Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 2001

Ngjarjet e tanishme | Vite

◄ |
Shekulli 20 |
**Shekulli 21**

◄ |
Vitet 1970 |
Vitet 1980 |
Vitet 1990 |
**Vitet 2000**
| Vitet 2010

◄◄ |
◄ |
1997 |
1998 |
1999 |
2000 |
**2001**
| 2002
| 2003
| 2004
| 2005
| ►
| ►►

Udhëheqës të shteteve · Film · Shqipëri · Literaturë · Muzikë

Mbi vitin **2001**.

## Ngjarje

* 15 janar - Wikipedia lëshohet për herë të parë në internet.
* 20 janar - George W. Bush, bëhet president i SHBA.
* 1 prill - Slobodan Milošević, vetdorëzohet në polici për krime kundër njerëzimit.
* 13 maj - Silvio Berlusconi, fiton zgjedhjet dhe bëhet kryeministër i Italisë.
* 24 gusht - Windows XP del në treg për herë të parë.
* 11 shtator - Sulm terorist i Al-Kaidës mbi Qendrën Botërore të Tregëtisë (anglisht: World Trade Center; shk. WTC) në Nju Jork, 2900 njerëz vdesin.
* 7 tetor - SHBA pushtojnë Afganistanin.
* Vllaznia Shkodër u bë kampion i futbollit në Shqipëri.

## Vdekje

* 10 Janar - Muhammed ibn Uthejmin, Dijetar muslimanë (l. 1925)
* 22 mars - William Hanna, animator dhe regjizor amerikan (l. 1910)
* 23 Prill - Fadil Hoxha, Kryetar i Kosovës (l. 1916)
* 3 Tetor - Zaho Balili, poet (l. 1951)
* 9 nëntor - Giovanni Leone, politikan italian (l. 1908)
# Ivo Andriqi

| Ivo Andriç  |
| --- |
|  |
| Born | 9 tetor 1892 Travnik, Bosnja dhe Hercegovina |
| Died | 13 mars 1975 Beograd,  Jugosllavia |
| Nationality | jugosllav |
| Genre | novelist |

**Ivo Andriç** (serbokroatisht: *Иво Андрић*, *Ivo Andrić*, Dolac afër Travnikut, 9 tetor 1892 − Beograd, 13 mars 1975) shkrimtar serbo–kroat dhe diplomat nga Bosnja dhe Hercegovina, fitues i Çmimit Nobel për letërsi për vitin 1961. Gjatë kohës kur ishte ndihmës-ministër i punëve të jashtme të Jugosllavisë (1937–1939), Andriçi hartoi një elaborat me përmbajtje raciste ku kërkonte ndarjen e Shqipërisë dhe i cili mbështeste gjenocidin, asimilimin, dhe përçarjen fetare të shqiptarëve; dokumentin ia dërgoi kryeministrit të Mbretërisë së Jugosllavisë.

## Biografia

Ivo Andriç lindi në Dolac, Travnik, në Bosnje, më 9 tetor 1892 e vdiq, mbas një iktusi cerebral, më 13 mars 1975 në Beograd. Kur ishte i vogël, familja e tij u shpërngul në Vishegrad. Përfundoi shkollën e mesme në Sarajevë e në 1912 u regjistrohua në Universitetin e Zagrebit e mandej vazhdoi studimet edhe në Vjenë, Austri.

Debutoi në letërsi në një libër me titullin «Poezia e re kroate», ku u paraqitën edhe poetë të tjerë. Më vonë është shkrimtari Cërnjanski ai që e drejtoi poetin e ri serb drejt problemeve të letërsisë e të politikës. Bëhet anëtar i grupit «Mlada Bosna» (Bosnja e re) që organizoi dhe kreu atentatin ndaj Arqidukës Franc Ferdinand në Sarajevë në 1914. Në vitin 1914 Andriç u arrestohua për propagandë politike kundra Perandorisë Austro-hungareze. U dërgua në Split e, prej aty, në Shebenik e në nëntor të atij viti në Maribor ku u dënua me arrest shtëpie. Kësaj periudhe i përkasin edhe dy poezitë «Shëtitja« e «1914» të Andriqit 22 vjeçar. E para i kushtohet dy vajzave, Eugenija Gojmeracit prej Zagrebit e Halina Irzkowskit prej Krakovjes, që lanë gjurmë në jetën e rrëfimtarit të ardhshëm, i cili në 1961.

Prej 1920-1921 punoi si sekretar ambasadet në Romë. Ndërkaq mbrojti doktoratën pranë Universitetit të Gracit e vazhdoi karrierën diplomatike në ambasadat jugosllave në Bukuresht, Grac, Madrid, Gjenevë. Mbas pushtimit të Beogradit prej gjermanëve në 1941, dha dorëheqjen prej ambasadës në Berlin e u kthye në Jugosllavi.

## Poezia e proza

Në poezinë e Andriçit ndihet një dhimbje që me kalimin e kohës bëhet gjithmonë e më e fortë. Humbja për te është një shkak për t'u ringjallur e për të shkuar drejt fitores. Ndërsa melankolia e vetmia janë vetëm shprehje të luftës së brendshme kundër kohës e njerëzve. Ndër prozat më të mira të këtij auktori përmendim trilogjinë «Ura mbi Drin», «Kronika e Travnikut», «Zonjusha» (1945) si edhe «Tregimet e Bosnjës».

## Referime

## Lidhje të jashtme

* Andrici te NobelPrize.org Arkivuar 7 tetor 2008 tek Wayback Machine
* Prezantimi I secretary te Akademise Suedeze Anders Österling Arkivuar 8 janar 2009 tek Wayback Machine
* Muzeu dhe fondacioni Ivo Andriç
# Etnografia

**Etnografia** është shkencë historike që merret me studimin e mënyrës së jetesës së popujve, me kulturën e tyre materiale, shoqërore dhe artistike. Etnografia shqiptare. Etnografia përshkruese (historike, krahasuese). Të dhënat e etnografisë. Instituti (sektori) i etnografisë.
# 1816

|  |
| --- |
| **Muajt** |
| Janari | Korriku |
| Shkurti | Gushti |
| Marsi | Shtatori |
| Prilli | Tetori |
| Maji | Nëntori |
| Qershori | Dhjetori |

Ngjarjet e tanishme | Vite

◄ |
Shekulli 18 |
**Shekulli 19**
| Shekulli 20
| ►

◄ |
Vitet 1780 |
Vitet 1790 |
Vitet 1800 |
**Vitet 1810**
| Vitet 1820
| Vitet 1830
| Vitet 1840
| ►

◄◄ |
◄ |
1812 |
1813 |
1814 |
1815 |
**1816**
| 1817
| 1818
| 1819
| 1820
| ►
| ►►

Udhëheqës të shteteve · Literaturë · Muzikë

Mbi vitin **1816**.

## Ngjarje

## Lindje

## Vdekje
# Skijimi

**Skijimi** është sport dimërorë i rrëshqitjes me ski mbi borë. Skijimi në të vërtetë është një grup i disa llojeve të sportit të rrëshqitjes mbi borë.

## Historiku

Skijimi është një sport shumë i hershem pasi që skitë janë përdorur si mjet për të ecur mbi borë për nevojat e popullatës. Skijimi mendohet të ketë prejardhjen nga vendet skandinavike para 4000 vjetësh. Skijimi për herë të parë nuk është paraqitur si sport por si nevojë e njerëzve për të siguruar ushqimin.
Gara e Pare u Mbjat Ne Kryeqytetin e Norvejise Ne Osllo

Sporti i skijimit ndahet ne:

* Ecje
* Kthim
* Ngjitje
* Zbritje

Ecja me Ski - Luan rol te madh , dhe nuk dallohet shum nga ajo e rëndomta përvec se kembet levizin me rreshqitje levizja e kembes se djatht i pergjigjet dora e majt dhe e kunderta , si tek ecja normale.

Vrapimi me ski - është ecja e shpejt egziston si vrapim pasiv i cili mund te egzekutohet ne teren te rrafsht, pak pjerrtas dhe te posht. Vrapimi pervetsohet per arsye se paraqitet edhe mundsia kur ju nevoitet levizje me e shpejt ne secilin hap vrapues pason shtytje me shkopinj. Ky lloj skijimi realizohet ne shtigje posacerisht te shenuara. Skijatoret me te vjeter se 17 vjet garojn ne vrapim 15 deri 30 km . Por mundet edhe me gjat mbi 100 km. Per gjinin femrore gjatsia e shtegut eshte 10 km.

## Paisjet

a) skitë
b) këpucët për ski
c) shkopinjtë per t'u mbajtur
d) lidhëset
e) dorezat
ë) kombinizoni(për erë, për mjegull)
f) syzat për ski(për diell, për borë)
g) kapela, etj.
## Llojet e skijimit

* Skijimi alpin
	+ Sllallomi
	+ Supersllallomi
	+ Sllallomi i madh
* Skijimi nordik
	+ Kërcimi me ski
	+ Skijimi vrapues
* Skijimi i lirë
* Skijimi në ujë
* Skijimi në bar
* Skiboarding
* Snowboarding

## Sportistë të njohur

### Shqiptarë

* Refik Jahja

### Profesor

* Ylber Rudi
* Bujar Turjaka

### Botërorë

* Jan Klod Kili
* Alberto Tomba
* Herman Majer
* Bode Miler

## Galeria

*
*
*
*
*
*

## Shih edhe

* Karlingu
* Patinazhi
* Sportet dimërore
* Lojërat olimpike dimërore
* Shtigjet skitare në Kosovë
* Federata Skitare e Kosovës
* Federata Ndërkombëtare e Skitarisë
# Numrat romakë

Numrat variojnë nga 13 në 22, nga poshtë lart.
**Numrat romakë** janë një sistem numerik që e ka prejardhjen në Romën e lashtë dhe mbeti mënyra e zakonshme e shkrimit të numrave në të gjithë Evropën deri në mesjetën e vonë. Numrat shkruhen me kombinime shkronjash nga alfabeti latin, çdo shkronjë me një vlerë të plotë fikse, stili modern përdor vetëm këto shtatë:

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| I | V | X | L | C | D | M |
| 1 | 5 | 10 | 50 | 100 | 500 | 1000 |

Përdorimi i numrave romakë vazhdoi shumë kohë pas rënies së Perandorisë Romake. Nga shekulli i 14-të, numrat romakë filluan të zëvendësohen me numra arabë; megjithatë, ky proces ishte gradual dhe përdorimi i numrave romakë vazhdon në disa aplikime edhe sot e kësaj dite.

Përdorime të tjera të zakonshme përfshijnë numrat e viteve në monumente dhe ndërtesa dhe datat e të drejtave të autorit në ekranet e titullit të filmave dhe programeve televizive. MCM, që nënkupton "një mijë dhe njëqind më pak se një mijë tjetër", do të thotë 1900, kështu që 1912 shkruhet MCMXII. Për vitet e këtij shekulli, MM tregon vitin 2000. Viti i tanishëm është MMXXII (2022).

## Përshkrimi

Numrat romakë përdorin simbole të ndryshme për çdo fuqi të dhjetës dhe asnjë simbol zero, në kontrast me shënimin e vendvlerës së numrave arabë (në të cilët zerat vendmbajtëse mundësojnë që e njëjta shifër të përfaqësojë fuqi të ndryshme të dhjetës).

Kjo lejon njëfarë fleksibiliteti në shënim, dhe nuk ka pasur kurrë një standard zyrtar ose të pranuar botërisht për numrat romakë. Përdorimi në Romën e lashtë ndryshonte shumë dhe u bë tërësisht kaotik në kohët mesjetare. Edhe restaurimi pas rilindjes i një shënimi kryesisht "klasik" nuk ka arritur të prodhojë konsistencë totale: format e varianteve madje mbrohen nga disa shkrimtarë modernë duke ofruar "fleksibilitet" të përmirësuar. Nga ana tjetër, veçanërisht kur një numër romak konsiderohet një shprehje ligjërisht e detyrueshme e një numri, si në ligjin për të drejtat e autorit në SHBA (ku një numër "i pasaktë" ose i paqartë mund të zhvlerësojë një pretendim për të drejtën e autorit ose të ndikojë në datën e përfundimit të periudhës së të drejtës së autorit).

### Zero

Si një sistem numerik jo-pozicional, numrat romakë nuk kanë zero "vendosje". Për më tepër, sistemit të përdorur nga romakët i mungonte një numër për vetë numrin zero (d.m.th., ajo që mbetet pas 1 zbritet nga 1). Fjala *nulla* (fjalë latine që do të thotë "asnjë") u përdor për të përfaqësuar 0, megjithëse rastet më të hershme të vërtetuara janë mesjetare. Për shembull, Dionysius Exiguus përdori nulla së bashku me numrat romakë në një dorëshkrim të vitit 525 p.e.s.. Rreth vitit 725, Bede ose një nga kolegët e tij përdori shkronjën N, inicialin e *nulla* ose të *nihil* (fjalë latine për "asgjë") për 0, në një tabelë epaktesh, të gjitha të shkruara me numra romakë.

Përdorimi i N për të treguar "asnjë" mbijetoi prej kohësh në sistemin historik të matjes së farmacive: përdoret edhe në shekullin e 20-të për të përcaktuar sasitë në recetat farmaceutike.

## Referime
# 1900

Ngjarjet e tanishme | Vite

◄ |
Shekulli 18 |
**Shekulli 19**
| Shekulli 20
| ►

◄ |
Vitet 1870 |
Vitet 1880 |
Vitet 1890 |
**Vitet 1900**
| Vitet 1910
| Vitet 1920
| Vitet 1930
| ►

◄◄ |
◄ |
1896 |
1897 |
1898 |
1899 |
**1900**
| 1901
| 1902
| 1903
| 1904
| ►
| ►►

Udhëheqës të shteteve · Film · Kosovë · Shqipëri · Literaturë · Muzikë

## Ngjarje

* Sami Frashëri, boton në gjuhën turke Enciklopedinë e tij "Kamus-ul alâm", në 6 vëllime.
* U themelua FC Bayern Munchen.

## Lindje

* Lasgush Poradeci, shkrimtar shqiptar.
* 15 nëntor - Tahir Dizdari, nëpunës, publicist, gjuhëtar e orientalist shqiptar.

## Vdekje

* 19 tetorë
	+ Naim Frashëri,, shkrimtar shqiptar. Vdesë në mëngjesë, në Staboll varroset në Merdyvengoj.
# 13 Korrik

**13 korriku** është dita e 194-të e kalendarit gregorian (dita e 195-t në vitin e brishtë) - kështu që deri në fund të vitit kanë mbetur edhe 171 ditë.

|  |
| --- |
| **Muajt** |
| Janari | Korriku |
| Shkurti | Gushti |
| Marsi | Shtatori |
| Prilli | Tetori |
| Maji | Nëntori |
| Qershori | Dhjetori |

|  |
| --- |
| **Ditët historike** |
| Qershori · Korriku · Gushti |
| ~~0~~1 | ~~0~~2 | ~~0~~3 | ~~0~~4 | ~~0~~5 | ~~0~~6 | ~~0~~7 |
| ~~0~~8 | ~~0~~9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

## Ngjarje

* 1793 – Shkrimtari revolucionar francez, Jean Paul Marat, u ther për vdekje nga Charlotte Corday, e cila u ekzekutua katër ditë më vonë.
* 1863 – Trazirat kundër Luftës Civile amerikane shpërthyen në qytetin e New Yorkut dhe rreth 1.000 persona u vranë brenda tri ditëve.
* 1960 – John F. Kennedy e siguroi nominimin presidencial në SHBA, në kuvendin e partisë së tij në Los Angeles.
* 1977 – Një ndërprerje 25-orëshe e rrymës preku qytetin e New Yorkut, pasi që vetëtima kishte dëmtuar rrjetin energjetik.
* 1985 – Live Aid, një koncert ndërkombëtar roku u mbajt në Londër, Philadelphia, Moskë dhe Sydney, për të mbledhur para për të varfrit e Afrikës.
* 2003 – Me bekimin e administratorëve amerikanë, irakianët inauguruan këshillin e tyre të parë qeverisës pas rrëzimit të Saddam Hysseinit.
* 2006 – Izraeli i vuri bllokadë detare Libanit dhe e sulmoi aeroportin Bejrutit si dhe bazat ushtarake libaneze. “Hezbollahu” ndërkaq hodhi dhjetëra raketa mbi Izraelin.
* 2007– Ish-magnati mediatik, Conrad Black, u shpall fajtor në Chicago për mashtrim. Ai është duke e vuajtur dënimin gjashtëvjeçar me burgim në një burg federal të Floridës.

## Lindje

* 100 p.l.k., Julije Cezar, udhëheqës ushtarak romak, shkrimtar dhe diktator diktator
* 1841 - Otto Wagner, arkitekt austriak
* 1867 - Murat Toptani, atdhetar, poet dhe skulptor shqiptar, nënshkrues i Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë
* 1925 - Martin Camaj, shkrimtar dhe akademik shqiptar.
* 1927 - Silvio Francesco, këngëtar italian
* 1942 - Harrison Ford, aktor amerikan
* 1954 - Sezen Aksu, kengëtare turke
* 1968 - Omi Minami, dubluese japoneze

## Vdekje

* 1921 - Gabriel Lippmann, fizikanë francez
* 1943 - Ivan Goran Kovačić, letrar kroat
* 1954 - Frida Kahlo, aktore meksikane
* 2016 - Ismail Ymeri, regjisor dhe aktor shqiptar

## Festa dhe përvjetore
# 1877

|  |
| --- |
| **Muajt** |
| Janari | Korriku |
| Shkurti | Gushti |
| Marsi | Shtatori |
| Prilli | Tetori |
| Maji | Nëntori |
| Qershori | Dhjetori |

Ngjarjet e tanishme | Vite

◄ |
Shekulli 18 |
**Shekulli 19**
| Shekulli 20
| ►

◄ |
Vitet 1840 |
Vitet 1850 |
Vitet 1860 |
**Vitet 1870**
| Vitet 1880
| Vitet 1890
| Vitet 1900
| ►

◄◄ |
◄ |
1873 |
1874 |
1875 |
1876 |
**1877**
| 1878
| 1879
| 1880
| 1881
| ►
| ►►

Udhëheqës të shteteve · Literaturë · Muzikë

## Ngjarje

* Vëllëzërit, Abdyl, Naim dhe Tahsin Frashëri, prej Sarandës nëpër Korfuz, shkojnë në Janinë.
* Themelohet Komitetit Shqiptar i Janinës
* Sami Frashëri, e syrgjynosin në ishullin Rodos

## Lindje

* 9 prill - Lef Nosi, bibliofil, politikan, dhe atdhetar shqiptar.
* 15 dhjetor - Shefqet bej Verlaci, kryeministër i Shqipërise më 1924 dhe gjatë okupimit të saj nga Italia (Vdiq më 21 qershor 1946).

## Vdekje

* Tahsini Frashëri, nga tuberkulozi, i vëllau i Abdyl, Naim e Sami Frashëri.
# Shpërthimi

Shpërthimi i 16 tonë eksploziv.
**Shpërthimi** është një zgjerim i shpejtë i vëllimit të një sasie të caktuar lënde që shoqërohet me një çlirim ekstrem të jashtëm të energjisë, zakonisht me gjenerimin e temperaturave të larta dhe lëshimin e gazrav me presion të lartë. Shpërthimet mund të krijohen gjithashtu nga një zgjerim më i ngadalshëm që normalisht nuk do të ishte i fuqishëm, por nuk lejohet të zgjerohet, kështu që kur çdo gjë që përmban zgjerimin thyhet nga presioni që krijohet ndërsa lënda brenda përpiqet të zgjerohet, lënda zgjerohet me forcë. . Një shembull i kësaj është një shpërthim vullkanik i krijuar nga zgjerimi i magmës në një dhomë magmë ndërsa ngrihet në sipërfaqe. Shpërthimet supersonike të krijuara nga eksplozivët e lartë njihen si shpërthime dhe udhëtojnë nëpër valë goditëse. Shpërthimet nënsonike krijohen nga eksplozivë të ulët përmes një procesi djegieje më të ngadaltë të njohur si deflagrim.

## Shiko edhe

* Eksplozivi

## Referime
# Tensioni elektrik

Fusha elektrike rreth shufrës ushtron një forcë në topin e ngarkuar të gypit, në një elektroskop.
**Tensioni elektrik**, i njohur gjithashtu si **presioni elektrik** apo **voltazha**, është ndryshimi në potencialin elektrik midis dy pikave. Në një fushë elektrike statike, ajo korrespondon me punën e nevojshme për njësi ngarkese për të lëvizur një ngarkesë testuese midis dy pikave. Në Sistemin Ndërkombëtar të Njësive (SI), njësia e prejardhur për tensionin quhet *volt*.

Tensioni ndërmjet pikave mund të shkaktohet nga grumbullimi i ngarkesës elektrike (p.sh., një kondensator) dhe nga një forcë elektromotore (p.sh., induksioni elektromagnetik në gjenerator, induktorë dhe transformatorë). Në një shkallë makroskopike, një ndryshim potencial mund të shkaktohet nga proceset elektrokimike (p.sh., qelizat dhe bateritë), efekti piezoelektrik i shkaktuar nga presioni dhe efekti termoelektrik.

Multimetër i vendosur për të matur tensionin.
Një voltmetër mund të përdoret për të matur tensionin midis dy pikave në një sistem. Shpesh një potencial i përbashkët referimi, siç është baza e sistemit, përdoret si një nga pikat. Një tension mund të përfaqësojë ose një burim energjie ose humbje, shpërndarje ose ruajtje të energjisë.

## Shiko edhe

* Rryma elektrike

## Referime
# Shekulli

**Lua error te Moduli:Arguments te rreshti 260: table index is nil.**

Para erë sonë:
XX -
XIX -
XVIII -
XVII -
XVI -
XV -
XIV -
XIII -
XII -
XI -
X -
IX -
VIII -
VII -
VI -
V -
IV -
III -
II -
I

Era jonë:
I -
II -
III -
IV -
V -
VI -
VII -
VIII -
IX -
X -
XI -
XII -
XIII -
XIV -
XV -
XVI -
XVII -
XVIII -
XIX -
XX -
XXI

---

**Shekulli** është një njësi matëse e kohës në një segment kohorë prej 100 vitesh.

**Kalendari që përdoret në Shqipëri është Kalendari Gregorian.**

|  |
| --- |
| **Formati i datës** vendos formën, në të cilën do të pasqyrohet **Data** dhe **Ora**. |
| Mijëvjeçar | Shekull | Dekadë | Vit | Muaj | Javë |
| Ditë | Orë | Minutë | Sekondë | Millisekondë |   |
| Ngjarjet e një dekade Dekadat nga 1290 p.e.re deri më sot | Ngjarjet e një viti  Çdo vit nga 400 p.e.re deri më sot  | Përvjetorë historikë  Të gjitha ditët e një viti  |
| **Kronologjia** është strukturimi i kohës. |
| **Kozmologjia** merret me zhvillimin kohor të universit. |
| **Historia e tokës** ndahet në Gjeologjinë historike dhe në Shkallën kohore të gjeologjisë. |
| **Historia e natyrës** analizon nëpërmjet Paleontologjisë qëniet e gjalla dhe rrethanat e tyre të jetesës. |

## Shikoni dhe

* Dhjetëvjeçari
* Mijëvjeçari
# Baskët

**Baskët** janë një grup etnik i Evropës Jug-perëndimore, i karakterizuar nga gjuha baske, një kulturë e përbashkët dhe prejardhje gjenetike e përbashkët me vaskonët dhe akuitanët e lashtë. Baskët janë indigjenë dhe kryesisht banojnë në një zonë të njohur tradicionalisht si Baskia -një rajon që ndodhet rreth skajit perëndimor të Pirenejve në bregun e Gjirit të Biskajës dhe shtrihet në pjesë të Spanjës veri-qendrore dhe Francës jug-perëndimore.
# Shekulli VI p.e.s.

Para erë sonë:
XX -
XIX -
XVIII -
XVII -
XVI -
XV -
XIV -
XIII -
XII -
XI -
X -
IX -
VIII -
VII -
VI -
V -
IV -
III -
II -
I

Era jonë:
I -
II -
III -
IV -
V -
VI -
VII -
VIII -
IX -
X -
XI -
XII -
XIII -
XIV -
XV -
XVI -
XVII -
XVIII -
XIX -
XX -
XXI

---

Nga **Shekulli VI p.e.s.**

## Ngjarje

## Shpikje, zbulime, zhvillime

## Njerëz të shquar

Stampa:TabelaShekujvePoshte
# John Tyler

John Tyler
**John Tyler** lindi më 29 mars 1790 në Charles City County, Virginia; vdiq më 18 janar 1862 në Richmond. Ishte i 10-ti. President i ShBA, prej 6 prill 1841 deri 4 mars 1845.
# 1111

|  |
| --- |
| **Muajt** |
| Janari | Korriku |
| Shkurti | Gushti |
| Marsi | Shtatori |
| Prilli | Tetori |
| Maji | Nëntori |
| Qershori | Dhjetori |

Mbi vitin **1111**.

## Ngjarje

## Lindje
# HNK Hajduk Split

|  |
| --- |
| **Hajduk Split** |
| HNK Hajduk Split |
| **Të dhëna bazë** |
| **Emri i plotë** | Hrvatski Nogometni Klub Hajduk Split S.D.D. |
| **Pseudonimi(et)** | *Bili* ("Bardhë") *Majstori s mora* ("Mjeshtërit nga deti") *Dalmatinski ponos* ("Krenaria e Dalmacisë") |
| **Themelimi** | 13 shkurt 1911; 114 vite më parë |
| **Ngjyrat** |  |
| **Stadiumi** | Stadion Poljud |
| **Kapaciteti** | 34.198 |
| **Pronari** | Qyteti i Splitit (56.09%) Udruga "Naš Hajduk" (24,53%) DAB (9,82%) Rest (9,56%) |
| **Kryetari** |  Ivan Bilić |
| **Trajneri** |  Gonzalo García |
| **Liga** | Prva HNL |
| **2025/26** | Prva HNL, 2. |
| **Uebfaqja** |  |
| **Veshjet** |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

**Ngjyra shtëpi** |

**Ngjyra jashtë** |

 |

Hajduk - Dinamo 2006
**HNK Hajduk Split** është klub futbolli nga Spliti, Kroaci. HNK Hajduk është shoqata më e madhe sportive në Dalmaci dhe përkrah NK Dinama nga Zagrebi është shoqata më e madhe në Kroaci.

Klubi ka një bazë të madhe tifozësh në të gjithë Kroacinë, dhe një bazë jashtëzakonisht të fortë në bregdetin kroat nga Savudrijska vala deri në Prevlaka, dhe ata janë tradicionalisht të fortë në Dalmaci. Edhe në pjesën tjetër të ish-RSFJ-së, klubi kishte tifozë kudo, në mesin e të gjitha bashkësive etnike dhe fetare, si asnjë klub tjetër në territorin e ish-RSFJ-së.

Si pikë interesante, është me rëndësi të përmendet popullariteti jashtëzakonisht i lartë i Hajdukut tek shqiptarët në RSFJ, veçanërisht në Kosovë, ku preferenca për Hajdukun mund të krahasohet me atë në Dalmaci.

Emri i plotë është Klubi futbollistik kroat "Hajduk" Split ( Hrvatski nogometni klub "Hajduk" Split).

## Historia

Klubi është themeluar më 13. shkurti 1911. Klubin e kan themeluar studentët e Splitit të cilët kan studjuar në Pragë. Kjo ditë merret si ditë e themelimit sepse në këtë ditë qeveritarët austrohungarez lejuan në Zarë funksionimin e klubit.

### Trofetë

* Kammpionatin kroat (1941, 1945, 1946, 1992, 1994, 1995, 2001, 2004, 2005.)
* Kammpionatin jugosllavi (1927, 1929, 1950, 1952, 1955, 1971, 1974, 1975, 1979)
* Kupen kroate (1993, 1995, 2000, 2003, 2010, 2013, 2022, 2023)
* Kupen jugosllave (1967, 1972, 1973, 1974, 1976, 1977, 1984, 1987, 1991)
* simpatizuesit: Torcida

## Lojtarët

*Përditësuar më 2 shtator 2016*
## Referime

## Lidhje të jashtme

* HNK Hajduk - Split -- faqe zyrtare
* faqe e simpatizueseve Arkivuar 7 shtator 2008 tek Wayback Machine
* jozyrtare
* Videoblog - simpatizuesit
* I campioni di Spalato un osso duro per tutti
# 1834

|  |
| --- |
| **Muajt** |
| Janari | Korriku |
| Shkurti | Gushti |
| Marsi | Shtatori |
| Prilli | Tetori |
| Maji | Nëntori |
| Qershori | Dhjetori |

Ngjarjet e tanishme | Vite

◄ |
Shekulli 18 |
**Shekulli 19**
| Shekulli 20
| ►

◄ |
Vitet 1800 |
Vitet 1810 |
Vitet 1820 |
**Vitet 1830**
| Vitet 1840
| Vitet 1850
| Vitet 1860
| ►

◄◄ |
◄ |
1830 |
1831 |
1832 |
1833 |
**1834**
| 1835
| 1836
| 1837
| 1838
| ►
| ►►

Udhëheqës të shteteve · Literaturë · Muzikë

Mbi vitin **1834**.

## Ngjarje

## Lindje

## Vdekje

Dimitri Mendeleev,kimist i famshem (20 shkurt 1834).
# Ivan Meštrović

thum
**Ivan Mestroviq** lindi më 15 gusht 1883 në Vrpolje, Kroaci - vdiq më 16 janar 1962, ishte skulptor dhe arkitekt kroat .

## Lidhje të jashtme

* Biografia e Meshtroviqit
* Muzeu Ivan Meshtroviqit
* Ligji për Muzun e Ivan Meshtroviqit
* Ivan Meštrovic dokumentacione gazetareske
* Intervistë në Slobodno Dalmacija
* Online galeria e veprave të Meshtroviqit
* Glas Koncila: tekstet e ndaluara të pasluftës së Meshtroviqit
# Tajga

Përhapja e tajgës
Biomi i pyjeve me drurë halorë që shtrihet në pjesën veriore të rruzullit tokësor me klimë të ftohtë, quhet tajga.

Fillon nga Kanadaja në perëndim dhe vazhdon në Evropë dhe në një pjesë të madhe të Azisë në lindje.

**Tajga** është tip i pyjeve e cila shtrihet në pjesën veriore të hemisferës veriore, në kushtet e klimës së ftohtë. Në veri të tajgave shtrihen tundrat, ndërsa në jug pyjet e përziera dhe stepat.

Tajga përfshin pyjet e vendeve të ftohta dhe shtrihet në Siberi dhe Kanada, por ajo takohet edhe në zona të tjera te rruzullit tokësor ku kushtet klimatike janë te njëjta, si psh. në lartesite mbi nivelin e detit. Ndriçimi në tajgë është më i madh se në tundër.Sasia e shirave arrin deri në 150 cm çdo vit.

Klima e zonës ku takohet tajga: verë e shkurtër, dimër i gjatë dhe i ftohtë, me borë të vazhdueshme.

Për këtë biomë janë karakteristike:

* pyjet gjithmonë të gjelberta; drurë mbizotërues janë koniferet si psh: në Euro-Azi pisha siberiane, bredhi siberian etj.
* bimësia në shtresën e truallit është shumë e varfër; ajo përbëhet kryesisht nga myshqet dhe likenet.
* kafshët që banojnë në këtë mjedis tokësor janë të veshura me një gëzof.

Prania e kafshëve është bërë më e rrallë. Në zonën e Amerikës mund të takohet akoma bizoni dhe rreqebulli; në zonën e Evropës përveç shqarthit takohet hermelini, kunadhet,zardafi etj.

Gjitarë të mëdhenj kemi ujkun, ariun, drerin etj. Dhe kafshë të vogla si:miu, ketri dhe shpendë të ndryshëm.

Stampa:Portal