# Triviumi

**Triviumi** është ndarja më e ulët e shtatë arteve liberale dhe përfshin gramatikën, logjikën dhe retorikën .

Triviumi është një shprehje e cila për herë të parë është paraqitur në veprën me titull *De nuptiis Philologiae et Mercurii* ("Mbi martesën e Filologjisë dhe Merkurit") shkruar nga Martianus Capella, por që termi nuk vazhdoi të përdoret deri në Rilindjen Karolingiane, kur termi në fjalë u ripërdor në një kuptim të kuadratit të mëparshëm. Gramatika, logjika dhe retorika ishin programe themelore për një edukim dhe arsimim klasik, siç shpjegohet edhe në dialogët e Platonit. Gjatë Mesjetës tre lëndët së bashku u shënjuan me fjalën *trivium* por tradita dhe baza e praktikës së mësimdhënies së tyre u vendos në Greqinë antike. Përsëritjet bashkëkohore kanë marrë forma të ndryshme, përfshirë ato që gjenden në universitete të caktuara britanike dhe amerikane (disa duke qenë pjesë e lëvizjes së arsimit klasik).

## Etimologjia

Etimologjikisht, fjala latine **trivium** do të thotë "vendi ku takohen tre rrugë" (tri + via); pra, lëndët e triviumit janë themeli i kuatriviumit, ndarja e mësipërme e kurrikulës së arsimit mesjetar në artet liberale, i cili përfshinte aritmetikën (numrat si koncepte abstrakte), gjeometrinë (numrat në hapësirë), muzikën (numrat në kohë), dhe astronominë (numrat në hapësirë dhe kohë). Nga ana arsimore, triviumi dhe kuatriviumi i përcollën studentit shtatë artet liberale të antikitetit klasik .

## Përshkrimi

**Gramatika** i mëson nxënësit dhe/ose studentit mekanikën e gjuhës. Ky është hapi kur studenti duke përcaktuar objektet "arrin të kuptojë", informacionin e perceptuar nga pesë shqisat. Prandaj, edhe Ligji i Identitetit : *një pemë është një pemë, dhe jo një mace* .

**Logjika** (gjithashtu dialektika) është "mekanika" e mendimit dhe e analizës, procesi i identifikimit të argumenteve dhe deklaratave të gabuara dhe kështu edhe largimi sistematik i kontradiktave, duke prodhuar kështu njohuri faktike që mund të besohen.

**Retorika** është zbatimi i gjuhës në mënyrë që të udhëzojë dhe të bindë dëgjuesin dhe lexuesin. Ajo është njohuri gjuhësore (gramatikore) e cila këtu kuptohet logjikisht dhe që si rezultat transmetohet jashtë si mençuri oratorike (retorikë).

Motra Miriam Joseph, në veprën me titull *The Trivium: The Liberal Arts of Logic, Grammar and Rhetoric* (2002), e përshkroi triviumin në këtë mënyrë:

>  Gramatika është arti i shpikjes së simboleve dhe i ndërthurjes së tyre për të shprehur mendimin; logjika është arti i të menduarit; dhe retorika është arti i komunikimit të mendimit nga një mendje te tjetri, përshtatja e gjuhës në rrethana.
>
>
>
> **...**
>
>
>
>  Gramatika merret me çështjet ashtu siç-janë-simbolizuar. Logjika merret me çështjet ashtu siç-janë-njohur. Retorika merret me çështjet ashtu siç-janë-komunikuar.
>
>

 John Ayto në veprën me titull *Dictionary of Word Origins* (1990) shkroi mes tjerash se studimi i triviumit (gramatika, logjika dhe retorika) ishte përgatitje e domosdoshme për studimin e kuatriviumit (aritmetika, gjeometria, muzika dhe astronomia). Për studentin mesjetar, triviumi ishte fillimi programor kurrikular i përvetësimit të shtatë shtatë arteve liberale; dhe si i tillë, ai ishte programi kryesor studimor universitar. Fjala e cila përdoret shpesh "*triviale*" *e parëndësishme* lindi nga kontrasti me rastin e krahasimit midis triviumit më të thjeshtë dhe kuatriviumit më të vështirë.

## Shih edhe

* Tre R
* Quadrivium
* Shtatë artet e lira
* Martianus Capella
* Lëvizja arsimore klasike

## Referime

## Literatura

* McLuhan, Marshall (2006). *The Classical Trivium: The Place of Thomas Nashe in the Learning of His Time*. (McLuhan's 1942 doctoral dissertation.) Gingko Press.  ISBN 1-58423-067-3.
* Michell, John, Rachel Holley, Earl Fontainelle, Adina Arvatu, Andrew Aberdein, Octavia Wynne, and Gregory Beabout. "Trivium: The Classical Liberal Arts of Grammar, Logic, & Rhetoric. New York: Bloomsbury, 2016. Print. Wooden Books".
* Robinson, Martin (2013). *Trivium 21c: Preparing Young People for the Future with Lessons from the Past*. London: Independent Thinking Press.  ISBN 978-178135054-6.
* Sayers, Dorothy L. (1947). "The Lost Tools of Learning". Essay presented at Oxford University.
* Winterer, Caroline (2002). *The Culture of Classicism: Ancient Greece and Rome in American Intellectual Life, 1780–1910*. Baltimore: Johns Hopkins University Press.