# Kapitali social

**Kapitali social** është një koncept i përdorur në sociologji dhe ekonomi për të përcaktuar rrjetet e marrëdhënieve që janë produktive drejt avancimit të qëllimeve të individëve dhe grupeve. Ai përfshin funksionimin efektiv të grupeve shoqërore përmes marrëdhënieve ndërpersonale, një ndjenje të përbashkët identiteti, një mirëkuptimi të përbashkët, normave të përbashkëta, vlerave të përbashkëta, besimit, bashkëpunimit dhe reciprocitetit . Disa e kanë përshkruar atë si një formë të kapitalit që prodhon të mira publike për një qëllim të përbashkët, megjithëse kjo nuk përputhet me mënyrën se si është matur.

Kapitali social është përdorur për të shpjeguar performancën e përmirësuar të grupeve të ndryshme, rritjen e firmave sipërmarrëse, performancën superiore menaxheriale, marrëdhëniet e përmirësuara të zinxhirit të furnizimit, vlerën e nxjerrë nga aleancat strategjike dhe evolucionin e komuniteteve .

## Historiku

Ndërsa është sugjeruar që termi *kapital social* ka qenë në përdorim të ndërprerë që nga viti 1890, përpara se të përdorej gjerësisht në fund të viteve 1990, përdorimi më i hershëm i besuar është nga Lyda Hanifan në vitin 1916 (shih shekullin e 20-të më poshtë).

Debati i komunitetit kundrejt modernizimit të shoqërisë dhe individualizmit ka qenë tema më e diskutuar midis themeluesve të sociologjisë : teoricienë të tillë si Tönnies (1887), Durkheim (1893), Simmel (1905), dhe Weber (1946) ishin të bindur se industrializimi dhe urbanizimi po transformonin marrëdhëniet shoqërore në një mënyrë të pakthyeshme. Ata vunë re një prishje të lidhjeve tradicionale dhe zhvillimin progresiv të anomisë dhe alienimit në shoqëri.

Fuqia e *qeverisjes së komunitetit* është theksuar nga shumë filozofë që nga antikiteti deri në shekullin e 18-të, nga Aristoteli te Thoma Akuini dhe Edmund Burke . Ky vizion u kritikua ashpër në fund të shekullit të 18-të, me zhvillimin e idesë së *Homo Economicus* dhe më pas me *teorinë e zgjedhjes racionale* . Një grup i tillë teorish u bë dominues në shekujt e fundit, por shumë mendimtarë vunë në pikëpyetje marrëdhënien e ndërlikuar midis *shoqërisë moderne* dhe rëndësisë së *institucioneve të vjetra*, në veçanti familjes dhe komuniteteve tradicionale.

Koncepti që qëndron në themel të kapitalit shoqëror ka një histori shumë më të gjatë; mendimtarët që eksploronin marrëdhënien midis jetës shoqërore dhe demokracisë përdornin koncepte të ngjashme rregullisht deri në shekullin e 19-të, duke u mbështetur në punën e shkrimtarëve të mëparshëm si James Madison ( *The Federalist Papers* ) dhe Alexis de Tocqueville ( *Demokracia në Amerikë* ) për të integruar konceptet e kohezionit shoqëror dhe lidhjes në traditën pluraliste në shkencën politike amerikane . John Dewey mund të ketë bërë përdorimin e parë të drejtpërdrejtë të *kapitalit shoqëror* në *veprën Shkolla dhe Shoqëria* në vitin 1899, megjithëse ai nuk ofroi një përkufizim.

Artikulli i LJ Hanifan i vitit 1916 në lidhje me mbështetjen lokale për shkollat rurale është një nga rastet e para të termit *kapital social* në lidhje me kohezionin social dhe investimin personal në komunitet. Në përcaktimin e konceptit, Hanifan e kontraston kapitalin social me të mirat materiale duke e përcaktuar atë si:

> Nuk i referohem pasurive të paluajtshme, as pronës personale apo parave të gatshme, por më tepër asaj në jetë që tenton t'i bëjë këto substanca të prekshme të kenë rëndësinë më të madhe në jetën e përditshme të njerëzve, domethënë, vullnetit të mirë, shoqërisë, simpatisë së ndërsjellë dhe marrëdhënieve shoqërore midis një grupi individësh dhe familjesh që përbëjnë një njësi shoqërore... Nëse ai mund të vijë në kontakt me fqinjin e tij dhe ata me fqinjë të tjerë, do të ketë një grumbullim të kapitalit shoqëror, i cili mund të plotësojë menjëherë nevojat e tij shoqërore dhe i cili mund të ketë një potencial shoqëror të mjaftueshëm për përmirësimin e ndjeshëm të kushteve të jetesës në të gjithë komunitetin. Komuniteti në tërësi do të përfitojë nga bashkëpunimi i të gjitha pjesëve të tij, ndërsa individi do të gjejë në shoqëritë e tij avantazhet e ndihmës, simpatisë dhe shoqërisë së fqinjëve të tij.
>
>

Pas veprave të Tönnies (1887) dhe Weber (1946), reflektimi mbi lidhjet sociale në shoqërinë moderne vazhdoi me kontribute interesante në vitet 1950 dhe 1960. Në veçanti, *teoria e shoqërisë masive* – siç është zhvilluar nga Daniel Bell (1962), Robert Nisbet (1969), Maurice R. Stein (1960), William H. Whyte (1956) propozoi tema të ngjashme me ato të themeluesve, me një theks më pesimist në zhvillimin e shoqërisë. Sipas fjalëve të Stein (1960:1): "Çmimi për ruajtjen e një shoqërie që inkurajon diferencimin dhe eksperimentimin kulturor është padyshim pranimi i një sasie të caktuar çorganizimi si në nivelin individual ashtu edhe në atë shoqëror."

Jane Jacobs e përdori termin në fillim të viteve 1960. Edhe pse ajo nuk e përcaktoi në mënyrë të qartë termin *kapital social*, përdorimi i saj i referohej vlerës së rrjeteve. Shkencëtari politik Robert Salisbury e përshkroi termin si një komponent kritik të formimit të grupeve të interesit në artikullin e tij të vitit 1969 "Një Teori Shkëmbimi e Grupeve të Interesit" në *Midwest Journal of Political Science* .

Sociologu Pierre Bourdieu e përdori termin në vitin 1972 në *veprën e tij "Përmbledhje e një Teorie të Praktikës"*, dhe e sqaroi termin disa vite më vonë në kontrast me kapitalin kulturor, ekonomik, administrativ, kapitalin fizik, kapitalin politik, kapitalin social dhe kapitalin simbolik . Sociologët James Coleman (1988), si dhe Barry Wellman & Scot Wortley (1990), miratuan përkufizimin e Glenn Loury të vitit 1977 në zhvillimin dhe popullarizimin e konceptit. Në fund të viteve 1990, koncepti fitoi popullaritet, duke shërbyer si fokus i një programi kërkimor të Bankës Botërore dhe subjekt i disa librave kryesorë, duke përfshirë *"Bowling Alone"* të Robert Putnam, dhe *"Better Together* " të Putnam & Lewis Feldstein .

Të gjitha këto reflektime kontribuan në mënyrë të jashtëzakonshme në zhvillimin e konceptit të kapitalit social në dekadat në vijim. Shfaqja e konceptualizimit modern të kapitalit social është një mënyrë e re për ta parë këtë debat, duke mbajtur së bashku rëndësinë e komunitetit për të ndërtuar besim të përgjithshëm dhe në të njëjtën kohë, rëndësinë e zgjedhjes së lirë individuale, me qëllim krijimin e një shoqërie më kohezive. Është për këtë arsye që kapitali social gjeneroi kaq shumë interes në botën akademike dhe politike.

## Përkufizimet

Kapitali social ka përkufizime, interpretime dhe përdorime të shumta. David Halpern argumenton se popullariteti i kapitalit social për politikëbërësit është i lidhur me dualitetin e konceptit, që vjen sepse "ka një ndjesi të fortë ekonomike ndërsa rithekson rëndësinë e kapitalit social". Për studiuesit, termi është popullor pjesërisht për shkak të gamës së gjerë të rezultateve që mund të shpjegojë; shumëfishësia e përdorimeve për kapitalin social ka çuar në një shumëfishësi përkufizimesh. Kapitali social përfshin rrjete marrëdhëniesh të bazuara në besim që u lejon individëve dhe institucioneve të kenë akses në burimet e nevojshme.

Kapitali social është përdorur në kohë të ndryshme për të shpjeguar performancën superiore menaxheriale, rritjen e firmave sipërmarrëse, performancën e përmirësuar të grupeve funksionalisht të larmishme, vlerën e nxjerrë nga aleancat strategjike, dhe marrëdhëniet e përmirësuara të zinxhirit të furnizimit. "Një burim që aktorët nxjerrin nga struktura specifike shoqërore dhe më pas e përdorin për të ndjekur interesat e tyre; ai krijohet nga ndryshimet në marrëdhënien midis aktorëve" (Baker 1990, f. 619).

Përpjekjet e hershme për të përcaktuar kapitalin social u përqendruan në shkallën në të cilën kapitali social shërben si burim - qoftë për të mirën publike apo për përfitim privat. Robert D. Putnam (1993) sugjeroi që kapitali social do të lehtësonte bashkëpunimin dhe marrëdhëniet reciproke mbështetëse në komunitete dhe kombe dhe për këtë arsye do të ishte një mjet i vlefshëm për të luftuar shumë nga çrregullimet sociale të natyrshme në shoqëritë moderne, për shembull krimin. Në të kundërt, të tjerët përqendrohen në përfitimet private që rrjedhin nga rrjeti i marrëdhënieve sociale në të cilat gjenden aktorët individualë. Kjo reflektohet në konceptin e Nan Lin për kapitalin social si "Investim në marrëdhënie sociale me kthime të pritura në treg". Kjo mund të përfshijë konceptet e disa të tjerëve si Bourdieu, Flap dhe Eriksson. Newton (1997) e trajton kapitalin social si një fenomen subjektiv të formuar nga vlerat dhe qëndrimet që ndikojnë në ndërveprime. Nahapiet dhe Ghoshal (1998), në shqyrtimin e tyre të rolit të kapitalit social në krijimin e kapitalit intelektual, sugjerojnë që kapitali social duhet të konsiderohet në terma të tre grupeve: strukturor, relacional dhe njohës.

### Çështje përkufizuese

Një numër studiuesish kanë ngritur shqetësime në lidhje me pasaktësi në përcaktimin e kapitalit social. Portes (2000), për shembull, vëren se termi është përdorur kaq gjerësisht, përfshirë në mediat kryesore, saqë "po afrohet pika në të cilën kapitali social fillon të zbatohet në kaq shumë ngjarje dhe në kaq shumë kontekste të ndryshme sa humbet çdo kuptim të dallueshëm". Termi *kapital* përdoret në analogji me format e tjera të kapitalit ekonomik, pasi kapitali social argumentohet se ka përfitime të ngjashme (megjithëse më pak të matshme). Megjithatë, analogjia mund të jetë mashtruese në atë që, ndryshe nga format financiare të kapitalit, kapitali social nuk shterohet nga përdorimi; përkundrazi, ai shterohet nga mospërdorimi ( *përdore ose humbe* ). Në këtë drejtim, është i ngjashëm me konceptin ekonomik të kapitalit njerëzor .

Robison, Schmid dhe Siles (2002) shqyrtojnë përkufizime të ndryshme të kapitalit social dhe arrijnë në përfundimin se shumë prej tyre nuk i plotësojnë kërkesat formale të një përkufizimi. Ata pohojnë se përkufizimet duhet të jenë të formës A=B, ndërsa shumë shpjegime të kapitalit social përshkruajnë se për çfarë mund të arrihet, ku ndodhet, si mund të krijohet ose çfarë mund të transformojë. Përveç kësaj, ata argumentojnë se shumë përkufizime të propozuara të kapitalit social nuk i plotësojnë kërkesat e kapitalit. Ata propozojnë që kapitali social të përkufizohet si *simpati* : objekti i simpatisë së një tjetri ka kapital social; ata që kanë simpati për të tjerët ofrojnë kapital social. Ky propozim duket se ndjek deri diku Adam Smith, <i id="mwAUE">Teoria e Ndjenjave Morale</i>, por konceptualizimi i Smith-it për simpatinë (veçanërisht në dy kapitujt e parë të kësaj vepre) duket më i shqetësuar me rolet e pranimit ose përputhshmërisë - në etikë ose virtyt - në vlerësimin e 'përshtatshmërisë së veprimit' të një individi.

*Kapitali social* është i ndryshëm nga teoria ekonomike e kapitalizmit social, e cila sfidon idenë se socializmi dhe kapitalizmi janë reciprokisht përjashtues.

## Shih edhe

* Kapitali
* Kapitali arsimor
* Kapitali akademik
* Kapitalizmi akademik

## Literatura

* Adler, Paul S., and Seok-Woo Kwon. 2002. "Social Capital: Prospects for a New Concept." *Academy of Management Review* 27(1)1:17–40. Stampa:JSTOR.
* Becker, Gary S. (1996). *Accounting for Tastes*. Part I: Personal Capital; Part II: Social Capital. Cambridge, MA: Harvard University Press. ISBN 978-0674543577. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!) Lay summary.
* Bourdieu, Pierre. 1983. "Ökonomisches Kapital, kulturelles Kapital, soziales Kapital." pp. 183–198 in *Soziale Ungleichheiten*, (*Soziale Welt, Sonderheft* 2), edited by R. Kreckel. Goettingen: Otto Schartz & Co.Stampa:ISBN?
* Coleman, James S. (1988). "Social Capital in the Creation of Human Capital". *American Journal of Sociology*. **94** (1): S95–S120. CiteSeerX 10.1.1.208.1462. doi:10.1086/228943. JSTOR 2780243. S2CID 51859022. `{{cite journal}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Dasgupta, Partha, and Ismail Serageldin, eds. 2000. *Social Capital: A Multifaceted Perspective*. Washington, DC: World Bank. Google Books.
* Edwards, B., and M. W. Foley. 1998. *Civil society and social capital beyond Putnam*. Stampa:ISBN?
* Ellison, Nicole B.; Steinfield, Charles; Lampe, Cliff (2007). "The Benefits of Facebook "Friends:" Social Capital and College Students' Use of Online Social Network Sites". *Journal of Computer-Mediated Communication*. **12** (4): 1143–1168. doi:10.1111/j.1083-6101.2007.00367.x. `{{cite journal}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Everingham, C. 2001. *Reconstituting Community*Stampa:ISBN?
* Folland, Sherman; Rocco, Lorenzo, red. (2014). *The Economics of Social Capital and Health: A Conceptual and Empirical Roadmap*. World Scientific Series in Global Healthcare Economics and Public Policy. Vëll. 2. Hackensack, New Jersey: World Scientific. fq. 236. doi:10.1142/7593. ISBN 978-9814293396. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Kay, A (2006). "Social capital, the social economy and community development". *Community Development Journal*. **41** (2): 160–173. doi:10.1093/cdj/bsi045. S2CID 6506888. `{{cite journal}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Koley, Gaurav; Deshmukh, Jayati; Srinivasa, Srinath (2020). "Social Capital as Engagement and Belief Revision". përmbledhur nga Samin Aref; Kalina Bontcheva; Marco Braghieri; Frank Dignum; Fosca Giannotti; Francesco Grisolia; Dino Pedreschi (red.). *SocInfo 2020: Social Informatics*. Lecture Notes in Computer Science. Vëll. 12467. fq. 137–151. doi:10.1007/978-3-030-60975-7\_11. ISBN 978-3-030-60974-0. S2CID 222233101. `{{cite conference}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Knack, Stephen; Keefer, Philip (1997). "Does Social Capital Have an Economic Payoff? A Cross-Country Investigation" (PDF). *The Quarterly Journal of Economics*. **112** (4): 1251–1288. doi:10.1162/003355300555475. JSTOR 2951271 (PDF). `{{cite journal}}`: `|archive-url=` ka nevojë për `|archive-date=` (Ndihmë!); Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!); Parametri i panjohur `|archive-=` është injoruar (Ndihmë!)
* Leyden, Kevin M (2003). "Social Capital and the Built Environment: The Importance of Walkable Neighborhoods" (PDF). *American Journal of Public Health*. **93** (9): 1546–1551. doi:10.2105/ajph.93.9.1546. PMC 1448008. PMID 12948978. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 18 tetor 2017. Marrë më 26 shkurt 2014. `{{cite journal}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Lin, Nan. 1999. "Building a Network Theory of Social Capital." *Connections* 22(1):28–51.
	+ Reprint: Lin, Nan. 2017. "Building a Network Theory of Social Capital." pp. 3–28 in *Social Capital*, edited by N. Lin, K. Cook, and R. S. Burt. doi:10.4324/9781315129457-1. ISBN 978-1315129457.
* Lin, Jih-Hsuan, Wei Peng, Mijung Kim, Sung Yeun Kim, and Robert LaRose. 2011. "Social networking and adjustments among international students." *New Media & Society* 14(3):421–440. doi:10.1177/1461444811418627. Stampa:S2CID.
* Putnam, Robert D. 1995. "Bowling alone: Americas's declining social capital." *Journal of Democracy* 6(1):65–78. doi:10.1353/jod.1995.0002.
* Mohan, Giles, and John Mohan. 2002. "Placing social capital." *Progress in Human Geography* 26(2):191–210. doi:10.1191/0309132502ph364ra
* Portes, A. 1998. "Social capital: its origins and applications in modern sociology." *Annual Review of Sociology* 24:1–24. doi:10.1146/annurev.soc.24.1.1
* Silverman, R. M. 2004. *Community-based organizations: The intersection of social capital and local context in contemporary urban society*. Detroit: Wayne State University Press.
* Williams, D. 2006. "On and Off the 'Net: Scales for Social Capital in an Online Era." *Journal of Computer-Mediated Communication* 11(2):593–628. doi:10.1111/j.1083-6101.2006.00029.x.
* Zhou, Min, and Carl L. Bankston. 1998. *Growing Up American: How Vietnamese Children Adapt to Life in the United States*. New York: Russell Sage Foundation. ISBN 978-0871549952.
* Day, D. V. (2000). Leadership development:: A review in context. The leadership quarterly, 11(4), 581–613.

## Referime