# Pashkët

Matthias Grünewald, *Altar në Izenhajmer, Ringjallja e Jezusit*; ngadhnjimi mbi vdekjen.
**Pashka** (ose *pashkët*) është kremtimi më i madh i kalendarit liturgjik të Kishës Katolike Romake dhe të kishave të tjera të krishtera që kremtojnë Ringjalljen e Jezusit të Nazaretit ndodhur, sipas Besëlidhjes së Re, tre ditë pas vdekjes së tij në kryq.

Java para Pashkëve është quajtur Java e Shenjtë, dhe ajo përmban Tri Ditët e Pashkëve, që përfshijnë Të Enjten e Shenjtë, që përkujton Darkën e Fundit, Të Premten e Shenjtë, që përkujton kryqëzimin dhe vdekjen e Jezusit. Në krishtërimin perëndimor, Sezoni i Pashkëve, fillon të dielën e Pashkëve dhe zgjat shtatë javë, duke i dhënë fund me ardhjen e ditës pesëdhjetë. Në Orthodhoksi, sezoni i Pashkës fillon ditën e Pashkës dhe përfundon me ardhjen e ditës së dyzetë, festën e Ngritjes.

## Data e ditës së Pashkëve

**Datat e Pashkëve
nga viti 2000 - 2020**| Viti | Në Perëndim | Në Lindje |
| --- | --- | --- |
| 2000 | 23 prill | 30 prill |
| 2001 | 15 prill |
| 2002 | 31 mars | 5 maj |
| 2003 | 20 prill | 27 prill |
| 2004 | 11 prill |
| 2005 | 27 mars | 1 maj |
| 2006 | 16 prill | 23 prill |
| 2007 | 8 prill |
| 2008 | 23 mars | 27 prill |
| 2009 | 12 prill | 19 prill |
| 2010 | 4 prill |
| 2011 | 24 prill |
| 2012 | 8 prill | 15 prill |
| 2013 | 31 mars | 5 maj |
| 2014 | 20 prill |
| 2015 | 5 prill | 12 prill |
| 2016 | 27 mars | 1 maj |
| 2017 | 16 prill |
| 2018 | 1 prill | 8 pril |
| 2019 | 21 prill | 28 prill |
| 2020 | 12 prill | 19 prill |

Ka shumë hamendje mbi vitin e vdekjes së Jezusit. Festa e Pashkëve të krishtera është e lëvizshme, vendoset çdo vit të dielën pasuese, të parën hënë të plotë pas baraznatës (ekuinoksit) të pranverës (21 marsi). Ky sistem u fiksua përfundimisht në qv. e VI. Në lashtësi mund të kishte përdorime të ndryshme vendore mbi ndjekjen e datës, sidoqoftë të gjitha të lidhura me njehsimin e pashkëve hebraike. Në veçanti disa kisha të Azisë ndiqnin traditën e festimit të pashkëve në të njëjtën ditë me ato hebraike, pa përfillur të dielën.

Pra data e Pashkëve është përfshirë mes 22 marsit dhe 25 prillit.

## Liturgjia

Pashkët paraprihen nga një kohë parpërgatitore e agjërimit dhe përkorimit, që zgjat 40 ditë, që quhen Kreshme që fillon nga e "Mërkura e Përhimtë" dhe mbaron të Dielën e Palmave (e fundmja para Pashkëve) që përkujton 40 ditët e kaluara në shkretëtirë të Jezusit në lutje e agjërim dhe që sprovohet nga Djalli.

## Historia e Pashkëve të krishtera

Pashkët e krishtera janë në lidhje të ngushtë me ato hebraiket, në të cilat festohet çlirimi i hebrejve nga Egjipti prej Moisiut. Fjala *Pashkë* në të vërtetë do të thotë *kalim*: për hebrenjtë është kalimi nga robëria në liri ndërsa për të krishterët nga vdekja trupore dhe frymore në Jetën e Re të Amshuar.

## Emërtime të ndryshme të Pashkëve në gjuhë të tjera

Vezët e Pashkëve, simbol i festës së ringjalljes

Emërtime të rrjedhura nga Eostremonat apo muaji i Eostres:

* Anglisht *Easter* (*Istër*)
* Gjermanisht *Ostern*
* Samoane *Eseta* (rrjedhur nga gjuha angleze)

Emra të prejardhur nga hebraishtja *Pesah* (*Pas´ha*):

* Latinisht *Pascha* ose *Festa Paschalia* (Paska ose Festa Paskalia)
* Greqisht *Πάσχα* (*Pas´ha*)
* Afrikançe *Paasfees*
* Arabisht *عيد الفصح* (*ʿĪdu l-Fiṣḥ*)
* Azeri *Pasxa*, Fish (pron: fis`h)
* Gjuha baso-gjermane *Paisken*
* Berbere *tafaska* (sot është emri i festës islamike të "flijimit")
* Bullgarisht *Пасха* (*Pas´ha*)
* Katalançe *Pasqua* (Paskua)
* Danisht *Påske*
* Hollandisht *Pasen*
* Esperanto *Pasko*
* Faroeze  *Páskir*
* Finlandisht *Pääsiäinen* (Pesieinen)
* Frëngjisht *Pâques* (Pake)
* Galisht *Pasg*
* Islandisht *Páskar*
* Indonezçe *Paskah*
* Irlandisht *Cáisc* (Kaisk)
* Italisht (Paskua)
* Malajalame *പെശഹ* (Pesaha)
* Norvegjisht *Påske*
* Persisht *عید پاک* (Pas´h)
* Portugisht *Páscoa*
* Rumune *Paşti* (Pashti)
* Rusisht *Пасха* (*Pas´ha*)
* Shqip *Pashka* ose *Pashkët*
* Skoceze *Casca* (Kaska)
* Spanjisht *Pascua* (Paskua)
* Suedisht *Påsk*
* Tagalogçe (Filipine) *Pasko ng Muling Pagkabuhay* (fj.p.fj. "Pashka e Ringjalljes")
* Turqisht *Paskalya* (Paskalja)

Emërtime të përdorura në gjuhë të tjera:

* Armenisht *Զատիկ* (Zatik ose Zadik, fj.p.fj. "ringjallje")
* Bielorusisht *Вялікдзень* o *Vialikdzień* (fj.p.fj. "Dita e Madhe")
* Boshnjakisht *Ускрс* (*Uskrs*) or *Васкрс* (*Vaskrs*, fj.p.fj. "Ringjallje")
* Bullgare *Великден* (*Velikden*, fj.p.fj. "Dita e Madhe")
* Gjeorgjisht *აღდგომა* (Aĝdgoma, fj.p.fj. "ringritja")
* Kinezçe 復活節 *Fùhuó Jié* (fj.p.fj. "Festa e Ringjalljes")
* Kroatisht *Uskrs* (fj.p.fj. "Ringjallje")
* Çekisht *Velikonoce* (fj.p.fj. "Natët e Mëdha" [shumës, trajta njëjës nuk ekziston])
* Estoneze *Lihavõtted* (fj.p.fj. "marr mish", mishërohem)
* Hungareze *Húsvét* (fj.p.fj. "marr mish", mishërohem)
* Japonisht 復活祭 (*Fukkatsu-sai*, fj.p.fj. "Festa e Ringjalljes")
* Koreane 부활절 (*Puhvalhol*, fj.p.fj. "Stina e Ringjalljes")
* Malteze *L-Għid*
* Letonisht *Lieldienas* (fj.p.fj. "Ditët e Mëdha" [shumës, trajta njëjës nuk ekziston])
* Persisht *عيد پاك* (fj.p.fj. "Festa e Dlirë")
* Polonisht *Wielkanoc* (fj.p.fj. "Nata e Madhe")
* Serbisht *Ускрс* (*Uskrs*) or *Васкрс* (*Vaskrs*, fj.p.fj. "Ringjallje")
* Sllovake *Veľká Noc* (velka noq fj.p.fj. "Nata e Madhe")
* Sllovenisht *Velika noč* (velika noq fj.p.fj. "Nata e Madhe")
* Tongane *Pekia* (fj.p.fj. "vdekja (e zotit)")
* Ukrainse *Великдень* (*Velikden’*, fj.p.fj. "dita e madhe") ose *Паска* (*Paska*)

## Lidhje të jashtme

* **Gabim i përfshirjes: {{En}} është vetëm për emërhapësirën e Skeda. Përdorni më mirë {{lang-en}} ose {{in lang|en}}.**Burimet liturgjike për Pashkë.