# Rrezatimi

Ilustrim i aftësive relative të tre llojeve të ndryshme të rrezatimit jonizues për të depërtuar në lëndë të ngurtë. Grimcat tipike alfa (α) ndalohen nga një fletë letre, ndërsa grimcat beta (β) ndalohen nga fletë alumini 3 mm. Rrezatimi gama (γ) laget kur depërton në plumb. Vini re paralajmërimet në tekst në lidhje me këtë diagram të thjeshtuar.
Në fizikë, **rrezatimi** është emetimi ose transmetimi i energjisë në formën e valëve ose grimcave përmes hapësirës ose një mediumi material. Kjo përfshin:

* *rrezatimi elektromagnetik* përbëhet nga fotone, të tilla si valët e radios, mikrovalët, infra të kuqe, drita e dukshme, ultravjollcë, rrezet x dhe rrezatimi gama (γ)
* *rrezatimi i grimcave* përbëhet nga grimca me energji pushimi jo zero, si rrezatimi alfa (α), rrezatimi beta (β), rrezatimi proton dhe rrezatimi neutron
* *rrezatimi akustik*, si ultratingulli, tingulli dhe valët sizmike, të varura nga një medium fizik transmetimi
* *rrezatimi gravitacional*, në formën e valëve gravitacionale, valëzohet në hapësirë-kohë

Rrezatimi shpesh kategorizohet si jonizues ose jojonizues në varësi të energjisë së grimcave të rrezatuara.

Simboli ndërkombëtar për llojet dhe nivelet e rrezatimit jonizues (radioaktiviteti) që janë të pasigurta për njerëzit e pambrojtur. Rrezatimi, në përgjithësi, ekziston në të gjithë natyrën, si në dritë dhe zë.
Rrezatimi jonizues mbart më shumë se 10 elektron volt (eV), i cili është i mjaftueshëm për të jonizuar atomet dhe molekulat dhe për të thyer lidhjet kimike. Ky është një dallim i rëndësishëm për shkak të ndryshimit të madh në dëmshmërinë ndaj organizmave të gjallë. Një burim i zakonshëm i rrezatimit jonizues janë materialet radioaktive që lëshojnë rrezatim α, β ose γ, të përbërë nga bërthamat e heliumit, elektronet ose pozitronet dhe fotonet, përkatësisht. Burime të tjera përfshijnë rrezet X nga ekzaminimet e radiografisë mjekësore dhe muonet, mezonet, pozitronet, neutronet dhe grimcat e tjera që përbëjnë rrezet sekondare kozmike që prodhohen pasi rrezet primare kozmike ndërveprojnë me atmosferën e Tokës.

Rrezet gama, rrezet X dhe diapazoni më i lartë i energjisë i dritës ultravjollcë përbëjnë pjesën jonizuese të spektrit elektromagnetik. Fjala "jonizoj" i referohet thyerjes së një ose më shumë elektroneve larg një atomi, një veprim që kërkon energji relativisht të larta që këto valë elektromagnetike ofrojnë. Më tej në spektër, energjitë e ulëta jojonizuese të spektrit të ulët ultravjollcë nuk mund të jonizojnë atomet, por mund të prishin lidhjet ndër-atomike që formojnë molekulat, duke thyer kështu molekulat dhe jo atomet; një shembull i mirë i kësaj është djegia nga dielli e shkaktuar nga rrezet ultravjollcë diellore me gjatësi vale të gjatë. Valët me gjatësi vale më të madhe se UV në dritën e dukshme, frekuencat infra të kuqe dhe mikrovalë nuk mund të thyejnë lidhjet, por mund të shkaktojnë dridhje në lidhjet të cilat ndjehen si nxehtësi. Gjatësitë e valëve të radios dhe më poshtë në përgjithësi nuk konsiderohen si të dëmshme për sistemet biologjike. Këto nuk janë përcaktime të mprehta të energjive; ka disa mbivendosje në efektet e frekuencave specifike.

## Shiko edhe

* Rrezet ultravjollcë
* Radioaktiviteti

## Referime