Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Navigimi

Një sistem navigimi në një cisternë nafte.
**Navigimi** është një fushë studimi që fokusohet në procesin e monitorimit dhe kontrollit të lëvizjes së një automjeti nga një vend në tjetrin. Fusha e navigimit përfshin katër kategori të përgjithshme: navigim tokësor, navigim detar, navigim aeronautik dhe navigacion hapësinor.

Është gjithashtu termi i artit që përdoret për njohuritë e specializuara të përdorura nga naviguesitpër të kryer detyrat e navigimit. Të gjitha teknikat e navigimitpërfshijnë gjetjen e pozicionit të navigatorit në krahasim me vendndodhjet ose modelet e njohura.

Navigimi, në një kuptim më të gjerë, mund t'i referohet çdo aftësie ose studimi që përfshin përcaktimin e pozicionit dhe drejtimit. Në këtë kuptim, navigimi përfshin orientimin dhe navigimin e këmbësorëve.

## Shiko edhe

* Lundrimi

## Referime
# Vendndodhja

Një ikonë që përfaqëson konceptin e vendndodhjes.
Në gjeografi, termi **vendndodhje** ose vend përdoret për të treguar një rajon (pikë, vijë ose zonë) në sipërfaqen e Tokës. Termi vendndodhje në përgjithësi nënkupton një shkallë më të lartë sigurie sesa vendi, ky i fundit shpesh tregon një entitet me një kufi të paqartë, duke u mbështetur më shumë në atributet njerëzore ose shoqërore të identitetit të vendit dhe ndjenjës së vendit sesa në gjeometri. Një vend i populluar quhet vendbanim.

## Shiko edhe

* Gjeografia

## Referime
# Sistemi koordinativ polaro-cilindrik

Sistemi koordinativ
**Sistemi koordinativ polaro-cilindrik** është sistem gjeometrik që mundëson lokalizimin e pikave në hapësirë.

Ky sistem gjeometik përbëhet nga një plan i fiksuar që zakonisht quhet *plani ekuatorial* ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 lexo:epsilon), një *pol* O të fiksuar në atë planë dhe boshti polar Ox, një boshtë zenitorë (Oz WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 lexo:boshti Oz normal me planin epsilon). Nga këto lemente themelore fitohet *rrezja polare* që zakonisht shenohet me *r* e që paraqet distancën e projeksionit të pikës, *këndin polar* që zakonisht shenohet me WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 (lexo:fi) e që paraqet këndin ndërmjetë rrezez polare dhe boshtit Ox, dhe *aplikatja* që zakonisht shënohet me *z* e që paraqetë distancen e pikës prej planit WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 .

## Burimi i të dhënave
# Diagonalja

**Diagonalja** është shprehje në gjeometri me të cilën kuptohet vija e drejtë që bashkon dy kulme jo të njëpasnjëshme të një shumëkëndëshi ose dy kulme të një trupi, që nuk janë në të njëjtën faqe të tij. Po ashtu me shprehjen diagonale kuptohet diçka (vij, segment, drejtëz, etj.) që ndanë në mënyrë të tërthortë një figurë, një rrafsh ose një trup, duke bashkuar kumet jo të njëpasnjëshme apo diçka që kalon sipas një diagonaleje apo diçka që bëhet në këtë drejtim.

## Burimi i të dhënave
# Funksioni Gama

grafiku i funksionit Gama
**Funksioni gama** është një funksion në matematikë i cili shënohet me shkronjën greke **Γ** i cili është zgjërim i një funksioni tjetër të ashtuquajtur faktoriel për numrat real dhe kompleks. Për numrin kompleks *z* me pjesë reale pozitive, funksioni gama përkufizohet me shprehjen

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
Ky përkufizim mund të zgjërohet në pjesën e mbetur të rrafshit kompleks por jo për nummrat e plotë negativ.

Nëse *n* është numër i plotë pozitiv atëherë vlen barazimi

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
kjo jep lidhjen me faktorielin.

## Përkufizimi alternativ

Zgjërimi në rrafshin kompleks
Shënimin Γ(*z*) e futi Adrien-Marie Legendre. Nëse pjesa reale e numrit kompleks *z* është pozitive (Re[*z*] > 0), atëherë numri i plotë

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
konvergjon apsolutisht. Duke shfrytëzuar integrimin parcial mund të tregojmë se

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
prej këtu rrjedh relacioni

*n*! = *n*×(*n*-1)!

Γ(1) e njehsojmë analitikisht:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
Me kombinimin e këtyre dy relacioneve tregojmë se faktorieli është rast i veçantë i funksionit gama:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
për të gjithë numrat natyral *n*.

## Vlera të veçanta të funksionit gama

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_12

## Referimet

* Philip J. Davis, "Leonhard Euler's Integral: A Historical Profile of the Gamma Function," *Am. Math. Monthly* **66**, 849-869 (1959)
* Pascal Sebah and Xavier Gourdon. *Introduction to the Gamma Function*. In PostScript and HTML formats.
* Bruno Haible & Thomas Papanikolaou. *Fast multiprecision evaluation of series of rational numbers*. Technical Report No. TI-7/97, Darmstadt University of Technology, 1997
* Julian Havil, *Gamma, Exploring Euler's Constant*, ISBN 0-691-09983-9 (c) 2003
* Emil Artin, "The Gamma function", in Rosen, Michael (ed.) *Exposition by Emil Artin: a selection*; History of Mathematics 30. Providence, RI: American Mathematical Society (2006).

## Lidhje të jashtme

* Cephes - C and C++ language special functions math library
* Examples of problems involving the Gamma function can be found at Exampleproblems.com.
* Gamma function calculator
* Wolfram gamma function evaluator (arbitrary precision) Arkivuar 28 tetor 2019 tek Wayback Machine
* Volume of n-Spheres and the Gamma Function at MathPages
* Computing the Gamma function - various algorithms
* Online tool to graph functions which contain the Gamma function

### Për më shumë

* Milton Abramowitz and Irene A. Stegun, eds. *Handbook of Mathematical Functions with Formulas, Graphs, and Mathematical Tables.* New York: Dover, 1972. *(See Chapter 6)*
* G. Arfken and H. Weber. *Mathematical Methods for Physicists*. Harcourt/Academic Press, 2000. *(See Chapter 10.)*
* Harry Hochstadt. *The Functions of Mathematical Physics*. New York: Dover, 1986 *(See Chapter 3.)*
* W.H. Press, B.P. Flannery, S.A. Teukolsky, and W.T. Vetterling. *Numerical Recipes in C*. Cambridge, UK: Cambridge University Press, 1988. *(See Section 6.1.)*
# Teorema e Pitagorës

Demonstrimi grafik i teoremës së Pitagorës
**Teorema e Pitagorës** thotë: Në çdo trekëndësh këndrejtë shuma e katrorëve te kateteve është e barabartë me katrorin e hipotenuzës.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
## Vërtetimi

Ky vërtetim bazohet në proporcionalitetin e brinjëve të trekëndshave të ngjashëm.

Le të jetë *ABC* një trekëndësh këndi i drejtë i të cilit është në kulmin *C*, shih figurën. Lëshojmë lartësinë nga kulmi *C*, dhe dhe e shënojmë me *H* pikëprerjen e saj me brinjën *AB*. Atëherë trekëndëshi *ACH* është i ngjajshëm me trekëndëshin *ABC*, sepse të dy kanë një kënd të drejtë (sipas përkufizimit të lartësisë), dhe këndin te kulmi *A* e kanë të përbashkët. Me arsyetime të ngjajshme mund të tregojmë se trekëndëshi *CBH* është i ngjajshëm me trekëndëshin *ABC*. Nga ngjajshmëria përfundojmë se ...

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 '
kështuqë

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
prej këtu

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
Nëse i mbledhim këta brazime fitojmë se

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
Kjo është dhe Teorema e Pitagorës:

<c²=a²+b²>formula kryesore

Teorema e Pitagores bazohet ne trekendeshat kenddrejte.
Le te shenojme brinjet e nje trekendeshi te meposhtem me a,b,c.

Brinja e shenuar me c eshte hipotenuza e trekendeshit kenddrejte. Ajo eshte edhe brinja me e gjate e trekendeshit,sepse ndodhet perballe kendit te tij me te madh. Dy brinjet e tjera,sic e dini,jane katetet e trekendeshit kenddrejte.
Teorema e pitagores pohon:"Ne cdo trekendesh kenddrejte katrori i hipotenuzes eshte i barabarte me shumen e katroreve te kateteve".
Barazimi qe shpreh Teoremen e Pitagores,eshte:a²+b²=c².
(Eshte e rendesishme qe te tria brinjet te jene ne te njejten njesi).

## Lidhje të jashtme

* Pythagorean Theorem (më shumë se 70 vërtetime të ndryshme )
* Pythagorean Theorem and Right triangle formulas
# Pasatet

Pasatet jane san Fryjnë nga e tërë hapsira tokësore rreth ekuatorit përveq në jugperëndim të Azisë jugore kun ë vend të tyre fryjnë monsunet.
Pasatet janë erëra të përhershme që fryjnë prej viseve subtropike kah Ekuatori.

Pasatet në hemisferën veriore të Tokës fryjenë nga drejtim verilindja, ndërsa në hemisferën jugore në drejtim juglindor. Në drejtimin e fryrjes së pasteve ndikon rrotacioni i Tokës,. Sikur most ë ishte rrotacioni atëgherë pasatet do të frynin në drejtim të veriut dhe jugut. Në shtresat e larta të atmosferës fryjnë erërat antipasatet me drejtim të kundërt.

## shih edhe këtë

* Monsunet

spanjisht
# Hyjplimja

Galaktika Rruga e Qumështit| Një pamje e galaktikës në mbrëmje |
| Të dhënat e vëzhgimit |
| Lloji | SBc |
| Diametri | 100,000-120,000 vite dritë (30-37 kpc) |
| Trashësia | 1,000 vite dritë |
| Numri i yjeve | 300±100 bilion |
| Ylli më i vjetër | 13.2 bilion vjeçar |
| Masa | 1.0-1.512 M☉ (2-342 kg) |
| Largesa e Diellit nga qendra e galaktikës | 27,200 ± 1,100 vite dritë |
| Shiko edhe: Galaktika |

**Rruga e Qumështit** ose **Kashta e Kumtrit** është galaktika që përmban sistemin tonë diellor. Ky emër rrjedh nga pamja e galaktikës prej Tokës në formën e një vije të hollë që shkëlqen dhe që ka një aspekt "qumështor". Termi "Rruga e Qumështit" është një përkthim nga latinishtja *via lactea.* Nga Toka, Rruga e Qumështit duket si tufë drite sepse struktura e saj në formë disku shihet nga mbrenda. Galileo Galilei ishte i pari që pa yjet të veçuar e jo si një tufë drite me teleskopin e tij në vitin 1610. Deri në kohët e hershme të vitit 1920, shumica e astronomëve mendonin se Rruga e Qumështit i përmbante të gjitha yjet e universit. Pas debatit të madh të vitin 1920 në mes Harlow Shapley dhe Heber Curtis, vëzhgimet nga Edwin Hubble treguan se Rruga e Qumështit është vetëm një nga galaksitë e shumta të gjithësisë. Rruga e Qumështit ka formën e një spiraleje me një diametër prej rreth 100,000 vite dritë deri 120,000 vite dritë dhe përmban rreth 400-600 miliard yje. Mund të ketë të paktën 100 miliardë planete në Rrugën e Qumështit.

## Referime
# Unioni Astronomik Ndërkombëtar

Unioni Astronomik Ndërkombëtar| *International Astronomical Union* *Union astronomique internationale* |
|  |
| Anëtarët nga 74 vende |
| Formuar më | 28 korrik 1919 |
| Selia | Paris, Francë |
| Anëtarësia  | 12,450 anëtarë individual 74 shtete anëtare |
| President | Silvia Torres-Peimbert |
| General Secretary | Piero Benvenuti |
| Faqja në internet | www.iau.org |

**Unioni Astronomik Ndërkombëtar** (anglisht: *International Astronomical UnionIAU**; frëngjisht: *Union astronomique internationale*, **UAI**) është një organizatë ndërkombëtare e astronomëve profesionistë, nga niveli PhD dhe më tej, aktive në hulumtimet profesionale dhe armimin në astronomi. Ajo vepron si autoritet i njohur ndërkombëtarisht për caktimin e emërtime të trupave qiellor (yjeve, planetëve, asteroideve, etj.) dhe çdo gjë që paraqitet në sipërfaqen mbi to.

## Historia

## Përbërja

## Referime

## Lidhjet e jashtme

* Faqja zyrtare në internet
* Asambleja e Përgjithshme e XXVI - 2006
* Asambleja e Përgjithshme e XXVII - 2009
* Asambleja e Përgjithshme e XXVIII - 2012
* Asambleja e Përgjithshme e XXIX - 2015
* Asambleja e Përgjithshme e XXXI - 2021 Arkivuar 17 qershor 2017 tek Wayback Machine
# Gaborone

| Gaborone
Gaborone |
| --- |
| Skeda:Gaborone Montage.png |
| Nicknames: Gabs |
| Popullsia |
|  • Total | (2.011) 231,626 |

**Gaborone** është kryeqyteti dhe qyteti më i madh i Botsuanës. Ai është njëkohësisht kryeqyteti administrativ i Distriktit Jug Lindor. Gaborone kishte një popullsi prej 191 mijë e 700 banorë në vitin 2006.
# Tel Aviv-Jafa

Duration: 1 minute and 29 seconds.1:29

| Tel Aviv-Jafa
תל אביב (Hebraisht) تل أبيب يافا (Arabisht) |
| --- |
| Qytet |
|  |
| FlamuriStema |
| Nicknames: ″Qyteti i bardhë″, ″Qyteti që nuk flenë kurrë″ |
| Popullsia |
|  • Total | 426.138 |
| Faqja zyrtare |  |

**Tel Avivi-Jafa** (Hebraisht: **תל אביב**; Arabisht: **تل أبيب يافاTal Abib Jafa*) është qytet në Izrael, dhe qyteti i dytë më i popullarizuar pas Jerusalemit. Ndodhet në bregdetin e Mesdheut në qendër-perëndim Izraelit, Tel Aviv ka një popullsi prej 426,138. Tel Avivi u themelua më 1909. Tel Avivi është qyteti i njëzet e pesë më e rëndësishme financiare në botë.

## Klimë

Tel Avivi ka klimë mesdhetare. Temperatura mesatare është 20.2 °C. Temperatura mesatare në det është 18–20 °C gjatë dimrit, ndërsa gjatë verës është 24–29 °C. janari është muaji më i ftohtë, ndërsa muaji më e nxehtë është gushti. Vera zgjat gjashtë muaj, nga maji deri në tetor.

## Shteti i Izraelit (1948-)

|  | Kryetari i Tel Avivit | E morri pozitën | U largua nga pozita |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Israel Rokach | 1948 | 1953 |
|  | Chaim Levanon | 1953 | 1959 |
|  | Mordechai Namir | 1959 | 1969 |
|  | Yehoshua Rabinovitz | 1969 | 1974 |
|  | Shlomo Lahat | 1974 | 1993 |
|  | Roni Milo | 1993 | 1998 |
|  | Ron Huldai | 1998 | *Në detyrë* |

## Demografia

Tel Avivi ka 426,138 banorë, dendësia e popullsisë është 7,606 kilometra katrorë.

## Feja

Singoga e Madhe
Tel Avivi ka 544 sinagoga, përfshirë edhe ndërtesën "Sinagoga e Madhe" e cila u themelua që nga vitet 1930. Tensionet mes hebrenjve fetare dhe laike para paradës së krenarisë së homoseksualëve përfundoi në vandalizmin e një sinagogë. Popullsia ishte 93% jehudë, 1% myslimanë dhe 1% krishterë.
Yisrael Meir Lau është kreu i rabinëve në qytet.

## Turizmi

Tel Avivi tërheq mbi një milion vizitorë në vit ndërkombëtare. Tel Avivi u emërua si qyteti i tretë më i nxehtë për vitin 2011 dhe si qyteti i nëntë i plazhit në botë. Tel Avivi është qyteti i pestë më i vizituar në Lindjen e Mesme dhe Afrikë. Tel Avivi ka 44 hotele me më shumë se 6,500 dhoma.

## Media

Izraeli ka tre gazeta më të njohura: Yedioth Ahronoth, Maariv dhe Haaretz. Tre rrjetet kryesore televizive izraelite, Israel Autoriteti Broadcasting, Keshet, Reshet dhe Channel 10, janë të bazuara në qytet, si dhe dy nga stacionet më të njohura radio në Izrael: Galatz dhe Galgalatz, të cilat janë të dyja të bazuara në Jaffa. Studiot e ndërkombëtare i24news kanalin e lajmeve është e vendosur në Jaffa Port Doganës. Një gjuhë stacioni English radio, TLV1, është i bazuar në Kikar Hamedina.

## Binjakëzimet

* Izmiri, Turqia
* Barcelona, Spanja
* Beogradi, Serbia
* Milano, Italia
* Selaniku, Greqia
* Budapesti, Hungaria
* Kishinau, Moldavia
* Moska, Rusia
* Varshava, Polonia
* Boni, Gjermania
* Frankfurti, Gjermania
* Tuluza, Franca
* Vjena, Austria
* Los Anxheles, SHBA
* Nju Jork Siti, SHBA
* Filadelfia, SHBA

## Lidhje të jashtme

* Uebfaqja zyrtare Arkivuar 31 mars 2016 tek Wayback Machine (Hebraisht)
* Uebfaqja zyrtare Arkivuar 9 gusht 2016 tek Wayback Machine (Arabisht)
* Uebfaqja zyrtare Arkivuar 2 prill 2016 tek Wayback Machine (Anglisht)
# Pushka

Pushka amerikane Springfield Model 1855.
Një **Pushkë** është një armë zjarri me tytë të gjatë, e krijuar për të shtëna të sakta, me një tytë që ka një model spiral të brazdave të prera në murin e shpimit. Në përputhje me fokusin e tyre të saktësisë, pushkët zakonisht janë projektuar për t'u mbajtur me të dyja duart dhe për t'u mbështetur fort pas shpatullës së gjuajtësit nëpërmjet një stofi, për stabilitet gjatë gjuajtjes. Pushkët përdoren gjerësisht në luftë, zbatimin e ligjit, gjueti, sportet e qitjes dhe në krim.

## Referime
# Google Ads

| Google Ads |
| --- |
|  |
| Developer | Google |
| Initial release | tetor 23, 2000 (2000-10-23) |
| Type | Online advertising |
| Website | ads.google.com |

Google Ads (dikur Google AdWords) është një platformë reklamimi në internet e zhvilluar nga Google, ku reklamuesit ofrojnë oferta për të shfaqur reklama të shkurtra, oferta shërbimesh, listime produktesh ose video për përdoruesit e uebit. Mund të vendosë reklama si në rezultatet e motorëve të kërkimit si "Kërkimi i Google" (Rrjeti i Kërkimit të Google) dhe në faqet e internetit që nuk kërkojnë kërkime, aplikacione celulare dhe video. Shërbimet ofrohen sipas modelit të çmimeve të pagesës për klikim (PPC).

Bazat e Google Ads
# Uber

Logo e kompanisë
**Uber Technologies Inc.** është një kompani shumëkombëtare amerikane që ofron shërbime transporti të udhëtarëve, mallrave dhe ushqimesh me qendër në San Francisko. Ajo ofron shërbime online të transportit të udhëtarëve në shumë qytete në mbarë botën. Është kompania më e madhe e bashkëudhëtimit në mbarë botën, me mbi 150 milionë përdorues aktivë çdo muaj dhe 6 milionë shoferë e korrierë aktivë. Ndërmjetësimi midis udhëtarit dhe shoferit realizohet përmes një aplikacioni celular ose një faqeje në rrjet. Kompania merr një komision deri në 20% të çmimit të udhëtimit.

Emri "Uber" është një referencë ndaj përdorimit të zakonshëm të fjalës "uber" me rrënjë nga fjala gjermane *über* që do të thotë "i jashtëzakonshëm" ose "super" dhe që nënkupton "mbi (diçka)." Dara Khosrowshahi u emërua si CEO i ri i Uber në gusht 2017.

## Referime
# Symbian

## Çfarë është Symbian OS

Symbian OS është një sistem operativ për telefonat celularë të përdorur kryesisht në Nokia e përparuar nga të dhënat e aktivizuara për telefonat smart. Symbian OS shkon ekskluzivisht në procesorë ARM-së dhe ka evoluar nga Epoc PSION e cila u zhvillua si një sistem operativ rudimentare për organizatorët e hershme elektronike. Epoc PSION OS u referuar në EPOC16 fillimi në fund të viteve 1990 për të ndihmuar dhe për të dalluar atë nga sistemi i ri operativ 32bit EPOC32, i cili përfundimisht u bë Symbian OS. Software PSION ka krijuar një sipërmarrje të përbashkët me disa prodhues hardware celularë, Sony ®, ® Sony Ericsson dhe Nokia Symbian ® quajtur dhe përfundimisht mori emrin Software Symbian, EPOC32 riemërimin Symbian OS.

Avantazhi kryesor i EPOC32 mbi paraardhësit e tij 16bit është aftësia për të shumë detyra, të kryejë funksione të shumta menjëherë. Në pajisjet më të reja, kjo mund të thotë të qenit në gjendje për të shfletuar web duke përdorur telefonin,por njëkohësisht dhe të mos humbni përmbajtjen tuaj kur iu përgjigjeni në një telefonatë në hyrje.

Shumë prodhues të palës së tretë ishin në gjendje të licencohet Epoc 32bit OS për organizatorët e tyre dhe të dhëna të tjera nga këto pajisje të lëvizshme. Që nga viti 1990-së, Symbian OS është bërë një nga më të popullarizuar celulare,me sistemet operative dhe pajisjet në dispozicion.

Symbian OS ka përshtatur edhe përfshirjen me tipare të buta të tilla si software e pozicionimit global (GPS), e cila do të bëhet si të përbashkët si një aparat fotografik në të ardhmen shumë të afërt. Ofruesit e shërbimeve dhe kompanitë e tjera pastaj mund të publikojnë shërbimet e lokalizimit që ndërveprojnë me GPS të gjetura në një telefon celular,dhe shfaqeshin në ekran sapo përdoruesi është afër një aplikimi.

Në vitet e fundit, Microsoft ® dhe ® Palm kanë qenë ofruesit më të diskutuara të sistemit operativ software për telefonat celularë, por ka qenë i vënë në lëvizje Symbian telefonat për mjaft kohë. Mbështetja për platformën e themeluar shumë celular janë tani dhe të gjerë, edhe pse pjesa më e madhe e shtypit kohët e fundit ka përqëndruar vëmëndjen rreth ® iPhone Apple dhe ofertave të tjera, duke përfshirë Google Android OS ™ për pajisjet mobile.

Ajo do të jetë interesante për të parë se çfarë hardware është zhvilluar për përdorim me Symbian OS në të ardhmen për të konkurruar me telefonat si ® iPhone dhe pajisje celular të fundit nga Palm ® dhe Microsoft ®.

## Symbian C + +

## Zhvillimi

## Referimet

## Kontribut
# Lumi Indus

| Lumi Indus |
| --- |
| Darya-e-Sindh |
| Imazhi satelitor i basenit të lumit Indus në Pakistan dhe Kashmir
 (Kufijtë ndërkombëtarë mbivendosen) |
| Harta e pellgut të lumit Indus duke përjashtuar derdhjet e degëve në Rann të Kutch |
|  |
| Vendbanimet | Leh, Skardu, Dasu, Besham, Thakot, Swabi, Dera Ismail Khan, Sukkur, Hyderabad |

**Lumi Indus** është lumi më i rëndësishëm i Pakistanit, më i madhi i nënkontinentit indian dhe i treti më i madh në Azi.

Me origjinë në pllajën tibetiane në afërsi të liqenit Manasarovar, lumi kalon nëpër rajonin Ladakh të Kashmirit, drejt Gilgit-Baltistanit dhe vargjeve Hindu Kush dhe pastaj rrjedh në jug përgjatë gjithë Pakistanit dhe derdhet në Detin Arab në afërsi të qytetit port të Karaçit në Sind. Është lumi më i gjatë dhe lumi kombëtar i Pakistanit.

Lumi ka një sipërfaqe të përgjithshme kullimi që tejkalon 1 165 000 km2. Rrjedha e përllogaritur vjetore e tij qëndron në rreth 243 km3, dyfishi i lumit Nil dhe tri herë më shumë se lumenjtë Tigër dhe Eufrat, duke qënë lumi i 21-të më i madh në botë në drejtim të rrjedhës vjetore. Zanskari është dega e majtë e tij në Ladakh. Në fushë, dega e tij e majtë është Panjnadi, i cili në vetvete ka pesë degë të mëdha, domethënë Chenabi, Jhelumi, Raviu, Beasi dhe Sutleji. Degët kryesore të tij në bregun e djathtë janë Shyoku, Gilgiti, Kabuli, Gomali dhe Kurrami. Duke filluar në një burim malor dhe të ushqyer me akullnajat dhe lumenjtë në Himalajë, lumi mbështet ekosistemet e pyjeve të butë, fushore dhe fshatrave të thata.

## Referime
# Gjuhët turkike

| Gjuhët turqike |
| --- |
| Folësit amtarë | Afërsisht 200 milionë (2020)ㅤㅤ ㅤㅤ(nga Rybatzki) |
| Language family | Një nga familjet gjuhësore të parme botërore |
| Early form | Proto-Turqishtja
Ndahet në: ㅤ ㅤㅤ
Turqike Qëndrore
Ogurike
 |
| Language codes |
| ISO 639-3 | – |
| Shpërndarja e gjuhëve turqike |

**Gjuhët turqike** përbëjnë një familje me mbi 35 gjuhë të dokumentuara, të cilat fliten nga Evropa Lindore deri në Siberi dhe Kinën Veriperëndimore, amtare për rreth 140 milionë njerëz dhe si gjuhë të dyta dhjetëra milionë. Gjuhët turqike origjinuan nga Azia Verilindore, ku mendohet se fliteshe Proto-Turqishtja, nga ku u shpërndanë në Azinë Qëndrore dhe më në perëndim gjatë mijëvjeçarit të parë të erës sonë. Ato karakterizohen si një vazhdimësi dialektesh.

Gjuhët turqike janë të folura nga rreth 200 milionë njerëz. Gjuha më e folur e kësaj familje është Turqishtja, gjuhë e folur kryesisht në Turqi, por edhe në Kosovë nga minoritarë turq dhe disa familje të vjetra shqiptare që bënin pjesë në aristokracinë osmane. Folësit amtarë të saj përbëjnë rreth 38% të popullatës turqike folëse, e ndjekur në numrin e folësve nga Uzbekishtja.

Kjo familje shpesh konsideroheshe si pjesë e një familje më të madhe, asaj altaike, mirëpo ekzistenca e kësaj familje të fundit dyshohet nga shumica e linguistëve historikë perëndimorë.

## Shih dhe këtë

* Gjuha turke
* Perandoria Osmane
# Xhejms Kuk

Xhejms Kuk
Xhejms Kuk (7 nëntor 1728- 14 shkurt 1779) (Anëtar i Shoqërisë Mbretërore dhe Flotës Mbretërore) ishte një eksplorues, lundërtar dhe hartograf britanik, i cili u ngrit në shkallën e kapitenit në Flotën Mbretërore. Kuku ishte i pari që kreu hartën e ishullit Njufaundlend (Newfoundland), përpara se të kryente tre udhëtime në Oqeanin Paqësor gjatë të cilave arriti kontaktin e parë evropian në bregdetin e Australisë dhe Ishujt e Havait, po ashtu i ra rreth e përqark Zelandës së Re.

Rrugët e lundrimeve të Kapitenit Xhejms Kuk. Udhëtimi i parë tregohet me **të kuqe**, udhëtimi i dytë me **jeshile**, dhe udhëtimi i tretë me **blu**. Lundrimi i ekuipazhit të Kukut pas vdekjes së tij, tregohet me vijë të ndërprerë blu.
Kuku iu bashkua flotës tregtare britanike kur ishte adoleshent, kurse Flotës Mbretërore në vitin 1755. Ai mori pjesë në Luftën Shtatë-vjeçare dhe më vonë kundroi dhe përfundoi hartën e shumicës së hyrjes të Lumit Shën Lorenc, gjatë rrethimit të Kebekut. Kjo e lejoi gjeneral Wolfe të bënte sulmet e tij të famshme të fshehta në Lëndinat e Abrahamit dhe e ndihmoi Kukun të vihej re prej admiralëve dhe Shoqatës Mbretërore. Kjo erdhi në një pikë të rëndësishme si në karrierën personale edhe në drejtimin e eksplorimeve britanike. Në vitin 1766, ai u bë komandant në anijen *Endeavour*, për të parin nga tre udhëtimet e tij në Paqësor.

Kuku vendosi për herë të parë në hartat evropiane shumë ishuj dhe vija bregdetare. Arritjet e tij mund ti atribuohen kombinimit të aftësive të tija si detar, vëzhgues dhe hartograf i shkëlqyer, si dhe guximi për të eksploruar vendndodhje të rrezikshme për të konfirmuar faktet (për shembull zhytja në rrethin Antarktik përsërimisht dhe eksplorimi përreth Barrierës së Madhe të Shkëmbinjve Nënujorë), apo aftësia për të drejtuar burrat në kushte të papërshtatshme dhe zelli për të zbatuar udhëzimet e dhëna nga admiralët.

Kuku vdiq në Havai, në luftim me vendasit gjatë udhëtimit të tij të tretë eksplorues në Paqësor në vitin 1779.

## Shiko edhe

* Ishujt Kuk
* Epoka e zbulimeve
* Perandoria Britanike
* Udhëtimi përqark botës
* Lista e udhëtimeve përqark botës
* Epoka e Lundrimit me Vela
* Australia
* Zelanda e Re

## Referencat