Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Foulksrepublik China

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| 中華人民共和國 中华人民共和国 Zhonghuá Rénmín Gònghéguó |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Flaage | Woapen |

 |
| Woalspruch: |
| Nationoalhymne: |
|  |
| Amtssproake | Hoochchinesisk |
| Haudstääd | Peking |
| **Stoatsfoarm** | Foulksrepublik |
| **Gebiet** Fläche % Woater |  9.596.960 km² 2,8­% |
| **Ienwoonere (2016)** | 1.373.541.278 |
| **Munte** | Renminbi (CNY) |
| **Tiedzone** | UTC +8 |
| **Fierdai** | 1. Oktober |
| **Loundkode** | CHI |
| **TLD** | .cn |
| **Telefonfoarwoal** | 86 |

 |

**China** is n groot Lound in Asien.

## Sjuch uk

* Pinyin
* Hoochchinesisk
* Chinesiske Muure
* Qin Shi Huang‎
* Republik China
# Pinyin

Ju **Pinyin-Uumskrift** is ne Methode, dät Hoochchinesiske, wät normoal sien oaine Skrift häd, mäd latienske Skrift tou skrieuwen. Die chinesiske Noome fon disse Uumskrift, **Hànyǔ Pīnyīn Fāng'àn** betjut so fuul as *Programm foar ju Fixierenge fon do Kloange in dät Chinesiske*. Disse Uumskrift is innerdoat bloot foar dät Hoochchinesiske, owwol dät Woud "Hànyǔ" nit bloot dät Hoochchinesiske, sunnern aal Han-Chinesiske Sproaken beteekent. *Hàn* sunt do Han-Chinese, *yǔ* betjut niks uurs as Sproake. Die gans gjuchte Begriep foar dät Hoochchinesiske is "Pǔtōnghuà".

## Do Toone

Dät Hoochchinesiske häd fjauer Toone, do der in Pinyin truch Akzente skrieuwen wäide:

1. Toon: fān - truchwöile, uursätte,...

2. Toon: fán - Uumstände moakjend, in ne groote Masse existierjend, stööre,...

3. Toon: fǎn - tourääch, uumekiere

4. Toon: fàn - wät ferbreeke,...

Dät rakt natüürelk ook Vokale sunner n Toon, dät sunt maastens Woude mäd ne grammatiske Betjuudenge (as dät Woud "de", wät foarallen in ju Strukturierenge fon n Sats ne Rulle spielt, man ook ap Seeltersk "fon" betjuude kon).
# Hoochchinesisk

Dissen Artikkel stoant in dät Wikipedia-Review.
Chinesisk Ferkiersskild
**Hoochchinesisk** (uk **Mandarin** naamd) is een Sproake, ju fon moor as 845 Millionen Moanskene as Määmesproake boald wäd. Dät Hoochchinesiske is ju offizielle Sproake in ju Foulksrepublik China, ju Republik China un in Singapur. In Indonesien un Malaysia woonje grattere chinesiske Minnerhäide do Hoochchineesk baale. Dät rakt neen Flektione in dät Chinesiske, man fjauer Toone. In dät Chinesiske kon me fuul luudmoaleriske Woude fiende, t.B. **gǒu** (dät hat *Huund*) un **māo** (dät hat *Kat*). Doo chinesiske Woude fon dissen Artikkel sunt in juu Pinyin-Uumskrift skrieuwen, man dät rakt ook ne oaine chinesiske Skrift mäd ne traditionelle un ne eenfache Version.

## Määrkmoale

### Toone

Do fjauer Toone
Die eerste Toon is hooch, die twäide is anstiegend, die trääde is djoop (toueerst oufaalend, dan wier anstiegend) un die fjoode Toon is gjucht kuut un oufaalend. Wan me n Woud mäd n uur Toon kwäd, betjut dät fielicht wät uurs. Hier is as Biespiel, dät Woud "ma":

1. Toon:**mā** af māma hat **Määme**
2. Toon:**má** hat **Hoamp**
3. Toon:**mǎ** hat **Hoangst**
4. Toon: **mà** hat **skeelde**

Buute Toon: **ma** kwäd me an dän Eend fon ne Froage, ju uurs neen Fräigewoud häd (Wan du n Biespiel säikst, kiek in dän grammatiske Deel unner "Fräigesatse"!)

### Gruundelääsende Grammatik

#### Eenfache Satse

Dät rakt neen Flektione in dät Chinesiske, dan n eenfachen chinesisken Sats is so apbaud: Subjekt + Prädikat + Objekt.

Toun Biespiel:
**Gǒu shòuliè miányáng.** hat **Die**/**N Huund joaget dät**/**n Skäip.**, man dät hat fon Woud tou Woud **Huund joagje Skäip.**

#### Fräigesatse

Hier sunt eenige Biespiele foar chinesiske Fräigesatse:

* **Zhè shì shénme?** (fon Woud tou Woud **Dät weese wät?**) hat **Wät is dät? **Zhè shì shénme dòngwù?** (fon Woud tou Woud **Dät weese wät Diert**) hat **Wät foar n Diert is dät? **Shénme síhòu?** (fon Woud tou Woud **Wät Tied?**) hat **Wanner?**

Wan t uurs neen Fräigewoud in ne Fräige rakt, kwäd me **ma** bääte dän Fräigesats, uum tou wiesen, dät düssen Sats n Fräigesats is:

* **Nǐ gàosù.** (fon Woud tou Woud **Du kweede**) hat **Du kwäst. **Nǐ gàosù ma?** hat **Kwäst du?**

## Ferbiendengen ätter buuten

* Kostenloose online heer-Mandarin-Methode
* Internet-Woudebouk *Düütsk-Chinesisk; Chinesisk-Düütsk*
# Flugge Literatuur

Oolde Bouke
Dät Woud **Literatuur** (fon dät Latinske *litterae*) kon foar moorere Begriepe bruukt wäide. Besunners betjut die Noome Literatuur dät Skrieuwen in ne kunstelke Foarm un aal Kunst, un aal Bouke, do deerfon moaked wuuden sunt. Dät is n Unnerskeed mäd Lektüüre, dät skrieuwen wäd uum ne lichte Geskichte tou fertällen. Literatuur kon sik iendeele läite in ferscheedene Sproaken (Dööntjene un Fertälstere):

* Fertälstere
* Toukumstliteratuur
* Wietenskupsdichtenge
* Bieldefertälstere

Literatuur in do fräiske Sproaken:

* Noudfräiske Literatuur
* Seelterfräiske Literatuur
* Wäästfräiske Literatuur
# Haudwoud

Dät **Haudwoud** (Substantiv) beteekent n Ding af Begrip.

## Konkrete Substantive und abstrakte Substantive

*Konkrete Substantive* (of *Konkreta*) beteekenje physiske Eenhaide, do der, in n Prinzip toumindest, fon een fon do Sinsorgoane beooboachted wäide konnen (t. B. *Stoul*, *Appel* of *Atom*, man uk Noomen as *Sienke*). Deerjuun ferwiese *Abstrakte Substantive* (of *Abstrakta*) ap abstrakte Objekte, dät hat, Ideen of Konzepte (t. B. *Fräiegaid* of *Hoopenge*, man uk eenfach *Keelde* of *Djuurte*, also wät me nit sjo kon). Maastens is dissen Unnerskeed uutsluutend, man daach hääbe eenige Substantive moorere Betjuudengen, eenmoal konkret un eenmoal abstrakt, t.B. dät Substantiv *Kunst*, dät sik in de Räägel belukt ap n Konzept (t.B. *Kunst is n wichtich Element fon ju moanskelke Kultuur*), man wät sik uk ap ne bestimde Grafik beluuke kon (t.B. *iek klieuwje uus Wucht hiere Kunst an dät Köilskap*).

Eenige abstrakte Substantive hääbe n abstrakten, as uk n konkreten Sin, wierbie die eerste truch figurative Äntwikkelenge uut dän lääste äntsteen is. Deertou heere *Koai* un *Sieuwe*. Ap Seeltersk sunt fuul abstrakte Substantive bilded uut Oainskupswoude un Tiedwoude mäd Eendengen as *-e, -enge, -haid, -dum, -skup*). Biespiele sunt *Ljoowe* (fon dät Oainskupswoud *ljo*), *Deelenge* (fon dät Tiedwoud *deele*), *Falskhaid* (fon *falsk*), *Oaindum* (fon *oain*), *Bliedskup* (fon *bliede*).
# Tiedwoud

Dät **Tiedwoud** (Verb) beteekent ne Honnelenge, Toustand of Prozess.

Dät Tiedwoud annert sien Foarm ätter Tied, Persoon un Aspekt.

Do Tiedwoude läite sik in ferscheedene Klassen ferdeele.

* Präteritopräsentia
* ‎Je-Tiedwoude
# Beegenge

Ju **Beegenge** (uk: **Flexion**, fon lat. *flectere*) beteekent in ju Grammatik ju Annerenge fon ju Gestalt fon n Woud (fon n Lexem) tou n Uutdruk fon sien grammatiske Funktion in n Sats. Dit geböärt mäd Hälpe fon Morpheme (Beegengselemente/Flexive). Sproaken mäd Beegenge hääbe, so kwäd me, n beegeden Sproakebau (flektierjenden Sproakebau).

Ne Beegenge häd altied ne semantiske Funktion un foulgelk uk ne pragmatiske, so bie dän Kasus, Numerus, Genus un Tempus.
# Latiensk Alphabet

Dät **Latienske Alphabet**: Aa Bb Cc Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Ww Xx Yy Zz

## Wier me deermäd schrift

Juu Koarte wiest, wier me bloot deermäd schrift (dunkergräin) un wier me ook deermäd schrift, ieuwenske uur Alphabete (ljoachtgräin). Minnerhaide-Alphabete as dät Cherokee-Silwenschrift sunt deerbie ignorierd, uut dissen Gruund sunt doo USA dunkergräin.
# Han-Chinesiske Sproaken

Koarte mäd Beskrieuwenge ap düütskDo **Han-Chinesiske Sproaken** (dt. *Han-Chinesisch*, Hoochchinesisk:Hànyǔ, Seeltersk: *Han-Sproake*, dissen Begriep wäd in ju Uumgongssproake foarallen foar dät Hoochchinesiske bruukt) sunt do Sproaken fon do Han-Foulke. Do Han-Chinesiske Sproaken heere tou do Tibetisk-chinesiske Sproaken.