# Burbonët

Stema e Burbonëve
**Dera e Burbonëve** (Frëngjisht: [buʁbɔ̃]) është një dinasti që e ka origjinën në Mbretërinë e Francës dhe është një degë e dinastisë Kapetiane, Dera mbretërore e Francës. Mbretërit burbonë sunduan fillimisht Francën dhe Navarrën në shekullin e 16-të, dhe deri në shekullin e 18-të, anëtarët e dinastisë spanjolle Bourbon mbajtën fronet në Spanjë, Napoli, Siçili dhe Parma . Sot Spanja dhe Luksemburgu kanë monarkë të Derës së Burbonëve. Bourbonët mbretërorë e kanë origjinën në 1272, kur Roberti, djali më i vogël i mbretit Luigji i IX, u martua me trashëgimtaren e lordësisë së Burbonit . Shtëpia vazhdoi për tre shekuj si një degë kadetësh, duke shërbyer si fisnikë nën mbretërit e drejtpërdrejtë Capetian dhe Valois .

Linja e lartë e Derës së Burbonit u zhduk në linjën mashkullore në 1527 me vdekjen e Dukës Karli i III të Burbonit . Kjo e bëri degën e vogël Bourbon-Vendôme degën e vjetër gjenealogjike të Derës. Në 1589, me vdekjen e Henri III të Francës, Dera e Valois u zhduk në linjën mashkullore. Sipas ligjit salik, kreu i Shtëpisë së Burbonit, si përfaqësuesi i lartë i degës së lartë të mbijetuar të dinastisë Capetian, u bë Mbret i Francës si Henri i IV . Monarkët burbonë bashkuan më pas në Francë pjesën e Mbretërisë së Navarrës në veri të Pirenejve, të cilën babai i Henrit e kishte fituar me martesë në 1555, duke sunduar të dyja deri në përmbysjen e monarkisë në 1792 gjatë Revolucionit Francez . E restauruar shkurtimisht në 1814 dhe përfundimisht në 1815 pas rënies së Perandorisë së Parë Franceze, linja e lartë e Burbonëve u përmbys përfundimisht në Revolucionin e Korrikut të 1830. Një degë kadet e Burbonit, Shtëpia e Orléans, më pas sundoi për 18 vjet (1830–1848), derisa edhe ajo u përmbys.

Princat e Condé-s ishin një degë kadetësh e Burbonëve që rridhnin nga një xhaxha i Henrit të IV, dhe princat e Conti-t ishin një linjë kadetësh e degës Condé. Të dyja shtëpitë, të njohura si princat e gjakut, ishin familje të shquara fisnike franceze, të njohura për pjesëmarrjen e tyre në çështjet franceze, madje edhe gjatë mërgimit në Revolucionin Francez, deri në zhdukjen e tyre përkatëse në 1830 dhe 1814. Që nga zhdukja e Shtëpisë Kapetiane të Courtenay në 1733, Bourbonët janë dega e vetme ekzistuese e Derës së Kapetëve.

Në vitin 1700, me vdekjen e mbretit Karli i II të Spanjës, Habsburgët spanjollë u zhdukën në linjën mashkullore. Nën vullnetin e Karlit II pa fëmijë, nipi i dytë i mbretit Luigji i XIV i Francës u emërua si pasardhës i tij, për të përjashtuar bashkimin e froneve të Francës dhe Spanjës. Princi, atëherë Duka i Anzhusë, u bë Filipi V i Spanjës . Ndarja e përhershme e froneve franceze dhe spanjolle u sigurua kur Franca dhe Spanja ratifikuan heqjen dorë të Filipit, për veten dhe pasardhësit e tij, nga froni francez në Traktatin e Utrehtit në 1713, dhe marrëveshje të ngjashme më vonë e mbajtën fronin spanjoll të ndarë nga ai i Napolit, Siçilisë dhe Parmës. Shtëpia spanjolle e Bourbonit (e përkthyer në spanjisht si *Borbón* [ boɾˈβon ]) është përmbysur dhe restauruar disa herë, duke mbretëruar 1700–1808, 1813–1868, 1875–1931 dhe që nga viti 1975. Burbonët sunduan në Napoli nga 1734 në 1806 dhe në Siçili nga 1735 në 1816, dhe në një Mbretëri të Bashkuar të Dy Siçilive nga 1816 në 1861. Ata gjithashtu sunduan në Parma nga 1731 në 1735, 1748-1802 dhe 1847-1859, Mbretërinë e Etrurisë 1802-1807 dhe Dukatin e Lukës 1814-1847.

Të gjithë anëtarët legjitimë, të gjallë të Shtëpisë së Bourbonit, duke përfshirë degët e saj kadetësh, janë pasardhës të drejtpërdrejtë agnatikë të Henrit të IV përmes djalit të tij Luigjit të XIII të Francës.