# Arsimi universitar

**Arsimi universitar** është arsimi që kryhet pas arsimit të mesëm dhe para arsimit pasuniversitar . Ai zakonisht përfshin të gjitha programet pasuniversitare deri në nivelin e një diplome bachelor . Për shembull, në Shtetet e Bashkuara, një student që ndjek një diplomë të asociuar ose bachelor njihet si student universitar, ndërsa një student që ndjek një diplomë më të lartë (master, doktoraturë) është *student i diplomuar* . Pas përfundimit të kurseve dhe kërkesave të tjera të një **programi universitar**, studenti do të fitonte diplomën përkatëse. Në disa sisteme të tjera arsimore, arsimi universitar është arsim pasuniversitar deri në dhe duke përfshirë nivelin e një diplome masteri ; ky është rasti për disa kurse shkencore në Britani dhe disa kurse mjekësie në Evropë.

## Sistemet evropiane të Bolonjës

Në shumë vende, dallimi anglez midis një diplome bachelor dhe master po futet nga procesi i Bolonjës . Sipas reformës së re të Bolonjës, universitetet në Evropë po prezantojnë diplomën e nivelit Bachelor (BA ose BS), shpesh duke e ndarë një program pesëvjeçar të nivelit Master në dy pjesë (trevjeçar Bachelor + dyvjeçar Master), ku studentët nuk janë të detyruar të vazhdojnë me pjesën e dytë të diplomës Master. Këto diploma të reja bachelor janë të ngjashme në strukturë me diplomat britanike të bachelor.

Nëse ka një diplomë të veçantë universitare, diplomat më të larta (Licencë, Master, Doktoraturë) mund të merren pas përfundimit të diplomës universitare. Në sistemin tradicional gjerman, nuk kishte diploma universitare në disa fusha, siç është inxhinieria: studentët vazhdonin arsimin në nivelin Master pa ndonjë ndërprerje administrative, dhe punëdhënësit nuk do t'i merrnin në konsideratë diplomat master të përfunduara përgjysmë.

Faza e studimeve Bachelor në Holandë mund të kryhet ose në universitet ose në një universitet të shkencave të aplikuara . Këto dy institucione ndryshojnë nga njëri-tjetri në nivelin në të cilin studentët mësojnë koncepte abstrakte. Arsimi në universitete synon kërkimin dhe parimet themelore, ndërsa në universitetet e shkencave të aplikuara përqendrohet në zbatimin e njohurive në një profesion. Universitetet e shkencave të aplikuara zakonisht nuk ofrojnë programe masteri dhe doktorature.

## Sisteme të tjera evropiane

Në shumë sisteme të tjera, veçanërisht në ato kontinentale evropiane, një diplomë "universitare" në kuptimin amerikan nuk ekziston. Meqenëse nga studentët pritet të kenë marrë një arsim të përgjithshëm të mirë në nivelin e mesëm, në një shkollë si gjimnazi ose liceu, studentët në Evropë regjistrohen në një kurs specifik studimesh që dëshirojnë të ndjekin me hyrjen në një universitet. Në SHBA, studentët specializohen në një "degë kryesore" vetëm gjatë viteve të fundit të kolegjit. Specializimi në një fushë studimi me hyrjen në një universitet do të thotë që shumica e studentëve diplomohen pas katër deri në pesë vitesh studimi. Fushat e disponueshme përfshijnë ato që mësohen vetëm si diploma pasuniversitare në SHBA, të tilla si drejtësia ose mjekësia.

Në sistemin tradicional të Gjermanisë, ekziston një diplomë profesionale (diploma FH ) që është e ngjashme në gjatësi dhe konsiderohet gjithashtu një diplomë akademike. Megjithëse është hartuar si një diplomë specialiste, në dallim nga diploma *universitare*, e cila pretendon të jetë më e përgjithshme. Megjithatë, vetë Gjermania aktualisht po heq dallimin ligjor midis *Fachhochschule* dhe universitet. Të dyja përkthehen si universitet dhe të dyja ofrojnë diploma pasuniversitare në përputhje me procedurën e Bolonjës dhe ekuivalente.

Provimet propedeutike nuk janë të detyrueshme dhe ndonjëherë zbatohen në universitetet në Holandë. I gjithë kurrikula e dy semestrave të parë të programit bachelor është pjesë e provimeve propedeutike. Në shumicën e studimeve bachelor, studentët duhet të marrin certifikatën e tyre propedeutike brenda tre semestrave pas fillimit të kursit. Një certifikatë propedeutike llogaritet gjithashtu si një kërkesë për pjesëmarrje në një studim bachelor në nivel universitar. Provimet propedeutike kanë për qëllim të vlerësojnë nëse një student ka kapacitetet e duhura për të përfunduar kursin.

Në disa universitete suedeze (siç është Instituti Mbretëror i Teknologjisë ), kurset e doktoraturës nganjëherë quhen "kurse pasuniversitare", ndërsa kurset për studentët e tjerë (deri në nivelin master) nganjëherë quhen "kurse universitare". Sistemi në shumë universitete finlandeze është i ngjashëm.

Në sistemin francez, shkalla e parë e arsimit të lartë arrihej dy vjet pas diplomimit baccalauréat . Midis këtyre diplomave, DEUG i ofruar nga universiteti është zhdukur, ndërsa Diplôme universitaire de technologie, Brevet de Technicien Supérieur ose classe préparatoire aux grandes écoles ekzistojnë ende. Sipas procesit të Bolonjës, ky kurrikul dy-vjeçar do të zëvendësohet nga *licenca* tre-vjeçare, e cila ende ekziston.

## Shih edhe

* Arsimi fillor
* Arsimi i lartë
* Arsimi i mesëm
* Sistemi arsimor
* Shkalla arsimore

## Referime