# Trashëgimia kulturore

*Rrënojat romake*, nga Giovanni Pannini, 1751. Trashëgimi kulturore dhe artistike e Perandorisë Romake, e cila shërbeu si një themel për kulturën e mëvonshme Perëndimore, veçanërisht nëpërmjet Rilindjes dhe Neoklasicizmit (siç është shembulli këtu).
**Trashëgimia kulturore** është trashëgimi fizike e artefakteve dhe objekteve (atributeve) të një grupi ose të shoqërisë të cilat janë të trashëguara nga gjeneratat e kaluara, tek gjeneratat e tashme me qëllim të kujdesit për të mirën e brezave të ardhshëm. Trashëgimia kulturore përfshin pronën kulturore e njohur edhe si kultura materiale (të tillë si ndërtesat, monumentet, peizazhet, librat, veprat e artit dhe objektet e ndryshme), kulturën shpirtërore, (të tilla si folklori, traditat, gjuha dhe njohurit tradicionale), si dhe trashëgiminë natyrore (duke përfshirë peisazhet e rëndësishme kulturore).

Akti i qëllimshëm i ruajtjes së trashëgimisë kulturore për të ardhmen është i njohur si *konservim* (anglisht: *preservation*).

## Llojet e trashëgimisë

### Kultura materiale

* Muzeologjia
* Shkenca arkivore
* Konservimi (i trashëgimisë kulturore)
	+ Konservimi artistik
	+ Konservimi arkeologjik
	+ Konservimi arkitektonik
	+ Arkiva filmike
	+ Konservimi i regjistrimeve fonografike
* Konservimi digjital

### Kultura shpirtërore

* folklori
* historia orale
* ruajtja e gjuhës

### Trashëgimia natyrore

Aspektet e ruajtjes dhe konservimit të trashëgimisë natyrore përfshijnë:

* Konservimi i varieteteve të rralla
* Bimët e rralla nacionale

## Lëvizja e trashëgimisë botërore

Pllakë e cila e deklaron emërtimin e Carthages si një Vend i Trashëgimisë Botërore.
Shumë e rëndësishme është edhe Konventa në Lidhje me Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore dhe Natyrore Botërore, që është miratuar nga Konferenca e Përgjithshme e UNESCO-s në vitin 1972. Deri në vitin 2011, numri i vende të deklaruara si Vende të Trashëgimisë Botërore kishte arritur në 936: 725 kulturore, 183 natyrore, dhe 28 prona të përziera, në 153 vende. Secili prej këtyre vendeve konsiderohet i rëndësishme për bashkësinë ndërkombëtare.

Trashëgimia kulturore nënujore është e mbrojtur nga Konventa e UNESCO-s për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore Nënujore. Kjo konventë është një instrument ligjor në ndihmë shteteve palë për të përmirësuar mbrojtjen e trashëgimisë së tyre kulturore nënujore.

Si shtesë e kësaj, UNESCO e ka filluar përcaktimin e Trashëgimisë artistike dhe jomateriale të Njerëzimit. Komiteti i të Drejtave Ekonomike, Sociale dhe Kulturore  si pjesë e Këshillit Ekonomik dhe Social të Kombeve të Bashkuara, me nenin 15 të Besëlidhjes së saj kishte kërkuar futjen e parimeve sipas të cilave trashëgimia kulturore është e mbrojtur si pjesë e një të drejtë themelore të njeriut.

Dokumentet dhe organet kryesore ndërkombëtare përfshijnë:

* Karta e Athinës, 1931
* Pakti Roerich, 1935
* Konventa e Hagës për Mbrojtjen e Pasurisë Kulturore në Rast Konflikti të Armatosur, 1954, (me një përkufizim të trashëgimisë kulturore si pika të veçanta të miratuara nga disa ligje nacionale)
* Karta e Venecias, 1964
* Karta e Barcelonës, 2002 (lidhur me kujdesin ndaj anijeve detare)
* ICOMOS
* Komiteti Ndërkombëtar Blue Shield (Menaxhimi i Fatkeqësive Natyrore dhe Njerëzore).
* Instituti Ndërkombëtar për Konservim

Emblema e përdorur për të identifikuar në mënyrë të qartë pasurinë kulturore nën mbrojtjen e Konventës së Hagës të vitit 1954, në lidhje me pronën kulturore gjatë konflikteve të armatosura.
## Shih edhe

* Trashëgimia Shpirtërore
* Vende të trashëgimisë botërore
* Trashëgimia kulturore e Kosovës
* Trashëgimia kulturore e Shqipërisë

## Referime

## Lidhje të jashtme

* Cultural heritage policy - history and resources Getty Museum - list of major international cultural heritage documents, charters, and treaties
* UNESCO World Heritage Centre – Official website of the United Nations cultural heritage body
* International Council on Monuments and Sites
* International Council of Museums
* International Centre for the Study of the Preservation and Restoration of Cultural Property
* Inventory of Heritage Organisations in Europe (English, French, German and Dutch language)
* International Institute for Conservation of Historic and Artistic Works
* Cultural routes and landscapes, a common heritage of Europe (English and French language)
* EPOCH – European Research Network on Excellence in Processing Open Cultural Heritage Arkivuar 6 nëntor 2016 tek Wayback Machine
* Cultural heritage search engine
* Peace Palace Library - Research GuideArkivuar 12 shtator 2016 tek Wayback Machine
* National Council for Preservation Education
* Udhëzime udhëtimi për Trashëgimia kulturore nga Wikiudhëtime