# Elefter Venizeli

| Eleftherios Venizelos |
| --- |
| Politikan grek dhe Kryeministër |
|  |
| Kryeministër i Greqisë |
| **Në detyrë** 1910–1915 |
| Paraprirë nga | * Georgios Savvidis (1910) \* Alexandros Zaimis (1917) \* Georgios Kondylis (1924) \* Alexandros Zaimis (1928) \* Georgios Kondylis (1933)
 |
| Pasuar nga | * Georgios Savvidis (1915) \* Dimitrios Gounaris (1920) \* Alexandros Zaimis (1924) \* Dimitrios Gounaris (1932) \* Alexandros Zaimis (1933)
 |
| **Në detyrë** 1917–1920 |
| **Në detyrë** 1924–1924 |
| **Në detyrë** 1928–1932 |
| **Në detyrë** 1933–1933 |
|  |
| Të dhëna vetjake |
| U lind më | 23 Gusht 1864 Kretë, Perandoria Osmane |
| Vdiq më | 18 Mars 1936 Paris, Francë |
| Nënshtetësia | Grek |
| Partia politike | Partia Liberale |
|  |

**Elefter Qiriaku Venizeli** (23 gusht 1864 – 18 mars 1936) ishte një burrë shteti grek nga Kreta dhe udhëheqës i shquar i lëvizjes nacionalçlirimtare greke. Ai shquhet për kontributin e tij në zgjerimin e Greqisë dhe nxitjen e politikave liberaldemokratike. Si udhëheqës i Partisë Liberale, ai mbajti detyrën si kryeministër i Greqisë për më shumë se 12 vjet, duke përfshirë tetë mandate midis 1910 dhe 1933. Gjatë qeverisjes së tij, Venizeli hyri në bashkëpunim diplomatik me Fuqitë e Mëdha dhe pati ndikim të thellë në punët e brendshme dhe të jashtme të Greqisë. Prandaj ai është etiketuar si "Krijuesi i Greqisë së sotme" dhe ende njihet gjerësisht si "Etnarku".

Hyrja e tij e parë në skenën ndërkombëtare ishte me rolin e tij të rëndësishëm në autonominë e shtetit të Kretës dhe më pas në bashkimin e Kretës me Greqinë. Në vitin 1909, ai u ftua në Athinë për të zgjidhur ngërçin politik dhe u bë kryeministër i vendit. Ai filloi reformat kushtetuese dhe ekonomike që vendosën bazën për modernizimin e shoqërisë greke dhe riorganizoi ushtrinë greke dhe marinën greke në përgatitjen e konflikteve të ardhshme. Para Luftërave Ballkanike të 1912-1913, roli katalitik i Venizelit ndihmoi që Greqia të hynte në Lidhjen Ballkanike, një aleancë e shteteve ballkanike kundër Perandorisë Osmane. Përmes diplomacisë me Fuqitë e Mëdha dhe me vendet e tjera të Ballkanit, Greqia dyfishoi sipërfaqen dhe popullsinë e saj me çlirimin nga Perandoria Osmane të Maqedonisë, Epirit dhe pjesës më të madhe të ishujve të Egjeut.

Në Luftën e Parë Botërore (1914-1918), ai solli Greqinë në anën e Aleatëve, duke zgjeruar më tej kufijtë grekë. Megjithatë, politika e tij e jashtme proaleate e solli atë në konflikt me fraksionin e paangazhuar të Kostandinit I të Greqisë, duke shkaktuar përçarjen kombëtare të viteve 1910. Përçarja u bë një luftë civile jozyrtare, me luftën për pushtet midis dy grupeve që polarizonte popullsinë midis mbretërve dhe venizelistëve për dekada. Pas fitores së Aleatëve, Venizeli siguroi fitime të reja territoriale në Anadollin Perëndimor dhe Traki në një përpjekje për të përmbushur Idenë e Madhe. Megjithatë, ai u mund në Zgjedhjet e Përgjithshme të vitit 1920, të cilat kontribuan në humbjen përfundimtare të Greqisë në Luftën Greko-Turke (1919–22). Venizeli, në mërgim të vetimponuar, përfaqësoi Greqinë në negociatat që çuan në nënshkrimin e Traktatit të Lozanës dhe marrëveshjen e një shkëmbimi reciprok të popullsisë midis Greqisë dhe Turqisë, i cili detyroi popullatën myslimane shqiptare në Çamëri të shpërngulej në Turqi, pasi çdo mysliman konsiderohej si turk.

Në janar 1933 u bë kryeministër për herë të fundit dhe në mars 1935 pas një tentative për grusht shteti u arratis në Paris, ku vdiq. Ai u varros në një kodër në fillim të Akrotirit në Kretë në periferi lindore të qytetit të Hanias, afër vendit ku lindi. Varret e familjes Venizeli janë sot një nga atraksionet e Hanias.

Elefter Venizeli ka kryer disa krime kundër shqiptarëve çamë dhe pronave të tyre.

## Eleftherios Venizelos dhe Historia Shqiptare

Eleftherios Venizelos ishte një figurë e rëndësishme në politikën greke, veprimet dhe politikat e të cilit kishin pasoja të konsiderueshme për Shqipërinë, veçanërisht gjatë viteve të trazira të Luftërave Ballkanike dhe fillimit të shekullit XX.

## Jeta e Hershme dhe Rritja Politike

Lindur më 23 Gusht 1864 në Mournies, Kretë, Venizelos u angazhua në politikë pas studimeve për ligj në Athinë. Ai u bë lider i lëvizjes për bashkimin e Kretës me Greqine.

## Luftërat Ballkanike

Si Kryeministër, ai luajti një rol kyç në formimin e Ligës Ballkanike, duke u angazhuar në Lufta e Parë Ballkanike (1912-1913) për të çliruar territore nga Perandoria Osmane. Pas luftës, ai pranoi vendimet e Fuqive te Mëdha lidhur me kufijtë e Shqipërisë, duke përfshirë popullsinë greke në rajone si Epiri i Veriut.

## Protokolli i Korçës

Në vitin 1914, ai nënshkroi Protokollin e Korçës me qeverinë shqiptare, i cili njohu ekzistencën e një pakice greke në Shqipëri dhe u dha atyre autonomi.

## Vdekja

Eleftherios Venizelos vdiq më **18 Mars 1936** në Paris, Francë. Shëndeti i tij kishte filluar të përkeqësohej, dhe më **13 Mars**, ai pësoi një goditje që çoi në hospitalizimin e tij. Pavarësisht kujdesit mjekësor, ai ndërroi jetë pesë ditë më vonë. Pas vdekjes së tij, trupi i Venizelos u transportua përsëri në Kretë, ku u varros në qytetin e tij të lindjes, Hania. Vendi i varrimit të tij ndodhet në një kodër në krye të gjuhës së Akrotirit, afër vendit ku ai lindi. Ky vend është bërë një sit historik dhe kujtimi për kontributet e tij në Greqi dhe historinë e saj moderne.

## Shiko edhe

## Referime