# Cao Wei

| Wei魏 |
| --- |
| 220–266 |
| Territoret ne Cao Wei (ngjyra verdhe), 262 e.s. |
| Statusi | Perandori |
| Kryeqyteti | Xuchang (220–226) Luoyang (226–266) |
| Gjuhët e përbashkëta | Kineze e mesme |
| Feja  | Taoismi, Konfucianismi, |
| Qeverisja | Monarkia |
| Epoka historike | Three Mbretëritë |
|  |
| • Themeluar  | 11 dhjetor 220 |
| • Abdikimi i Cao Huan  | 266 |
|  |
| Popullsia |
|  |
| • 260  | 4,432,881 |
|  |
| Valuta | (Wu Zhu) |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Paraprirë nga** | **Pasuar nga** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dinastia Han |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dinastia Jin (266–420) |  |

 |

 |
| Sot pjesë e | Kina Koreja e Veriut Vietnami |

Dinastia Wei ishte një nga tre dinastitë kryesore të Periudhës së Tre Mbretëritë në Kinën e lashtë. Ajo u krijua pas shpërthimit të luftërave civile midis fraksioneve të Periudhës së Tre Mbretëritë dhe zgjati nga viti 220 deri në vitin 265. Dinastia e Wei u themelua nga Cao Pi, i cili shpalli veten si perandor pas rrëzimit të Dinastisë së Hanit.

Për shkak të ndarjes së vendit dhe pushtetit të fragmentuar, Dinastia e Wei u përballet me konflikte të shumta dhe luftëra me dinastitë e tjera të kohës, si Dinastia e Shu dhe Dinastia e Wu. Në fillim të sundimit të dinastisë, ai kishte një mbizotërim të qëndrueshëm dhe territorin e kontrolluar ishte i gjërë. Megjithatë, pasi shumë faktorë të ndryshëm si trazirat brenda dinastisë dhe presioni nga grupet e jashtme u shtuan, pozita e Wei u dobësua me kalimin e kohës.

Më pas, në vitin 263, perandori i Wei, Cao Huan, u sanksionua nga perandori i Jin, Sima Yan, që të ndërmarrë një akt të dobësimit dhe të japë fuqinë në dorë të Jin. Ky akt i njohur si "abdikimi i Xuanwu" u bë në vitin 265, duke shënuar fundin zyrtar të Dinastisë së Wei. Me këtë, Dinastia e Jin u themelua dhe filluan njëkohësisht periudha e Re e Tre Hanëve, e njohur si "Periudha e Tre Jinëve".

Sipas kësaj rrjedhe historike, Dinastia e Wei përfundoi pas abdikimit të fundit të perandorit Cao Huan dhe u zëvendësua nga Dinastia e Jin, që themeloi sundimin e saj mbi territorin e Kinës së lashtë.

## Historia

### Fillimet dhe themelimi

Nga fundi i dinastisë Han Lindore, Kina veriore ra nën kontrollin e Cao Cao, kancelarit të sundimtarit të fundit Han, Perandorit Xian . Në vitin 213, perandori Xian i dha Cao Cao titullin " Duka i Wei" (魏公) dhe i dha atij dhjetë qytete si dukë. Zona u emërua "Wei". Wei u themelua nga Cao Pi, i cili ishte mbreti i parë i Wei-së. Pas rrëzimit të dinastisë Han në vitin 220, Cao Pi shpalli veten si Mbret i Wei-së dhe themeloi dinastinë Cao Wei. Ai merrte titullin "Mbret Wei Wendi" dhe filloi të qeveriste në të gjithë territorin e mëparshëm të Han. Kjo ngjarje shënon fillimin e periudhës së Tresë në historinë kineze, me Wei-në, Shu-në dhe Wu-në si tre shtete të mëdha që konkurronin për dominimin e Kinës.

### Luftërat Goguryeo-Wei

Rreth asaj kohe, ndërsa mbretëria koreane Goguryeo konsolidonte pushtetin e saj, ajo vazhdonte të pushtonte territorët në Gadishullin Koreano që ishin nën sundimin kinez. Goguryeo filloi Luftërat Goguryeo-Wei në vitin 242, duke përpiqur të pengonte hyrjen kineze në territorët e saj në Kore me synimin për të marrë një kështjellë kineze. Megjithatë, Wei përgjigjesh duke sulmuar dhe mundur Goguryeo. Hwando u shkatërrua në një sulm hakmarrës nga forcat e Wei në vitin 244. Sulmet bënë që mbreti i saj të ikte dhe u shkëputën marrëdhëniet tributare midis Goguryeo dhe fiset e tjera të Koreas, të cilat formonin një pjesë të madhe të ekonomisë së Goguryeo. Megjithëse mbreti shpëtoi nga kapja dhe u vendos në një kryeqytet të ri, Goguryeo u zvogëlua në mënyrë të tille që për gjysmë shekulli nuk u përmend asnjëherë në tekste historike kineze.

### Rënia e Wei

Wei u pushtua nga dinastia Jin në vitin 265 pas një luftë të zgjatur dhe konflikteve të brendshme. Jin, që ishte një fuqi tjetër e madhe kineze në atë kohë, arriti të zhbënte fuqinë e Wei duke shfrytëzuar dobësitë e saj të brendshme. Pas një seri sulmesh dhe betejash, Jin u bë në fund vendi i pushtuar dhe mbreti i Wei-ve u detyrua të dorëhiqej. Kështu, pas një periudhe të gjatë pushtimi dhe konfliktit, dinastia Wei përfundoi dhe u zëvendësua nga dinastia Jin në Kinën e lashtë.