Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Afrikoa

Afrikoa in juu Waareld
Satellitenbielde fon Afrikoa
Topografiske Koarte fon Afrikoa
Sproakfamilien in Afrikoa
Afrikoanske Zivilatione foar ju Kolonisation
Politiske Koarte fon Afrikoa
**Afrikoa** is n Waarelddeel mäd 30,4 Millione Quadratkilometer un 850 Millione Ljuude.

## Loundskuppe

Juu Loundskup fon Noudafrikoa is tou n grooten Deel juu Wüüste Sahara. Suudelk fon disse Wüüste is n Uurgongsgebiet, juu Sahelzoone, deerätter is me in ne Savanne. Uum dän Äquator hääruume rakt dät troopisken Rienwoold, suudelk deerfon is dät wier druuger, mäd Savannen, Wüüsten (As juu Wüüste Kalahari un juu Wüüste Namib) un in Deele fon dät Lound Suudafrikoa ook gemäitiged Klima. Die grootste Bierich fon Afrikoa hat Kilimandscharo un is 5895 Meter hooch. Die Nil is mäd 6671 km nit bloot juu loangste Äi fon Afrikoa man ook fon juu ganse Äide.

* Juu Wüüste Sahara, Algerien
* Gäärssavanne in Burkina Faso
* Rienwoold mäd Bierichgorillas *(Gorilla beringei beringei)* in dän Bwindi-Nationalpark in Uganda

* Ook ne Savanne: Juu Serengeti in Tansania (N Lound in Aast-Afrikoa, n bitje suudelk fon dän Äquator), hier mäd ne Gruppe fon Gäärslound-Zebra'e *(Equus quagga)* un juu Gnuu-Oard *(Connochaetes taurinus)*
* Juu Namib-Wüüste an juu Atlantik-Kuste fon Namibia, n suudwäästafrikoansk Lound
* N Wüüldbloumenschutsgebiet in Suudafrikoa, Gestrich: Wäästkap

## Sproakfamilien

* Afro-Asiatiske Sproaken
* Niger-Kongo Sproaken
* Nilosaharaniske Sproaken
* Khoisan-Sproaken
* Austronesiske Sproaken

## Lounde

* Ägypten
* Älfenbeenkuste
* Algerien
* Angola
* Äquatorioal Guinea
* Äthiopien
* Benin
* Botsuana
* Burkina Faso
* Burundi
* Dschibuti
* Eritrea
* Gabun
* Gambia
* Ghana
* Guinea
* Guinea-Bissau
* Kamerun
* Kap Verde
* Kenia
* do Komore
* (fröier:Zaire) Demokratiske Republik Kongo
* Republik Kongo
* Lesoto
* Liberia
* Lybien
* Madagaskar
* Malawi
* Mali
* Marokko
* Mauretanien
* Mauritius
* Mozambique
* Namibia
* Niger
* Nigeria
* Ruanda
* Sambia
* Sao Tome un Principe
* Senegal
* do Seychelle
* Sierra Leone
* Simbabwe
* Somalia
* Sudan
* Suud-Afrikoa
* Suud-Sudan
* Swasilound
* Tansania
* Togo
* Tschad
* Tunesien
* Uganda
* ju Zentroalafrikoanske Republik

* **Hier sunt do ouhongige af autonome Gestriche: Ceuta
* Îles éparses
* Do Kanariske Ailounde
* Madeira
* Mayotte
* Melilla
* Réunion
* Somalilound (Ferstoant sik sälwen as n oainen Stoat, is oawers nit anärkoand)
* St. Helena
* Wääst-Sahara (Ferstoant sik sälwen as n oainen Stoat, man Marokko wol dät Gebiet ook hääbe. Offiziell nit anerkoand)

## Sjuch uk

* Afro-Asiatiske Sproaken
* Semitiske Sproaken

## Literatuur

* **Länder, Völker, Kontinente** fon dän Lingen-Ferlaach
# Autochthon

Dät Froamdwoud **Autochthon** betjut so fuul as **Uursproangelk heemsk**. Me bruukt düt Froamdwoud toun Biespiel in ju Biologie. Lieuweweesen, do fon Natuur uut heemsk sunt, naamt me **autochthon**, dät Juundeel fon **autochthon** is allochthon. Foar allochthone Lieuweweesen, sjuch unner Neobiota!
# Venezuela

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| *República Bolivariana de Venezuela* |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Flaage | Woapen |

 |
| Woalspruch: |
| Nationoalhymne: *Gloria al bravo pueblo* |
|  |
| Amtssproake | Spoansk |
| Haudstääd | Caracas |
| **Stoatsfoarm** | Buundesrepublik |
| **Gebiet** Fläche % Woater |  912.050 km² 0,3­% |
| **Ienwoonere (2022)** | 29.789.730 |
| **Munte** | Venezoloansken Bolívar (VEB) |
| **Tiedzone** | UTC -4 |
| **Fierdai** | 5 july |
| **Loundkode** | VEN |
| **TLD** | .ve |
| **Telefonfoarwoal** | 58 |

 |

**Venezuela** is n Lound in't Noude fon Suud-Amerikoa. Ju Haudstääd is Caracas.

## Geografie

Venezuela lait oun ju Atlantik-Kuste fon dät noudelke Suudamerikoa. Sien Noaberlounde sunt in dät Aaste Guyana, in dät Suude Brasilien un in dät Wääste Kolumbien.

### Loundskuppe

Venezuela lät sik in fjauer unnerskeedelke Loundskuppe iendeele:

In dät Noudwääste fon dät Lound lait dät Maracaibo-Jooplound. Dät is een Ieuwene, ju in dät Wääste, Aaste un Suude fon Bierichlound uumeroat is, bloot in dät Noude gungt ju bit ätter ju See. Midde in't Maracaibo-Jooplound lait die Maracaibo-See. Man dät is naan wuddelken See, hie häd näämelk ne smälle Ferbiendenge ätter dän Atlantik.

Suudaastelk sluute sik oun dät Maracaibo-Jooplound do Anden oun. In do Anden is uk die hoochste Bierich fon Venezuela, die Pico Bolívar (4978 m).

Ap ju suud-aastelke Kaante fon do Anden lait ju Orinoko-Ieuwene mäd Gäärslound un Sumpe. Oun't Suudelke Eende fon ju Ieuwene fljut ju Äi Orinoko.

Suudelk fon dän Orinoko lait dät Hochlound fon Guayana.
# Kateeker

| Europäisken Kateeker |
| --- |
|  N Kateeker *(Sciurus vulgaris)* |
| **Systematik** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Unnerfamilie:* | *Sciurinae* |
| *Tribus:* | *Sciurini* |
|  *Sleek:* | Kateeker *(Sciurus)* |
| *Oard:* | Europäisken Kateeker *(Sciurus vulgaris)* |

 |

Die **Kateeker** af  **Europäiske Kateeker(Sciurus vulgaris*, dt. *Eichhörnchen*) is n Oard fon do Gnauedierte. Hie lieuwet in Europa un in Noudasien.

## Gefoare foar disse Oard

In Suudänglound un Italien is die Europäiske Kateeker bienaist uutstuurwen, wült do Moanskene dän Noudamerikoaniske Kateeker (Sciurus carolinensis) ienfierden. Juns Oard fertroang dän Europäiske Kateeker in düt Gebiet hoast gans. Ju noudamerikoaniske Oard uurdrächt Viren, do foar ju europäiske Oard döödelk sunt. Oarde, do do Moanskene ienfierden, heete Neozoon. N uur Gefoar is ju Pälsdiertejaacht, man do Moanskene jeegerje Kateekere bloot noch in Ruslound.

## Määrkmoale

Die Europäiske Kateeker häd Strappe ap do Oore un häd n buskergen Stäit, dän dät Diert foar fuul Seeken bruukt: As Sunnenskuts, as Stjuur, foar sin Gliekgewicht etc. Sin Fäl is roodhierich af dunkerbruun.

* N roodhierigen Kateeker bie Kiel
* N dunkerbruunen Kateeker in Bayern
* Fideo: 'N Hauk foangt 'n Kateeker
* Fideo: 'N ietende Kateeker

## Literatuur

Ronald M. Nowak: *Walker's Mammals of the World* Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9

## Ferbiendengen ätter buute

* Artikkel ap www.stern.de

|  |  |
| --- | --- |
|  | Klik hier foar moor touheerige Mediendoatäie ap Wikimedia Commons. |