Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Letërsia

**Lua error te Moduli:Arguments te rreshti 260: table index is nil.Letërsia** është tërësia e të gjitha veprave të shkruara (artistike) dhe të veprave nga lëmi i krijimtarisë gojore, që janë shkruar më herët. Letërsinë ndryshe edhe mund ta qujamë dhe art i fjalës së shkruar.

Letërsia mund të ndahet mbi shumë baza dhe kjo ndarje ka për qëllim që t'i sistemojë korpuset e veprave sipas lëmenjve të caktuar.

## Shkenca e letërsisë

Gjatë zhvillimit të saj historik letërsinë e kanë përcjellë shkrime (studime) të shumta e të llojllojshme dhe të larmishme. Në këto shkrime autorët e ndryshëm janë përpjekur ta definojnë dhe ta caktojnë karakterin (natyrën) e letërsisë, ta shpjegojnë rolin e saj, ta analizojnë veprën letrare si të tillë. Shkenca që merret me studimin sistematik të letërsisë quhet shkenca e letërsisë. Meqë vepra letrare është një krijim specifik, ajo studiohet në forma dhe metoda të ndryshme. Objekt i shkencës së letërsisë, si një shkencë e veçantë, është vepra letrare, historia dhe ligjsoritë e krijimit të saj dhe vlerat artistike të saj.

```
           Shkenca (dija) e letërsisë përbëhet nga tri pjesë përbërëse të saj: historinë e letërsisë, teorinë e letërsisë dhe kritikën e letërsisë. Secila nga këto degë të shkencës së letërsisë, ndonëse merren me probleme të ndryshme të veprës letrare, ato janë të lidhura ngushtë me njëra-tjetrën dhe qëllimi i vetëm i tyre është të analizojnë dhe shqyrtojnë pasurinë shpirtërore në veprat letrare të krijuara në kohë të ndryshme.
```

* Rrymat dhe drejtimet letrare
* Kritika letrare
* Letërsia në diasporë
* Cyberpoetika
* Eseistika
* Figurat Stilistike
* Histori e letërsisë
* Teori të letërsisë

## Letërsia gojore dhe e shkruar (artistike)

* Letërsia gojore
* Letërsia e shkruar (artistike)

## Gjinitë letrare

* *Artikull kryesor* : Gjinitë letrare
* Gjinia lirike
* Gjinia epike
* Gjinia dramatike - drama
* Gjinia liriko-epike

## Letërsia shqipe

* Periodizimi i letërsisë shqipe
* Dokumentet e para të letërsisë shqipe
* Letërsia e vjetër
* Letërsia e Rilindjes Kombëtare
* Letërsia arbëreshe
* Letërsia e shkruar me alfabet arab - Vjershëtarët
* Realizmi
* Letërsia bashkëkohore

Letërsia shqipe i ka rrënjet në lashtësi, gjë që vërtetohet nga folklori. Shkrimi i parë shqip është Formula e Pagëzimit.

## Fjalët e urta popullore

Fjalët e urta janë thënie të thukëta, të cilat bartin një mendim, konstatim apo gjykim të rrumbullakësuar. Ato janë rezultat i përvojave të gjata jetësore, që janë verifikuar shumë herë në rrethana të ndryshme jetësore.

Fjalët e urta popullore zakonisht përbëhen nga një fjali, e thjeshtë apo e përbërë, por ato mund të kenë edhe formë të reduktuar, eliptike.

## Shiko edhe këtë

* Lista e shkrimtarëve shqiptarë

## Lidhje të jashtme
# Varreza

Varrezat Kerepesi, Budapest, Hungari.
**Varrezat**, ose një hapësirë ​​e gjelbër e quajtur **park përkujtimor**, është një vend ku varrosen eshtrat e njerëzve të vdekur. Fjala varrezë (nga greqishtja: κοιμητήριον 'vendi i fjetjes') nënkupton se toka është caktuar në mënyrë specifike si vendvarrimi dhe fillimisht është aplikuar për katakombet romake. Termi varreza shpesh përdoret në mënyrë të ndërsjellë me varrezat, por një varrezë kryesisht i referohet një varri brenda një oborri kishe.

Eshtrat e paprekura ose të djegura të njerëzve mund të varrosen në një varr, që zakonisht quhet varrim, ose në një varr, një "varr mbi tokë" (i ngjan një sarkofagu), një mauzoleum, një kolumbarium, një kamare ose një ndërtesë tjetër . Në kulturat perëndimore, ceremonitë e varrimit shpesh vëzhgohen në varreza. Këto ceremoni ose rite kalimi ndryshojnë sipas praktikave kulturore dhe besimeve fetare. Varrezat moderne shpesh përfshijnë krematoriume dhe disa terrene të përdorura më parë për të dyja vazhdojnë si krematoriume si përdorim kryesor shumë kohë pasi të jenë mbushur zonat e varrimit.

## Shiko edhe

* Varri
* Varrimi

## Referime
# Zgjedhjet

Një kuti votimi e përdorur në Francë.
**Zgjedhjet** janë një proces formal i vendimmarrjes në grup, ku një popullatë zgjedh një individ ose disa individë për të mbajtur poste publike.

Zgjedhjet kanë qenë mekanizmi i zakonshëm me të cilin ka funksionuar demokracia moderne përfaqësuese që nga shekulli i 17-të. Zgjedhjet mund të mbushin zyra në legjislaturë, ndonjëherë në ekzekutiv dhe gjyqësor, si dhe për qeverisjen rajonale dhe vendore. Ky proces përdoret gjithashtu në shumë organizata të tjera private dhe biznesi, nga klubet tek shoqatat dhe korporatat vullnetare.

Përdorimi global i zgjedhjeve si një mjet për zgjedhjen e përfaqësuesve në demokracitë përfaqësuese moderne është në kontrast me praktikën në arketipin demokratik, Athinën e lashtë, ku zgjedhjet konsideroheshin si një institucion oligarkik dhe shumica e zyrave politike plotësoheshin duke përdorur renditje, e njohur edhe si allotment, me anë të së cilës zyrtarët zgjidheshin me short.

Reforma zgjedhore përshkruan procesin e futjes së sistemeve zgjedhore të drejta aty ku ato nuk janë të vendosura, ose përmirësimin e drejtësisë ose efektivitetit të sistemeve ekzistuese. Psefologjia është studimi i rezultateve dhe statistikave të tjera në lidhje me zgjedhjet (veçanërisht me synimin për të parashikuar rezultatet e ardhshme). Zgjedhja është fakti i zgjedhjes, ose i të qenit i zgjedhur.

Të zgjedhësh do të thotë "të zgjedhësh ose të marrësh një vendim", dhe kështu nganjëherë forma të tjera të votimit si referendumet quhen zgjedhje, veçanërisht në Shtetet e Bashkuara.

## Shiko edhe

* Votimi
* Demokracia

## Referime