Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Leoni XIV

| Papa Leoni XIV |
| --- |
| Papa i 267-të i Kishës katolike |
| Portreti i Leonit XIV |
| Elected | 8 maj 2025 |
| Personal details |
| Born | 14 shtator 1955 (70 vjeç) Chicago, ShBA |
| Motto | *In Illo uno unum*
(Në Krishtin jemi një) |
| Signature |  |

**Papa Leoni XIV** (i lindur **Robert Francis Prevost**, 14 shtator 1955) është kreu i Kishës Katolike dhe sovrani i Shtetit të Qytetit të Vatikanit që nga 8 maji 2025. Ai shërbeu si prefekt i Dikasterit për Ipeshkvinjtë dhe president i Komisionit Papnor për Amerikën Latine që nga viti 2023.

Ai më parë shërbeu si Peshkop i Çiklajos në Peru nga viti 2015 deri në vitin 2023, dhe ishte epror i përgjithshëm i Urdhrit të Shën Agustinit, nga viti 2001 deri në 2013. Në vitin 2015, Kardinali Prevost u bë shtetas i natyralizuar i Perusë, siç konfirmohet nga Regjistri Kombëtar Civil i Perusë. Më 8 maj 2025, ai u zgjodh Papë, duke zgjedhur emrin papnor Leo XIV, duke u bërë Papa i parë i lindur në Amerikën e Veriut.

I lindur në Çikago, Prevost kaloi pjesën e hershme të karrierës së tij atje duke punuar për Augustinianët. Ai shërbeu në Peru nga viti 1985 deri në vitin 1986 dhe nga viti 1988 deri në vitin 1998 si pastor famullie, zyrtar dioqezan, mësues seminari dhe administrator. Ai u bë kardinal në vitin 2023.

Në vitin 2023, Papa Françesku emëroi Prevostin si Prefekt të Dikasterit për Peshkopët, një rol i shquar që e ngriti profilin e tij si një kandidat potencial për papë.

## Biografia

### Familja

Robert Francis Prevost lindi më 14 shtator 1955, në spitalin Mercy të Chicago-s, në ShBA. I ati Louis Marius Prevost, lindi më 28 korrik 1920 po në Chicago dhe vdiq më 8 nëntor 1977 në Homewood, ndërsa e ëma Mildred Agnes Martinez, lindi më 30 dhjetor 1911 në Chicago dhe vdiq më 18 qershor 1990. Prindërit e tij u martuan më 29 janar 1949 në Katedralen e Emrit të Shenjtë të Chicago-s

## Referime
# Mbretëria e Holandës

| Koninkrijk der Nederlanden |
| --- |
|
Flamuri

Emblema

 |
| **Himni:** Wilhelmus |
| Kryeqyteti | Amsterdami (njëkohësisht edhe qyteti më i madh) |
| Gjuhët zyrtare | Holandishtja |
| Qeverisja | Monarkia kushtetuese parlamentare unitare |
| Popullsia |
| • Llogaritja | 17,647,400 |
| Zona kohore | UTC-4 (CET (UTC+1) AST) |

**Mbretëria e Holandës** (Holandisht: *Koninkrijk der Nederlanden*; shqiptohet ˈkoːnɪŋkrɛiɡ dɛr ˈneːdərlɑndə(n)) e njohur zakonisht si thjesht **Holanda**, është një shtet sovran dhe monarki kushtetuese me 98% të territorit dhe popullsisë së saj në Evropën Perëndimore dhe me disa territore të vogla ishujsh të Indisë Perëndimore në Karaibe (në grupet e Ishujve Leeward dhe Antilet Leeward).

Katër pjesët e Mbretërisë - Aruba, Curaçao, Holanda metropolitane dhe Sint Maarten - janë vende përbërëse (*landen* në holandisht) dhe marrin pjesë në bazë të barazisë si partnerë në Mbretëri. Sidoqoftë, në praktikë, shumica e çështjeve të Mbretërisë administrohen nga Holanda - e cila përfshin afërsisht 98% të sipërfaqes dhe popullsisë së Mbretërisë - në emër të të gjithë Mbretërisë. Si pasojë, Aruba, Curaçao dhe Sint Maarten janë të varur nga Holanda për çështje si politika e jashtme dhe mbrojtja, por janë autonome në një farë mase, me parlamentet e tyre.

Pjesa dërrmuese e sipërfaqes së tokës së vendit përbërës të Holandës është në Evropë, ndërsa tre komunat e saj speciale (Bonaire, Sint Eustatius dhe Saba) janë të vendosura në Karaibe, ashtu si edhe tre vendet e tjera përbërëse.

## Gjeografia

Harta e ishujve të Karaibeve Holandeze, e gjithë pjesa e Mbretërisë së Holandës. Aruba, Curaçao dhe Sint Maarten janë vende të ndara përbërëse brenda Mbretërisë, kurse Bonaire, Sint Eustatius, dhe Saba janë pjesë të vendit përbërës të Holandës.
Mbretëria e Holandës mbulon një sipërfaqe të përgjithshme prej 42,531 km2; dhe një sipërfaqe toke prej 34,467 km2. Mbretëria e Holandës ka kufij tokësorë me Belgjikën, Gjermaninë (të dyja në Holandën Evropiane) dhe Francën (në Shën Martini).

Rreth një e katërta e Holandës shtrihet nën nivelin e detit, pasi shumë tokë është rimarrë nga deti. Diga u ngritën për të mbrojtur tokën nga përmbytjet. Më parë, pika më e lartë e Holandës ishte Vaalserberg në Limburg në vetëm 322.7 m, por me reformën kushtetuese të 10 tetorit 2010 kjo ndryshoi pasi Saba u bë pjesë e Holandës si një bashki e veçantë, dhe Mali Scenery zuri vendin e Vaalserberg.

Pjesët e Karaibeve të Mbretërisë përbëhen nga dy zona me origjinë të ndryshme gjeografike. Ishujt Leeward (Saba, Sint Eustatius dhe Sint Maarten) janë të gjithë me origjinë vullkanike dhe kodrinore, duke lënë pak terren të përshtatshëm për bujqësi. Antilet Leeward (Aruba, Bonaire dhe Curaçao) mungojnë kryesisht në aktivitetin vullkanik: harku i ishullit ndodh përgjatë skajit jugor të deformuar të Pllakës së Karaibeve dhe u formua nga nënshtrimi i pllakës nën Pllakën e Amerikës së Jugut.

Ishujt e Karaibeve kanë një klimë tropikale, me mot të ngrohtë gjatë gjithë vitit. Ishujt Leeward janë subjekt i uraganeve në muajt e verës. Pjesa evropiane e Holandës ka një klimë të moderuar detare, me verë të ftohtë dhe dimër të butë.

## Shënime
# Peruja

| Republika e Perusë*República del Perú* |
| --- |
|
Flamuri

Stema

 |
| **Motoja:"Firme y feliz por la unión"* "I qëndrueshëm dhe i lumtur për bashkimin" |
| **Himni:** "Himno Nacional del Perú"  |
| Vendndodhja e Perusë në Amerikën e Jugut |
| Kryeqyteti | Lima ﻿ / ﻿ |
| Qyteti më i madh | kryeqyteti |
| Gjuhët zyrtare | Spanjishtja, keçua dhe aimara |
| Demonim(et) | peruan, peruane |
| Qeverisja | Republikë presidenciale unitare |
|  |
| • Presidenti  | José María Balcázar |
| • Kryeministri  | Luis Arroyo Sánchez |
|  |
| Legjislatura | Kongresi i Republikës |
| Themelimi |
|  |
| • Shpallja e pavarësisë  | 28 korrik 1821 |
| • Konsolidimi i pavarësisë  | 9 dhjetor 1824 |
| • Kushtetuta aktuale  | 31 dhjetor 1993 |
|  |
| Sipërfaqja |
| • Gjithsej | 1,285,216 km2 (496,225 sq mi) (19) |
| • Uji (%) | 0.41 |
| Popullsia |
| • Llogaritja 2025 | 32.768.614 |
| • Dendësia | 25.5/km2 (66.0/sq mi) |
| PBB (BFB) | Llogaritja 2025 |
| • Gjithsej | rreth $663,8 miliardë |
| •  Për kokë banori | $19.209 |
| PBB (nominal) | Llogaritja 2025 |
| • Gjithsej | rreth $318,48 miliardë |
| • Për kokë banori | $9.256 |
| HDI (2023) | 0.804 shumë i lartë (79) |
| Valuta | Soli peruan (PEN) |
| Zona kohore | UTC−5 (Ora e Perusë) |
| Formati i datës | dd.mm.yyyy |
| Prefiksi telefonik | +51 |
| Kodi ISO 3166 | PE |
| TLD në internet | .pe |

**Peruja**, zyrtarisht **Republika e Perusë**, është shtet që shtrihet në Perëndim të Amerikës Jugore. Në Veri kufizohet me Ekuadorin dhe Kolumbinë, në Lindje me Brazilin, në Jug-Lindje me Bolivinë, në Jug me Kilin, dhe në Perëndim ka dalje në Oqeanin Paqësor.

## Historia

 Peru
 Machu Picchu
## Njësitë Administrative

Territori i Perusë përbëhet nga 25 regjione (Spanjisht: *regiones*; njëjës: *región*). Regjionet pastaj ndahen në krahina. Peru ka në përgjithësi 180 krahina me rreth 1747 rrethe.

Krahina Lima që shtrihet në qendrën e bregdetit të Perusë është regjion i pavarur, në këtë krahinë gjendet edhe kryeqyteti Lima i quajtur *Lima Metropolitana*.

Më 2002 ndarja administrative e Perusë zyrtarisht bëhet në 24 departamente (spanjisht: *departamentos*). Por në praktikë përdoren termet për regjione.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Amazonas
* Ancash
* Apurímac
* Arequipa
* Ayacucho
* Cajamarca
* Callao
* Cusco
* Huancavelica
* Huánuco
 | * Ica
* Junín
* La Libertad
* Lambayeque
* Lima
* Loreto
* Madre de Dios
* Moquegua
* Pasco
* Piura
 | * Puno
* San Martín
* Tacna
* Tumbes
* Ucayali
* Lima Province
 |

## Lidhje të jashtme

* Qeveria
* Kryetari
* Parlamenti
	+ President: Luz Salgado
* Ministria e Turizmit:Peruvian Tourism

---

* Perú Cultural
* Foto nga sateliti Arkivuar 25 qershor 2005 tek Wayback Machine
* Klima në Peru
* PeruLinks.com Arkivuar 15 tetor 2008 tek Wayback Machine - Amëz e adresave të fletave elektronike

Gabim citimi: Etiketat `<ref>` ekzistojnë për një grup të quajtur "lower-alpha", por nuk u gjet etiketa korresponduese `<references group="lower-alpha"/>`