Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# UTC

**Koordinierde Waareldtied** of **UTC** (*Universal Time, Coordinated*) is ju aktuelle Waareldtied. Ju häd in ju Funktion ju Midlere Greenwichtied oulöösd. Ju is ne Kombination uut ju internationale Atomtied TAI un ju Universoaltied UT. Do Tiedzonen wäide as positive of negative Ferskiele fon UTC ounroat (toun Biespil UTC+1 äntspräkt ju Middeleuropäiske Tied MESZ).
# Buundesstoat fon do Fereende Stoaten

|  |
| --- |
|  Koarte fon do Fereende Stoaten mäd Noomen fon do US-Buundesstoaten, Hawaii un Alaska sunt hier uurs skalierd. |

| Ouk. | siet | Stoat | Haudstääd |
| --- | --- | --- | --- |
| AL | 1819 | Alabama | Montgomery |
| AK | 1959 | Alaska | Juneau |
| AZ | 1912 | Arizona | Phoenix |
| AR | 1836 | Arkansas | Little Rock |
| CA | 1850 | California | Sacramento |
| CO | 1876 | Colorado | Denver |
| CT | 1788 | Connecticut | Hartford |
| DE | 1787 | Delaware | Dover |
| FL | 1845 | Florida | Tallahassee |
| GA | 1788 | Georgia | Atlanta |
| HI | 1959 | Hawaii | Honolulu |
| ID | 1890 | Idaho | Boise |
| IL | 1818 | Illinois | Springfield |
| IN | 1816 | Indiana | Indianapolis |
| IA | 1846 | Iowa | Des Moines |
| KS | 1861 | Kansas | Topeka |
| KY | 1792 | Kentucky | Frankfort |
| LA | 1812 | Louisiana | Baton Rouge |
| ME | 1820 | Maine | Augusta |
| MD | 1788 | Maryland | Annapolis |
| MA | 1788 | Massachusetts | Boston |
| MI | 1837 | Michigan | Lansing |
| MN | 1858 | Minnesota | Saint Paul |
| MS | 1817 | Mississippi | Jackson |
| MO | 1821 | Missouri | Jefferson City |
| MT | 1889 | Montana | Helena |
| NE | 1867 | Nebraska | Lincoln |
| NV | 1864 | Nevada | Carson City |
| NH | 1788 | New Hampshire | Concord |
| NJ | 1787 | New Jersey | Trenton |
| NM | 1912 | New Mexico | Santa Fe |
| NY | 1788 | New York | Albany |
| NC | 1789 | North Carolina | Raleigh |
| ND | 1889 | North Dakota | Bismarck |
| OH | 1803 | Ohio | Columbus |
| OK | 1907 | Oklahoma | Oklahoma City |
| OR | 1859 | Oregon | Salem |
| PA | 1787 | Pennsylvanien | Harrisburg |
| RI | 1790 | Rhode Island | Providence |
| SC | 1788 | South Carolina | Columbia |
| SD | 1889 | South Dakota | Pierre |
| TN | 1796 | Tennessee | Nashville |
| TX | 1845 | Texas | Austin |
| UT | 1896 | Utah | Salt Lake City |
| VT | 1791 | Vermont | Montpelier |
| VA | 1788 | Virginia | Richmond |
| WA | 1889 | Washington | Olympia |
| WV | 1863 | West Virginia | Charleston |
| WI | 1848 | Wisconsin | Madison |
| WY | 1890 | Wyoming | Cheyenne |

Aan **Buundesstoat in do Fereende Stoaten fon Amerikoa**, uk kuut **US-Buundesstoat** (ängelsk: U.S. state) is aan Deelstoat. Do Fereende Stoaten sunt aan Föderoalen Stoat mäd hoast füüftich deel-souveräne oankelde Deelstoaten. Do eerste Buundesstoaten sunt in 1776 truch ju US-Ferfoatenge uut do 13 Kolonien foargeen. Foaraaln truch dät Foarsteeten ätter't Wääste, man uk truch dän Louisiana Purchase, dän Bietreed fon ju Republik Texas un ju Uumewonnelenge fon Hawaii un Alaska in Buundesstoaten koomen deer noch masse moor bietou. Touhoope mäd dän Buundesdistrikt un do Buute-Rebätte bilgje do Buundesstoaten dät Stoats-Rebät fon do Fereende Stoaten.

Fjauer Stoaten - Kentucky, Massachusetts, Pennsylvanien un Virginia - hääbe ju formelle Beteekenge Commonwealth, sunner dät deer moor Gjuchte of Plichten uut äntstuuden - uurs as do Commonwealth-Territorien Puerto Rico un Noudelke Marioanen.
# Lieste fon Stääde in do Fereende Stoaten

Ju **Lieste fon Stääde in do Fereende Stoaten** rakt n Uursicht fon do grootste amerikoaniske Stääde.

| **Stääde in do Fereende Stoaten fon Amerikoa** |
| --- |
| **#** | **Stääd** | **Ienwoonerntaal** | **Stoat** |
| **1990\ | **2000\ | **1 juli 2006\*\ |
| 1. | New York | 7.322.564 | 8.008.278 | 8.214.426 | New York |
| 2. | Los Angeles | 3.485.557 | 3.694.820 | 3.849.378 | Kalifornien |
| 3. | Chicago | 2.783.726 | 2.896.016 | 2.833.321 | Illinois |
| 4. | Houston | 1.637.859 | 1.953.631 | 2.144.491 | Texas |
| 5. | Phoenix | 984.310 | 1.321.045 | 1.512.986 | Arizona |
| 6. | Philadelphia | 1.585.577 | 1.448.394 | 1.470.151 | Pennsylvanien |
| 7. | San Antonio | 959.295 | 1.144.646 | 1.296.682 | Texas |
| 8. | San Diego | 1.110.623 | 1.223.400 | 1.256.951 | Kalifornien |
| 9. | Dallas | 1.007.618 | 1.188.580 | 1.232.940 | Texas |
| 10. | San José | 782.224 | 894.943 | 929.936 | Kalifornien |
| 11. | Detroit | 1.027.974 | 951.270 | 871.121 | Michigan |
| 12. | Jacksonville | 635.230 | 735.617 | 794.555 | Florida |
| 13. | Indianapolis | 731.278 | 781.870 | 785.597 | Indiana |
| 14. | San Francisco | 723.959 | 776.733 | 744.041 | Kalifornien |
| 15. | Columbus | 632.945 | 711.470 | 733.203 | Ohio |
| 16. | Austin | 472.020 | 656.562 | 709.893 | Texas |
| 17. | Memphis | 618.652 | 650.100 | 670.902 | Tennessee |
| 18. | Fort Worth | 447.619 | 534.694 | 653.320 | Texas |
| 19. | Baltimore | 736.014 | 651.154 | 631.366 | Maryland |
| 20. | Charlotte | 419.539 | 540.828 | 630.478 | North Carolina |
| 21. | El Paso | 515.342 | 563.662 | 609.415 | Texas |
| 22. | Boston | 574.283 | 589.141 | 590.763 | Massachusetts |
| 23. | Seattle | 516.259 | 563.374 | 582.454 | Washington |
| 24. | Washington | 606.900 | 572.059 | 581.530 | District of Columbia |
| 25. | Milwaukee | 628.088 | 596.974 | 573.358 | Wisconsin |
| 26. | Denver | 467.610 | 554.636 | 566.974 | Colorado |
| 27. | Louisville | 494.429 | 516.743 | 554.496 | Kentucky |
| 28. | Las Vegas | 258.204 | 478.434 | 552.539 | Nevada |
| 29. | Nashville | 488.366 | 545.524 | 552.120 | Tennessee |
| 30. | Oklahoma City | 444.724 | 506.132 | 537.734 | Oklahoma |

\* Foulkställenge
\*\* Skät
# Tiedzone

Koarte mäd Tiedzones
Ne **Tiedzone** is n gebiet wier een glike Tied jäild.

Di Tied in ne Tiedzone wäid ounreeke fon di Coordinated Universal Time (UTC). UTC is soowät gliek an GMT (Greenwich Mean Time).
# Suumertied

Do ljoachtblaue Lounde bruuke däälich ju Suumertied, do orangene Lounde bruuke ju nit moor, un do roode Lounde hääbe ju Suumertied silläärge nit bruukt.
Ju **Suumertied** is in do Suumermounden ne Tied in bepeelde Lounde of Regione ap ju Waareld, do Deel weese konnen fon ferskeedene Tiedzonen, wierbie ju Klokke ne Uure foaruut gungt. In dät Foarjier wäd ju Klokke dan ne Uure foaruut sät un in dän Häärst ne Uure wieruume.

## Geskichte

Ju Suumertied foar dän eersten Moal infierd in ap n 30. April 1916 in dät Düütske Riek un in Aastriek-Ungarn, in dätsälge Jier foulgede Dät Fereeniged Köönichriek fon Groot-Britannien un Irlound. In dät Jier 1975 besluuten do maaste Lounde fon ju doomoalige Europäiske Meenskup foar ju Ienfierenge fon ju Suumertied. Dät Besluut wuude 1977 uumesät.

## Motivation

Ju Dailjoachtphase lait truch ju Suumertied ne Uure leeter. Foar fuul Moanskene fäilt dät as ne Ferlaangerenge fon ju Daitljoachttied. So is ju Sunneapgung an et Begin fon n Suumer uum 04:30 Uure Suumertied insteede fon 03:30 Uure Normoaltied. Deertruch ferskuuwet ju Tied fon ju Sunneunnergong fon ungefeer 21:00 Uure Normoaltied ätter 22:00 Uure Suumertied. Uumdät do maaste Moanskene uum 3 of 4 Uure mäidens noch släipe, un uum 22 Uure äiwends noch nit, un do Moanskene sik moor an ju Kloktied anpaasje insteede fon ju Daitied, ferskuuwet sik ju deerbie heerende Woakphase fon do maaste Moanskene ätter ju Dailjoachtphase. So konnen do Moanskene äiwends loanger Seeke dwo mäd Dailjoacht un woormere Äiwende, wier foarallen dät Jungfoulk bliede mäd is.

## Kritik

Een fon do wichtichste Argumänte bie ju Ienfierenge fon ju Suumertied waas dät bespoarjen fon Energie. Äiwends loanger Dailjoacht betjuudet dät me äiwends neen elektrisk Ljoacht moor bruukt un äiwends is et loanger woorm, so dät me dät Huus uk nit woormje mout. Man dät kon uk weese dät me deertruch juust moor Energie bruukt, toun Biespiel foar Klimoaanloagen, do uk loanger bruukt wäide uum tou keelen. Uk do Buure hääbe Kritik, da do Bäiste sik nit so gau anpaasje an ju Tiedsferskuuwenge. Do Plonte paasje sik uk nit an, also Tiedskoaltere foar toun Biespiel do Woateranloagen in Glääshuuse, wäide oafte nit uumesät foar ju Suumertied. Uk do Moanskene hääbe Probleme mäd ju Tiedsuumstaalenge. Foarallen Moanskene mäd Släipstöörengen hääbe grattere Probleme mäd ju Uumstaalenge.
# Kentucky

|  |
| --- |
| **Kentucky** |
|  |
| **Statistieke** |
| Ienwoonertaal | 4.369.356 |
| Fläche | 104.659 km² |
| **Politik** |
| Lound | Fereende Stoaten fon Amerikoa |

**Kentucky** is n Buundesstoat in do Fereende Stoaten fon Amerikoa. Die Buundesstoat häd 4.369.356 Ienwoonere (2011).
# Columbus (Ohio)

|  |
| --- |
| **Columbus (Ohio)** |
|  |
| **Statistieke** |
| Ienwoonertaal | 787.033 (2010) |
| **Politik** |
| Lound | Fereende Stoaten fon Amerikoa |
| Buundesstoat | Ohio |

**Columbus (Ohio)** is ne Stääd in dän amerikoanisken Buundesstoat Ohio. Ju Stääd häd 787.033 Ienwoonere (2010).
# Dampskip

Ne oolde Bielde fon n litjer Dampskip in Sweeden
Een **Dampskip** of n **Damper** is een Skip, dät mäd een of moorere Dampmaskienen bedrieuwen wäd.

## Geskichte

Dät eerste Dampskip waas in 1707 fon dän Hugenotte Denis Papin baud wuden, die deer mäd ap n 24. September 1707 fon Kassel uut ju Fulda deel fuur ätter Hannoversch Münden, wier ju Fulda un ju Werra touhoopefljoote tou ju Weser, wier hie Leedenge, Passagiere un Personoal mee hiede. Fon Münden uut wüül'er fääre ju Weser adeel, man do Mündener Skippere moakeden sien Skip stukken.

Eerste in do 1780er Jiere koom ju Äntwikkelenge so gjucht tougong. Claude François Jouffroy d’Abbans baude in 1783 een Dampskip. Ap n 1. Februoar 1788 lieten sik do US-Amerikoanere Isaac Briggs un William Longstreet dät Dampskip foar't eerste Moal patentierje, Robert Fulton, uk n Amerikoaner, kreech ap n 11. Februoar 1809 n Patent foar ne wirtskuppelk ärfoulchrieke Modifizierenge.

Düsse äddere Dampskiepe hieden maasttieds noch Saile bietou, dät me deer uk mäd sailje kuude, t.B. wan't moal niks moor tou bäiten roate of uur techniske Probleeme aptrieden. Ju Dampmaskiene troalde tou Begin fon düsse Tied noch een Sköifelrääd oun'e Siede fon dän Damper. Eerste fon 1836 sätte sik ju Skipsskruuwe truch, ju die Aastrieker Josef Ressel ärfuunen hiede. Bäiten diede me loange Tied bie ferskeedene Modelle mit Holt, Koole of Briketts, wierbie ju Steenkoole loange Tied ju wichtichste Fjuurenge waas.

Je gratter do Skiepe wuden, je moor moaste me bäite, deeruum bruukte me ap n grooten Ozean-Damper uum 1900 masse Oarbaidere, do unner stuure Bedingengen häd tou knooien hieden. Dach waas dät ju Blöitetied fon't Dampskip, uumdät dät neen in Gauegaid un Bereekenbeergaid fergliekbeere Skiepe roate.

Ätter dän eerste Waareldkriech wuuden masse Dampskiepe uumerusted, sodät jo mäd Sweeroulje bedrieuwen wuuden. Buppedät begon in dän eerste Haaldeel fon't twintichste Jierhunnert ju Uutspreedenge fon Skiepe, do mäd Diesel fjuurd wuuden - dät wieren oaber tou Begin bloot litjere Skiepe. Eerste in dän twäide Haaldeel fon't twintichste Jierhunnert, as Fljoogere groote Deele fon dän Passagier-Ferkier uurnoomen un dät uk moor un moor groote Diesel-Skiepe roate, ferloos dät Dampskip sien Betjuudenge. Wäkke wuuden noch bit in do 1980er Jiere baud, oaber dät waas nit moor rentoabel un masse foarmoalige Dampskiepe wuuden ap Diesel-Bedrieuw uumerusted.

Däälich wäide Dampskiepe toumäts noch in'e touristiske Binne-Skipfoart sotoutällen as swimmende Museen bedrieuwen.
# Paris (Stääd)

|  |
| --- |
| **Paris** |
|  |
| **Statistieke** |
| Ienwoonertaal | 2.211.297 (2008) |
| Fläche | 105,4 km² |
| Befoulkengstichte | 20.980 km² |
| Agglomeration | 11.899.544 Ienwoonere (2008) |
| Höchte | 33 M. (28–130 M.) buppe N.N. |
| **Politik** |
| Lound | Frankriek |
| Region | Île-de-France |
| Stäädgliederenge | 20 Arrondissements |
| **Uur** |
| Tiedzone | UTC +1 |
| \*Suumertied | UTC +2 |
| Koordinoaten | 48°52′ N, 2°19′ E |
| Websiede | www.paris.fr |

**Paris** is ju Haudstääd fon Frankriek un ju Region Île-de-France. Juu Äi Seine deelt ju Stääd in n noudelken un n suudelken Deel. Dät Gestrich wät administrativ tou ju Stääd Paris heert, häd 2.138.551 Ienwoonere, in ju Agglomeration lieuwden in dät Jier 1999 9.644.507 Moanskene.

## Bauwierke

* Ju Champs-Élysées is een fon do djuurste Sträiten ap ju Waareld.
* Die Eiffeltouden is dät hoochste Bauwierk fon Paris.

* Vue depuis Montmartre
* Arc de Triomphe
* Louvre
* Notre Dame
* Sainte-Chapelle
* Musee de l'Armee
* Val-de-Grace
# Roomske Republik

Ju **Roomske Republik** (Latiensk: *Res publica*, niep uursät: "eepentelke Seeke"), waas ne politiske Phase fon dät Roomske Riek. Dät waas ju Tied twiske dät Eende fon ju Roomske Köönichstied (ätter ju Uurlääwerenge in 509 f. Kr.) un dän Begin fon ju Roomske Kaisertied ap dän 13. Januoar 27 f. Kr., as die Senoat sien Moacht deellaide. Ju Stoatsfoarm waas noch neen Republik in dän Sin fon däälich, ju fereende fuul moor aristokroatiske un demokroatiske Bestounddeele.
# Philadelphia

|  |
| --- |
| **Philadelphia** |
|  |
| **Statistieke** |
| Ienwoonertaal | 1.603.797 2020 |
| **Politik** |
| Lound | Fereende Stoaten fon Amerikoa |
| Buundesstoat | Pennsylvanien |

**Philadelphia** is ne Stääd in dän amerikoanisken Buundesstoat Pennsylvanien. Ju Stääd häd 1.603.797 Ienwoonere (2020).
# München

|  |
| --- |
| **longschlong** |
|  |
| Frauenkirche (links) un Stäädhuus (gjuchts) |
| **Statistieke** |
| Ienwoonertaal | 1.450.381 (2015) |
| Fläche | 310,43km² |
| Befoulkengstichte | 4.700/km² |
| Höchte | 519m |
| **Politik** |
| Lound | Düütsklound |
| Buundeslound | Beieren |
| Buurmäster | Dieter Reiter (SPD) |
| **Uur** |
| Stiftenge | 1158 |
| Tiedzone | UTC +1 |
| \*Suumertied | UTC +2 |
| Websiede | muenchen.de |

**München** is ne Stääd in Düütsklound un Haudstääd fon Buundeslound Beieren. Deer woonje ungefeer 1.4 Million Moanskene (2011). Dät is ju tweelftgrootste Stääd in ju Europäiske Union un ju träädgrootste Stääd fon Düütsklound.

## Näischierich

* München is bekoand uum sien Longschlong.
* Ju Weißwurst kumt uut München.

|   Großstadt* fon Düütsklound** |  |
| --- | --- |
| *Moor as 1.000.000 Ienwoonere:*
Berlin |
Hamburg |
Köln |
München
*Moor as 500.000 Ienwoonere:*
Bremen |
Dortmund |
Dresden |
Düsseldorf |
Essen |
Frankfurt am Main |
Hannover |
Leipzig |
Nürnberg |
Stuttgart
*Moor as 250.000 Ienwoonere:*
Aachen |
Augsburg |
Bielefeld |
Bochum |
Bonn |
Braunschweig |
Duisburg |
Gelsenkirchen |
Karlsruhe |
Mannheim |
Mönchengladbach |
Münster |
Wiesbaden |
Wuppertal
*Moor as 100.000 Ienwoonere:*
Bergisch Gladbach |
Bottrop |
Bremerhaven |
Chemnitz |
Cottbus |
Darmstadt |
Erfurt |
Erlangen |
Freiburg im Breisgau |
Fürth |
Göttingen |
Hagen |
Halle (Saale) |
Hamm |
Heidelberg |
Heilbronn |
Herne |
Hildesheim |
Ingolstadt |
Jena |
Kassel |
Kiel |
Koblenz |
Krefeld |
Leverkusen |
Lübeck |
Ludwigshafen am Rhein |
Magdeburg |
Mainz |
Moers |
Mülheim an der Ruhr |
Neuss |
Oberhausen |
Offenbach am Main |
Oldenburg |
Osnabrück |
Paderborn |
Pforzheim |
Potsdam |
Recklinghausen |
Regensburg |
Remscheid |
Reutlingen |
Rostock |
Saarbrücken |
Salzgitter |
Siegen |
Solingen |
Trier |
Ulm |
Wolfsburg |
Würzburg |
# Guinness Rekordbouk

N Biespilrekord: Suresh Joachim, eenige Minuten foar dät Breeken fon dät Waareldrekord Strieken mäd n Striekiersen (55 Uuren un 5 Minuten)
Dät **Guinness Book of Records** (uursät: *Guinness Rekordbouk*, in näiere Uutgoawen dät *Guinness World Records Book* naamd) is n jierelk hääruutroat Bouk mäd ne Samlenge fon internationoal anärkoande Rekorde, juust so goud uur moanskelke Laistengen as uur Uutersten in de Natuur.

Ju eerste Uutgoawe wuud hääruutroat 1955, uuttoacht fon ju Guinness-Bjoueräi, anrääged fon ne Diskussion uur wäkke Fuugele ap gauste fljooge kuuden, ju der nit löösd wäide kuud mäd Bouke do der domoals tou koopjen wieren.

Do Doaten in dät Bouk wuuden sammeld fon Ross McWhirter un Norris McWhirter, do der tou ju Tied n Unnersäikengssteede hieden in Londen. As dät Bouk uunferwachted gouden Ärfoulch hiede, wuud dät ap Eende ne jierelke Uutgoawe. Do Twillingbruure McWhirter hääbe dät Bouk noch moonige Jiere ferlaid.

* Uurkunde uur Seelterlound as litste Sproakeninsel fon Europa.
# Kristendum

Dät **Kristendum** is een Religion ätter dät Lieuwend fon Jesus Kristus, dät beschrieuwen is in dät Näie Testament. Dät Kristendum is ne monotheistiske Religion, dät hat, dät do Kristen leeuwe dät et aan God rakt. Do Kristen leeuwe dät Jesus Kristus die Suun fon God is un die Messias, as foaruuttäld in dät Oolde Testament.

Dät Kristendum ferdeelt sik toun Biespiel in:

* Roomsk-Katoolsk
* Griechisk-Katoolsk
* Protestantismus

## Sjuch uk

* Biebel
# Chicago

|  |
| --- |
| **Chicago** |
|  |
| **Statistieke** |
| Ienwoonertaal | 2.695.598 2010 |
| **Politik** |
| Lound | Fereende Stoaten fon Amerikoa |
| Buundesstoat | Illinois |

**Chicago** is ne Stääd in dän amerikoanisken Buundesstoat Illinois. Ju Stääd häd 2.695.598 Ienwoonere (2010). Ätter New York City un Los Angeles is Chicago ju träädgrootste Stääd fon do Fereende Stoaten.
# NASA

Ju **National Aeronautics and Space Administration** (**NASA**), häd ounfangd in 1958. Ju is ne Agentur foar dät *United States public space program*, ju uk Studium ätter militariske Ruumtefoart moaket. Dät Haudquartier is in Houston, Texas.

## Geskichte

Ätter dät die Soviet Satellit *Sputnik* in 1957 in de Luft geen, hääbe do Fereende Stoaten uk ounfangd mäd Ruumtefoart-Projekte, do toueerst misglukkeden. In 1958 unnerskrift Präsidänt Dwight D. Eisenhower n Ferdraach, wiertruch ju NASA äntsteen is. An n Ounfang häd et nit so fuul Meedgliedere roat.

Do eerste NASA-Projekte (in do äddere säkstiger Jiere) hääbe ju eerste Stappe ätter ju moanskelke Ruumtefoart moaked, n Spil dät do Amerikoaner moaked hääbe mäd do Soviets in dän Koolde Kriech.

Do ärfoulchrieke Projekte Mercury un Gemini hääbe ju Apollo Mission as Foulge häiwed, wierbie Astronauten ätter ju Moune soand wuuden sunt.

## Sjuch uk

Hubble Waareldruumte-Teleskoop

## Ferbiendenge ätter buuten

* National Aeronautics and Space Administration offizielle Websteede
# Lech Wałęsa

Lech Wałęsa, 2007
**Lech Wałęsa** [ˈlɛx vaˈwɛ̃sa] (\* 29 September 1943 in dät Täärp Popowo bie Lipno /Kujawien-Pommern, Polen) is n polnisken Politiker, Gewierkskupsmon un Nobelprieswinner foar dän Free.

Wałęsa häd ne Fäkuutbildenge as Elektriker besoacht un häd 1980 ne wichtige Rulle spield bie do Straike in Danzig (Pools: *Gdansk*). Hie waas aan fon do Meegruundere un twiske 1980 un 1990 uk die Foarsitsende fon ju uunouhongige polniske Gewierkskup *Solidarnosc* ("Solidarität"). Ätter ju Bekoandmoakenge fon dän Beleegerengstoustand in 1981 is Wałęsa as aan fon ju kommunistiske Paatäi hiere skäärpste Juunspielere unner Huusarrest broacht, man 1982 wier fräilät.

As aan fon do fierende Ljuude unner ju Periode fon politiske Uumwalterenge häd Wałęsa ätter sien Woal tou dät Amt fon Stoatspräsident ju politiske un wirtskaftelke Uumbildenge fon n sozialistisk Systeem tou n demokroatisk fräi-Määrked-Systeem (ju sonaamde Trääde Polniske Republik) organisierd. In dät Jier 1998 is Wałęsa as Foarsitsende fon ju Christen-Demokroatiske Paatäi wääld wuuden, ätter dät him al 1983 dän Nobelpries foar dän Free touärkoand waas.