# Tours

| Tur
Tours |
| --- |
| Prefekturë dhe Komunë |
| Këshilli bashkiak dhe Place Jean Jaurès |
| FlamuriCoat of arms |
| Vendndodhja e Tur |
| Shteti | Francë |
| Rajoni | Centre-Val de Loire |
| Department | Indre-et-Loire |
| Qarku | Tours |
| Kantoni | Tours-1 Tours-2 Tours-3 Tours-4 |
| Intercommunality | Tours Métropole Val de Loire |
| Qeverisja |
|  • Kryetari/ja (2020–2026)  | Emmanuel Denis (Të Gjelbërit) |
| Sipërfaqja**1** | 34.700 km2 (13.398 sq mi) |
|  • Urban (2018) | 684.900 km2 (264.441 sq mi) |
|  • Metro (2018) | 3.631.600 km2 (1,402169 sq mi) |
| Popullsia (Janar 2020) | 137.850 |
|  • Rank | 26 në Francë |
|  • Dendësia | 40/km2 (10/sq mi) |
|  • Zona urbane (2018) | 359.992 |
|  • Urban density | 530/km2 (1,400/sq mi) |
|  • Metro (2018) | 516.973 |
|  • Metro density | 140/km2 (370/sq mi) |
| Emërtimet e banorëve | *Tourangeau* (masculine) *Tourangelle* (feminine) |
| Zona kohore | UTC+01:00 (CET) |
|  • Verë (DST) | UTC+02:00 (CEST) |
| INSEE/Kodi postar | 37261 /37000, 37100, 37200 |
| Elevation | 44–119 m (144–390 ft) |
| **1** French Land Register data, which excludes lakes, ponds, glaciers > 1 km2 (0.386 sq mi or 247 acres) and river estuaries. |

**Turne** ( Frëngjisht: [tuʁ]  ( dëgjoni); Shqip: *Turi*) është një nga qytetet më të mëdha në rajonin e Centre-Val de Loire, Francë. Është prefektura e departamentit të Endër-dhe-Luarë . Komuna Tur kishte 136,463 banorë në vitin 2018, ndërsa popullsia e gjithë zonës metropolitane ishte 516,973.

Turi qendron në kufirin e poshtëm të Luarës, midis Orléanit dhe bregut të Atlantikut . I quajtur më parë Caesarodunum nga themeluesi i tij, Perandori Romak Augustus, ai posedon një nga amfiteatrot më të mëdhenj të Perandorisë Romake, Amfiteatrin Tours . I njohur për Betejën e Tours në 732 pas Krishtit, është një shenjtërore kombëtare me lidhje me merovingët dhe karolingët, me kapetët që e quajtën monedhën e mbretërisë Livre tournois . Saint Martin dhe Gregory of Tours ishin nga Turi. Turi dikur ishte pjesë e Touraine, një ish provincë e Francës. Turi ishte qyteti i parë i industrisë së mëndafshit. Kërkohej nga Louis XI, kryeqyteti mbretëror i mbretërve Valois me kështjellat e tij në Luarë dhe qyteti i artit me Shkollën e Turit. Prefektura u shkatërrua pjesërisht gjatë Luftërave Franceze të Fesë në fund të shekullit të 16-të dhe përsëri gjatë Luftës së Dytë Botërore në qershor 1940.

Qyteti Bardhë dhe Blu mban një qendër historike të regjistruar në UNESCO dhe është shtëpia e Vieux-Tours, një vend i trashëgimisë kulturore. Qyteti-kopsht ka një trashëgimi të gjelbër dhe një peizazh urban të ndikuar fuqishëm nga hapësira e tij natyrore. Qyteti historik që është mbiquajtur " *Le Petit Paris* " dhe rajoni i tij nga historia dhe kultura e tij ka qenë gjithmonë një vend i lindjes ose mikpritës i shumë personaliteteve, ngjarjeve sportive ndërkombëtare dhe është një qytet universitar që numëron me më shumë se 30,000 studentë në vitin 2019. Turi është një qytet i njohur i kulinarisë me specialitete të tilla si: rillettes, rillons, vreshtat Touraine, djathrat AOC Sainte-Maure-de-Touraine dhe nugatët . Qyteti është gjithashtu pika përfundimtare e garës vjetore të ciklit Paris-Tours .

 Katedralja e Turit : Fronti perëndimor gotik flambojant i shekullit të 15-të me majat e Rilindjes, i përfunduar në 1547.
Hôtel de Ville, Vendi Jean Jaurès
 Katedralja Shën Gatien, nga Rue Lavoisier, në veri të kryqëzimit të Rue Colbert.
 Ura Wilson
## Gjuhe

Para Revolucionit Francez, banorët e Turit ( *Les Tourangeaux* shqiptimi: Turanzho[të]) ishin të njohur për të folurën "më të pastër" të frëngjishtes në të gjithë vendin. Shqiptimi i Touraine u konsiderua tradicionalisht si shqiptimi më standard i gjuhës frënge, deri në shekullin e 19-të kur shqiptimi standard i frëngjisht u zhvendos në atë të borgjezisë pariziane. Kjo shpjegohet me faktin se gjykata e Francës jetonte në Touraine midis viteve 1430 dhe 1530. Frëngjishtja, gjuha e oborrit, ishte bërë gjuha zyrtare e të gjithë mbretërisë.

Një Këshill i Turit në 813 vendosi që priftërinjtë duhet të predikonin predikimet në gjuhë të ndryshme sepse njerëzit e thjeshtë nuk mund të kuptonin më latinishten klasike . Kjo ishte njohja e parë zyrtare e një gjuhe të hershme franceze të dallueshme nga latinishtja dhe mund të konsiderohet si lindja e frëngjishtes.

Gregori i Turit shkroi në shekullin e 6-të se disa njerëz në këtë zonë mund të flisnin ende galisht .