Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bilanci tregtar

**Bilanci tregtar** paraqet raportin në mes importit dhe eksportit për periudhën, zakonisht, një vjecare. Nëse vlera e ekportit është me e lartë se vlera e importit bilanci tregtar është pozitiv ose aktiv, por nëse vlera e importit e tejkalon vlerën e eksportit, atëherë bilani tregtar është negatic ose pasiv.

Vendet më pak të zhvilluara zakonisht e kanë bilancin negativ, ndërsa shumica e shteteve të zhvilluara e kanë bilancin pozitiv. Bilanci ngativ i shteteve më pak të zhvilluara krijohet për shkak të importit të prodhimeve industriale dhe shërbimeve tjera (projekteve) të cilat i kanë çmimet më të larta se sa eksporti i lëndeve të para.

Kompenzimi i bilancit negativ tregtar bëhet përmes disa burimeve: me të ardhurat nga turizmi, nga fuqia puntore e punësuar jashtë vendit, me sherbime trasporti e tjera, me hua, me kredi dhe tregti kliring. Cdo vend e synon barazimin e bilancit tregtar, nëse nuk arrin që ta ketë bilancin aktiv. Shumë shtete në zhvillim në mungesë të kapitalit të vet janë të detyruara të marrin kredi në Bankën Botërore dhe organizata tjera ndërkombtare.

## Referime
# Epërmet e Francës

| Epërmet e Francës |
| --- |
| FlamuriStema |
|  |
| Departamentet | Palos
List
* Aisne
* Nord
* Oise
* Pas-de-Calais
* Somme
 |
| Sipërfaqja |
|  • Total | 31.813 km2 (12,283 sq mi) |
| Popullsia (Janar 2020) |
|  • Total | 5.997.734 |
| Faqja zyrtare | hautsdefrance.fr |

**Të Epërmet e Francës** (frëngjisht: *Hauts-de-France* ; Pikardisht: *Heuts-d'Franche*) është rajoni më verior i Francës i krijuar prej reformës territoriale të vitit 2014 me bashkimin e rajoneve Nord-Pas-de-Calais dhe Pikardi. Rajoni kufizohet me Belgjikën. Prefektura e saj ndodhet në Lille.

Hauts-de-France është rajoni i katërt me i populluar në Francë dhe i dyti për nga dendësia pas Ishull-i-Francës.

## Gjeografia

Rajoni mbulon një sipërfaqe prej 31,813 km katrorë. Kufizohet me Belgjikën (Flandrën dhe Ualloninë) në veriperëndim, detin e Veriut në veri, Kanalin e La Manshit në perëndim si dhe me rajonin Grand Est në lindje-junglindje, Ile-de-France në jug dhe Normandinë në perëndim-jugperëndim. Me Mbretërinë e Bashkuar e ndan vetëm Kanali i La Manshit.

### Departamentet

Të Epërmet e Francës përbëhet prej pesë departamenteve: Aisne, Nord, Oise, Pas-de-Calais dhe Somme.

### Qytetet më të rëndësishme

1. Lille/Lilë (227,2560; prefektura e rajonit; zona rrethuese ka popullsi rreth 1.5 milionë banorë)
2. Amiens/ Amjens (133,448)
3. Roubaix / Rubeks (94,713)
4. Tourcoing / Turkang (91,923)
5. Dunkirk (90,995)
6. Calais / Kale (72,589)
7. Villeneuve-d'Ascq / Vilask (62,308)
8. Saint-Quentin / Shën Kentin (55,978)
9. Beauvais / Bove (54,289)
10. Valenciennes / Valencienë (42,691)

## Ekonomia

Produkti i Përgjithshëm Bruto (PBB) i rajonit ishte 161.7 bilionë euro në vitin 2018, duke përfaqësuar 6.9% të totalit francez. PBB për frymë i shkallëzuar për fuqinë blerëse ishte 24,200 euro ose 80% e mesatares së BE në të njëjtin vit. PBB për punëtor ishte 101% e mesatares së BE.

Harta e rajonit të ri me 5 departamentet të ngjyrosura sipas provincave historike deri në 1790.  Picardie / Pikardia  Ile de France / Ishulli i Francës  Artois / Artua  Flandre française / Flandra franceze
  Hainaut français / Hainati francez  Cambraisis / Kambraizi  Champagne / Shampanja  Autres / Të tjera
# Forcat e Armatosura të Danimarkës

**Forcat e Armatosura të Danimarkës** janë forcat e armatosura të bashkuara të Mbretërisë së Danimarkës të ngarkuara me mbrojtjen e Danimarkës dhe territoreve të saj vetëqeverisëse të Groenlandës dhe të Ishujve Faroe. Ushtria promovon gjithashtu interesat më të gjera të Danimarkës, mbështet përpjekjet ndërkombëtare paqeruajtëse dhe ofron ndihmë humanitare.
# Aleksandër Pushkini

Aleksandër Pushkini
**Aleksandër Sergejeviç Pushkini** ishte nje poet rus.

## Jetëshkrimi

Aleksandër Sergejeviç Pushkini lindi në Moskë më 6 qershor 1799 në një familje oborrtare. Më 1811 u rregjistrua ne nje lice ku mesonin femijet e aristokracise peterburgase. Ambjenti ne lice lane gjurme te pashlyeshme ne mendjen dhe zemren e djaloshit. Mjedisi aty ishte i pasur me idete anti carizmit. Qe moshe te vogel ai shkroi vjershat e para lirike per gezimet e jetes, per dashurine, per miqesine dhe per natyren. U be i njohur me oden "Liria", poezite "Cadajevit" dhe "Fshati". Poezia e Pushkinit u ndalua nga censura cariste, por ajo u perhap dore me dore ne qarqet perparimtare. E interrnuan ne jug ne Kaukaz, ku e mbajte ne mbikqyrje.
Pushkini jetoi ne jug gjate viteve 1820-1824. Enderrimet liridashe i shpalosi me fryme bajroniane. Poemat qe e bene te famshem janë "Robi i Kaukazit", "Shatervani i Bahcesarait", "Ciganet"etj.
Ne vitin 1820 i gjeten nje leter ku shpreheshin pikepamje ateiste, gje qe ia forcoi denimin. E detyruan te jetonte pa te drejte largimi ne fshatin Mihajllovsk. Njeriu i dashur, qe i qendroi prane ne keto vite te veshtira, ishte dadoja,se ciles Pushkini i ka kushtuar vargje nga me te ndierat. Deshtimi i kryengritjes se Dekabristeve, te ketyre fiskikeve perparimtare, qe donin te rrezonin carin, e tronditi ate pamase. Pushkini ishte nje perkrahes i hershem i dekrabisteve dhe, kur cari e pyeti se cdo te bente po te kishte qene me 25 dhjetor ne Sheshin e Pallatit, ai u pergjigj pa iu dridhur qerpiku "Do te isha perbri shokeve te mi ne kryengritje!" Reaksioni carist u be edhe me i eger kunder poetit.

Në pas këtij dështimi në poezi u ndjenë ndjenja pesimizmi "mëshira për të renet", "mërzia e pergjithshme" që kishte pllakosur brezin e tij etj. Por siç ka vënë në dukje për te Bjelinski, Pushkini shkundte pesimizmin si luani pluhurin nga krifa e tij.

Në vitin 1827 shkruajti poezinë e njohur "Në Siberi", ku bënte thirrje për qëndresë krenare dhe shpresë.
Viti 1827 ishte viti i fundit i interrnimit në Mihajllovsk. Pas kësaj, poeti jetoi në Petërburg dhe në Moskë, ku nisi, periudha e fundit e krijimtarisë së tij, që u pasurua me kryeveprën"Eugjen Onjegin"(1831).
Pak kohe para se të vdiste shkroi poezinë "Monument", ku ne menyre gjeniale parashikoi pavdekesi për veten, sepse me lirikën e tij ai kishte prekur miliona zemra.
Ppullaritetin e poetit anticarist të gjithë sundimtarët e kishin halë në sy. Intrigat dhe shpifjet arritën kulmin kur poeti si kishte mbushur akoma të 38-at.
Kështu, një nga poetët më të mëdhënj të Rusisë u vra në duel për ceshtje nderi, më 27 janar 1837.

## Referime
# Amnesty International

**Amnesty International** (e njohur zakonisht si **Amnesty** dhe **AI**) është një organizatë joqeveritare e përqendruar në të drejtat e njeriut me mbi 7 milion anëtarë dhe mbështetës në gjithë botën. Qëllimi i deklaruar i organizatës është "të bëjnë hulumtime dhe të gjenerojë veprime për të parandaluar dhe për t'i dhënë fund abuzimeve të rënda të të drejtave të njeriut, dhe të kërkojë drejtësi për ato të drejta që janë shkelur".

Amnesty International është themeluar në Londër në vitin 1961, pas publikimit të artikullit "Të burgosurit e harruar (*en:The Forgotten Prisoners*)" në *The Observer* më 28 maj 1961, nga avokati Peter Benenson.

## Historia

## Struktura

## Objektivat

## Referime

## Lidhje të jashtme

* Faqja zyrtare e Amnesty International
# Rajoni i Kersonit

Flamuri i Rajonit Kherson.
Administrata Shtetërore e Rajonit Kherson.
**Rajoni i Khersonit** (ukrainisht: *Khersonska oblast* apo *Khersonshchyna*, rusisht: *Hersonskaja oblastʹ*), i njohur gjithashtu si **Khersonshchyna** (*Hersonŝina*), është një rajon (provincë) në Ukrainën jugore. Ndodhet në veri të Krimesë. Qendra e tij administrative është Khersoni, në bregun verior ose të djathtë të lumit Dnieper, i cili përgjysmon rajonin. Rajoni ka një sipërfaqe prej 28.461 km2 dhe një popullsi prej 1,001,598 (vlerësimi 2022). Konsiderohet si 'shporta e frutave' e vendit, pasi një pjesë e madhe e prodhimit bujqësor shpërndahet në të gjithë vendin, ku prodhimi arrin kulmin gjatë muajve të verës.

Pjesa më e madhe e zonës së rajonit ka qenë nën pushtimin ushtarak rus që nga fillimi i pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022. Më 30 shtator 2022, Rusia pretendoi të aneksonte rajonin e Khersonit, së bashku me rajonet e Donetskut (Republika Popullore e Donetskut), Luhanskut (Republika Popullore e Luhanskut) dhe Zaporizhzhia, por referendumet dhe aneksimet e pretenduara pasuese janë të panjohura ndërkombëtarisht. Ukraina ripushtoi të gjithë zonën në bregun e djathtë të Dnieper, duke përfshirë qytetin Kherson, nga mesi i nëntorit 2022, në kundërsulmin e Khersonit.

## Shiko edhe

* Rajoni i Zaporizhias

## Referime
# Këmba (njësi matëse)

**Këmba** (ang.: nj. **Foot**; sh. **Feet**) është njësi për gjatësi jo në SI, me vlerë sa reth 1/3 e metrit. Ka dymbdhjetë inç në një këmbë dhe tre këmbë në një jard. Simboli ndërkombëtarë për këmbë është **ft**.

Standardizimi i masave dhe matjeve ka lënë disa standarde të ndyshme të këmbës. Këmba më e përdorur sot është këmba angleze, që përdoret në Mbretërinë e Bashkuar dhe në ShBA, e cila definohet saktësisht me 0.3048 metra. Njësia nganjëhere shënohet me një prim (p.sh. 30′ d.mth. 30 këmbë). Gjithashtu inçat mund të shënjohn me prim të dyfishtë, pra 6′ 2″ d.m.th. 6 këmbë 2 inçë.

Këmba si njësi është përdorur pothuaj në të gjitha kulturat. Këmba e parë standarde e matjes u përdor në Sumeri, një definicion i së cilës është dhënë në statutin e Gudeas nga Lagashi në vitin 2575 p.e.r.

## Njësitë angleze rrjedhëse

* Këmba katrorë korrespondon me 0,09290 m².
* Këmba kub korrespondon me 0,02832 m3.
# Wuhan

| Wuhan
武汉市 |
| --- |
| Qytet nën-krahinor |
|  |
| Popullsia |
|  • Total | 10.607.700 |
| Faqja zyrtare |  |

**Vuhani** është kryeqytet i provincës kineze Hubei dhe qyteti më i populluar në Kinën qendrore. Ai shtrihet në lindje të rrafshinës Jianghan Plain, në mes të rrjedhës së lumit Yangtze dhe Han (lum). Tre qytetet më të mëdha përreth tij janë Wuchang, Hankou, dhe Hanyang, Vuhani është i njohur si qendër e transportit me rrugë dhe hekurudha moderne. Emri Vuhan, për herë të parë u përdor në vitin 1927, qyteti numëron përafërsisht 9,100,000 banorë (2006), prej të cilëve 6,100,000 në pjesën urbane. Në vitet 1920, Vuhani ishte kryeqytet i Kuomintangut i cili qeverisej nga Wang Jingwei në opozitë me Chiang Kai-shekun. Sot Vuhani është i njohur si qendër politike, ekonomike financiare, kulturore dhe edukative-arsimore në qendrën e Kinës qendrore.

## Lidhje të jashtme

* Wuhan Government website Arkivuar 1 qershor 2009 tek Wayback Machine
* Stampa:Wikitravel
* Wuhan City Map Arkivuar 8 prill 2009 tek Wayback Machine
* Wuhan Weather Forecast Arkivuar 6 prill 2009 tek Wayback Machine
# Diktatura

**Diktatura** (nga latinishtja *dictatura*) shfrytëzimi i pakufishëm i fuqisë nga ana e një apo më shumë personave, veçanërisht në shtet. Është për t'u dalluar tubimi i përkohshëm i të drejtave të ushtrimit të fuqisë me qëllim tejkalimi të situatave të rënda (jashtëzakonshme). *Diktatura* në jetën e përditshme përdoret si shprehje me të cilën kuptohet sundim permanent, si kundërvlerë e demokracisë. Një rast klasik i gjendjes së jashtëzakonshme (e përkohshme), në Romen e vjetër kërkonte vënien e një *Diktatori* në krye të shtetit. Në shtete me sisteme parlamentare demokratike, fuqi kushtetues e pushteti i jepet kryetarit të shtetit ose ndonjë organi tjetër shtetërorë më qëllim të ndërmarrjes së masave për mbajtjen e sigurisë së rendit publik (p.sh. Gjendja e jashtëzakonshme, Shtetrrethimi, Ora policore, dhe forma tjera të kufizimeve të të drejtave të garantuara me kushtetutë). Veçori e gjitha këtyre kufizimeve është koha e kufizuar për organin fuqiplotë. Në anën tjetër, ushtri i pa kufizuar kohor, është ngushtë i lidhur me ngulfatjen e opozitës si dhe mënjanimin e të drejtave themelore të qytetarëve të garantuara me kushtetutë, nëse ato më parë kanë ekzistuar. Mbajtëse e diktaturës zakonisht është një parti e ardhur në pushtet nëpërmjet ndonjë forme revolucioni apo puçi. Gjatë shekullit të kaluara, Fashizmi, Nacional-socializmi dhe Komunizmi kanë qenë sisteme të dalluar në të cilat ka vepruar kjo formë, që ndryshe quhej edhe diktatura totalitare.

## Shembuj të diktaturave

Disa shtete, regjimi politik i të cilëve ishte (ose vazhdon të jetë) diktaturë:

* Gjermania Naziste nën Adolf Hitlerin
* Italia Fashiste nën Benito Musolinin
* Bashkimi Sovjetik nën Josif Stalini
* Kuba nën Fidel Castro
* Republika Popullore e Shqipërisë nën Enver Hoxha
* Haiti nën François Duvalier
* Koreja e Veriut nën Dinastinë Kim
* Kina nën Mao Zedong
* Filipinet nën Ferdinand Marcos
* Kampuchea Demokratike (Kamboxhia e sotme) nën Pol Pot
* Kili nën Augusto Pinochet
* Brunei nën Hassanal Bolkiah
* Perandoria e Japonisë nën Hirohito

## Shih edhe

* Diktatori
# Richard Strauss

Richard Strauss
**Richard Strauss** u lind më 11 qershor 1864 në München, dhe jetoi deri më 8 shtator 1949 Garmisch-Partenkirchen, është kompozitor gjerman.

## Biografia
# Bazeli

| Bazeli |
| --- |
| Qytet |
| Pamje e Katedrales së Bazelit në brigjet e lumit Rhine |
| Stema |
| Popullsia |
|  • Total | 173.232 |
| Faqja zyrtare | www.bs.ch |

**Bazeli** është një qytet në Zvicrën veriperëndimore në lumin Rhine. Bazeli është qyteti i tretë më i populluar i Zvicrës (pas Cyrihut dhe Gjenevës) me 173,232 banorë.

Bazeli zakonisht konsiderohet të jetë kryeqyteti kulturor i Zvicrës. Bazeli është i famshëm për muzetë e tij të shumtë, duke filluar nga Kunstmuseum, koleksioni i parë i artit i arritshëm për publikun në botë (1661) dhe muzeu më i madh i artit në Zvicër, deri te Fondacioni Beyeler (i vendosur në Riehen) dhe Muzeu i Arti Bashkëkohor (Bazel), muzeu i parë publik i artit bashkëkohor në Evropë. Dyzet muze janë të shpërndara në të gjithë kantonin e qytetit, duke e bërë Bazelin një nga qendrat më të mëdha kulturore në lidhje me madhësinë dhe popullsinë e tij në Evropë.

Universiteti i Bazelit, universiteti më i vjetër i Zvicrës (themeluar në 1460), dhe angazhimi shekullor i qytetit ndaj humanizmit, e kanë bërë Bazelin një strehë të sigurt në kohë trazirash politike në pjesë të tjera të Evropës për njerëz të tillë të shquar si Erazmo Roterdami, Familja Holbein, Friedrich Nietzsche, Karl Gustav Jung, dhe në shekullin e 20-të gjithashtu Hermann Hesse dhe Karl Jaspers.

## Referime
# Liqeni Titikaka

Bregu i liqenit Titikaka.
**Liqeni Titikaka** (sp. *Lago Titicaca*), në 3810 metra lartësi mbi detare, është liqeni më i lartë në botë në të cilin është i mundur lundrimi komercial. Me një sipërfaqe rreth 8.300 kilometra katrorë (gjërsi rreth 65 km dhe gjatësi rreth 194 km), Titikaka është liqeni me ujë të ëmbël më i madh në Amerikën Jugore. Gjendet në kufirin ndërmjet Perusë dhe Bolivisë.

I gjendur në Andet e larta, Titikaka është i thellë mesatarisht rreth 140 dhe 180 metra, kurse thellësia maksimale është 280 metara. Pjesa perëndimore i takon Perusë, ndërsa pjesa lindore gjendet në zonën e La Paz të Bolivisë.

Më shumë se 25 lumenj ndikojnë në liqenin Titikaka, në të cilin gjenden 41 ishuj.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ky artikull me tematikë në lidhje me gjeografinë e Bolivisë është një faqe cung. Ju mund të ndihmoni Wikipedia-n duke e përmirësuar atë. |
# Abu Dabi

| Abu Dabi
بو ظبي Abū ẓabī |
| --- |
| Qytet |
|  |
| Flamuri |
| Popullsia |
|  • Total |  (2.013)  921,000 |
| Faqja zyrtare |  |

**Abu Dabi** apo Abu Dhabi (Arabe : **أبو ظبي** apo **Abū ẓabī**) është kryeqyteti i Emirateve të bashkuara Arabe dhe qyteti i 2-të më i madh në këtë shtet pas Dubait. Qyteti Abu Dabi ka rreth një milion banorë sipas llogaritjeve të vitit 2009. Dendësia në Abu Dabi është 13,3/km², ndërsa sipërfaqja rreth 67.340 km². Gjuha zyrtare në Abu Dabi është Arabe, ndërsa feja është Islami.