Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Oqeani Arktik

Hartë e Oqeanit Arktik, me kufijtë e vendosur nga Organizata Hidrografike Ndërkombëtare (IHO).
**Oqeani Arktik** (i njohur edhe si **Oqeani i Ngrirë i Veriut**), i vendosur në Hemisferën veriore, kryesisht në rajonin arktik polar verior, është më i vogli dhe më i cekti nga pesë ndarjet më të mëdha oqeanike të botës. Organizata Hidrografike Ndërkombëtare (IHO) e njeh si oqean, por disa oqeanografë nuk e njohin si të tillë, por e njohin si Deti Arktik, pjesë e Oqeanit Atlantik. Nga ana tjetër, Oqeani Arktik mund të shihet si pjesën më veriore të Oqeanit Botëror gjithë-përfshirës.

Pothuajse i rrethuar plotësisht nga Euroazia dhe Amerika Veriore, Oqeani Arktik është pjesërisht i mbuluar nga akulli i detit gjatë vitit (dhe pothuajse tërësisht në dimër). Kripshmëria dhe temperatura e sipërfaqes së Oqeanit Arktik ndryshojnë sezonalisht, si shkrihet dhe ngrihet akulli; kripshmëria e tij është më e ultë sesa kripshmëritë e katër oqeaneve të tjera, për shkak të avullimit të ulët, derdhjes së rëndë me ujë të freskët nga lumenjtë dhe përrenjtë, dhe lidhjeve dhe daljeve të kufizuara me ujrat oqeanike me kripshmëri të lartë. Tkurrja akullit gjatë verës është regjistruar në 50%.

Ky oqean ne forme te nje rrethi te pa rregullt me siperfaqe rreth 14 milion km2 shtrihet ne polin verior te Tokes. Thellesia e tij rritet nga periferia ne drejtim te qendres ku arrin deri ne 5000 m. Uji i Oqeanit eshte i ngrire , mirpo skajet e tij gjate veres copetohen ne santa te cilat i levizin ererat dhe rrymat detare.Origjina e oqeaneve të Tokës mbetet ende e panjohur. Oqeanet besohet se janë formuar në periudhën Hadean dhe mund të ketë qenë shtysë për shfaqjen e jetës. Oqeanet jashtëtokësore poashtu mendohet se mund të përbëhen nga uji apo elemente të tjera dhe nga komponimet gjithaashtu. Të vetmet lajme të konfirmuara nga Organet e mëdha të qëndrueshme është se lëngjet jashtetokesore kanë sipërfaqe oqeanike me Titan, edhe pse ka prova për ekzistencën e oqeaneve diku tjetër në Sistemin Diellor. Herët në historin gjeologjike, Marsi dhe Venusi janë teorizuar si vende qe kan pasur oqeani te medha të ujit. Hipoteza e oqeanit në Mars sugjeron se gati një e treta e sipërfaqes së Marsit ishte e mbuluar dikur nga uji, dhe në anën tjetër një efekt serrë mendohet se ka arratisur larg oqeanin global të Venusit. Komponimet si kripëra dhe amoniakut i tretur në ujë ulë pikë e ngrirjes së oqeaneve, në mënyrë që uji mund të ekzistojë në sasi të mëdha në mjediset jashtetokesore si ujë me kripë ose i konvertuar në akull. Oqeanet pakonfirmuara janë spekuluar nën sipërfaqen e shumë planeteve xhuxh dhe satelitëve natyrorë, sidomos, oqeani i Europa (planet xhuxhë) besohet të ketë mbi dy herë volumin e ujit të Tokës. Planetet gjigante të gazit të sistemit diellor besohet gjithashtu të posedojnë shtresa të lëngshme atmosferike që presin ende për t'u konfirmuar. Oqeanet mund të ekzistojnë në eksoplanetë dhe exomoons, duke përfshirë oqeane sipërfaqësore të ujit të lëngët brenda një zonë subekumene të banueshme.

## Shiko dhe

* Arktiku

## Referime
# Malet Urale

**Malet Urale**, ose shkurt Uralet, janë një varg malor që shkon përafërsisht nga veriu në jug nëpër Rusinë perëndimore, nga brigjet e Oqeanit Arktik në Lumin Ural dhe në veri-perëndim të Kazakistanit. Ana lindore e tyre zakonisht konsiderohet kufiri natyror i Evropës dhe Azisë. Vargu malor shtrihet në 2,500 kilometra duke kaluar përmes tundrës Arktike në veri dhe përmes peizazheve të pyllëzuara dhe gjysmë të shkretëtirës në jug. Ishulli Vajgaç dhe ishujt e Novja Zemlja formojnë vazhdimin e mëtejshëm të zinxhirit në veri të Arktikut. Malet shtrihen brenda rajonit Ural dhe në mënyrë të konsiderueshme mbivendosen me distriktin Ural Federal dhe rajonin Ural ekonomik.

Uralet Qendrore përmbajnë depozita të rëndësishme mineralesh dhe metalesh, si hekuri, bakri, kromi, nikeli, qymyri dhe nafta, dhe që nga shekulli i 18-të kanë qenë bazë e madhe minerale e Rusisë e që edhe në ditët e sotme është një nga rajonet më të industrializuara të Rusisë, veçanërisht rreth qyteteve të Perm, Cheliabinsk, Ekaterinburg dhe Magnitogorsk.

Maja më e lartë është Narodnaja me 1895 m lartësi mbidetare.

## Klima

Malet Urale kanë një klimë kontinentale, të karakterizuar nga ekstreme të temperaturës që bëhen gjithnjë e më të dukshme si nga veriu në jug ashtu edhe nga perëndimi në lindje.

Malet Urale gjatë dimrit
Zonat në perëndim janë 1-2 gradë Celsius më të ngrohta në dimër se zonat lindore sepse zonat perëndimore ngrohen nga erërat e Atlantikut, ndërsa shpatet lindore ftohen nga masat ajrore të Siberisë. Gjithashtu, për të njëjtat arsye zonat perëndimore marrin më shumë reshje se në lindje, pasi malet në perëndim bllokojnë retë nga Oqeani Atlantik, gjë që ulë reshjet në lindje të maleve Urale. Nivelet më të larta të reshjeve janë në Uralet Veriore, me reshjet maksimale që ndodhin në muajt e verës. Dimri në Urale është i thatë për shkak të Lartësisë Siberiane.

Temperaturat mesatare të janarit në zonat perëndimore variojnë nga -20 gradë Celsius në Uralet Polare në -15 gradë Celsius në Uralet Jugore, dhe temperaturat përkatëse të korrikut janë 10 gradë Celsius (Uralet Polare) dhe 20 gradë Celsius (Uralet Jugore).

## Referime
# Deti Aral

zvoglimi i siperfaqes me kalimin e viteve
**Deti Aral** (rusisht Aralskoe more) ose Liqeni Aral është det i brendshëm në Azinë Qendrore. Gjindet në mes Kazakistanit në veri Uzbekistanit në jug. Nga viti 1960 liqeni dukshëm filloi të zvogëlohet për shkak se qeveria me qëllim të ujitjes së tokave ndërroi rrjedhen e lumenjve Amu Darjes dhe Sir Darjes.

Deti Aral njihet si një ndër hapësirat më të ndotura në botë, për shkak se është shfrytëzuar për testimin e armatimit dhe hedhjes së mbeturinave industriale dhe tharja e liqenit ka ardhur si pasojë e projekteve hidraulike.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ky artikull me tematikë në lidhje me gjeografinë e Kazakistanit është një faqe cung. Ju mund të ndihmoni Wikipedia-n duke e përmirësuar atë. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ky artikull me tematikë në lidhje me gjeografinë e Uzbekistanit është një faqe cung. Ju mund të ndihmoni Wikipedia-n duke e përmirësuar atë. |

## Lidhje të jashtme

* Maps and Data of the Aral Sea Basin\*

* Kazakhstan Government and World Bank Project for Saving Aral Sea, 14 dhjetor 2006
* BBC article by David Shukman on a study that finds high levels of DNA damage that could explain the region's abnormally high cancer rate; Muynak, Uzbekistan, 29 qershor 2004
* New Scientist article, 21 korrik 2003
* BBC article on planned dam, 29 tetor 2003
* BBC article on approved loan from World Bank, 09 prill 2007
* EcoWorld article "Arctic to Aral", 6 nentor 2005
* Satellite images of the Aral Sea on NASA's Visible Earth website Arkivuar 11 mars 2007 tek Wayback Machine
* Earth Observatory: Rebirth island joins the mainland Arkivuar 29 shtator 2008 tek Wayback Machine
* www.american.edu: Aral Sea Loss and Cotton
* Earthshots: satellite images of environmental change
* *Anthrax 'time bomb' ticking in Aral Sea, researchers say* - CNN's report on bioweapons dump on Vozrozhdeniya Island
* Atlas of Our Changing Environment - United Nations Environment Programme.
# Deti Arabik

Një hartë që tregon vendndodhjen e Detit Arabik në Oqeanin Indian. Krijuar nga NormanEinstein, 19 korrik 2005.
**Deti Arabik** (Arabisht: اَلْبَحرْ ٱلْعَرَبِيُّ, romanizuar: *Al-Bahr al-ˁArabī*) është një rajon deti në veri të Oqeanit Indian, i kufizuar në perëndim nga Gadishulli Arabik, Gjiri i Adenit dhe Kanali Guardafui, në veriperëndim nga Gjiri i Omanit dhe Irani, në veri nga Pakistani, në në lindje nga India, dhe në juglindje nga deti Laccadive dhe Maldivet, në jugperëndim nga Somalia. Sipërfaqja e përgjithshme e saj është 3,862,000 km2 dhe thellësia maksimale është 4,652 metra. Gjiri i Adenit në perëndim lidh Detin Arabik me Detin e Kuq përmes ngushticës së Bab-el-Mandeb, dhe Gjiri i Omanit është në veriperëndim, duke e lidhur atë me Gjirin Persik.

## Shiko edhe

* Gadishulli Arabik

## Referime
# Kamçatka

Topografia e Kamçatkës**Kamçatka** (rusisht: полуо́стров Камча́тка, *Poluostrov Kamçatka*) është një gadishull 1,250 kilometra i gjatë në Lindjen e Largët ruse, me një sipërfaqe prej rreth 270,000 km2. Ajo gjendet mes Oqeanit Paqësor në lindje dhe Detit Ohotsk në perëndim.

Në Kamçatkë gjenden vullkanët e Kamçatkës, një vend i trashëgimisë botërore.

## Referime
# Siatëll

| Siatëll
Seattle |
| --- |
| Qytet |
| Pamje nga Siatëll |
| Nicknames:  Rain City (Qyteti i shiut) |
| Mottoes: The City of Flowers (Qyteti i Luleve) |
| Popullsia |
|  • Total | 753,675 (2.019) |
| Faqja zyrtare | www.seattle.gov |

**Seattle** (shqip: *Siatëll*) është qyteti më i madh në shtetin Uashington të Shteteve të Bashkuara. Që nga korriku 2013, ai ishte qyteti me rritje më të shpejtë ndër qytetet më të mëdhenj në Shtetet e Bashkuara, dhe mbeti në pesë të parët deri në maj 2015 me një rritje vjetore prej 2.1%. Qyteti ndodhet në një rrip ngushtë midis Puget Sound (një gji i ngushtë i Oqeanit Paqësor) dhe Liqenit Uashington, rreth 160km në jug të kufirit të SHBA-së me Kanadanë. Siatëll është porti i 8-të më i madh në Shtetet e Bashkuara dhe i 9-ti në Amerikën e Veriut.

## Nofka

Nga viti 1869 deri në vitin 1982, Siatëll ishte i njohur si "Qyteti i Mbretëreshës". Nofka e tanishëm zyrtare është "Qyteti i Smeraldës", rezultat i një gare që u mbajtë më 1981. Siatëll njihet si "Porta tek Alaska" për shkak se është qyteti i afërt në Amerikën e afërt tek Alaska, "Qyteti i Shiut" për shkak reve të shpeshta dhe motit me shi.

## Binjakëzimet

* Kobe, Japonia
* Bergen, Norvegjia
* Beersheba, Izraeli
* Mazatlán, Meksika
* Nantes, Franca
* Chongqing, Kina
* Limbe Kameruni
* Reykjavík, Islanda
* Galway, Irlanda
* Pécs, Hungaria
* Gdynia, Polonia
* Peruxhia, Italia

## Referime
# Vankuvër

**Lua error te Moduli:Arguments te rreshti 260: table index is nil.**

| Vankuver |
| --- |
| qytet (*city*) |
|  |
| Stema |
| Popullsia |
|  • Total | 615,473 |
| Faqja zyrtare | www.city.Vankuver.bc.ca/ |

**Vankuver** (anglisht: *Vancouver* /væŋˈkuːvəɹ/) është një qytet (*city*) në Provincën Kolumbia Britanike, Kanada. Komuna ka një sipërfaqe 114,67 km² dhe popullsi 615.473 banorë.

Vancouver
Vankuvër është qytet kanadez në krahinën e Kolumbisë Britanike dhe qyteti më i madh në pjesën perëndimore të Kanadës dhe i treti për nga madhësia në Kanadë me një popullsi prej 611.869 banorësh, ndërsa së bashku me rrethinën (viti 2007) ka pasur 2.524.113 banorë.

Prefekti i Vankuvërit është Sam Sullivan. Në Vancouver do të mbahen lojrat e XXI olimpike dimërore në vitin 2010. Në Vankuvër ka lindur albanologu i shquar Robert Elsie.

## Lidhje të jashtme

* website www.city.Vankuver.bc.ca/
* Turizmi në Vankuvër Arkivuar 23 gusht 2015 tek Wayback Machine
* flickr Vankuvër
* Virtual Tours of Vancouver Vankuvëri virtual
* SkyscraperPage Forum Gallery Arkivuar 2 maj 2005 tek Wayback Machine Fotografi

## Referime

Stampa:Ndarja administrative në Kolumbia Britanike
Stampa:Portal
# Hunët

**Hunët** ishin grupe apo fise të një populli me prejardhje nga Azia (hapësirën mongole).

## Historia

Ata migruan ne Evropë përgjatë epokës se migrimeve te mëdha (shekujt III dhe IV pas lindjes se Krishtit). Sipas studiuesit Joseph de Guinges ata janë pasardhës te Xiognu, popull i cili ne shekullin I para lindjes se Krishtit sulmoi territoret e Kinës dhe për pak e pushtuan ate. Ne vitin 434, Rugila, mbreti i tribuse me te madhe hune vdiq dhe vendin e tij e zune niperit e tij Attila dhe Bleda. Pasi Bleda vdiq (thuhet qe u vra nga Attila ne dyluftim) Attila bashkoi te gjitha tribute hune ne një te vetme dhe u be mbret i tyre. Attila fillimisht sulmoi Perandorinë Sasanide dhe pushti territoret e Kaukazit, por pastaj u munden. Me pas Hunet erdhën ne Evropë dhe pushtuan territoret qe nga gadishulli i Krimese ne lindje deri tek Galia (Franca) Lindore ne perëndim dhe nga alpet zvicerane ne jug deri tek gadishulli i Danimarkes ne veri. Me pas hunet vendosen marredhenie te mira me Perandorine Romake te Perendimit dhe për shkak te ketyre marredhenieve ata vendosen te sulmonin perandorine Romake te Lindjes dhe Mbreterine Visigote te Toulousit. Ne fillim ata sulmuan Perandorine Romake Te Lindjes dhe arriten te pushtonin Ballkanin perfshire dhe kryeqytetin e perandorise, Kostandinopojen (Stambollin), por romaket e lindje u ofruan huneve 115 kilogram me flori ne kembim qe hunet te largoheshin nga Ballkani dhe te mos e sulmonin me ate apo perandorine romake te lindjes. Hunet pranuan dhe u pergatiten qe te sulmonin mbreterine visigote te Toulousit. Pa filluar akoma sulmi, Attila mori një mesazh nga Honoria, motra e perandorit romak te Perendimit qe i propozonte te martoheshin dhe Attila pranoi dhe kështu ai mund te merrte si toke te tijen gjysmen e territoreve te Perandorise Romake te Perendimit. Flavius Aetius, gjenerali qe duhet te ndihmonte Attilen kunder Visigoteve lajmeroi perandorin për këtë dhe ai nuk deshte qe motra e tij te martohej me Attilen. Ketu filluan konfliket me perandorine Romake te Perendimit. Attila e sumoi perandorine dhe fitoi disa beteja me rradhe duke pushtuar kështu Strasburgun, Metzin, Reimsin, Amiensin, Turnain dhe Cambriain. Pastaj ai sulmoi Orleansin dhe garnizoni i qytetit iu dorezua Attiles, por sapo ishte duke hyre ne qytet erdhen perforcimet romake te komanduara nga gjenerali Flavius Aetius. Attila beri sikur u terhoq dhe i futi romaket ne kurth ne Chalons disa kilometra ne verilindje te Orleansit. Attila do ta kishte fituar këtë beteje nëse romaket nuk do te kishin thirrur perforcime nga ish-armiqte e tyre Visigotet. Beteja ishte e ashper sidomos sepse numrat e te dyja paleve ishin te barabarte. Sidoqofte romaket fituan me një "fitore si e Pirros" do të thotë fitore me shume sakrifica e humbje. Për një vit hunet nuk u duken me ne perandorine romake, por pas një viti ata sulmuan Aquilean dhe fituan, por pas betejes Attila u helmua dhe vdiq. Pas kësaj perandoria hune ra dhe hunet u vendosen ne territoret e Hungarise se sotme. Pasi u perzien me Magjaret ne shkullin VIII u formua shteti Hungarez.
# Fuqitë Qendrore

Fuqitë Qendrore më 6 shtator 1915.
**Fuqitë Qendrore**, të njohura gjithashtu si **Perandoritë Qendrore**, ishin një nga dy koalicionet kryesore që luftuan në Luftën e Parë Botërore (1914-1918). Ato përbëheshin nga Gjermania, Austro-Hungaria, Perandoria Osmane dhe Bullgaria; kjo njihej edhe si **Aleanca Katërfishe**.

Origjina e Fuqive Qendrore ishte aleanca e Gjermanisë dhe Austro-Hungarisë në 1879. Pavarësisht se ishte anëtarësuar nominalisht në Aleancën e Trefishtë më parë, Italia nuk mori pjesë në Luftën e Parë Botërore në anën e Fuqive Qendrore. Perandoria Osmane dhe Bullgaria nuk u bashkuan vetëm pas fillimit të Luftës së Parë Botërore. Fuqitë Qendrore u përballën dhe u mundën nga Fuqitë Aleate, të cilat vetë ishin formuar rreth Antantës së Trefishtë.

## Shiko edhe

* Lufta e Parë Botërore
* Aleatët e Luftës së Parë Botërore

## Referime
# Vendet baltike

| Shtetet baltike |
| --- |
|  |
| Vendet |  Estonia  Letonia  Lituania |
| Zonat kohore | UTC+02:00 |

**Shtetet baltike** (Estonisht: *Balti riigid*, *Baltimaad*; Letonisht: *Baltijas valstis*; Lituanisht: *Baltijos valstybės*) është një term gjeopolitik, zakonisht përdoret për të grupuar tre shtetet sovrane në Evropën Veriore në bregun lindor të Detit Baltik: Estoninë, Letoninë dhe Lituaninë. Termi nuk përdoret në kontekstin e zonave kulturore, identitetit kombëtar ose gjuhës, sepse ndërsa shumica e njerëzve në Letoni dhe Lituani janë njerëz baltikë, shumica në Estoni janë finike. Të tre vendet nuk formojnë një union zyrtar, por angazhohen në bashkëpunim ndërqeveritar dhe parlamentar.. Fushat më të rëndësishme të bashkëpunimit midis tre vendeve janë politika e jashtme dhe e sigurisë, mbrojtja, energjia dhe transporti..

Të tre vendet janë anëtare të NATO-s, Eurozonës, OECD dhe Bashkimit Evropian. Në vitin 2020 dhe 2021, Estonia është gjithashtu një anëtare jo e përhershme e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara. Të tre klasifikohen si ekonomi me të ardhura të larta nga Banka Botërore dhe mbajnë një Indeks shumë të lartë të zhvillimit njerëzor.

## Referime

## Lidhje të jashtme

### Statistikat zyrtare të shteteve Baltike

* Statistikat e Estonisë
* Statistikat e Letonisë
* Statistikat e Lituanisë Arkivuar 10 korrik 2013 tek Wayback Machine
# DuckDuckGo

**DuckDuckGo** (**DDG**) është një kompani e privatësisë në internet. DuckDuckGo ofron një sërë produktesh të orientuara drejt ndihmës së njerëzve për të mbrojtur privatësinë e tyre në internet, më së shumti, një motor kërkimi privat, një shtojcë shfletuesi që bllokon gjurmuesit, mbrojtjen e postës elektronike dhe mbrojtjen e gjurmimit të aplikacioneve për Android.

Kompania thekson privatësinë dhe anonimitetin pjesërisht për të shmangur flluskën e filtrit të rezultateve të personalizuara të kërkimit.

Kompania është e vendosur në Paoli, Pensilvani, në Filadelfia e Madhe, Shtetet e Bashkuara dhe kishte 200 punonjës që nga nëntori 2022. Emri i kompanisë është një referencë për lojën e fëmijëve rosë, rosë, patë.

## Shiko edhe

* Brave (shfletues i internetit)

## Lidhje të jashtme

* www.DuckDuckGo.com

## Referime
# Oqeanografia

**Oqeanografia** (Oqean dhe greq. Γράφειν - përshkrim) është shkenca mbi oqeanet, lëmi e gjeografisë që merret me studimin e oqeaneve.

## Historia e Oqeanografia

## Disiplina të përafërta

* Limnologjia
* Hidrologjia
# Topografia

Një hartë topografike me vija konturore
 Ky imazh satelitor me ngjyra të rreme ilustron topografinë e bërthamës urbane të zonës metropolitane të Nju Jorkut, me Manhatanin në qendër.
 Një hartë e Evropës duke përdorur **modelimin e lartësisëTopografia** është studimi i formave dhe veçorive të sipërfaqeve të tokës . Topografia e një zone mund t'i referohet vetë formave dhe veçorive të tokës, ose një përshkrimi (veçanërisht përshkrimi i tyre në harta).

## Hyrje

Topografia është një fushë e gjeoshkencës dhe shkencës planetare dhe merret me detajet lokale në përgjithësi, duke përfshirë jo vetëm relievin, por edhe veçoritë natyrore dhe artificiale, madje edhe historinë dhe kulturën lokale. Ky kuptim është më pak i zakonshëm në Shtetet e Bashkuara, ku hartat topografike me konturet e lartësisë e kanë bërë *topografinë* sinonim të *relievit* .

Topografia në një kuptim të ngushtë përfshin regjistrimin e relievit ose terrenit, cilësinë tredimensionale të sipërfaqes dhe identifikimin e formave specifike të tokës prandaj kjo njihet edhe si gjeomorfometri. Në përdorimin modern, kjo përfshin gjenerimin e të dhënave të lartësisë në formë digjitale (DEM). Shpesh termi konsiderohet të përfshijë edhe paraqitjen grafike të formës së tokës në një hartë me një shumëllojshmëri teknikash të përshkrimit të relievit hartografik, duke përfshirë linjat konturore, nuancat hipsometrike dhe hijezimin e relievit .

## Etimologjia

Termi *topografi* e ka origjinën në Greqinë e lashtë dhe ka vazhduar në Romën e lashtë, si përshkrim i detajuar i një vendi. Fjala vjen nga greqishtja τόπος ( *topos*, "vend") dhe -γραφία ( *-graphia*, "shkrim"). Në literaturën klasike kjo i referohet shkrimit ose përshkrimit për një vend ose vende, ajo që tani quhet kryesisht "historia lokale". Në Britani dhe në Evropë në përgjithësi, fjala topografi përdoret ndonjëherë në kuptimin e saj origjinal.

Sondazhet e detajuara ushtarake në Britani (duke filluar nga fundi i shekullit të tetëmbëdhjetë) quheshin Ordnance Surveys, dhe ky term u përdor në shekullin XX si i përgjithshëm për relievimet topografike dhe hartat. Sondazhet më të hershme shkencore në Francë u quajtën hartat Cassini sipas familjes që i prodhoi ato gjatë katër brezave.  Termi "anketime topografike" duket të jetë me origjinë amerikane. Sondazhet më të hershme të detajuara në Shtetet e Bashkuara u bënë nga "Byroja Topografike e Ushtrisë", e formuar gjatë Luftës së vitit 1812, e cila u bë Korpusi i Inxhinierëve Topografikë në vitin 1838. Pasi praktika e hartës kombëtare u mor nga Shërbimi Gjeologjik i SHBA-së në vitin 1878, termi topografik mbeti si një term i përgjithshëm për studimet e detajuara dhe programet e hartës, dhe është adoptuar nga shumica e kombeve të tjera si standard.

Në shekullin XX, termi topografi filloi të përdoret për të përshkruar përshkrimin e sipërfaqes në fusha të tjera ku përdoret harta në një kuptim më të gjerë, veçanërisht në fusha mjekësore si neurologjia.

## Shih edhe

* Harta
* Relievi
* Gjeografia
* Hartografia
* Gjeomorfologjia
* Harta topografike

## Referimet
# 1978

Ngjarjet e tanishme | Vite

◄ |
Shekulli 19 |
**Shekulli 20**
| Shekulli 21

◄ |
Vitet 1940 |
Vitet 1950 |
Vitet 1960 |
**Vitet 1970**
| Vitet 1980
| Vitet 1990
| Vitet 2000
| ►

◄◄ |
◄ |
1974 |
1975 |
1976 |
1977 |
**1978**
| 1979
| 1980
| 1981
| 1982
| ►
| ►►

Udhëheqës të shteteve · Film · Shqipëri · Literaturë · Muzikë

## Ngjarje

* 25 Shkurt vrasësi serik Ted Bundy arrestohet në Florida
* Fillon punë Hidroçentrali i Fierzës.
* Prishen marrëdhëniet diplomatike me Kinën.

## Lindje

* 3 Mars - Leonora Jakupi, këngëtare shqiptarë
* 7 Mars - Azis, këngëtar bullgar
* 21 Mars - Rani Mukherjee, aktore indiane
* 24 Qershor - Ariel Pink, muzikant amerikan

#### Pa data

*Datat e personave më poshtë nuk janë të shënuara në artikujt mbi biografinë e tyre:*
* - Jeton Kelmendi, shkrimtar shqiptarë

## Vdekje

* 25 maj - Xhaferr Deva ishte nëpunës, dhe Ministër i Brendshëm i Shqipërisë.
# Rubidiumi

Stampa:Infoboks Element Kimike

**Rubidiumi** është një element kimik me simbol **Rb** dhe numër atomik 37. Rb është një element i butë metalik me ngjyrë të argjendtë në të bardhë nga grupi i metaleve alkaline.

Rubidiumi është shumë i butë dhe shumë reaktiv, me veti të ngjashme me elementet e tjera të grupit të parë, si që është oksidimi në kontakt me ajrin. Komponimet e tij kanë zbatim në kimi dhe elektronikë. Metali i rubidiumit avullon lehtë dhe ka një rreze të volitshme të absorbimit spektral, çka e bën një shënjestër të shpeshtë për manipulimin laserik të atomeve.

Rubidiumi nuk duket se është i nevojshëm për ndonjë organizëm të gjallë. Megjithatë, ashtu si ceziumi, jonet e rubidiumit nga organizmat e gjallë trajtohet në një mënyrë të ngjashme si me kaliumin: merret në mënyrë aktive nga bimët dhe qelizat e gjalla shtazore.

Rubidiumi ka një izotop të qëndrueshëm,85Rb. Izotopi 87Rb i cili përbën gati 28% të rubidiumit në natyrë është paksa radioaktiv, me një kohë të gjysëmzbërthimit prej 49 milliardë vjet—më shumë se tre herë më gjatë se mosha e vlerësuar e universit.

Sistemi periodik i elementeve

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| H |  | He |
| Li | Be |  | B | C | N | O | F | Ne |
| Na | Mg |  | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| K | Ca | Sc |  | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga |
Ge
 | As |
Se
 | Br | Kr |
| Rb | Sr | Y |  | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn |
Sb
 | Te | I | Xe |
| Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi |
Po
 |
At
 | Rn |
| Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Metalet alkaline | Metalet alkaline tokësore | Lantanoidet | Aktinidet | Metalet kalimtare | Metalet tjera | Jometale | Jometale tjera | Halogjene | Gazrat fisnike |

Elementet kimike:
Ac | Ag | Al | Am | Ar | As | At | Au |
B | Ba | Be | Bh | Bi | Bk | Br |
C | Ca | Cd | Ce | Cf | Cl | Cm | Cn | Co | Cr | Cs |
Cu |
Db | Ds | Dy |
Er | Es | Eu |
F | Fe | Fl | Fm | Fr |
Ga | Gd | Ge |
H | He | Hf | Hg | Ho | Hs |
I | In | Ir |
K | | Kr |
La | Li | Lr | Lu | Lv |
Mc | Md | Mg | Mn | Mo | Mt |
N | Na | Nb | Nd | Ne | Nh | Ni | No | Np |
O | Og | Os |
P | Pa | Pb | Pd | Pm | Po | Pr | Pt | Pu |
Ra | Rb | Re | Rf | Rg | Rh | Rn | Ru |
S | Sb | Sc | Se | Sg | Si | Sm | Sn | Sr |
Ta | Tb | Tc | Te | Th | Ti | Tl | Tm | Ts |
U |
V |
W |
Xe |
Y | Yb |
Zn | Zr