon...

* Dän Atlantik in dät Wääste
* Namibia in dät Suude
* Sambia in dät Aaste
* Juu Demokratiske Republik Kongo in dät Noudaaste un Noude.
# 1853

---

16. -- 17. -- 18.
-- **19. Jierhunnert** --
20. -- 21. -- 22.

Jiere: 1850 - 1851 - 1852
- **1853** -
1854 - 1855 - 1856 -

---

|  |
| --- |
|  **Kalännere** |
| Gregorioansken Kalänner | 1853 *MDCCCLIII* |
| ab urbe condita | 2606 |
| Armeensken Kalänner | 1302
*ԹՎ ՌՅԲ* |
| Chineesken Kalänner | 4549 – 4550
己子 – 庚丑 |
| Äthiopisken Kalänner | 1845 –1846 |
| Hebräisken Kalänner | 5613 – 5614 |
| Hindu-Kalännere |  |
| - *Vikram Samvat* | 1908 – 1909 |
| - *Shaka Samvat* | 1775 – 1776 |
| Iroansken Kalänner | 1231 –1232 |
| Islamisken Kalänner | 1269 –1270 |

## Geböärnisse

* 8. Juli: Die Amerikoanske Admiroal Matthew C. Perry kumt mäd sien Swotte Skiepe in n Hoawen fon Uraga in Japan un ferloanget ne Eepenenge fon dät sänt 200 Jiere isolierd lieuwjende Lound.

## Tou Waareld keemen

* 18. Januoar: Fanny Stresow, düütske Moalerske
* 9. Februoar: Leander Starr Jameson, britisken Dokter, Politiker, militärisken Uppermon in ju Kapkolonie un Ounfierder fon dän Jameson Raid, n Uurfaal ap ju Suudafrikoanske Republik.
* 30. Meerte: Vincent van Gogh, niederloundsken Moaler
# Hollound

**Hollound** (dt. *Holland*) is n Noome die der in dät Uutlound oafte bruukt wäd foar do Niederlounde. Originoal belukt sik dät oawers bloot ap dät Gebiet twiske Amsterdam un Rotterdam (ju Provinz Suudhollound un n Paat fon ju Provinz Noudhollound. Do uur Niederlounder heere oafte nit jädden dät me hiere Lound deer uk tou reekent.

So fangt foar n Seelter 'Hollound' al oun bie Näiskans, man foar n Wäästfräise eerste 150 km fääre ätter dät Wääste.
# Suudhollound

**Suudhollound** (Niederloundsk: *Zuid-Holland*) is ne Provinz in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Provinz is 3 308 km² un deer woonje 3 805 000 Moanskene (2023). Haudstääd is Den Haag.

## Meente (50)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Alblasserdam
* Albrandswaard
* Alphen aan den Rijn
* Barendrecht
* Bodegraven-Reeuwijk
* Capelle aan den IJssel
* Delft
* Den Haag
* Dordrecht
* Goeree-Overflakkee
* Gorinchem
* Gouda
* Hardinxveld-Giessendam
* Hendrik-Ido-Ambacht
* Hillegom
* Hoeksche Waard
* Kaag en Braassem
 | * Katwijk
* Krimpen aan den IJssel
* Krimpenerwaard
* Lansingerland
* Leiden
* Leiderdorp
* Leidschendam-Voorburg
* Lisse
* Maassluis
* Midden-Delfland
* Molenlanden
* Nieuwkoop
* Nissewaard
* Noordwijk
* Oegstgeest
* Papendrecht
* Pijnacker-Nootdorp
 | * Ridderkerk
* Rijswijk
* Rotterdam
* Schiedam
* Sliedrecht
* Teylingen
* Vlaardingen
* Voorne aan Zee
* Voorschoten
* Waddinxveen
* Wassenaar
* Westland
* Zoetermeer
* Zoeterwoude
* Zuidplas
* Zwijndrecht
 |

## Ferwiese ätter buuten

* Provinz Suudhollound
* Statistik fon Suudhollound

|   **Provinzen fon do Niederlounde** |  |
| --- | --- |
|
Drente | Flevolound | Fryslân | Gelderlound | Groningerlound | Limbuurich | Noudbrabant | Noudhollound | Seelound | Suudhollound | Utrecht | Uuriesel |
# Iestied

Ne *Artist's Impression* fon dät glazioale Höchtepunkt fon ju Iestied, weer ju Äide sik däälich noch in befiendet.
Ne **Iestied** is ne Tied in ju Waareldgeskichte weerbie ju Temperatuur fon ju Äidbupperkaante un ju Äid-Atmosphäre redusiert is. Deertruch kon dät Loundies sik appe Noudpool un Suudpool ekspandierje, so dät groote flächen Kontinentoalies mäd Glitskere sik bildje konnen. Et rakt moorere Definitione foar ne Iestied. Glaziologisk skäl et Loundies mäd ferglitskerenge reeke an dän Noudpool of Suudpool. Bie disse Definition lieuwje wie nu in ne Iestied, ju foar 2,6 Million Jier begon.
# Baruch de Spinoza

Baruch de Spinoza
**Baruch de Spinoza** , Hebräisk: ברוך שפינוזה‎, Portugiesisk: Bento de Espinosa, latinisierd: Benedictus de Spinoza *(\* 24. November 1632 in Amsterdam; † 21. Februoar 1677 in Den Haag)*, waas aan niederloundsken Philosoph mit sephardiske (iberisk-joodske) Foaroolden un ju Muurtoal Portugiesisk. Hie wäd dän Rationalismus touoardend un jält as aan fon do Gruundlääsere fon ju moudeerne Bibelkritik.

## Ferbiendengen ätter buuten

* Thomas Blume: Baruch de Spinoza, *UTB-Online-Wörterbuch Philosophie*.
# Sleeuwekanoal

Sleeuwekanoal
Blik fon dän Cap Gris-Nez uur dän Kanoal ap do Krietfälsen fon Dover
Dät tou dän Atlantik heerende **Sleeuwekanoal** (ängelsk *English Channel* woudelk ‚ängelsk Kanoal‘, frantsöösk *La Manche* woudelk ‚Ju Sleeuwe‘) ferbint dän truch ju Sträite fon Dover mäd ju Noudsee, een fon sien Raantsee-e.
# Jean-François Millet

Säärm-Oubieldenge fon **Jean-François MilletJean-François Millet** (\* 4. Oktober 1814 in Gruchy, Normandie; † 20. Januoar 1875 in Barbizon) waas aan frantsöösken Moaler un Teekner fon't 19. Jierhunnert. Ieuwenske Camille Corot waas hie aan fon do fierende Kunstlere in ju Skoule fon Barbizon.

Hie wäd maasttieds dän Realismus touoardend, man hie bruukte uk Stil-Elemente, do leeter in dän Impressionismus un dän Symbolismus wichtich wuden.

## Biespil-Wierke

* Holt-Wierke soagje aan Boomstom kuut; moald twiske 1850 un 1852
* Wieuwljuude bie't goaderjen fon Ieren; moald in 1857
* Die Dood un die Holt-Goaderer; moald in 1859
* Foarjier; moald in 1865