# Mrekullia në lumin Han

Historia e PBB-s se Korese nga 1950 - 2016
**Mrekullia në lumin Han** i referohet periudhës së rritjes së shpejtë ekonomike në Korenë e Jugut, pas Luftës së Koresë (1950-1953), gjatë së cilës Koreja e Jugut u shndërrua nga një vend më pak i zhvilluar në një vend të zhvilluar . Rindërtimi dhe zhvillimi i shpejtë i ekonomisë së Koresë së Jugut gjatë gjysmës së dytë të shekullit të 20-të u shoqërua me ngjarje të tilla si pritja e suksesshme e vendit të Lojërave Olimpike Verore 1988 dhe bashkë-pritja e Kupës së Botës FIFA 2002, gjithashtu. si ngjitja e konglomerateve familjare të njohura si chaebols, si Samsung, LG dhe Hyundai. Keto kompanitë vazhdojnë dhe mbeten si forcat shume te fuqishëm ne shtetin Koreane. Rritja e prodhimit të bruto kombëtar (PBB) në Korea e Jugut në periudhën nga viti 1960 deri në vitin 1990 ishte një nga më të lartat në botë. Rritja mesatare vjetore e PBB-së ishte rreth 9%. Kjo rritje përfshiu gjithashtu rënie të vdekshmërisë së fëmijëve dhe rritje të jetëgjatësisë. Nga viti 1961 deri në vitin 1979, vdekshmëria e fëmijëve ra me 59%, rënia e dytë më e shpejtë e vdekshmërisë së fëmijëve në çdo vend me mbi 10 milionë banorë gjatë së njëjtës periudhë. Koreja e Jugut gjatë kësaj periudhe është përshkruar si "korporatiste" ose si praktikuese e kapitalizmit shtetëror. Kjo periudhë e rritjes u mbikëqyr nga Partia Republikane Demokratike (DRP), një parti konservatore, kapitaliste shtetërore dhenacionaliste .

Termi "Mrekullia në lumin Han " u krijua pasi shprehja " Mrekullia në Rhine" u përdor për t'iu referuar rilindjes ekonomike të Gjermanisë Perëndimore pas Luftës së Dytë Botërore . Kjo analogji u përfshi nga Chang Myon, kryeministër i Republikës së Dytë të Koresë së Jugut, në fjalimin e tij të Vitit të Ri të vitit 1961, në të cilin ai inkurajoi koreano-jugorët të përballonin vështirësi me shpresën për të arritur një rritje të ngjashme ekonomike. Rritja rezultante i është atribuar punës së palodhur të fuqisë punëtore. Faktorët e jashtëm përfshijnë ndihmën e madhe ekonomike dhe teknike të ofruar nga vendet e huaja, veçanërisht Japonia (shih: *Traktati mbi Marrëdhëniet Themelore ndërmjet Japonisë dhe Republikës së Koresë* ) dhe Shtetet e Bashkuara, aksesi në tregjet perëndimore dhe japoneze, dhe blerja e valutës së huaj nga Punëtorët migrantë koreanë në fazat e hershme të rritjes ekonomike. Investimet në arsim dhe inovacion ishin thelbësore për suksesin ekonomik të periudhës Miracle of the Han River. Rritja e nivelit të edukimit dhe zhvillimi i shkencës dhe teknologjisë ndihmuan në rritjen e konkurrencës dhe krijimin e një fuqie punëtore të kualifikuar.

## Historia

### 1948–1960: Republika e Parë dhe Lufta Koreane

Ndarja e territorit si rezultat i Luftës së Koresë dëmtoi më tej pronën koreane me 25%  dhe rezultoi në krijimin e Republikës së Parë të Koresë së Jugut, e sunduar nga administrata Syngman Rhee deri në vitin 1960. Në këtë kohë, ekonomia ishte kryesisht bujqësore. I vetmi industria qe mbeti ne Kore ishte industria qe e kishin lene Japonezet kur ata e kontrolluan gadishullin. Nëpërmjet Aktit të Reformës së Tokës Bujqësore të vitit 1950, Qeveria Ushtarake e Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara në Kore rishpërndau tokën në pronësi të mëparshme japoneze, duke lejuar gjenerimin e fondeve private.

### 1960–1961: Republika e Dytë

Republika e Dytë e Koresë së Jugut ekzistonte vetëm për një vit, por kishte një efekt të madh në ekonominë dhe historinë e Koresë së Jugut përmes ideologjisë dhe politikës. Koreja e Jugut ishte mbas Koreja e Veriut, Megjithate, ata do perpiqnin qe te e ndryshonin ate.Kryeministri Chang Myon dhe Partia Demokratike mbajtën një qëndrim antikomunist ekstrem (siç bëri Republika e Parë), por gjithashtu mbrojtën një Politikë Ekonomike të Parë me Kapitalizmin e udhëhequr nga shteti, duke promovuar miqësinë dhe bashkëpunimin ekonomik me Japoninë.

### 1961–1963: SCNR

Kur një puc në vitin 1961 i udhëhequr nga gjenerali Park Chung-hee përmbysi Partinë Demokratike, rezultati ishte një junta ushtarake e njohur si Këshilli i Lartë për Rindërtimin Kombëtar (SCNR). Gjatë kësaj kohe, u zbatua plani i parë kombëtar pesë-vjeçar (1962–1966), duke u bërë një faktor i rëndësishëm në Mrekullinë në lumin Han. Ai synonte të zhvillonte ekonominë e vendit nëpërmjet zgjerimit të bujqësisë dhe industrive të energjisë si qymyri dhe energjia elektrike; zhvillimi i industrive bazë si plehrat kimike, çimento, rafineria e naftës, hekuri dhe çeliku; zgjerimi i kapitalit të përgjithshëm social duke përfshirë rrugët, hekurudhat dhe portet; shfrytëzimi i plotë i burimeve të papunë duke përfshirë rritjen e punësimit; ruajtjen dhe shfrytëzimin e tokës; nxitja e eksportit për të përmirësuar bilancin e pagesave ; dhe promovimin e shkencës dhe teknologjisë. Ndërsa plan i parë pesë-vjeçar nuk solli një ekonomi të pavarur dhe i madhe menjëherë, ajo solli një periudhë rritjeje dhe modernizimi për suksesin afatgjatë ekonomik dhe reformën e politikave. Kjo ishte me drejtimin dhe dashamirësin amerikane.

Motoja e Parkut për "trajtimin e punonjësve si familje" është vlerësuar me rritjen e produktivitetit brenda fuqisë punëtore të Koresë së Jugut dhe në këtë mënyrë si kontribut në suksesin ekonomik të vendit. Në regjimin njëpartiak të SCNR-së, partia udhëheqëse iu përgjigj një grupi të vogël të elitës qeverisëse ose ushtarake dhe rivendosja ekonomike e Koresë së Jugut u prioritizua në kurriz të të drejtave të njeriut pasi Park përdori furnizimin e bollshëm të lirë punës.

Siç tha ai, "Demokracia nuk mund të realizohet pa një revolucion ekonomik". Park argumentoi se varfëria e kombit do ta bënte atë të pambrojtur, dhe për këtë arsye një detyrë urgjente ishte eliminimi i varfërisë në vend të krijimit të një kombi demokratik..

### 1963–1972: Republika e Tretë

Gjatë Republikës së Tretë, Koreja e Jugut mori 800 milionë dollarë amerikanë nga Japonia në bazë të pretendimeve pronësore, dhe ishte kryesisht e varur nga ndihma e huaj, kryesisht nga SHBA-ja në këmbim të përfshirjes së Koresë së Jugut në Luftën e Vietnamit. Qeveria i përdori këto para për të realizuar një ekonomi vetë-mbështetëse, duke nisur lëvizjen Saemaeul për të zhvilluar zonat rurale. Udhëheqja e fortë e qeverisë si dhe përdorimi efektiv i fuqisë punëtore të lirë shërbyen si katalizatorë për rritjen e ekonomisë së Koresë së Jugut.

### 1972–1981: Republika e Katërt

Gjatë Republikës së Katërt, me mbështetjen e qeverisë për industritë e rënda, industritë elektronike dhe çeliku lulëzuan. Keto edhe kishin drejtat unike te garantuar nga shteti. Një përfitim tjetër i mbështetjes së qeverisë ishte liria e liderëve në sektorin industrial për të shpenzuar para pa u ndjerë të kufizuar nga një buxhet për shkak të angazhimit të qeverisë për të mbajtur biznesin në punë. Paratë më pas erdhën në ekonomi pasi besimi i konsumatorëve në industritë e rënda u rrit.

### 1981–1997: Ristrukturimi i tregut

Nga fundi i vitit 1995, Koreja e Jugut e kishte vendosur veten si ekonomia e njëmbëdhjetë më e madhe në botë, në kontrast me peizazhin e zymtë ekonomik në fund të luftës. Megjithatë, problemet mbetën brenda sistemeve të saj politike dhe financiare. Sa herë që shfaqeshin probleme që pengonin zhvillimin ekonomik, junta ngacmonte të pasurit për financim.

Problemet financiare u shtuan pasi Koreja mori lehtësim afatshkurtër nga Shtetet e Bashkuara kur Sekretari i Thesarit Robert Rubin dhe zyrtarë të tjerë të lartë ranë dakord për një paketë shpëtimi prej 57 miliardë dollarësh në këmbim të ristrukturimit drastik të tregjeve të Koresë.

Rreth dhjetorit 1996, Presidenti Kim Young-Sam njoftoi se Koreja e Jugut kishte fituar njohjen për ekonominë e saj duke u bashkuar me Organizatën për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim, e përbërë nga kombet më të mira industriale. Presidenti Kim krijoi një ligj të ri të punës që mbajti Federatën e Sindikatave Koreane, një sindikatë e madhe, e kontrolluar nga shteti, si e vetmja organizatë e miratuar zyrtarisht e punës për pesë vjet të tjera, duke e lënë jashtë në të ftohtë Konfederatën e pavarur Koreane të Sindikatave. .

### 1997–1999: Kriza valutore

Në vitin 1997, Koreja e Jugut u përball me një katastrofë të gjerë ekonomike në formën e krizës financiare të Azisë Lindore. Rezervat e vendit ishin shumë të kufizuara në 6 miliardë dollarë, shumica e të cilave u ndanë për shpenzime në afatin e ardhshëm. Kim Young-sam, presidenti i parë joushtarak në tridhjetë vjet, nuk arriti të mbronte ekonominë në atë kohë dhe Presidenti Kim Dae-jung (1998–2003) mori detyrën me dëme të konsiderueshme për t'u riparuar. Presidenti i ri kundërshtoi chaebol-et dhe sistemin financiar e qeveritar të asaj kohe dhe zgjedhja e tij së bashku me përpjekjet e qytetarëve dhe 58 miliardë dollarë të mbledhura nga Fondi Monetar Ndërkombëtar, vendi pagoi borxhet dhe e kapërceu problemin. Gjatë kësaj periudhe, valuta koreane u devaluua drastikisht, duke rënë në vlerë në krahasim me monedhat e tjera të huaja. Kjo solli një ndikim të rëndë në ekonominë e vendit. Shumë kompani të mëdha dhe sektorë u prekën thellësisht nga kriza.

Sektori bankar ishte një nga sektorët më të prekur. Shumë banka koreane patën probleme financiare të mëdha, disa prej tyre edhe shfaqën vështirësi në pagimin e borxheve të tyre. Kjo situatë shkaktoi një mungesë besimi në sistemin bankar dhe u detyruan të marrin masa emergjente për të shmangur kolapsin total. Industria e ndërtimit dhe e pronësisë u godit fort gjatë krizës. Demokratizimi i shpejtë i tregut të pronësisë dhe spekulimi në tregun e pasurive solli një rritje të shpejtë të çmimeve të pasurive të patundshme. Pas krizës, shumë pronarë humbën pasurinë e tyre dhe sektori u trondit thellësisht.

Në mënyrë të ngjashme, sektori i korporatave u prek nga kriza. Shumë kompani të mëdha u detyruan të shkurtojnë punonjësit dhe të ndërpresin projekte të rëndësishme. Shumë prej tyre patën vështirësi në pagimin e borxheve dhe u gjendën në një situatë të vështirë financiare. Kriza financiare e Koresë së Jugut shkaktoi një rënie të fortë ekonomike në vend, por me përpjekjet e qeverisë dhe ndihmën financiare nga Fondi Monetar Ndërkombëtar, vendi u kapërceu situatën dhe ndërmori reforma thelbësore për të stabilizuar ekonominë dhe sistem financiar.

Pas krizës, Koreja e Jugut zhvilloi politika të rrepta për mbrojtjen e ekonomisë dhe sektorëve të rëndësishëm. Një fokus i veçantë u vendos në zhvillimin e sektorëve të teknologjisë së lartë dhe të eksporteve. Kjo ndihmoi në rikuperimin e ekonomisë dhe zhvillimin e sektorëve të tjerë në vitet e mëvonshme..

## Dominimi i grupeve chaebol në ekonominë koreane

Chaebol i referohet grupeve të korporatave në Korenë e Jugut, të drejtuara kryesisht nga familje, që ushtrojnë kontroll monopolist ose oligopolist mbi linjat e produkteve dhe industritë.  Ato mund të krahasohen me konglomeratet e Shteteve të Bashkuara dhe zaibatsu të Japonisë. Gjatë periudhës së industrializimit të Koresë së Jugut, presidentja Park Chung-hee mbështeti ngritjen e grupeve chaebol, duke lehtësuar rritjen e këtyre grupeve në mënyrë që të nxisin rritjen ekonomike. Çdo biznes korean i chaebolit filloi nga një grup familjar dhe 70 për qind e chaebol ende menaxhohen nga anëtarët e familjes dhe në mënyrë që fuqia dhe pozita e këtyre grupeve të rritet më e fortë, shumë chaebol krijojnë aleanca përmes martesës. Shumë lidhje politike janë formuar brenda grupeve chaebol.  Një e treta e chaebol zënë zyra të rangut të lartë në tre degë të qeverisë. Chaebol, te lodhur nga gjeneralët e rinj që vinin dhe sekuestronin pronat e tyre ose i drejtonin të investonin në industri të favorizuara, lëvizi në të njëjtin drejtim si klasa e mesme - drejt zgjedhjeve demokratike dhe shtetit të së drejtës.

Sipas George E. Ogle, dhjetë familje chaebol ishin përgjegjëse për 60% të rritjes së ekonomisë së Koresë së Jugut (1948-1999). Me ndihmën e ndihmës dhe shoqatave qeveritare, chaebolët janë ende një ndikim i madh në ekonominë koreane, megjithëse ata akuzohen gjithashtu për pengimin e bizneseve të vogla ose sipërmarrjes së pavarur si sjellje joetike dhe praktika korruptive. Qeveria Kim Young-sam u përpoq të ndihmonte bizneset e vogla gjatë mandatit të saj pesëvjeçar nga 1993 deri në 1998 duke dhënë më shumë kredi, por kjo nuk e pengoi zgjerimin e chaeboleve. Në vitin 1992, Koreja mori vlerësimin maksimal prej 100 si për normat e pagave ashtu edhe për barrën tatimore ose mungesën e tyre (me Spanjën më të lartën tjetër me 71 dhe Shtetet e Bashkuara të tretin me 55). Me fjalë të tjera, shteti korean ende nxit fitime të mëdha dhe shpërblime të tjera për konglomeratet e tij të mëdha të biznesit. Pabarazia është një problem i rëndësishëm në Korenë e Jugut sot, ndërsa vendi përballët me prosperitet, por shumica e pasurisë ndodhet në disa duar. Kjo pabarazi ekonomike dhe pasurie ka rezultuar në sfida të mëdha shoqërore dhe politike për vendin.

## Shiko gjithashtu

* Reformat ekonomike kineze
* Korporatizmi
* Đổi Mới
* Liberalizimi ekonomik në Indi
* Ekonomia e Koresë së Jugut
* Katër Tigra aziatikë
* Mrekullia ekonomike japoneze e pasluftës
* Vala Koreane
* Mrekullia e Kilit
* Mrekullia e Tajvanit
* Ekonomitë e tigërve këlyshë
* Ekonomia e tigërve
* Wirtschaftswunder

## Referime

## Linqe te jashtme