Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sranan Tongo

**Sranan** (uk **Surinamisk**, **Taki-taki**, **Surinaams** of **Sranan Tongo**, «ju surinamiske Sproake») is ne Sproake, ju der as Muursproake boald wäd fon 120 000 Moanskene in dät suudamerikoanske Lound Suriname. Dät is ne Kreolesproake mäd Elemente uut foarallen Niederloundsk, Ängelsk, Portugiesisk un ferskeedene zentroal- un wäästafrikoanske Sproaken, oawers dät rakt uk Elemente uut dät Spoanske, Frantsööske, Hindi, Javanesiske, Chinesiske un ferskeedene indiske Sproaken.

## Wäkke Woude

Düütsklound - doysrikondre

Huund - dagu

Kat - puspusi

Moundai - munde

njuugen - neygi

soogen - seybi

Sproake - tongo

Woudebouk - wortubuku

## Wi Tata (Uus Foar)

Wi Tata na hemel,

joe nem moe de santa !

Joe kondre moe kom !

Joe wani moe go doro na

grontapo so leki na hemel !

Gi wi tidei da njanjam vo wi !

Gi wi pardon vo dem ogri,

di wi doe, so leki wi toe de gi

pardon na dem soema, disi doe wi ogri !

No meki wi kom na ini tesi !

Ma poeloe wi na da ogriwan !

Bikasi ala kondre da vo joe en ala tranga

nanga glori da vo joe, teego. Amen .

## Ferbiendengen

* Woudebouk Seeltersk <-> Sranantongo.
* Uur Woudebouk Seeltersk - Sranantongo. (foarallen Lounde).
# Marselha

Notre Dame de la Garde
Bielde:MarseillePaysage.jpgMarseille
Steede fon Marseille in Frankriek
**Marselha** (okstioansken Noome; frantsöösk:Marseille) is een fon do fieuw grootste Stääde fon Frankriek. In 2013 hiede Marseille 855.393 Ienwoonere. In ju Agglomeration woonje ungefeer 1,7 Million.

## Historie

Dät sunt do Phönizier weesen, do uum 600 foar Kristus ätter dät Gebiet wai keemen un ju Stääd *Massilia* naamden. Do Phönizier hieden fuul Ärfoulch mäd dän Apbau fon ju Stääd. Dät wuude n groot Hondelssäntrum, mäd n grooten Hoawen. Jo hääbe as eerste in Wääst-Europa ne goude Kanalisation anlaid.

In dät Jier 1218 kreech ju Stääd Autonomie, man in 1347 keem ju Pest ätter Frankriek wai. Ju Pest is fielicht in Marselha ankeemen, un kuude sik so ätter dät Noude wai wiedje. Unner ju düütske Besättenge in n November 1942 - August 1944 wuuden groote Hoawengebiete fernäild. Bie Ougreeuwengen ätter dän Kriech sunt twiske Quai du Port un de Rue Casserie Spuure äntdäkt fon dän oolde Hoawen, Dokke un n Tjooter.

## Sport

Olympique Marseille is ne gjucht bekoande Foutbalmanskup uut Marselha, jo spielje in dät Stade Vélodrome wier 60.031 Touskauere oane konnen.

## Ferbiendenge ätter buuten

 **Commons: Marselha** – Mediendoatäie
# 21. Februoar

## Skjonisse

* 1804: Ju fäärme Skienen-Damplokomotive fon ju Waareld, baud fon Richard Trevithick, brangt hiere Prouwefierd ärfoulchriek bääte sik.
* 1848: Karl Marx un Friedrich Engels moakje dät Kommunistiske Manifest eepentelk.
* 1905: Begin fon ju Slacht fon Mukden in dän Rusk-Japoanske Kriech; ju lukt sik uur tjo Wieke un eendet mäd een Uurwinnenge foar Japan.
* 1985: 13. Alwenstäädetuur wonnen fon Evert van Bethem uut St. Janskleaster in n Tied fon 6.47 Uure.
* 1887: Ätter ju Aploosenge fon dän düütsken Rieksdai ap dän 14. Januoar wäd hie nu näi kädden.
* 1918: In dän Zoo fon Cincinnati stäärft *Incas*, die lääste Karolinasittich, wiermäd ju eensige Papageien-Oard fon Noudamerikoa uutstäärft.
* 1919: Die Student Anton Graf von Arco auf Valley skjut dän Bayeriske Ministerpräsidänt Kurt Eisner dood. Hie säärm uurlieuwet truch een Noodoperatsjoon, ätterdät hie fon do Skillersmonljuude deelskeeten wuden is.

## Stuurwen

* 2001: José Alí Lebrún Moratinos, Ärts-Biskop fon Caracas (Venezuela) un Kardinoal
* 2018: Billy Graham, US-amerikoansken Baptisten-Pestoor
# 15. Jierhunnert

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1401 | 1402 | 1403 | 1404 | 1405 | 1406 | 1407 | 1408 | 1409 | 1410 |
| 1411 | 1412 | 1413 | 1414 | 1415 | 1416 | 1417 | 1418 | 1419 | 1420 |
| 1421 | 1422 | 1423 | 1424 | 1425 | 1426 | 1427 | 1428 | 1429 | 1430 |
| 1431 | 1432 | 1433 | 1434 | 1435 | 1436 | 1437 | 1438 | 1439 | 1440 |
| 1441 | 1442 | 1443 | 1444 | 1445 | 1446 | 1447 | 1448 | 1449 | 1450 |
| 1451 | 1452 | 1453 | 1454 | 1455 | 1456 | 1457 | 1458 | 1459 | 1460 |
| 1461 | 1462 | 1463 | 1464 | 1465 | 1466 | 1467 | 1468 | 1469 | 1470 |
| 1471 | 1472 | 1473 | 1474 | 1475 | 1476 | 1477 | 1478 | 1479 | 1480 |
| 1481 | 1482 | 1483 | 1484 | 1485 | 1486 | 1487 | 1488 | 1489 | 1490 |
| 1491 | 1492 | 1493 | 1494 | 1495 | 1496 | 1497 | 1498 | 1499 | 1500 |

Jiere Uursicht