# Brazili

| Republika Federative e Brazilit*República Federativa do Brasil* |
| --- |
|
Flamuri

Stema

 |
| **Motoja:"Ordem e Progresso"* "Rend dhe përparim" |
| **Himni:** "Hino Nacional Brasileiro" Duration: 3 minutes and 43 seconds.3:43 |
| Vendndodhja e Brazilit në Amerikën e Jugut |
| Kryeqyteti | Brazilia ﻿ / ﻿ |
| Qyteti më i madh | São Paulo |
| Gjuhët zyrtare | Portugalishtja |
| Demonim(et) | brazilian, braziliane |
| Qeverisja | Republikë federale presidenciale |
|  |
| • Presidenti  | Luiz Inácio Lula da Silva |
| • Zëvendëspresidenti  | Geraldo Alckmin |
|  |
| Legjislatura | Kongresi Kombëtar |
| • Upper house | Senati Federal |
| • Lower house | Dhoma e Deputetëve |
| Themelimi |
|  |
| • Shpallja e pavarësisë  | 7 shtator 1822 |
| • Njohja e pavarësisë  | 29 gusht 1825 |
| • Shpallja e republikës  | 15 nëntor 1889 |
| • Kushtetuta aktuale  | 5 tetor 1988 |
|  |
| Sipërfaqja |
| • Gjithsej | 8,515,770 km2 (3,287,960 sq mi) (5) |
| • Uji (%) | 0.65 |
| Popullsia |
| • Llogaritja 2025 | 213.421.037 |
| • Dendësia | 25.1/km2 (65.0/sq mi) |
| PBB (BFB) | Llogaritja 2025 |
| • Gjithsej | $4,99 trilionë |
| •  Për kokë banori | $23.381 |
| PBB (nominal) | Llogaritja 2025 |
| • Gjithsej | $2,28 trilionë |
| • Për kokë banori | $10.686 |
| HDI (2023) | 0.786 i lartë (84) |
| Valuta | Reali brazilian (BRL) |
| Zona kohore | UTC−2 deri −5 (Ora e Brazilit) |
| Formati i datës | dd.mm.yyyy |
| Prefiksi telefonik | +55 |
| Kodi ISO 3166 | BR |
| TLD në internet | .br |

**Brazili** (portugalisht: *Brasil*), **Republika Federale e Brazilit** (portugalisht: *República Federativa do Brasil*), është shteti më i madh në Amerikën e Jugut dhe gjithë Amerikën Latine. Ai është shteti i 5-të më i madh në botë, si nga sipërfaqja dhe nga popullsia. Ai është shteti më i madh portugalishtfolës në botë dhe i vetmi në kontinentet amerikane.

Brazili kufizohet nga Oqeani Atlantik në lindje me një vijë bregdetare prej 7.491 km. Ai kufizohet me të gjitha vendet e tjera të Amerikës së Jugut, përveç Ekuadorit dhe Kilit dhe zë 47.3 përqind të kontinentit të Amerikës së Jugut. Zona e lumit Amazon përfshin një pyll të madh tropikal, që ka shumëllojshmëri kafshësh të egra, sisteme ekologjike të larmishme dhe burime të mëdha natyrore që përfshijnë zona të shumta të mbrojtura ligjërisht.

Brazili banohej nga disa fise para mbërritjes në vitin 1500 të eksploruesit Pedro Alvares Cabral, i cili e deklaroi zonën pjesë të Perandorisë Portugeze. Brazili mbeti një koloni portugeze deri në vitin 1808, kur kryeqyteti i perandorisë u transferua nga Lisbona në Rio de Janeiro. Në 1815, kolonia u ngrit në rangun e mbretërisë, pas formimit të Mbretërisë së Bashkuar të Portugalisë, Brazilit dhe Algarves. Pavarësia u arrit në vitin 1822 me krijimin e Perandorisë së Brazilit, një shtet unitar i qeverisur nën një monarki kushtetuese dhe një sistem parlamentar. Ratifikimi i kushtetutës së parë në vitin 1824 çoi në formimin e një legjislature dydhomëshe, që u quajt Kongresi Kombëtar. Vendi u bë republikë presidenciale në vitin 1889, pas një grusht shteti ushtarak. Një juntë ushtarake autoritare erdhi në pushtet në vitin 1964 dhe sundoi deri në 1985, pas të cilit qeverisja civile rifilloi. Kushtetuta e tanishme e Brazilit, e formuluar në vitin 1988, e përcakton atë si një republikë federale. Federata përbëhet nga bashkimi i Qarkut Federal, 26 shteteve, dhe 5.570 bashkive. Brazili ka popullsinë më të madhe në botë të besimit katolik dhe është vendi më i populluar i botës me shumicë katolike.

Ekonomia e Brazilit në vitin 2015 ishte e nënta më e madhe në botë për nga Prodhimi i Brendshëm Bruto (PBB) dhe e teta për nga Vlera e Fuqisë Blerëse (VFB). Një anëtar i grupit BRICS, Brazili deri në vitin 2010 kishte një prej ekonomive të mëdha me rritjen më të shpejtë në botë, me reforma ekonomike që i dhanë vendit ndikim dhe njohje të reja ndërkombëtare. Banka e Zhvillimit Kombëtar e Brazilit luan një rol të rëndësishëm në rritjen ekonomike të vendit. Brazili është një anëtar themelues i Kombeve të Bashkuara, G20, BRICS, Unasul, Mercosul, Organizatës së Shteteve Amerikane, Organizatës së Shteteve Ibero-amerikane, CPLP dhe Bashkimit Latin. Brazili është një fuqi rajonale në Amerikën Latine dhe një fuqi e mesme në çështjet ndërkombëtare. Brazili ka qenë prodhuesi më i madh i kafes për 150 vjetët e kaluar.

## Etimologjia

Rrënjët etimologjike të termit “Brazil” vështirë se mund të përcaktohen. Etimologët brazilianë kanë hedhur mendimin se fjala ka prejardhje kelte, por mund të jetë përfundimisht me zanafillë fenikase. Gjatë epokës koloniale, kronistët e kohës filluan përdorimin e emrit “Brazil”. Sipas tyre, emri “Brazil” rrjedh nga “pema e brazilit” (pau-brasil), dru që u solli kolonizatorëve leverdi të mëdha ekonomike. Në shek. XVI filloi përdorimi i demonimit “brazilian” (brasileiro) për tregtarët e pau-brasilit.

Emri zyrtar portugez i vendit, në të dhënat origjinale portugeze, ishte "Toka e Kryqit të Shenjtë" (Terra da Santa Cruz), por detarët dhe tregtarët evropianë zakonisht e quanin thjesht "Toka e Brazilit" (Terra do Brasil) për shkak të tregtisë së Pemës së brazilit. Emërtimi popullor eklipsoi dhe zëvendësoi emrin zyrtar portugez. Detarët e hershëm nganjëherë e quanin edhe "Toka e Papagalëve" (Terra di Papaga).

Në gjuhën Guarani, një gjuhë zyrtare e Paraguait, Brazili quhet "Pindorama". Ky ishte emri që popullsia indigjene i dha rajonit, që do të thotë "vendi i palmave".

Në shek. XIX vendi u quajt zyrtarisht Perandoria e Brazilit e më pas Shtetet e Bashkuara të Brazilit.

## Historia

### Popujt indigjenë në Brazil dhe Brazili kolonial

Kur arriti në prill 1500 në brigjet e asaj që më vonë do të njihet si Brazili, flota portugeze e komanduar nga Álvares Pedro Cabral gjeti njerëz primitivë që banonin aty. Ata ishin të ndarë në disa fise të dallueshme, që luftonin midis tyre dhe që kishin të njëjtën familje gjuhësore, Tupi-Guarani. Burrat ishin gjuetarë, peshkatarë dhe mbledhës ushqimi dhe gratë kryenin aktivitete të reduktuara bujqësore. Disa prej fiseve ishin endacakë dhe të tjerët të ngulur. Ata përdornin zjarrin, por nuk njihnin metalin dhe disa ishin kanibalë. Administrimi u fillua në mënyrë efektive në 1534, kur Mbreti Dom João III e ndau territorin brazilian në dymbëdhjetë kapiteneri të trashëguara që qeveriseshin nga anëtarët e fisnikërisë më të vogël apo nga familjet e arsimuara. përvojë zbuluar vetë të jetë një fatkeqësi nxjerr, dhe në 1549, mbretit të caktuar një guvernator të përgjithshëm për të administruar koloni e tërë.

Rreth 1530, Tupiniquim (fisit të njëjta që u takua Cabral) dhe armiqtë e tyre e hidhur Tupinambá, fiset më të mëdha dhe më të rëndësishme në Brazil, aleate veten me portugalisht dhe frëngjisht, përkatësisht. Në mes të Portugalisë dhe Tupiniquim "ndodhi një ndër disa intermittently qetë-asimilimit racor". Ndërsa Tupinambás, megjithatë, u shfarosën kryesisht në luftërat e gjata dhe kryesisht nga sëmundje evropiane në të cilën ata nuk kishin imunitet. ato që mbijetuar janë skllavëruar nga fiset e tjera ose nga portugalisht ose u larguan drejt fshatrave. Nga mesi i shekullit të 16, sheqeri ishte bërë pika më e rëndësishme e eksportimet braziliane. Kështu, portugalisht u kthye me format e tjera të pushtetit për të trajtuar njeri me kërkesa në rritje ndërkombëtar. skllavëruar afrikanë u importuan dhe u bë "shtyllë bazë e ekonomisë" në zonat më të populluara të kolonisë.

### Zgjerimi territorial

Përmes luftërave kundër francezve, portugezet ngadalë zgjeruar territorin e tyre për Evropën, duke Rio de Janeiro ne 1567, dhe në veriperëndim, São Luís në vitin 1615. Ata pësoi një pengesë me dyndjet holandeze që filloi në vitin 1630 dhe që arriti të pushtuar pjesë të madhe të bregdetit verilindor braziliane. Domain holandez nuk ka kaluar kohë dhe ata u dëbuan përfundimisht në vitin 1649. Portugalia dërgoi ekspedita ushtarake në Amazon që mundi dhe pushtuan kështjellat britanike dhe holandeze. Uruguai zgjidhje portugalisht në rajon filluar në vitin 1669, me themelet e fshatrave dhe kalatë. Në vitin 1680 ata arritën në jug të Sacramento dhe themeluar në anën e rajonit Rio de la Plata në Rripin e Lindore (korente). Në fund të eksporteve të sheqerit të shekullit 17 ka hyrë në rënie për shkak të konkurrencës me kolonitë britanike dhe holandeze në Karaibe dhe gjithashtu për shkak të tatimeve të larta. Zbulimi i artë nga hulumtuesit në rajon që do të më vonë të quhet Minas Gerais (General Miniera) ndërmjet 1693 dhe 1695 kolonia e shpëtoi nga rënia e saj të afërt. Nga të gjithë Brazil, si edhe nga Portugalia, mijëra emigrantë, nga të gjitha etnitë, u nis drejt minierave. Në dekadave në vijim miniera të tjera ari u zbuluan në Mato Grosso aktuale dhe Goiás, në Qendrore Brazilian-ëest .

Spanjisht provuar për të parandaluar zgjerimin portugalisht në territorin që u përkasin atyre sipas Traktatit të Tordesillas të 1494 dhe arriti në pushtues strip Lindore në 1777. Të gjitha më kot si Traktati i Shën Ildefonso nënshkruar në të njëjtin vit konfirmuar domain portugalisht mbi të gjitha tokat e procedurës nga zgjerimin e saj territoriale, duke krijuar kështu shumica e kufijve të tanishëm braziliane. Në 1808, portugalisht Royal Family, ikin nga trupat e se frëngjisht perandorit Napoleon I u pushtimin e Portugali dhe shumica e Evropës Qendrore, e themeluar në vetë qytetin e Rio de Janeiro, Cila Kështu u bë selia e Perandorisë gjithë portugalisht. Në 1815 Mbreti Dom João VI, pas regjent në emër të nënën e tij të paaftë, Brazil ngritur nga koloni të sovrane Mbretëria e Bashkuar me Portugalinë. Pushtuan Guajanën Franceze portugalisht në 1809 (që u kthye në Francë në 1817) dhe Rripin e Lindore në 1816 që ishte riemëruar pas Cisplatin.

### Periudha parakoloniale

Fillimisht e banuar nga amerindët (afro 5 milion frymë), treva që i përket sot Brazilit, si dhe viset tjera të Amerikës Jugore, u nda mes dy fuqive evropiane, Portugalisë dhe Spanjës me rastin e njohjes së evropianëve me hemisferën perëndimore. Traktati i Tordesilhas, nënshkruar më 1494, ishte marrëveshje e rëndësishme në përcaktimin e kufijve të Brazilit, që ndante kontinentin veri-jug nga shteti i sotëm i Parasë deri në qytetin e Lagunas (Santa Catarina), i ndryshuar më pas me zgjerimin portugez drejt lindjes.

### Periudha e kolonizimit

Krijimi i shtetit brazilian (në të gjelbër të mbyllët) dhe vendeve të Amerikës Jugore nga 1700
Kolonizimi nuk i shkonte përshtat pikëpamjeve të ndërmarrjeve tregtare që nxitën lundrimet drejt perëndimit, ndërsa ekonomia portugeze mbetej e orientuar në tregtimin e prodhimeve të vendeve aziatike. Duke filluar nga viti 1500, në Brazil u themeluan kapiteni të pasuksesshme portugeze, të cilat u vunë nën kontrollin e mbretit Gjon III kah mesi i shek. XV. Themelimi i qyteteve Salvador dhe Rio de Janeiro i hapi rrugë përngurtësimit të sundimit portugez dhe kolonizimit të vendit. Përpunimi i sheqerit ishte veprimtaria kryesore e kolonisë deri në shek. XVIII, ndonëse konkurrenca ndërkombëtare shkaktoi kriza të herëpashershme.

## Politika

Artikulli kryesor Sistemi shtetëror
Federata braziliane është e bazuar në bashkimin e tre njësive autonome politike : Shteteve, komunave dhe qarkut Federal. Një njësi e katërt filloi në shoqatë të lartpërmendura : Bashkimi. Nuk ka hierarki midis subjekteve politike. Federata është e vendosur në gjashtë principeve fondamentale :[13] sovranitetit, shtetësinë, dinjitetin e popullit, vlera shoqërore e punës, lirinë e ndërmarrjes, dhe pluralizmit politik. Degët klasik tre-paleshe të qeverisë (ekzekutiv, legjislativ, gjyqësor dhe të kontrollit dhe balancimit sipas sistemit), është themeluar zyrtarisht nga kushtetuta. Ekzekutivi dhe legjislativi janë të organizuara në mënyrë të pavarur në të gjitha katër subjekteve politike, ndërkohë që gjyqësori është i organizuar vetëm në nivelet federale dhe shtetërore.

Të gjithë anëtarët e degëve ekzekutive dhe legjislative janë të zgjedhur direkt. Gjykatësit dhe zyrtarë të tjerë të gjyqësorit janë të emëruar pas kalojnë provimet e hyrjes.[153] Votimi është i detyrueshëm për ata midis 18 dhe 65 vjeç. Katër partitë politike shquhen ndër ato të vogla: Partia e Punëtorëve (PT), Brazilian Social Democracy Party (PSDB), Brazilian Demokratike Partia Lëvizja (PMDB) dhe demokratët (ish-Frontit Liberal Party - PFL). Pothuajse të gjitha funksionet qeveritare dhe administrative janë ushtruar nga ana e autoriteteve dhe agjencive të anëtarësuara në Ekzekutiv.

Formën e qeverisjes është ai i një republikë demokratike, me një sistem presidencial. Presidenti është njëkohësisht kreu i shtetit dhe kreu i qeverisë së Bashkimit dhe është zgjedhur për një mandat katër-vjeçar, me mundësinë e Re-zgjedhor për një mandat të dytë të njëpasnjëshme. Presidenti aktual është Luiz Inácio Lula da Silva. Ai u zgjodh më 27 tetor, 2002 dhe u rizgjodh më 29 tetor, 2006.Presidenti emëron ministrat e Shtetit, të cilët të ndihmuar në qeverisjen. Shtëpitë legjislativ në çdo njësi politike kryesore burim i ligjeve në Brazil. Kongresi Kombëtar është legjislatura 2-dhomëshe Federatës, të përbërë nga Dhoma e Deputetëve dhe Senatit Federale. Autoritetet gjyqësore ushtrojnë detyrat e kompetencës pothuajse ekskluzivisht.

### Ligji

Ligjit Brazilian është i bazuar në Roman-traditat gjermanike. Pra, konceptet e ligjit civil të mbizotërojë mbi praktikat e të drejtës zakonore. Shumica e ligjit Brazilian është kodifikuar, edhe pse jokodifikuar statutet gjithashtu përfaqësojnë një pjesë të konsiderueshme të sistemit, luajnë një rol plotësues. Vendimeve të Gjykatës në shtator nga udhëzimet e interpretues, por ata nuk janë të detyrueshme për raste të tjera specifike, përveç në disa situata. Punon Doktrinar dhe veprat e juristëve akademik kanë ndikim të madh në krijimin e ligjit dhe në rastet e ligjit. Sistemi ligjor është i bazuar në Kushtetutën Federative, e cila ishte shpallur më 5 tetor 1988, dhe është ligji themelor i Brazilit. Të gjitha ligjet e tjera dhe vendimet e gjykatave duhet të jenë në përputhje me rregullat e tij. Në prill 2007, ka pasur 53 amendamente. Shtetet kanë kushtetutat e tyre, të cilat nuk duhet të kundërshtojnë Kushtetutën Federale komunave dhe qarkut Federale nuk kanë kushtetutat e tyre, në vend të kësaj, ata kanë "ligjeve organike" (leis orgânicas), legjislative. Entitetet janë burimi kryesor i statutit, edhe pse në disa çështje të gjyqësisë dhe organeve ekzekutive mund të futë normat ligjore.

Juridiksioni administrohet nga njësitë e gjyqësorit, megjithëse në raste të rralla Kushtetutës Federale lejon Senatit Federale për të kaluar në gjykimet ligjore. Ka edhe të specializuar ushtarak, të punës, dhe gjykatat zgjedhore. Gjykata më e lartë është Federale e Lartë Tribunalit. Ky sistem është kritikuar gjatë dekadave të fundit për shkak të paqes i ngadalshëm në të cilën vendimet përfundimtare janë të lëshuara. Padi në ankesë mund të marrë disa vjet për të zgjidhur, dhe në disa raste më shumë se një dekadë më parë elapses vendimeve përfundimtare janë bërë. Megjithatë, Gjykata Supreme Federale është gjykata e parë në botë për sezonin e tij të transmetuar në televizion, dhe më shumë kohët e fundit edhe ne Youtube. Më së fundi, në dhjetor 2009, Gjykata e Lartë miratoi Tëitter për të shfaqur artikuj në projektues ditën e ministrave, për të informuar veprimet që çdo ditë arrijnë të Gjykatës, dhe vendimet më të rëndësishme bërë nga ata.

### Marrëdhëniet e jashtme

Brazili është një udhëheqës politik dhe ekonomik në Amerikën Latine. Megjithatë, problemet sociale dhe ekonomike të parandaluar atë për t'u bërë një fuqi globale efektive. Në mes të Luftës së Dytë Botërore dhe në vitin 1990, të dyja qeveritë demokratike dhe ushtarake kërkuar që të zgjerohet Brazil ndikim në botë, duke ndjekur një shteti të udhëhequr politikën industriale dhe një politikë të jashtme të pavarur. Kohët e fundit, vendi ka për qëllim të forcojë lidhjet me vendet e tjera të Jugut amerikanë, të angazhohet në diplomacinë shumëpalëshe nëpërmjet Kombeve të Bashkuara dhe Organizata e Shteteve Amerikane. Brazil të politikës së jashtme aktuale është e bazuar në pozicionin e vendit si një fuqi rajonale në latinisht Amerikë, një udhëheqës në mesin e vendeve në zhvillim, si dhe një fuqi të botës në zhvillim. Në përgjithësi shumanshmëria braziliane e Jashtëm të tanishëm reflekton Politika, zgjidhjen paqësore të kontesteve, dhe nonintervencion në punët e vendeve të tjera. Gjithashtu përcakton Kushtetuta Brazilian vend do të kërkojë integrimit ekonomik, politik, social dhe kulturor të vendeve të Amerikës Latine.

### Forcat Speciale të Ushtrisë braziliane

Forcat e Armatosura i Brazilit përbëhet nga ushtrisë braziliane, marinës braziliane, dhe Brazilian Air Force. Numrat Brazilian ushtarak rreth 300.000 burra dhe gra dhe ka një buxhet prej 2,6 për qind të ekonomisë kombëtare në vitin 2009, ose rreth 52 miliardë dollarë amerikanë. Policia Ushtarake e policisë ushtarake (Shtetet') është përshkruar si një forcë ndihmëse të ushtrisë nga Kushtetuta, por është nën kontrollin e guvernatorit të çdo shtetit. Brazilian forcat e armatosura janë më të mëdha në Amerikën Latine. Brazilian Air Force është degë luftës ajrore të Forcave të Armatosura braziliane, forca më e madhe ajrore në Amerikën Latine, me rreth 700 avionë drejtuar në shërbim. Marinës brazilian është përgjegjës për operacionet detare dhe për ruajtjen e ujërave territoriale braziliane. Është i vjetër i Forcave të Armatosura dhe braziliane marina vetëm në Amerikën Latine për të vepruar një aeroplanmbajtëse, Ñåé São Paulo (formerly FS Foch të Marinës në frëngjisht). Ushtria brazilian është përgjegjës për të tokës bazuar në operacionet ushtarake, me një forcë prej rreth 190.000 ushtarë. Në vitin 2008 ministër i mbrojtjes Brazilian ka formuluar "Estratégia de Defesa Nacional" (Strategjia e Mbrojtjes Kombëtare), që pretendon për të ndërtuar një industri të fuqishme kombëtare dhe të partneritetit strategjik me vendet aleate për zhvillimin e teknologjisë së bashku. Aircraft Carrier Shko São Paulo e Marinës braziliane.

Kohët e fundit, Brazil ka filluar të shfaqet si një fuqi kryesore botërore dhe një superfuqi potenciale ; Kështu Brazili ka filluar të zhvillohet si një fuqi e madhe ushtarake. Në vitin 2008, Brazil ka nënshkruar një partneritet strategjik me Francën dhe Rusinë për të tregtisë së teknologjisë ushtarake. Brazili gjithashtu ka filluar negociatat me Francën për të ndërtuar Brazil të 120 avionët zjarr i vrullshëm në nivel lokal nga Embraer. Gjithashtu në 2008 kompani braziliane Embraer ekspozuar avionëve braziliane e transportit, Embraer KC-390, dhe disa vende kanë treguar tashmë interes në aeroplan, me Francën edhe vendosjen e urdhrave. Në 2009 nëndetëseve Brazil 4 Scorpene blerë për USD 9,9 miliard një marrëveshje transferimi masiv teknologjisë. Në një marrëveshje të dytë, Franca do të sigurojë ndihmë teknike në mënyrë që të Brazil Brazil mund të projektimit dhe të prodhojë indigjene mundësuar nëndetëse bërthamore, që do të ndërtohet krejtësisht në Brazil. Qeveria braziliane ka njoftuar se një fabrikë në Helibras Itajubá, Minas Gerais, do të fillimisht prodhon 50 njësi të KE-së 725 dhe deri në 1.300 helikopterë të reja për ushtarak braziliane. Helibras tani do të prodhon përputhje të plotë Eurocopter e produkteve, me njësitë e parë të vihet në funksionim në vitin 2010.

Departamenti i Mbrojtjes i Brazilit, në vitin 2009 i kërkoi gjithashtu të marinës brazilian për të zhvilluar një plan për 30 vitet e ardhshme. Për të kryer planet e projektimit pushtetit që Brazili do të kandidojë, shpenzimet do të kushtojë më shumë se $ 138 miliardë dollarë amerikanë, në kuadër të marinës vetëm. Programi quhet PEAMB[183] është strategji për të blerë apo ndërtuar 2 transportuesit e avionit (40 000 ton), 4 anije amfibe luftarake (20 000 tonë), 30 anije shoqërimi, 15 nëndetëse, 5 dhe 62 nëndetëse bërthamore (anije patrullimi). Në korrik 2009, ministri i mbrojtjes, Jobim Nelson, tha se Brazili do të shpenzoj rreth 0,7% (13 miliard USD) të GDP në vit për të modernizuar forcat përveç 2,6 % e buxhetit vjetor të mbrojtjes. Ai deklaroi, "Ne jemi ngritjen e një studimi të bërë plan financiar i gjithë projekti. Kjo do të jetë një plani 20 vjeçar, duke përfshirë modernizimin dhe zgjerimin e elementeve për mbrojtjen e territorit braziliane.

## Njësitë administrative

Artikulli kryesor Njësitë administrative
## Gjeografia

*Oqeani
Atlantik*
*Oqeani
Paqësor*
Rajoni Verior
Rajoni Verilindor
Rajoni QP
Rajoni Juglindor
Rajoni Jugor
Acre
Amazonas
Pará
Roraima
Amapá
Rondônia
Tocantins
Maranhão
Bahia
Piauí
Ceará
Rio Grande
do Norte
Paraíba
Pernambuco
Alagoas
Sergipe
Mato Grosso
Mato Grosso
do Sul
Distrikti
Federal
Goiás
Minas Gerais
São Paulo
Rio de Janeiro
Espírito Santo
Paraná
Santa Catarina
Rio Grande
do Sul
*Argjentina*
*Bolivia*
*Kili*
*Kolumbia*
*Guajana Franceze*
*Guajana*
*Paraguai*
*Peru*
*Surinami*
*Uruguai*
*Venezuela*

Artikulli kryesor Gjeografia e Brazilit
Brazili shtrihet në dy anët e ekuatorit. Në pjesën jugore ka kufij ujor dhe tokësor në veri. Është shteti më i madh për nga sipërfaqja në Amerikën latine. Dhe i pesti në botë. Brazili zë 8.511.965 km² dhe ka rreth 186.112.794 banor me dendësi prej 22b/km². Ai zë pjesën më të madhe të Amerikës së Jugut, dhe shteti i pesti me madhësi në bot.

### Relievi

Relievi i Brazilit është shumë karakteristik. Përbëhet prej fushës së gjerë të lumit Amazon, maleve të larta të Andeve dhe Pllajës së Brazilit.

Pika më e lartë: Pico da Neblina 2.994 m

### Klima

Klima e Brazilit eshte e larmishme. Ultesira e Amazones ka klime ekuatoriale,te nxehte dhe te lagesht gjate gjithe vitit.Pjesa me veriore e vendit ka klime tropikale te thate.Ne rajonet jugore mbizoterojne klimat tropikale e subtropikale,me reshje te bollshme stinoee pergjate brigjeve oqeanike.

### Hidrografia

Brazili nuk ka liqene të mëdha, por është i pasur me lumenj. Lumi më i madh është Amazoni që ka mbi 200 degë të mëdha lumore. Ky sistem lumor i degëzuar ka potencial të madh hidroenergjetik e njëkohësisht paraqet lidhjen më të mirë komunikuese në territoret e paarritshme të pyjeve tropikale.

Lumi Amazon dhe degëzimet e tij përmbajnë 20% të tepricave botërore të ujërave për të pirë. Ky lumë i madh çdo orë hedh në Oqeanin Atlantik 773 miliarda litra ujë.

### Bimësia

Pyjet tropikale me shira mbulojnë pothuajse 60% të sipërfaqes se Brazilit. Xhungla e Amazonës është një nder pyjet më të pasura me bimësi ku në 5km² ka rreth 500 lloje të drunjve. Amazona shtrihet në ekuator. Në këtë mjedis të ngrohtë dhe të lagësht, gjendet pylli tropikal me shi, e cila nga sipërfaqja është 12 herë më e madhe se Franca.

## Ekonomia

Artikulli kryesor Ekonomia e Brazilit
Brazili është një eksportues madhor i mallrave të ndryshme. Në rrafshin global Brazili është vendi i parë në botë për eksportimin e kafes duke qenë gjithashtu një lider global në eksportimin e bananes, misrit, qumështit, hekurit, nikelit dhe gjedhëve.

## Demografia

Artikulli kryesor Demografia e Brazilit
## Kultura

Artikulli kryesor Kultura e Brazili Telekomunikacioni
* Transporti
* Ushtria
* Pushime

## Referime

## Lidhje të jashtme

* Qeveria : Brasil.gov.br
* Kryetari : Presidência
* Parlamenti : Câmara dos Deputados
* Faqe senatoresh : Senado Federal
* Ministria : Brazil Real Estate Arkivuar 7 shkurt 2006 tek Wayback Machine