Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Melila

| Melilla |
| --- |
| Qytet autonom |
|  |
| FlamuriStema |
| Popullsia |
|  • Total | 82.376 |
| Faqja zyrtare | www.melilla.es |

**Melilla** është një qytet autonom spanjoll prej 12.3 kilometra katrorë (4.7 sq mi) i vendosur në bregdetin verior të Afrikës, duke ndarë një kufi me Marokun.

## Gjeografia

## Historia

## Ndarjet administrative

### Provincat

## Referimet

## Lidhje të jashtme
# Akuareli

**Akuareli** (lat. aqua-ujë): - është teknikë e arteve figurative ku pikturohet ne leter me bojera qe treten në ujë. Letra mund te jete e thate ose e njome per te prodhuar efekte te ndryshme. Me teknikën e akuarelit pikturohet tejdukshëm, duke u lene baza e dukshme. Shpeshherë, para se të vizatohet skicohet pamja e dëshiruar me laps, dhe pastaj ngjyroset. Shtresat e akuarelit mund te hidhen vetem nje here, ndryshe nga teknika te tjera ku bojrat mund te mbulojne njera tjetren. Me akuarel janë marre edhe inpresionistët e njohur botëror, në mesin e të cilëve Claude Monet, Pierre-Auguste Renoir, Edgar Degas, Vincent van Gogh. Ndër shqiptaret, mësohet se akuarelin e ka përdorur dhe Gjergj Fishta, ndërsa piktori **Rakip Shabani** i është përkushtuar vetëm kësaj teknike.

## Pamje nga puna me akuarel

* Puna me akuarel
* Set akuareli
* Albrecht Dürer, *Lepurushi*, 1502, Vienna
* Turner, *Skene alpine*, 1802
* *Hije resh*, Winslow Homer 1890
* Autoportrait, Paul Cezanne
* Carl Larsson, *Krishtlindjet, (1904-1905)*
* *Zonjushet*, Egon Schiele 1911
# Ergonomia

Demonstrimet praktike të parimeve ergonomike.
**Ergonomia**, e njohur gjithashtu si **faktorët njerëzorë** ose **inxhinieria e faktorëve njerëzorë(HFE)**, është aplikimi i parimeve psikologjike dhe fiziologjike në inxhinierinë dhe projektimin e produkteve, proceseve dhe sistemeve. Qëllimet kryesore të inxhinierisë së faktorëve njerëzorë janë zvogëlimi i gabimeve njerëzore, rritja e produktivitetit dhe disponueshmërisë së sistemit, dhe rritja e sigurisë, shëndetit dhe komoditetit me një fokus të veçantë në ndërveprimin midis njeriut dhe pajisjeve.

Fusha është një bashkim i disiplinave të shumta, si psikologjia, sociologjia, inxhinieria, biomekanika, dizajni industrial, fiziologjia, antropometria, dizajni i ndërveprimit, dizajni vizual, përvoja e përdoruesit dhe dizajni i ndërfaqes së përdoruesit. Hulumtimi i faktorëve njerëzorë përdor metoda dhe qasje nga këto dhe disiplina të tjera të njohurive për të studiuar sjelljen njerëzore dhe për të gjeneruar të dhëna të rëndësishme për qëllimet e deklaruara më parë. Në studimin dhe ndarjen e të mësuarit për projektimin e pajisjeve dhe proceseve që i përshtaten trupit të njeriut dhe aftësive të tij njohëse, dy termat "faktorë njerëzorë" dhe "ergonomi" janë në thelb sinonime për sa i përket referencës dhe kuptimit të tyre në letërsinë e sotme.

Shoqata Ndërkombëtare e Ergonomisë përcakton ergonominë ose faktorët njerëzorë si më poshtë:

> Ergonomia (ose faktorët njerëzorë) është disiplina shkencore që merret me të kuptuarit e ndërveprimeve midis njerëzve dhe elementëve të tjerë të një sistemi, dhe profesioni që zbaton teorinë, parimet, të dhënat dhe metodat për të dizenjuar e për të optimizuar mirëqenien njerëzore dhe performancën e përgjithshme të sistemit.
>
>

## Shiko edhe

* Fiziologjia

## Referime
# Marko Maruliç

| Marko Maruliç |
| --- |
| ilustrim nga viti 1903 |
| Occupation | poet, humanist |

 **Marko Marulić** (italisht: *Marco Marulo* ; 18 gusht 1450 - 5 janar 1524) ishte një poet kombëtar kroat dhe humanist i Rilindjes, i njohur si *Kurora e Mesjetës Kroate dhe Babai i Rilindjes Kroate*. Ai i nënshkroi veprat e tij si **Marko Marulić Splićanin** ("Marko Marulić nga Spliti") *,* **Marko Pečenić**, **Marcus Marulus(ose **de Marulis** )* **Spalatensis**, ose **Dalmati** . Ai ishte gjithashtu i pari që përkufizoi dhe përdori nocionin e psikologjisë, e që sot është një term në përdorim global.

## Shih edhe

* Spliti
* Psikologjia

## Referime
# Mary Ainsworth

Mary Ainsworth| Emri | Mary Dinsmore Salter Ainsworth |
| Lindja | 1 dhjetor 1913 |
| Vendlindja | Grendale Ohio |
| Vdekja | 21 Mars 1999 |
| Era | Shekulli XX |
| Rajoni | Psikolog Amerikan-Kanadez |
| Interesimet | Atashimi |
|
Ndikuar nga
* William McDougall
 |

**Mary Ainsworth** (1 dhjetor 1913-21 Mars 1999), është psikologe zhvillimore amerikano-kanadeze e njohur për punimet e saja shkencore në atashimin e hershëm afektiv të foshnjave dhe për zhvillimin e teorisë së atashimit.
# Placebo

*Gjendeni tek artikulli Placebo. Për shprehjet e ngjashme në shkrim, kuptim apo tingëllim, shikoni këtu*.
**Placebo** (lat. “dua të pëlqej”) është një tabletë ose preparat tjetër mjekësor, që nuk ka asnjë substancë ndikuese dhe d.m.th. për nga definicioni nuk mund të ndikoj si medikament. Janë të njohura edhe operacionet-placebo si dhe gjilpërat-placebo të akupunkturës.

Në përgjithësi fjala placebo përdoret thjesht për diçka pa kurrfarë ndikimi, që megjithatë shkakton një efekt.

Në mjekësi dallohen disa lloje të placebos :

* Placebo të vërtetë ose të pastër : kështu emërohen medikamentet, të cilat përmbajnë vetëm laktozë ose amidon, si dhe mjete tjera ndihmëse si korrigjues të shijes ose ngjyra.
* Placebo false ose pseudoplacebo : ato përmbajnë substanca që ndikojnë, por të cilat kanë aq doza të vogla ose nuk ndikojnë fare kundër sëmundjes për të cilën përdoren, p.sh. antibiotikët kundër një infeksioni me virus.
* Placebo psikoaktive : për studime të veçanta përdoren placebot si kontroll. Ato nuk e kanë ndikimin e medikamentit por imitojnë ndikimet anësore të tij.

Placebot përdoren kryesisht në kërkimet shkencore. Me ane të këtyre studimeve bëhet kontrolli i saktë i ndikimit të medikamenteve. Një pjesë e pacientëve merr medikamentin për të cilin bëhet studimi, përderisa pjesa tjetër e merr placebon si kontroll. Këto studime quhen edhe “studime të verbëta dyfishe” pasi që as mjeku e as pacientët nuk e dinë se cili grup e ka placebon e cili medikamentin, që me të vërtetë ndikon. Kjo mbron nga ndikimet e jashtme të padëshiruara gjatë gjurmimit shkencor.

Efekti i placebos nuk është shërim spontan, edhe pse dyshohet që gjatë tij rrjedhin po të njëjtat procese kimike. Gjatë një shërimi spontan trupi mënjanon sëmundjen pa ndikime të jashtme. Gjatë placebo-efektit nxitet trupi që të shërohet, nën ndikimin e faktorëve te jashtëm, që së paku kanë një ndikim përforcues mbi shërimin.

## Shiko edhe këtë

* Nocebo
* Religjioni
# Psikopatologjia

**Psikopatologjia** është studimi shkencor i çrregullimeve mendore, që përfshin përpjekjet për të kuptuar shkaqet e tyre gjenetike, biologjike, psikologjike, dhe sociale; skemat e klasifikimit efektive (nosologji); përgjatë të gjitha fazave të zhvillimit; manifestimit; dhe trajtimit. Termi mund t'i referohet gjithashtu përshfaqes së sjelljeve që tregojnë praninë e një çrregullimi mendor.

## Përmbledhje

Fjala *psikopatologji* ka një origjinë greke: 'psiko' do të thotë "frymë", 'patos' përkufizohet si "vuajtje", dhe " logos" është "studimi i". Në tërësi, psikopatologjia është përcaktuar si origjina e çrregullimeve mendore, se si zhvillohen ata dhe simptomat që mund të prodhojnë tek një person.

Për të kuptuar më mirë se ç'domethënë *psikopatologjia*, veçanërisht fenomenologjinë (përvoja e brendshme) e atyre të ndikuar nga një çrregullim mendor, merrni parasysh etimologjinë e fjalës. *Psikopatologjia* vjen nga tri rrënjë: (1) *psiko* (emër), nga Greqishtja e lashtë ψυχή (*psukhē*, "shpirt, aft, mendja, fryma e jetës, frymë"). (2) *patos* (emër), po prej greqishtes së lashtë πάθος, që vjen nga πάσχω (*paskhō*, "ndiej, vuaj"), dhe në këtë rasë mëton një gjendje në të cilën individi përjeton vuajtje, dhimbje, vdekje, fatkeqësi ose mjerim. (3) *-ologji* (mbrapashtesë), gjithashtu nga greqishtja e lashtë -λογία *-logia*, "studimi i" (shih Patologji).

Psikopatologjia merret me studimin dhe hulumtimin e çrregullimeve psikologjike. Një çrregullim psikologjik është "(pamundësia në funksionet konjiktive, emocionale apo të sjelljes) tek një individ, shoqëruar me pezmatim dhe shqetësim në reagime të papritura".

Kësodore, *psikopatologjia* është studimi shkencore i gjendjeve mendore ku individi ndjen vuajtje të veçantë dhe mjerim, madje në pikën kur ndiejnë që po *iu merret shpirti/fryma*.

## Shih edhe

* Patologjia
* Psikologjia

## Literatura

* Atkinson, L et al. (2004). Shtojcë Çështjet në Psychopathology dhe Ndërhyrjes. Lawrence Erlbaum.
* Berrios, G. E.(1996) *Historia e Mendore Simptomat: Përshkruese Psychopathology që në shekullin e 19-të.*  Cambridge, Cambridge University Press, ISBN 0-521-43736-90-521-43736-9
* Frojdi, S (1916) Psychopathology të Jetës së Përditshme. MacMillan.
* Keating, D P et al. (1991). Konstruktivist Perspektivat Zhvillimore Psychopathology dhe Atipike të Zhvillimit. Lawrence Erlbaum.
* Maddux, J D et al. (2005). Psychopathology: Themelet për një Bashkëkohore të të Kuptuarit. Lawrence Erlbaum.
* University Hyrja. (2011). Çrregullime psikologjike. Në të Zbuloni psikologji (pp. 154-155, 157-158, 162-164) [Hyrje]. Toronto, NË: Nelson Arsimit.
* Sims, A. (2002) *Simptomat në Mendje: Një Hyrje Përshkrues Psychopathology (3rd ed).*  Elsevier. ISBN 0-7020-2627-10-7020-2627-1
* Widiger, T Një et al. (2000). Të rritur Psychopathology: Çështje dhe të Kundërshtive. Rishikimi vjetor i Psikologjisë.
# BRICS

Udhëheqësit e BRICS në 2023, nga e majta në të djathtë: Lula da Silva, Xi Jinping, Cyril Ramaphosa, Narendra Modi dhe Sergey Lavrov (që përfaqëson Vladimir Putin).
**BRICS** është një grupim i ekonomive botërore të Brazilit, Rusisë, Indisë, Kinës dhe Afrikës së Jugut, i formuar nga shtimi i Afrikës së Jugut në vitin 2010 në paraardhësin BRIC. Akronimi origjinal "BRIC", ose "BRICs", u krijua në 2001 nga ekonomisti i Goldman Sachs Jim O'Neill për të përshkruar ekonomitë me rritje të shpejtë që ai parashikoi se do të dominonin kolektivisht ekonominë globale deri në vitin 2050.

BRICS përfshin rreth 26.7% të sipërfaqes së tokës në botë dhe 41.5% të popullsisë globale. Brazili, Rusia, India dhe Kina janë ndër 10 vendet më të mëdha në botë për nga popullsia, sipërfaqja dhe PBB (PPP), dhe tre të fundit konsiderohen gjerësisht si superfuqi në zhvillim. Të pesë shtetet janë anëtarë të G20, me një PBB nominale të kombinuar prej 28.06 trilionë dollarë amerikanë (rreth 26.6% të produktit bruto botëror), një GDP totale (PPP) prej rreth 56.65 trilionë dollarë amerikanë (32.5% e PPP të PBB-së globale) dhe rreth 4.46 trilion dollarë në rezerva valutore të kombinuara (që nga viti 2018).

BRICS fillimisht u identifikuan me qëllim të nënvizimit të mundësive për investime dhe nuk kishte qenë një organizatë formale ndërqeveritare. Që nga viti 2009, ato janë formuar gjithnjë e më shumë në një bllok gjeopolitik më koheziv, me qeveritë e tyre që takohen çdo vit në samite formale dhe koordinojnë politikat shumëpalëshe. Marrëdhëniet dypalëshe ndërmjet BRICS kryhen kryesisht mbi bazën e mosndërhyrjes, barazisë dhe përfitimit reciprok.

Në gusht 2023, në Samitin e 15-të të BRICS, Presidenti i Afrikës së Jugut Cyril Ramaphosa njoftoi se Argjentina, Egjipti, Etiopia, Irani, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe ishin ftuar për t'u bashkuar me bllokun. Anëtarësimi i plotë do të hyjë në fuqi më 1 janar 2024.

Vendet BRICS konsiderohen si një rival gjeopolitik i bllokut G7 të ekonomive kryesore të përparuara, duke shpallur iniciativa konkurruese si Banka e Re e Zhvillimit, Marrëveshja e Rezervës Kontingjente BRICS, sistemi i pagesave BRICS, Publikimi i Përbashkët Statistikor BRICS dhe monedha rezervë e shportës BRICS. Që nga viti 2022, grupi ka kërkuar të zgjerojë anëtarësimin, me disa vende në zhvillim që shprehin interes për t'u bashkuar. BRICS ka marrë lavdërime dhe kritika nga komentues të shumtë.

## Shiko edhe

* Superfuqia

## Referime