Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kanali i Suezit

Kanali i Suezit
**Kanali i Suezit** është kanal artificial detar me një gjatësi prej 163 kilometra ndërmjet Detit Mesdhe dhe Detit të Kuq, i cili ndanë kontinentin e Afrikës nga kontinenti i Azisë dhe për këtë arsye është lidhja më e afërt detare në mes hemisferës perëndimore dhe hemisferës lindore të Tokës.Kanali i Suezit ka rëndësi të madhe strategjike për arsye se është rruga më e rëndësishme e tankerëve detar për furnizimin e Evropës me naftën e Lindjes së Afërme.Kanali i Suezit është hap në vitin 1869. Kanali e mban emrin e qytetit i cili ndodhet në këtë regjion. Suez (në gj. arabe لسويس ) është qytet-lima i cili numron 497.000 banor. Gjindet në gjirin detar në Egjypt. Kryetari i Egjyptit Gamal Abdel Naser e ka nacionalizuar kanalin në vitin 1956. Për këtë shkak Franca, Anglia dhe Izraeli e kanë kryer invazionin në vitin 1956 ndaj Egjyptit. Në këtë konflikt ka pasur anije të fundosura, dhe kanali ka qenë i mbyllur deri në prill të vitit 1957. OKB e ka mbajtur neutral kanalin dhe rrafshnalten e Sinajit . Qyteti i Suezit ka qenë krejtësisht i shkatërruar dhe i boshatisur për shkak të konfliktit Arabo-Izraelit të vitit 1967. Në vitin 1975 kanali është rinovuar dhe është hapur për komunikacion në vitin 1975.

## Shiko edhe

* Deti Mesdhe
* Deti i Kuq

## Referime
# Deti i Kuq

Deti i Kuq
Deti i kuq
"Deti i kuq" është pjesë e Oqeanit Indian dhe shtrihet midis Afrikës dhe Azisë. Deti i kuq nëpërmjet Kanalit të Suezit lidhet me Detin Mesdhe, ndërsa nëpërmjet Ngushticës së Bab el Mandeb lidhet me Oqeanin Indian. Ai është rreth 2000 km i gjatë dhe rreth 300 km i gjerë. Përfshin një sipërfaqe prej 450 000 km2, ndërsa thellësia e tij maksimale arrin deri në 2211 m. Eshtë shumë i rëndësishëm për komunikimin ndërmjet Evropës dhe Afrikës Veriore me Azinë, Afrikën Lindore dhe Australinë. Ky det shquhet për një habitat të larmishëm me mbi 1000 specie ujore. Deti i kuq e merr ketë emër nga algat që i japin ngjyrën e tij të veçantë. Në brigjet e Detit të kuq kanë dalje këto shtete afrikane: Egjipti, Sudani dhe Eritreja.
# Oqeani Atlantik

Veriu dhe Jugu i Oqeanit Atlantik
**Oqeani Atlantik** është i dyti për nga madhësia dhe shtrihet midis Evropës dhe Afrikës në anën lindore të tij, si dhe të Amerikës në brigjet perëndimore. Në lashtësi ai paraqiste fundin e botës që njihej si një pengesë e pakalueshme për lundruesit. Karakteristika më kryesore e relievit të tij nënujor është vargmali i Atlantikut, i cili shtrihet prej Islandës e deri në Antarktik. Rrymat kryesore oqeanike janë: E Golfit, Jug-ekuatoriale, Labradorit, Guinesë, e ishujve Kanare dhe e Bengalit. Në zonën e tij të mesme, shumë shpesh paraqiten edhe stuhitë tropikale, ndërsa në gjerësitë më të larta, dimrit paraqiten stuhi, valët e tyre jan shume te medha dhe te renda per tu mbajtur kjio gjen ndodh dhe tani e së cilave arrijnë lartësi deri më 20m.