# Mahatma Gandi

| Mahātmā Gandhi |
| --- |
| Gandhi më 1931 |
| Lindi | 2 tetor, 1869 Porbandar, Shteti Porbandar, Agjencia Kathiawar, India Britanike |
| Vdiq | 30 janar, 1948 (78 vjet) Nju Delhi, Dominimi i Indisë |
| Shkaku i vdekjes | Vrasje (plagë me armë zjarri) |
| Monumente për të | * Raj Ghat
* Gandhi Smriti
 |
| Emrat e tjerë | Bapu |
| Shtetësia | * Perandoria Britanike (1869–1947)
* Dominimi i Indisë (1947–1948)
 |
| Shkollimi | * Samaldas Arts College
* University College London

Inns of Court School of Law |
| Profesioni | * Jurist
* antikolonialist
* etik politik
 |
| Vite aktiviteti | 1893–1948 |
| Epoka | Raj britanik |
| Njohur për | Stampa:Ubli |
| Vepra të shquara | *The Story of My Experiments with Truth* |
| Partia politike | Kongresi Kombëtar i Indisë (1920–1934) |
| Lëvizjet | Lëvizja indiane për pavarësi |
| Bashkëshorti/ja | Kasturba Gandhi (m. 1883; vdiq më 1944) |
| Fëmijë | * Harilal
* Manilal
* Ramdas
* Devdas
 |
| Prindër | * Karamchand Gandhi (i ati)
* Putlibai Gandhi (e ëma)
 |
| Të afërm | Shiko Familja e Mahatma Gandhi C. Rajagopalachari (vjehrri i djalit të Gandit, Devdas) |
| Çmimet | *Time* Person of the Year (1930) |
|  |
|  |
| President i Kongresit Kombëtar Indian |
| **Në detyrë** dhjetor 1924 – prill 1925 |
| Paraprirë nga | Abul Kalam Azad |
| Pasuar nga | Sarojini Naidu |
|  |
|  |
|  |
| Nënshkrimi |
|  |

**Mohandas Karamchand Gandhi** (2 tetor 1869 - 30 janar 1948) ishte një udhëheqës i shquar politik dhe ideologjik i Indisë gjatë lëvizjes indiane për pavarësi. Ishte i pari i lëvizjes *Satyagraha* (fuqia e shpirtit, ose fuqia e të vërtetës). Kjo është e përcaktuar si rezistencë ndaj tiranisë, përmes masës rezistuese civile - një term që përdoret shumë nga Gandi në deklaratat dhe shkrimet e tij. Filozofia e tij, u themelua në mënyrë të vendosur mbi *Ahimsa*(jo dhunës). Filozofia e tij dhe udhëheqja e ndihmoi të fitojë pavarësinë e Indisë dhe lëvizjet e frymëzuan të drejtat civile dhe lirin në të gjithë botën. Gandhi është përmendur shpesh si **Mahatma** ( महात्मा *mahātmā* ) ose "Great Soul" (shpirtmadh), një nderim i aplikuar së pari atij nga Rabindranath Tagore).
Në Indi ai është quajtur edhe **Bapu** (*બાપુ , bāpu* ose "Ati") dhe zyrtarisht i nderuar në Indi si *Ati i kombit*. Ditëlindja e tij, 2 tetor, do të përkujtohet si *Gandhi Jayanti*, një festë kombëtare në Indi, dhe në botë si Dita Ndërkombëtare e Jo Dhunës. Gandi u vra më 30 janar 1948 nga Nathuram Godse.

## Jeta e hershme dhe përkatësia

Mohandas Gandhi Karamchand ka lindur më 2 tetor 1869 në Porbandar, një qytet bregdetar në Gadishullin Kathiawar dhe më pas pjesë e shtetit të vogël princëror të Porbandar në Agjencinë Kathiawar të Raj britanik. Babai i tij, Karamchand Gandhi (1822-1885) shërbeu si *dewan* (shef ministër) i shtetit Porbandar. Familja e tij e kishte prejardhjen nga fshati i atëhershëm Kutiana në shtetin e atëhershëm të Junagadh.

Gjatë mandatit të tij, Karamchand u martua katër herë. Dy gratë e tij të para vdiqën të reja, pasi secila kishte lindur një vajzë, dhe martesa e tij e tretë ishte pa fëmijë. Në vitin 1857, ai kërkoi lejen e gruas së tij të tretë për t'u rimartuar; atë vit, ai u martua me Putlibai (1844–1891), i cili gjithashtu vinte nga Junagadh, dhe ishte nga një familje Pranami Vaishnava. Karamchand dhe Putlibai patën tre fëmijë gjatë dekadës që pasoi: një djalë, Laxmidas (rreth 1860–1914); një vajzë, Raliatbehn (1862–1960); dhe një djalë tjetër, Karsandas (rreth 1866–1913). Më 2 tetor 1869, Putlibai lindi fëmijën e saj të fundit, Mohandas, në një dhomë të errët dhe pa dritare në katin e parë të rezidencës së familjes Gandhi në qytetin Porbandar.

Prejardhja fetare e familjes ishte eklektike. Babai i Gandit Karamchand ishte hindu dhe nëna e tij Putlibai ishte nga një familje Hindu Pranami Vaishnava. Babai i Gandit ishte i kastës Modh Baniya në varna të Vaishya. Nëna e tij vinte nga tradita mesjetare Pranami e bazuar në Krishna bhakti, tekstet fetare të së cilës përfshijnë *Bhagavad Gita*, *Bhagavata Purana* dhe një koleksion prej 14 tekstesh me mësime që tradita beson se përfshijnë thelbin e Vedave, Kuranit dhe Biblës. Gandi ishte thellësisht i ndikuar nga nëna e tij, një zonjë jashtëzakonisht e devotshme, e cila "nuk do të mendonte të hante vaktet e saj pa lutjet e saj të përditshme... ajo do të merrte zotimet më të vështira dhe do t'i mbante ato pa u trembur. Mbajtja e dy ose tre agjërimeve të njëpasnjëshme nuk ishte asgjë për të."

Në moshën 9-vjeçare, Gandhi hyri në shkollën lokale në Rajkot, afër shtëpisë së tij. Atje, ai studioi bazat e aritmetikës, historisë, gjuhës dhe gjeografisë guxharate. Në moshën 11-vjeçare hyn në shkollën e mesme në Rajkot, Alfred High School. Ai ishte një student mesatar, fitoi disa çmime, por ishte një student i turpshëm dhe gjuhësor, pa interes për lojërat; shoqëruesit e tij të vetëm ishin librat dhe mësimet e shkollës.

Në maj 1883, Mohandas 13-vjeçare u martua me 14-vjeçaren Kasturbai Gokuldas Kapadia (emri i saj zakonisht shkurtohej në "Kasturba" dhe me dashuri në "Ba") në një martesë të rregulluar, sipas zakonit të rajonit të asaj kohe. Në këtë proces, ai humbi një vit në shkollë, por më vonë u lejua të kompensonte duke përshpejtuar studimet e tij. Dasma e tij ishte një ngjarje e përbashkët, ku u martuan edhe vëllai dhe kushëriri i tij. Duke kujtuar ditën e martesës së tyre, ai një herë tha: "Meqë nuk dinim shumë për martesën, për ne do të thoshte vetëm të vishnim rroba të reja, të hanim ëmbëlsira dhe të luanim me të afërmit". Siç ishte tradita mbizotëruese, nusja adoleshente duhej të kalonte shumë kohë në shtëpinë e prindërve të saj dhe larg burrit të saj.

Duke shkruar shumë vite më vonë, Mohandas përshkroi me keqardhje ndjenjat epshore që ndjente për nusen e tij të re: "Edhe në shkollë mendoja për të, dhe mendimi i natës dhe takimi ynë i mëvonshëm më përndjekte". Më vonë ai kujtoi se ndihej xheloz dhe posesiv për të, si për shembull kur ajo vizitonte një tempull me shoqet e saj dhe ishte seksualisht epshore në ndjenjat e tij për të.

Në fund të vitit 1885, babai i Gandit, Karamchand, vdiq. Gandhi, atëherë 16 vjeç, dhe gruaja e tij 17 vjeç, patën fëmijën e tyre të parë, i cili mbijetoi vetëm disa ditë. Dy vdekjet e shqetësonin Gandin. Çifti Gandhi kishte edhe katër fëmijë të tjerë, të gjithë djem: Harilal, i lindur më 1888; Manilal, i lindur më 1892; Ramdas, i lindur më 1897; dhe Devdas, i lindur më 1900.

Në nëntor 1887, 18-vjeçari Gandhi mbaroi shkollën e mesme në Ahmedabad. Në janar 1888, ai u regjistrua në Samaldas College në Shtetin Bhavnagar, atëherë institucioni i vetëm i arsimit të lartë që jepte diploma në rajon. Megjithatë, ai e braktisi shkollën dhe u kthye në familjen e tij në Porbandar.

## Shënime

## Referime

## Burimi

* Bhana, Surendra dhe Goolam Vahed. The Making of a Reformator politike: Gandi në Afrikën e Jugut, 1893-1914. Nju Delhi: Manohar, 2005.
* Bondurant, Joan V. pushtimit të Dhunës: Filozofia Gandhian e konfliktit. Princeton UP, 1988 ISBN 0-691-02281-X
* Chernus, Ira. American KUNDËR DHUNËS: Historia e një Idea, kapitull 7. ISBN 1-57075-547-7
* Chadha, Yogesh. Gandi: A Life. ISBN 0-471-35062-1
* Dalton, Dennis (ed). Mahatma Gandhi: Shkrimet e zgjedhur politik. Indianapolis / Cambridge: Hackett Publishing Company, 1996. ISBN 0-87220-330-1
* Eswaran, Eknath. Gandi Man. ISBN 0-915132-96-6
* Fischer, Louis. The Essential Gandi: An Anthology e shkruar e tij mbi jetën e tij, punë, dhe Ide. Cilësisë së mirë: New York, 2002. (ribotim edition) ISBN 1-4000-3050-1
* Fischer, Louis. Jeta e Mahatma Gandhi. Harper & Row, New York, 1950. ISBB 0-06-091038-0 (1983 pbk.)
* Gandi, MK Satyagraha në Afrikën e Jugut
* Gandi, MK lexuesi Gandi: Një Sourcebook të jetës së tij dhe të shkruar. Homer Jack (ed.) Grove Press, New York, 1956.
* Gandi, MK (1940), Një autobiografi ose Historia e Eksperimentet e mia Me vërtetën, Ahmedabad: Navajivan Publishing House. 2 edition. Pp. XII, 404. (në dispozicion edhe në Wikisource), ISBN 0-8070-5909-9
* Gandi, Mahatma. Punimet e mbledhura të Mahatma Gandhi. Nju Delhi: Botimet Division, Ministria e Informacionit dhe Transmetimeve, Govt. of India, 1994.
* Gandi, Rajmohan. Patel: A Life. Navajivan Publishing House, 1990 ISBN 81-7229-138-8
* Grenier, Richard. Gandhi Askush nuk e di. Koment, mars 1983
* Gordon, Haim. Një Refuzimi i imperializmit Shpirtërore: Reflections on Letër Buber për Gandi. Ditar i Studimeve Ekumenike, 22 qershor 1999.
* Hunt, James D. Gandi në Londër. Nju Delhi: Promilla & Co, Publishers, 1978.
* Mann, Bernhard, The pedagogjik dhe Politike Konceptet e Mahatma Gandhi dhe Paulo Freire. Në: Claußen, B. (Ed.) \*Studimeve Ndërkombëtare në socializimin politik dhe Arsimit. Bd. 8. Hamburg 1996. ISBN 3-926952-97-0
* Rühe, Peter. Gandi: Një biografi Photo. ISBN 0-7148-9279-3
* Sharp, Gene. Gandi si një strateg politik, me Ese mbi Etika dhe Politika. Boston: Zgjerimi i Horizonti Books, 1979.
* Singh, Kolonel GB Gandi Behind the Mask e hyjnisë. Prometeu Books, 2004. ISBN 978-1-57392-998-1
* Singh, Kolonel GB dhe Watson, Dr Tim Gandi Sipas Kryqit të provimit, Sovran Star Publishing, 2008. ISBN 0-9814992-0-1
* Sofri, Gianni. Gandi dhe India: Një shekullin e Lirë në Informata. (1995) ISBN 1-900624-12-5

## Lidhje të jashtme