Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sistemi i Kombeve të Bashkuara

Zyra e OKB-së në Gjenevë (Zvicër) është qendra e dytë më e madhe e OKB-së, pas selisë së OKB-së në (New York).
Struktura e OKB-së.
**Sistemi i OKB-së** përbëhet nga OKB-ja, organet ndihmëse të saj (duke përfshirë edhe fondet dhe programet që administrohen ndaras), agjencitë e specializuara, dhe organizatat e lidhura. Krerët ekzekutiv të disa organizatave të Sistemit të OKB-së dhe Organizatës Botërore të Tregtisë, e cila nuk është zyrtarisht pjesë e Sistemit të OKB-së, kanë ulëse në **Bordin për Koordinim të Krerëve Ekzekutiv të Sistemit të OKB-së** (CEB). Ky organ, i drejtuar nga Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, takohet dy herë në vit për të koordinuar punën e organizatave të Sistemit të OKB-së. Disa nga organizatat e Sistemit të OKB-së datojnë para themelimit të OKB-së në vitin 1945 dhe janë trashëguar pas shpërbërjes së Lidhjes së Kombeve.

## Referime

## Lidhje të jashtme

* OKB – Faqja zyrtare
# Anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara

Anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara.
**Anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara**, të njohur edhe si **Pesëshja e përhershme**, **Pesëshja e madhe** ose **P5**, janë këto pesë qeveri: Franca, Kina, Mbretëria e Bashkuar, Rusia dhe Shtetet e Bashkuara. Këto anëtarë përfaqësojnë fuqitë e mëdha, që dolën fitues në Luftën e Dytë Botërore, duke përfshirë Francën e cila është çliruar me ndihmën e Shteteve të Bashkuara, Mbretërisë së Bashkuar, Kanadasë dhe Forcave të lira franceze.

Çdo anëtar i përhershëm ka të drejtën e vetos, që i lejon ato të parandalojnë miratimin e ndonjë draft-rezolute të Këshillit, pa marrë parasysh nivelin e përkrahjes ndërkombëtare të draftit.

## Anëtarët e tanishëm

| Shteti | Përfaqësuesi i tanishëm | Përfaqësimi i tanishëm shtetëror | Përfaqësimi i mëparshëm shtetëror |
| --- | --- | --- | --- |
|  Franca | Nicolas de Rivière |  Republika e Pesë Franceze (1958–sot) |  Republika e Katërt Franceze (1946-1958) |
|  Kina | Zhang Jun |  Republika Popullore e Kinës (1971–sot) |  Republika e Kinës (1946–1949) (në pjesën kontinentale)  Republika e Kinës (1949–1971) (në Taivan) |
|  Mbretëria e Bashkuar | Barbara Woodward |  Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës së Veriut (1946–sot) | — |
|  Rusia | Vasily Nebenzya |  Federata Ruse (1992–sot) |  Bashkimi i Republikave Sovjetike Socialiste (1946–1991) |
|  Shtetet e Bashkuara | Linda Thomas-Greenfield |  Shtetet e Bashkuara të Amerikës (1946–sot) | — |

## Shiko dhe

* Këshilli i Sigurimit i Organizatës së Kombeve të Bashkuara

## Referime
# Sian

| Sian
西安 |
| --- |
| Qytet |
| Xhamia e Madhe në Sian |
| Popullsia |
|  • Total | 8.467.837 |
| Faqja zyrtare | www.xa.gov.cn |

**Sian** (Kinezisht: 西安) është qytet i cili ndodhet në veriperëndim të Kinës. Sian është një nga qytetet më të vjetra në Kinë, qyteti ishte i njohur si Chang'an para dinastisë Ming. Sian është qyteti më i popullarizuar në Kinën Veriperëndimore dhe poashtu një nga tre qytetet e popullarizuar në Kinën Perëndimore.

## Demografia

Në fund të vitit të 2012-së, Siani ka pasur 85 milionë banorë. Krahasuar me regjistrimin e popullsisë së vitit 2000, popullsia është rritur nga 74.1 milionë banorë. Popullsia është 51.66% meshkuj dhe 48.34% femra.

## Religjioni

### Budizmi

Budizmi është feja më e madhe në vend i cili ka tempuj të shkollave budiste kineze dhe tibetiane.

### Krishterimi

Alopen ishte misionari i parë i krishterë i cili ka bërë misionin e tij në Kinë gjatë dinastisë Tang. Ai ishte misionar nga kisha e Nestorianit.

### Islami

Siani ishte qyteti i parë kinez i cili u përhap Islami. Gaozong of Tang i cili ishte perandor i dinastisë Tang e lejoi Islamin më 651 pas erës sonë. Siani ka komunitet të madh musliman, shumica e të cilëve i takojnë grupit Hui. Muslimanët Hui janë rreth 50.000. Në qytet ka shtatë xhamia. Xhamia e Madhe është më i njohur.

## Binjakëzimet

* Dortmundi, Gjermania
* Athina, Greqia
* Isfahan, Irani
* Lahore, Pakistani
* Kajro, Egjipti
* Edinburg, Skocia
* Brazilia, Brazili
* Stambolli, Turqia
* Kebeku, Kanada

## Referime
# Fermentimi

Në kuptimin më shkencor, **fermentimi** (tharmimi) është reaksioni anaerobik, metabolik, energji lëshues i një molekule ushqyese si glukoza. Gjatë këtij procesi nuk ndodh oksidim. Fermentimi prodhon laktaze, acid acetik, etanol, ose ndonjë produkt tjetër të thjeshtë.

**Fermentimi** përdoret edhe për tju referuar rritjes së disa mikroorganizmave në disa materiale. Kur fjala përdoret në kuptimin e saj normal, nuk ka ndonjë ndryshim të konsiderueshëm midis metabolizmit aerobik dhe atij anaerobik.

Ky proces shpesh përdoret për të konservuar (ruajtur) ushqimin. Fermentimi zakonisht i referohet fermentimit te sheqerit ose alkoolit duke përdorur maja, por procese të tjera fermentuese përfshijnë prodhimin e kosit. Shkenca e fermentimit njihet si zimologjia.

Fermentimi zakonisht pranon që aksioni i mikroorganizmave gjatë procesit është i qëllimshëm nga ai që po kryen këtë proces.
# Lojërat olimpike dimërore 1932

**Lojrat olimpike dimerore 1932** do të mbahen në Lake Placid. Ky do të jetë edicioni i III i tyre. Garat do të zhvillohen nga data 4 shkurt deri më 15 shkurt 1932.
# Vitet 2000

Vitet **2000** (shqiptuar "dy mijë"; ose **2000-tat**, "dymijëtat") përbëjnë dekadën që filloi më 1 janar 2000 dhe mbaroi më 31 dhjetor 2009. Kjo ishte dekada e parë e shekullit XX.

Një ndër ngjarjet më karakteristike për botën gjatë dekadës ishin sulmet terroriste të 11 shtatorit në SHBA mbi objektin World Trade Center dhe të Pentagonit, ku humbën jetën 3000 njerëz. Sulmet ndryshuan mënyrën se si mendohej në botë për terrorizmin, si dhe punët e brendshme dhe të jashtme. Prej këtyre zhvillimeve nisën tensione mes botës perëndimore dhe myslimanëve përgjatë viteve në vazhdim, teksa grupi terrorist Al-Kaida po kryente sulme të vazhdueshme terroriste përgjatë dekadës. Përçarjet dhe konfliktet në Afrikë dhe Lindje të Mesme vazhduan ose u ringjallën, duke u veçuar Lufta e Libanit në 2006, lufta 20-vjeçare në Afganistan, lufta dyvjeçare në Irak (në të cilën u rrëzua diktatori i asaj kohe Saddam Hussein), Lufta Algjeriane, Lufta e Dytë e Kongos, Lufta e Gazës, dhe lufta meksikane kundër drogës.

Pjesa e hershme e dekadës vështroi depërtimin e paraparë të gjigantëve ekonomikë në Azi si India dhe Kina, që patën rritje masive përgjatë krejt dekadës. Rritja e shpejtë ekonomike e shteteve në zhvillim lindi tensione mbrojtëse dhe ishte pjesërisht fajtore për një rritje të çmimeve të rrymës dhe ushqimit. Shumica e botës së industrializuar pësoi një krizë ndërkombëtare në vitin 2007, që rezultoi në falimentimin e shumë bankave të mëdha dhe insitucioneve tjera financiare.

Përparimet teknologjike ishin të mëdha në vitet 2000. Dekada pa ngritjen e Internetit, mbulimi global i të cilit kaloi nga 6.7% të botës në 25.7% të botës. Interneti luajti rol më të madh në jetën e përditshme të popullatës së përgjithshme teksa rriti qasjen në informata dhe e bëri më të shpejtë, ashtu si në jetën punëtore. Përdorimi i telefonisë mobile u rrit me të njëjtin hap, me shpikjen e telefonave të mençur. Në mesin e dekadës u shfaq fenomeni i rrjeteve sociale si Facebook, Myspace dhe Twitter, të popullarizuar me të rinjtë. Bloget morën rëndësi si metodë e shprehjes së lirë, si dhe gazetarisë online. YouTube u themelua dhe u bë shumë shpejt platforma më e mirënjohur ndërkombëtare për video dhe ndërroi zhvillimin kulturor dhe politik mbi këndvështrimin botëror. Enciklopedia në internet Wikipedia u themelua po këtë dekadë, më 15 janar, ku iu bashkua motorit të kërkimit Google, dhe YouTube-it si një ndër 10 faqet më të vizituara në botë.

Ndryshimet klimatike dhe ngrohja globale u bënë shqetësime në vitet 2000. Përparuan mjetet për parashikimin e temperaturës mesatare të botës, ndërsa organizatat e mbështetura nga OKB-ja si IPCC-ja fituan ndikim mbi përkrahjen publike ndaj luftimit të ndryshimeve klimatike. Në 2009, Organizata Botërore e Meteorologjisë kumtoi që vitet 2000 mund të kenë qenë më të ngrohtat qëkur filloi bota inçizimin e temperaturës mesatare në 1850.

Përgjatë dekadës, popullsia e botës u rrit nga 6.1 deri në 6.9 miliardë njerëz. Kanë lindur përafërsisht 1.35 miliardë njerëz, dhe kanë vdekur 550 milionë njerëz.

## Ngjarje

## Lindje

## Vdekje
# Stema e Turqisë

Stema e Turqisë e cila përdoret në passaporta, në karta të identifikimit
**Stema e Turqisë** është me një hënë dhe me një yll të vogël. Kjo hënë dhe yll është edhe në flamurin e Turqisë, poashtu duket në passaportat e turke dhe në karta të indetifikimit.

## Stema të ndryshme

Në flamurin e Turqisë të tanishme është me sipërfaqe të kuqe, me hënë të bardhë dhe me yll të bardhë.

* Stema e cila skuadrat turke e përdorin
* Stema e parlamentit turk

**Stema e ministrisë së punëve të jashtme Stema e përdorur nga ministria turke për punë të jashtme dhe prej ambasadat
* Stema e përdorur nga ministria për punë të jashtme

Stema presidenciale ka 16 yje, duke simbolizuar *"16 shtete në historinë turke"*.

* Stema presidentciale turke
* Flamuri presidentciale turke

## Shiko edhe

* Flamuri i Turqisë
* Turqia

## Lidhje të jashtme

* Uebfaqja e ministrisë turke për punë të jashtme
*  (Turqisht)
* Karta të identifikimit Arkivuar 20 shkurt 2015 tek Wayback Machine (Turqisht)
# Iranik

Popujt iraniane ose popujt iranike janë një grup etno-gjuhësor indo-evropian, te cilët përbejnë nga folësit e gjuhëve iraniane, një degë e madhe te familjes gjuhësore indo-evropiane, kështu duke formuar një degë e popujve qe flasin gjuhet indo-iraniane.

*Iranik* i referohet rajonit te Iranit. Ndërsa, *iranian* i referohet gjuhe iraniane të familjes gjuhësore indoevropian.

Pas konventës se lartpërmendur, "gjuhe iranike" i referohet gjuhet qe kane origjine ne rajonin e Iranit historike, pavarësisht nga kategorizimi te tyre gjuhësore. Ndërsa, "gjuhe iranian" i referohet nëngrupin e indo-iraniane. Te gjitha gjuhet iraniane janë gjuhet iranike sepse ata lindi ne rajonin e Iranit historike. Megjithatë, kundërta nuk është domosdoshmëritë e vërtete ; d.m.th. është e mundur qe një gjuhe e lindur ne Iran nuk i përkasin grupit te njohur si "iranian".
# Provinca Dijarbakër

Vendndodhjet e Dijarbakëri
**Dijarbakëri** është qytet në Turqi.

* Popullsia (totale): 1.607.437 (2013)
* Sipërfaqja (totale) : 15.272 km²
* Dendësia e popullsisë : 107 b./km²
* Kryeqyteti: Dijarbakëri
	+ Popullsia (2013):

* Distritos (*ilçeler*):

Dijarbakëri, Bağlar, Bismil, Çermik, Çınar, Çüngüş, Dicle, Eğil, Ergani, Hani, Hazro, Kayapınar, Kocaköy, Kulp, Lice, Silvan, Sur, Yenişehir.
# Lockheed Martin F-35 Lightning II

|  F-35 Lightning II  |
| --- |
|  |
| Lloji | Avion luftarak shumërolësh i padallueshëm nga radarët |
| Prejardhja |  SHBA |
| Historia në shërbim |
| Në shërbim | mbas 2016 |
| Përdorur nga | Forcat Ajrore të SHBA Forcat Ajrore Mbretërore |
| Historia e prodhimit |
| Dizajnuesi(t) | Lockheed Martin |
| Dizajnuar | 2001 - në zhvillim |
| Prodhuesi | Lockheed Martin Aeronautics |
| Çmimi për njësi | F-35A: US$154 milion F-35B: US$237.7M F-35C: US$236.8M |
| Prodhuar | 2006 - sot |
| Nr. i ndërtuar | 63 |

**Lockheed Martin F-35 Lightning II** është një familje e avionëve luftarak me një ulëse, një motor dhe me shumë role e brezit të pestë në zhvillim për të kryer sulme në tokë, zbulim dhe misione të mbrojtjes ajrore me aftësi të qëndroj i fshehtë. F-35 ka tre modele kryesore: **F-35A** është një variant me ngritje dhe ulje konvencionale, **F-35B** është variant me ngritje të shkurtër dhe ulje vertikale, dhe **F-35C** është një variant për aeroplanëmbajtëse.

F-35 është zhvilluar nga X-35, produkt i programit Joint Strike Fighter (JSF). Zhvillimi i JSF-së është duke u financuar kryesisht nga Shtetet e Bashkuara, ndërsa Mbretëria e Bashkuar dhe qeveritë e tjera partnere sigurojnë fonde shtesë. Shtetet partnere janë ose anëtare të NATO-s ose aleatë të ngushtë të SHBA-së. Ajo është duke u projektuar dhe ndërtuar nga një ekip i industrisë ajrore të udhëhequr nga Lockheed Martin. F-35 bëri fluturimin e tij të parë më 15 dhjetor 2006.

Shtetet e Bashkuara ka në plan për të blerë një total prej 2.443 aeroplanëve për të siguruar shumicën e forcës së saj taktike ajrore për Forcat Ajrore Amerikane, Korpusit të Marinës dhe Flotës Detare gjatë dekadave të ardhshme. Mbretëria e Bashkuar, Italia, Holanda, Australia, Kanadaja, Norvegjia, Danimarka, Turqia, Izraeli dhe Japonia janë pjesë e programit të zhvillimit dhe mund të pajisin shërbimet e tyre ajrore me F-35.

## Specifikimet e (F-35A)

Dy variante të Trupave Detare të F-35B Lighting II.
Një 15 F-35at e parë në prodhim
F-35B e paisur me teknologji LiftFan
Stampa:Specifikimet e avionëve

Ndryshimet e varianteve|  | F-35A CTOL (Ulje vetëm në pistë të drejtë) | F-35B STOVL (Ulje në pistë vertikalisht) | F-35C CATOBAR (Projektuar për aeroplanmbajtëse) |
| --- | --- | --- | --- |
| Gjatësia | 15.7 m | 15.6 m | 15.7 m |
| Hapja e krahëve | 10.7 m | 10.7 m | 13.1 m |
| Sipërfaqja e krahëve | 42.7 m² | 42.7 m² | 62.1 m² |
| Pesha bosh | 13,300 kg | 14,700 kg | 15,800 kg |
| Karburanti i brendshëm | 8,280 kg | 6,125 kg | 8,860 kg |
| Peshsa maksimale e ngritjes | 31,800 kg | 27,300 kg | 31,800 kg |
| Rrezja e veprimit | 2,220 km | 1,670 km | 2,520 km |
| Rrezja e luftimit me karburant të brendshëm | 1,082 km | 869 km | 1,141 km |
| Shtytje/peshë  •  100% karburant:  •  50% karburant: | 0.87 1.07 | 0.90 1.04 | 0.75 0.91 |

## Shiko edhe

## Referimet
# IBM

International Business Machines|  |
| Lloji i kompanisë | Publike |
| Tregtuar si | NYSE: IBM Dow Jones Industrial Average Component |
| Industria | Information technology |
| Themeluar | Endicott, New York 16 qershor 1911 |
| Themeluesi | Thomas J. Watson |
| Selia | Armonk, New York, United States |
| Vendi i shërbimit | Worldwide |
| Njerëzit kyç | Samuel J. Palmisano (Chairman, President and CEO) |
| Produktet | *See products listing* |
| Revenue |  US$ 99.870 billion (2010) |
| Operating income |  US$ 19.273 billion (2010) |
| Net income |  US$ 14.833 billion (2010) |
| Total assets |  US$ 113.452 billion (2010) |
| Total equity |  US$ 23.172 billion (2010) |
| Number of employees | 426,751 (2010) |
| Divisions | Hardware Financing Services Software |
| Website | IBM.com |

**International Business Machines** (**IBM**) (NYSE: IBM) është një firmë amerikane, konsulente dhe me teknologji multinacionale me seli në Armonk, New York. IBM prodhon dhe shet pajisje kompjuterike dhe software, dhe ofron infrastrukturën, hosting dhe shërbimet konsulltuese në fushat duke filluar nga kompjuterat mainframe deri në nanoteknologji.

Kompania u themelua Në 1911 si Computing Tabulating Recording Corporation përmes një bashkimi të katër kompanive: Tabulating Machine Company, International Time Recording Company, Computing Scale Corporation, dhe Bundy Manufacturing Company. CTR miratoi emrin International Business Machines në 1924, duke përdorur më herët një emër të caktuar nga një filial i CTR në Kanada dhe më vonë në Amerikën Jugore. Kulturën e saj të veçantë dhe të quajtur prodhim i ka dhënë pseudonimin *Big Blue*.

## Burimi

## Lidhje të jashtme

* Faqja zyrtare në internet

Të dhënat e biznesit
* IBM Corp. në Google Finance
* IBM Corp. në Yahoo! Finance
* IBM Corp. në Hoover's
* IBM Corp. në Reuters
* IBM Corp. SEC filings në EDGAR Online
* IBM Corp. SEC filings në the Securities and Exchange Commission
# Thomas Paine

Thomas Paine
**Thomas Paine** (Tomës Péjn, 1737-1809) ishte publicist dhe filozof britanik-amerikan dhe njëri prej etërve themelues të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Ruajti rol të rëndësishëm në revolucionin amerikan dhe atë frëng. Veprat e tij i dhanë shtysë ndërtimit të identitetit kombëtar amerikan, por edhe hapën diskutime të rëndësishme dhe kundërthënëse për zhvillimet e kohës.

Paine u lind në Angli, ku kaloi një jetë të vështirë. Ndonëse me arsim të paktë dhe me dështime në punë e martesë, mërgimi i tij në Amerikë i solli mundësi të reja. Pamfleti i titulluar *Common Sense* (Ndjesi e përbashkët), një apologji e suksesshme e rendit republikan dhe lirisë së individit, u mirëprit nga revolucionarët amerikanë, duke arritur në 500 mijë kopje të shitura brenda pak muajsh. Botuar më 1776, vepra parapriu dhe ndikoi në hartimin e Deklaratës së Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara.

Megjithatë, vepra *Age of Reason* (Moti i Arsyes), të cilën Paine e botoi gjatë qëndrim në Paris, u gjykua ashpër për kritikën që Paine i bëri krishterimit dhe kryesisht rolit negativ të feve në shoqëritë e asaj kohe. Në këtë punim filozofik e politik, që nuk arriti të ndikonte aq në vijën ateiste të revolucionarëve francezë, Paine parashtroi bindjen e tij deiste, të besimit në Zotin krijues, por jo sipas mësimeve të feve tradicionale. Filozofi deist u shpreh se besonte në një Zot, por jo në mësimet e kishës romake, protestante, çifute apo turke, si dhe se respektonte besimit e të tjerëve. Ai thoshte nuk është e ndershme për njeriun me shpallë atë që nuk beson, duke i konsideruar kështu besimtarët e devotshëm si të ndershëm që shpallin besimin e tyre.

## Referimet

Thomas Paine, "Common Sense", (Dover, New York, 1997).
# Ekonomia e Algjerisë

Fushat e grurit, Guelma, Algjerisë
Bujqësia është dega më e rëndësishme e ekonomisë së vendit e cila gradualisht është duke u tejkaluar nga prodhimtaria industriale. Industria Agrare (Bujqësia e modernizua) është e mundshëme vetëm në pjesën bregdetare dhe në regjionet e rrafsheve. Kultivohen zakonisht drithërat, panxharsheqeri, patatet si dhe në objekte të kulturave bujqësore kultivohen perime që përdoren për eksport në vendet më të zhvilluara. Nevojat vendase të ushqimit mbulohen me produkte ushqimore vetjake diku rreth 40 %.

Algjeria është anëtare e OPEC-ut, nafta (vendin e tretë ndër shtete afrikane) dhe gazi në Saharë ka qenë edhe motori i zhvillimit ekonomikë. Pasuri tjera natyrore ende nuk janë të eksploatuara sa duhet. Si do që të jetë eksportin e Algjerisë e dominon përpunimet (prodhime gjysmë finale) e naftës dhe të gazit me një përqindje të lartë (90 %). Të ardhurat nga nafta janë investuar në objekte të ndryshme lukserioze por jo edhe në një shkallë aq të lartë sa në vendet tjera të ngjashme. Pas rëmjes së eksportit ka pasur disa kriza të shkaktuara edhe nga pagesa e borxheve të shtetit ndaj vendeve tjera.

Rrjeti i komunikacionit është i koncentruar në veri të Algjerisë. Rrugët përfundojnë zakonisht në brendi të shkretirës si pista aeroplanësh. Në krahasim me vendet fqinje, turizmi në Algjerisë është ende në një fazë fillestare.

Të dhëna ekonomike (parallogaritja për 2003):

```
   * BPV: 160 Miliard Euro
   * Të ardhurat mesatare vjetore për banor: 5000 Euro
   * Papunësia: 26,2 %
   * Inflacioni: 3,5 %
   * Të ardhurat shtetërore: 21 Miliard Euro
   * Të dalurat shtetërore: 20 Miliard Euro
   * Borxhi shtetërorë: 19 Miliard Euro
   * Ndihma për zhvillim: 150 Milion Euro
```
# Ekonomia e Kroacisë

Banka Komëtare Kroate në Zagreb
**Zhvillimin ekonomik** të Kroacisë një kohë të gjatë e ka përcaktuar bujqësia. Mungesa e lëndëve djegëse dhe e lëndëve të para për industri,n në një anë dhe procesi i vonuar industrial, nga ana tjetër, e kanë përcaktuar profilin agrar. Fazën e parë të industrializimit e shënoi në periudhën pas Luftës së Parë Botërore, por kthesën më të madhe në afirmimin e saj e shënoi pas luftës së dytë botërore. Megjithëse një kohë të gjatë numri i të inkuadruarve në bujqësi ka qenë i madh, prapëseprapë industria me të ardhura më të mëdha kombëtare është dega më e rëndësishme e ekonomisë. Vetëm ajo realizon një të katërtën, bujqësia përgjysmë më pak se industria e veprimtaritë terciare dhe kuaternare rreth 63% e të të ardhurave të përgjithshme ekonomike. Prandaj, themi se Kroacia është shtet industialo-agrar.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Viti** | **BTSH** u mil. HRK | **BTSH per capita** u $ | **rritje BTSH** % | **Invest.** u mil. € | **Infla.** % | **borgj.e huaja** u mil. € | **borgj.e huaja** % BTSH-a | **papun.** % sipas ILO | **Paun.** % sipas ES |
| 1997. | 123 811 | 4398 | 6,8 | 480,2 | - | 6.760,7 | - | - | 17,5 |
| 1998. | 137 604 | 4806 | 2,5 | 849,7 | 5,7 | 9.172,8 | 47,6 | 11,4 | 17,2 |
| 1999. | 141 579 | 4423 | -0,9 | 1.362,9 | 4,0 | 10.174,5 | 54,5 | 13,6 | 19,1 |
| 2000. | 152 519 | 4152 | 2,9 | 1.140,6 | 4,6 | 12.263,6 | 61,4 | 16,1 | 21,1 |
| 2001. | 165 639 | 4474 | 4,4 | 1.467,5 | 3,8 | 13.609,3 | 61,4 | 15,8 | 22,0 |
| 2002. | 181 231 | 5190 | 5,6 | 1.137,9 | 1,7 | 15.143,1 | 61,9 | 14,8 | 22,3 |
| 2003. | 198 422 | 6669 | 5,3 | 1.762,4 | 1,8 | 19.883,8 | 75,8 | 14,3 | 19,2 |
| 2004. | 214 983 | 8024 | 4,3 | 949,6 | 2,1 | 22.933,0 | 80,0 | 13,8 | 18,0 |
| 2005. | 231 349 | 8753 | 4,3 | 1.467,9 | 3,3 | 25.747,7 | 82,4 | 12,7 | 17,9 |
| 2006. | 250 590 | 9664 | 4,8 | 2.746,6 | 3,2 | 29.184,7 | 85,3 | 11,2 | 16,6 |

Burimi:

* Banka popullore e Kroacisë
* Enti Shtetrorë i Statistikës
* Oda ekonomike

## Industria

## Bujqësia

Agrokultura në Kroaci
Kroacia kabujqësi të zhvilluar, sidomos në Sllavoni, ku gjendet fondi më i madh i tokave të plleshme. Në këtë regjion kultivohen drithërat,bimët industriale, në Damaci pemët mesdhetae, hardhia dhe perimet. Blegtoria është e zhvilluar mirë, në veri mbahen gjedhet dhe derrat, në male dele. Pyjet mbulojnë 37% të sipërfaqes de kanë rëndësi për industrinë e drurit dhe letrës.

## Transporti dhe tregëtia

Komunikacioni është më i zhvilluar në pjesën veriore Sllavonia, Zagora, Prekomura. Në Kroaci në vitin 2002 ishin 23.792 km rrugë automobilistike, 410 km autostradë, 2727 km hekurudhë. Komunikacioni lumor bëhet nëpër Savë., Dravë, Kupë, kurse ai detar përgjatë bregdetit.

## Turizmi

**Turizmi** ka rëndësi të madhe për ekonominë e Kroacisë, sidomos për Dalmacinë. Përgjat bregdetit të gjatë janë ndërtuar shumë hotele reprzentative, vila pushimi, terrene sportive dhe objekte të tjera përcjellëse për turist të huaj. Qytetet bregdetare kanë motive të shumta historike e kulturore, sidomos Dubrovniku e Spliti.
# New York Botanical Garden

**The New York Botanical Garden** (Kopshti Botanik i Nju-Jorkut) është një park me famë botërore, ku botanika është tema kryesore e tij. Kopshti gjendet në afër kopshtit zoologjik.

Çmimi për hyrjen e zakontë është 6 dollarë, por të mërkurën dhe të shtunën në mëngjes hyrja është falas. Pleqtë dhe studentet me kartë identifikimi, kanë rreth 50 % zbritje.
# Kapitali

*Gjendeni tek artikulli Kapitali. Për shprehjet e ngjashme në shkrim, kuptim apo tingëllim, shikoni këtu*.
**Kapitali** është vlera materiale (mjete prodhimi, para etj.) në duar të kapitalistëve, nga të
cilat ata nxjerrin fitime, duke shfrytëzuar fuqinë punëtore me mëditje nëpërmjet
përvetësimit të mbivlerës.

* Kapitali themelor - pasuria fillestare, vlera në para
* Kapitali industrial - pasuria e investuar, vlera materiale, mjete prodhimi
* Kapitali monopolist - vlera materiale të fituara apo të rezervuara për marrjen e monopolit në një segment, degë apo sistem ekonomik.
* Kapitali i vdekur - pasuria që nuk qarkullon në ndonjë sistem ekonomik
* Eksportimi i kapitalit - tërheqja e vlerave materiale nga një sistem ekonomik në një tjetër

## Burim i të dhënave
# Xhiang Zemin

Xhiang Zemin
**Xhiang Zemin** (1926-2022), Ish-Drejtuesi Suprem i Republikës Popullore të Kinës. Ai u mbështet nga Deng Xiaoping pas Lëvizjes së 4 Qershorit në 1989 dhe shërbeu si kryetari i lartë për 14 vjet. Ai doli në pension në vitin 2003 dhe pasardhësi i tij është Hu Xhintao.