# Grenlanda

**Page Stampa:Infobox political division/styles.css has no content.**

| Grenlanda*Kalaallit Nunaat* (Grenlandisht) *Grønland* (Danisht) |
| --- |
| Territor autonom i Mbretërisë së Danimarkës |
|  Flamuri i Grenlandës Stema Grenlandës |
| **Himni**: "Nunarput, utoqqarsuanngoravit" "Ti Toka jonë e lashtë"  |
| Kënga e **Kalaallit**: "Nuna asiilasooq" "Toka me Gjatësi të Madhe"  |
| Vendndodhja e Grenlandës |
| Shteti sovran | Danimarka |
| Bashkimi me Norvegjinë | 1262 |
| Rikolonizimi danezo-norvegjez | 1721 |
| Cedimi në Danimarkë | 14 janar 1814 |
| Home rule | 1 maj 1979 |
| Autonomi dhe vetëqeverisje të mëtejshme | 21 qershor 2009 |
| Kryeqytetiand largest city | Nuuk ﻿ / ﻿ |
| Gjuhët zyrtare | Grenlandisht  |
| Gjuhë të njohura | Danisht, Anglisht, dhe gjuhë të tjera nëse është e nevojshme |
| Grupet etnike (2020) | * 89.5% Inuit (duke përfshirë evropiano-inuitët multietnikë, kryesisht danezë dhe nordikë të tjerë)
* 7.5% Danezë
* 1.1% Nordikë të tjerë
* 1.9% Të tjerë
 |
| Feja  | Krishterimi (Kisha e Grenlandës) |
| Demonym(s) | Grenlandez/-e |
| Government | Qeveri e devoluar brenda një monarkie kushtetuese parlamentare |
|  |
| • Monark  | Frederik X |
| • Kryeministri mbretëror  | Mette Frederiksen |
| • Komisioneri i Lartë | Julie Præst Wilche |
| • Kryeministri i Grenlandës  | Múte Bourup Egede |
| • Kryetari i Inatsisartut  | Mimi Karlsen |
|  |
| Legjislativi | Folketing (legjislativ mbretëror) Inatsisartut (legjislativ vendor) |
| National representation |
| • Folketing | 2 anëtarë |
| Area |
| • Gjithsej | 2,166,086 km2 (836,330 sq mi) |
| • Uji (%) | 83.1 |
| Highest elevation | 3.700 m (12.139 ft) |
| Population |
| • 2022 estimate | 56,583 (210th) |
| • Dendësia | 0.028/km2 (0.1/sq mi) |
| PBB (PPP) | 2011 estimate |
| • Gjithsej | $1.8 billion |
| • Per capita | $37,000 |
| GDP (nominal) | 2020 estimate |
| • Total | DKK 20.1 trilion $3.08 trilion |
| • Per capita | DKK 358,000 $54,694 |
| Gini (2015) |  33.9 medium |
| HDI (2010) |  0.786 high · 61st |
| Monedha | Krone daneze (DKK) |
| Time zone | UTC±00:00 to UTC-04:00 |
| Date format | dd-mm-yyyy |
| Ana e drejtimit | right |
| Kodi i thirrjes | +299 |
| Kodet postare | 39xx |
| ISO 3166 code | GL |
| Internet TLD | .gl |

**Grenlanda** (anglisht: *Greenland*; Danisht : Grønland) - "Vend i Gjelbërt" është një krahinë vetqeverisëse e Mbretërisë së Danimarkës, e cila gjendet ndërmjet Oqeanit Arktik dhe atij Atlantik, në lindje të Arkipelagut Arktik Kanadez. Megjithëse nga pikëpamja fiziko-gjeografike i përket kontinentit të Amerikës së Veriut, historikisht dhe kulturalisht Grenlanda ka lidhje më të ngushta me Europën prej të shkuarës së saj kur ka qenë e kolonizuar nga Norvegjia dhe Danimarka, por edhe prej lidhjeve të ngushta me fqinjin ishullor të saj, Islandën.

Grenlanda është ishulli më i madh në botë. Tre të katërtat e sipërfaqes së saj janë të mbuluara nga shtresa akulli të përhershme. Me një popullsi prej 56,609 banorësh në vitin 2023, është territori me popullsinë më pak të dendur në botë. Një e treta e popullsisë jeton në kryeqytetin e vendit Nuuk. Shumica e popullsisë së saj përbëhet nga kombësia Inuit, paraardhësit e të cilëve u zhvendosën në shekullin e XIII-të nga tokat e brendshme të Kanadasë drejt ishullit.

## Historia

## Gjeografia

**Grenlanda** është një ishull me një sipërfaqe prej 2.166.086 km² nga e cila 1.755.637 km² (81%) është e mbuluar me akull. Bregdeti ka një gjatësi prej 39.330 km, që është gati sa gjatësia e Ekuatorit.

Pesha e mbulesës së akullt në brendësi të ishullit ka krijuar kanjonin rreth 300 m nën nivelin e detit. Të gjitha vendbanimet janë përgjat bregdetit i cili nuk është i mbuluar me akull. Më së shumti banorë jetojnë në brgdetin perëndimor. Territori në verilindje, i cili përfshin pjesët e Grenlandës Veriore dhe Lindore, nuk është pjesë e asnjë njësie administrative, porse është vend ku gjindet parku më i madh kombëtar në botë.

Në pjesën qendrore të Grenlandës , e cila është e mbuluar me akull, gjinden më së paku katër stacione hulumtuese shkencore dhe kampe. Radiostacioni Jørgen Brøndlund Fjord deri në vitin 1950 ka qenë radiostacioni më verior në botë.

Toka e Perit, gadishulli në pjesën veriore të Grenlandës, nuk është e mbuluar me akull për shkak se ajri është shumë i thatë për tu formuar mbulesa e borës. Nëse e tërë mbulesa e akullit të shkrihet, niveli i detit mbarëbotëror do të rritej me 7 m dhe Grenlanda do të shëndrrohej në arqipelag.

## Demografia

Konsiderohet se banorët e parë kanë qenë vikingët, pas shekullit XVI në bregdetin e Grenlandës kanë jetuar eskimezët, të cilët janë marrë me peshkim. Në shekullin XVIII fillojë kolonizimi i danezëve dhe në vitin 1953, Grenlanda bëhet pjesë përbërëse e Danimarkës.

Grenlanda nga sateliti
## Shënime

## Referime

## Lidhje të jashtme