# Lidhja e Kombeve

Lidhja e Kombeve
**Lidhja e Kombeve** (*League of Nations* me shkurtesë **LN** në anglisht, *Société des Nations* me shkurtesë **SDN** në frëngjisht) ishte një organizatë ndërqeveritare e themeluar më 10 janar 1920 si rezultat i Konferencës së paqes në Paris e cila e përfundoj Luftën e parë botërore. Ajo ishte organizata e parë ndërkombëtare qëllimi i së cilës ishte të mbajë paqe në botë. Qëllimet kryesore, siç thuhet në konventën e saj, përfshijnë parandalimin e luftërave nëpërmjet sigurisë kolektive dhe çarmatimit, dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjeve ndërkombëtare përmes negociatave dhe arbitrazhit. Çështje të tjera si kjo dhe traktate në lidhje me këtë duke përfshirë kushtet e punës, trajtimin e drejtë të banorëve vendas, trafikimi njerzor dhe i drogës, tregëtia e armëve, shëndeti global, robërit e luftës, dhe mbrojtja e pakicave në Evropë. Në zgjerimin e saj më të madh nga 28 shtatori 1934 deri më 23 shkurt 1935, ajo kishte 58 shtete anëtare.

## Krijimi i lidhjes se Kombeve

Lidhja e kombeve u krijua me 10 janar te vitit 1920.Plani prej 14 pikash, i Udro Uillson, propozuar ne Konferencen e Paqes se Versajes, kerkonte formimin e nje *organizate nderkombetare* qe te mund te mbronte si kombet e medha ashtu edhe kombet e vegjel. Ajo duhet te punonte ne zgjidhjen paqesore te konflikteve boterore. Te medhenjte e Konferences se Paqes e aprovuan planin e tij.

Qendra e Lidhjes u vendos ne Gjeneve te Zvicres, pasi Zvicra ishte nje vend neutral. Organet kryesore te Lidhjes ishin: Asambleja, ku benin pjese gjithe anetaret e Lidhjes ; Keshilli, i perbere nga pese anetaret e perhershem dhe kater anetaret e radhes; Gjykata nderkombetare e Drejtesise.

Gjermania dhe Rusia nuk u be anetare te Lidhjes se Kombeve. SHBA propozuan krijimin e Lidhjes por nuk u be anetare e saj. SHBA-ja per kete arsye, nuk mundi te luaje asnje rol ne mbeshtetje te veprimtarise se Lidhjes. Dy anetaret me te rendesishem ishin Britania dhe Franca, te cilet u perpoqen pa shume sukses te mbeshtesin veprimtarine e Lidhjes. Te dy kishin vuajtur shume gjate luftes-dhe nuk ishin entuziast per tu perfshire ne veprimtarine e Lidhjes. Krijimi i Lidhjes ishte i rendesishem. Ajo ishte nje shprese per forcimin e bashkepunimit nderkombetar dhe per te siguruar nje paqe afatgjate.

## Gjuhët dhe simbolet

Gjuhët zyrtare të Lidhjes së Kombeve ishin Frëngjisht dhe Anglisht. Lidhja refuzoi adoptimin e Esperantos si gjuhë pune. Kina dhe Japonia e donin Esperanton, por Franca kundërshtoi fuqishëm.
Në vitin 1939, një emblemë zyrtare për Lidhjen e Kombeve doli: dy yje me pesë cepa brenda një pesëkëndëshi blu. Ata simbolizuan pesë kontinentet e Tokës. Në një hark në krye shfaqet emri anglisht ("League of Nations"), ndërsa në një tjetër në fund tregohet në Frëngjisht ("Société des Nations"),

## Anëtarët

Një hartë e botës nl vitet 1920–45, e cila paraqet anëtarët e Lidhjes së Kombeve gjatë historisë.
## Zgjidhja e mosmarrëveshjeve territoriale

### Shqipëria

Kufinjtë e Shqipërisë nuk ishin vendosur gjatë Konferencës së paqes së Parisit në vitin 1919, pasi ato u lanë që Lidhja të vendosë; megjithatë, atp akoma nuk ishin përcaktuar deri në shtator 1921, duke krijuar një situatë të paqëndrueshme. Trupat greke kryenin operacione ushtarake në jug të Shqipërisë. Edhe forcat jugosllave u përfshin, pas përleshjeve me fiseve shqiptare, në pjesën veriore të vendit. Lidhja dërgoi një komision të përfaqësuesve nga fuqitë e ndryshme në rajon. Në nëntor 1921,
Lidhja vendosi që kufijtë e Shqipërisë duhet të jenë të njëjta si ato kishin qenë në vitin 1913, me tre ndryshime të vogla që favorizonin Jugosllavinë. Forcat jugosllave u tërhoqën disa javë më vonë, ndonëse duke protestuar.

## Dështimi i çarmatimit

Neni 8 i Konventës i dha Lidhjes detyrën për reduktime në "armatimet deri në pikën më të ulët në përputhje me sigurinë kombëtare
dhe zbatimin nëpërmjet veprimeve të përbashkëta
të detyrimeve ndërkombëtare. " Një sasi e konsiderueshme e kohës dhe energjisë së Lidhjes i është kushtuar këtij qëllimi, edhe pse shumë qeveri anëtare ishin të pasigurt nëse mund të arrihet çarmatimi i tillë i gjerë ose nëse ishte një veprim i dëshirueshëm. Fuqitë aleate ishin gjithashtu nën detyrimin nga ana e Traktatit të Versajës në përpjekje për të çarmatosur, dhe duke kufizuar armatimet për vendet e mposhtura, i cili ishte përshkruar si hap i parë drejt çarmatimit në mbarë botën.

## Shiko edhe

* Organizata e Kombeve të Bashkuara
* Koncerti i Evropës
* Karta e Atlantikut

## Referime

* Archer, Clive (2001). *International Organizations*. Routledge. ISBN 0-415-24690-3. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Baer, George W (1976). *Test Case: Italy, Ethiopia, and the League of Nations*. Hoover Institution Press. ISBN 0-8179-6591-2. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Barnett, Correlli (1972). *The Collapse of British Power*. Eyre Methuen. ISBN 978-0-413-27580-6. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Baumslag, Naomi (2005). *Murderous Medicine: Nazi Doctors, Human Experimentation, and Typhus*. Praeger. ISBN 978-0-275-98312-3. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Bell, P.M.H (2007). *The Origins of the Second World War in Europe*. Pearson Education Limited. ISBN 978-1-4058-4028-6. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Bethell, Leslie (1991). *The Cambridge History of Latin America: Volume VIII 1930 to the Present*. Cambridge University Press. ISBN 0-521-26652-1. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Bouchet-Saulnier, Françoise; Brav, Laura; Olivier, Clementine (2007). *The Practical Guide to Humanitarian Law*. Rowman & Littlefield. ISBN 0-7425-5496-1. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Burkman, Thomas W (1995). "Japan and the League of Nations: an Asian power encounters the European Club". *World Affairs*. **158** (1): 45–57. `{{cite journal}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Churchill, Winston (1986). *The Second World War: Volume I The Gathering Storm*. Houghton Mifflin Books. ISBN 0-395-41055-X. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Crampton, Ben (1996). *Atlas of Eastern Europe in the Twentieth Century*. Routledge. ISBN 0-415-16461-3. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Forster, Peter (1982). *The Esperanto Movement*. Mouton. ISBN 978-90-279-3399-7. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Frowein, Jochen A; Rüdiger, Wolfrum (2000). *Max Planck Yearbook of United Nations Law*. Martinus Nijhoff Publishers. ISBN 90-411-1403-3. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Goldblat, Jozef (2002). *Arms control: the new guide to negotiations and agreements*. SAGE Publications Ltd. ISBN 0-7619-4016-2. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Gorodetsky, Gabriel (1994). *Soviet Foreign Policy, 1917–1991: A Retrospective*. Routledge. ISBN 0-7146-4506-0. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Henig, Ruth B, red. (1973). *The League of Nations*. Oliver and Boyd. ISBN 978-0-05-002592-5. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Hill, Robert; Garvey, Marcus; Universal Negro Improvement Association (1995). *The Marcus Garvey and Universal Negro Improvement Association Papers*. University of California Press. ISBN 978-0-520-07208-4. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Iriye, Akira (1987). *The Origins of the Second World War in Asia and the Pacific*. Longman Group UK Limited. ISBN 0-582-49349-8. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Kennedy, David (prill 1987). "The Move to Institutions" (PDF). *Cardozo Law Review*. **8** (5): 841–988. Marrë më 17 maj 2008. `{{cite journal}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Knock, Thomas J (1995). *To End All Wars: Woodrow Wilson and the Quest for a New World Order*. Princeton University Press. ISBN 0-691-00150-2. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Kontra, Miklós; Phillipson, Robert; Skutnabb-Kangas, Tove; Varady, Tibor (1999). *Language, a Right and a Resource: Approaching Linguistic Human Rights*. Central European University Press. ISBN 978-963-9116-63-4. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Lannon, Frances (2002). *The Spanish Civil War, 1936–1939*. Osprey Publishing. ISBN 1-84176-369-1. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Levinovitz, Agneta Wallin; Ringertz, Nils (2001). *The Nobel Prize: The First 100 Years*. World Scientific. ISBN 981-02-4665-X. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Levy, Marcela López (2001). *Bolivia:Oxfam Country Profiles Series*. Oxfam Publishing. ISBN 0-85598-455-4. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Magliveras, Konstantinos D (1999). *Exclusion from Participation in International Organisations: The Law and Practice behind Member States' Expulsion and Suspension of Membership*. Martinus Nijhoff Publishers. ISBN 90-411-1239-1. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* McAllister, William B (1999). *Drug Diplomacy in the Twentieth Century: An International History*. Routledge. ISBN 0-415-17990-4. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* McDonough, Frank (1997). *The Origins of the First and Second World Wars*. Cambridge University Press. ISBN 0-521-56861-7. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Miers, Suzanne (2003). *Slavery in the Twentieth Century: The Evolution of a Global Problem*. AltaMira Press. ISBN 0-7591-0340-2. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Nish, Ian (1977). *Japanese foreign policy 1869–1942:Kasumigaseki to Miyakezaka*. Routledge & Kegan Paul. ISBN 0-415-27375-7. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Northedge, F.S (1986). *The League of Nations: Its Life and Times, 1920–1946*. Holmes & Meier. ISBN 0-7185-1316-9. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Osmanczyk, Edmund Jan; Mango, Anthony (2002). *Encyclopedia of the United Nations and International Agreements*. Taylor & Francis. ISBN 0-415-93924-0. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Raffo, P (1974). *The League of Nations*. The Historical Association. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Rapoport, Anatol (1995). *The Origins of Violence: Approaches to the Study of Conflict*. Transaction Publishers. ISBN 1-56000-783-4. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Reichard, Martin (2006). *The EU-NATO relationship: a legal and political perspective*. Ashgate Publishing, Ltd. ISBN 0-7546-4759-5. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Scheina, Robert L (2003). *Latin America's Wars:Volume 2 The Age of the Professional Soldier, 1900–2001*. Potomac Books Inc. ISBN 1-57488-452-2. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Scott, George (1973). *The Rise and Fall of the League of Nations*. Hutchinson & Co LTD. ISBN 0-09-117040-0. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Skirbekk, Gunnar; Gilje, Nils (2001). *History of Western Thought: From Ancient Greece to the Twentieth Century*. Routledge. ISBN 0-415-22073-4. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Torpey, John (2000). *The Invention of the Passport: Surveillance, Citizenship and the State*. Cambridge University Press. ISBN 0-521-63493-8. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Tripp, Charles (2002). *A History of Iraq*. Cambridge University Press. ISBN 0-521-52900-X. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)

## Lexime më tej

* Cooper, John Milton. *Breaking the Heart of the World: Woodrow Wilson and the Fight for the League of Nations* (2001) 454pp excerpt and text search
* Egerton, George W (1978). *Great Britain and the Creation of the League of Nations: Strategy, Politics, and International Organization, 1914–1919*. University of North Carolina Press. ISBN 0-807-81320-6. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Gill, George (1996). *The League of Nations from 1929 to 1946*. Avery Publishing Group. ISBN 0-89529-637-3. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Ginneken, Anique H.M. van. *Historical Dictionary of the League of Nations* (2006) excerpt and text search
* Kitsikis, Dimitri (1972). *Le rôle des experts à la Conférence de la Paix de 1919. Gestation d'une technocratie en politique internationale* (në frëngjisht). Ottawa: Editions de l'Université d'Ottawa. fq. 227. OCLC 643562008.
* Kuehl, Warren F; Dunn, Lynne K (1997). *Keeping the Covenant: American Internationalists and the League of Nations, 1920–1939*. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Malin, James C (1930). *The United States after the World War*. fq. 5–82. Arkivuar nga origjinali më 28 maj 2012. Marrë më 15 tetor 2015. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Marbeau, Michel (2001). *La Société des Nations* (në frëngjisht). Presses Universitaires de France. ISBN 2-13-051635-1.
* Ostrower, Gary (1995). *The League of Nations from 1919 to 1929 (Partners for Peace*. Avery Publishing Group. ISBN 0895296365. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Pfeil, Alfred (1976). *Der Völkerbund* (në gjermanisht). Wissenschaftliche Buchgesellschaft. ISBN 978-3-534-06744-2.
* Walters, Francis P. (1952). *A History of the League of Nations*. Oxford University Press. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* *The League of Nations.*, Boston : Old Colony Trust Company, 1919. A collection of charters, speeches, etc. on the topic.

## Lidhje të jashtme

* Arkivi i Fotografive të Lidhjes së Kombeve Arkivuar 9 dhjetor 2019 tek Wayback Machine, Indiana.edu
* Kronologjia e Lidhjes së Kombeve Arkivuar 11 shkurt 2011 tek Wayback Machine
* Periudhat kohore të Lidhjes së Kombeve, worldatwar.net
* Historia e Lidhjes së Kombeve Arkivuar 3 janar 2021 tek Wayback Machine, University of Oxford-led project
* Wilson's Final Address in Support of the League of Nations, Fjalim i bërë më 25 shtator 1919
* Historua (1919–1946) Arkivuar 22 mars 2011 tek Wayback Machine nga Zyra e Kombeve të Bashkuara në Gjenevë
* Arkivat e Lidhjes së Kombeve Arkivuar 1 janar 2021 tek Wayback Machine nga Zyra e Kombeve të Bashkuara në Gjenevë
* Table of Assemblies Arkivuar 16 korrik 2019 tek Wayback Machine Dates of each annual assembly, links to list of members of each country's delegation
* LONSEA – League of Nations Search Engine, Cluster of Excellence "Asia and Europe in a Global Context", Universität Heidelberg Arkivuar 7 janar 2020 tek Wayback Machine

## Shënime