# Universiteti i Çikagos

**Universiteti i Çikagos** (**UChicago**, **Chicago**, ose **U C**) është një universitet privat në Çikago, Illinois. Universiteti  është themeluar në vitin 1890, në përbërje të të cilit janë kolegje dhe programe të ndryshme studimi, komisione interdisiplinare të organizuara në pesë njësi kërkimore akademike, gjashtë shkolla profesionale, dhe Shkolla Graham e Studimeve të Vazhdueshme Liberale dhe Profesionale. Përtej arteve dhe shkencave, Çikago është gjithashtu i njohur për shkolla profesionale, të cilat përfshijnë Pritzker Shkolla e Mjekësisë, Booth Shkolla e Biznesit, Shkolla e Drejtësisë, Shkolla e Administratës së Shërbimeve Sociale, Harris Shkolla e Studimeve të Politikave Publike, si dhe Shkolla e Teologjisë (Divinity School). Universiteti momentalisht ka rreth 5,700 studentë në Kolegj dhe rreth 15.000 studentë në përgjithësi.

## Historiku

Stafi akademik i Universitetit të Çikagos ka luajtur një rol të madh në zhvillimin e fushave të ndryshme akademike, duke përfshirë: Shkollën Ekonomike të Cikagos, Shkollën e Sociologjisë, Drejtësisë dhe të teorisë ekonomike me analiza ligjore, Shkolla e Çikagos e kritikës letrare, Shkolla Teologjike e Çikagos, dhe Shkolla bihevioriste e shkencave politike, Departamenti i fizikës. Chicago hulumtime aktivitetet kanë qenë të ndihmuar nga unik përkatësive me famë botërore institucionet si të afërta Fermi National Përshpejtues Laboratorike (Fermilab) dhe Argonne National Laboratory, si dhe Detare Biologjike në Laborator. Ky Universitet ka edhe Press Qendrën, e cila konsiderohet Prres Qendra më e madhe universitare në Shtetet e Bashkuara. Në vitin 2020, pritet edhe përfundimi i Qendrës Presidenciale Barack Obama e cila do të vendoset në këtë universitet dhe do të përfshijë Bibliotekën Presidenciale Obama si dhe zyrat Fondacionit Obama.

E themeluar nga Shoqëria Baptiste Amerikane e Edukimit me një donacion nga magnati i pasur i naftës John D. Rockefeller, Universiteti i Çikagos është themeluar në 1890; William Rainey Harper u bë presidenti i parë i universitetit në 1891, dhe studimet e para kanë filluar në 1892. Të dy, Harper dhe presidenti i ardhshëm Robert Maynard Hutchins avokonin një program studimi të bazuar mbi çështje teorike dhe të vazhdueshme më tepër sesa në shkenca të zbatuara dhe shërbime komerciale. Me vizionin e Harperit, Universiteti i Çikagos, gjithashtu u bë një nga 14 anëtarët themelues të Shoqatës Amerikane të Universiteteve, një organizatë ndërkombëtare udhëheqëse e kërkimeve universitare, në vitin 1900.

Universiteti i Çikagos ka nxjerrë studentë të shquar. 89 laureat të Cmimit Nobel kanë qenë të lidhur me universitetin si pedagogë, studentë, ose staf tjetër. Në mënyrë të ngjashme, 34 anëtarë të fakultetit dhe 16 studentë kanë fituar çmimin MacArthur "Genius Grant". Përveç kësaj, studentët e Universitetit të Cikagos përfshijnë 50 Rhodes Schoolar (Dijetarë), 22 Marshall Schoolar (Dijetarë), 9 Medalje Fields, 20 Medalje Kombëtare e Humane, 13 miliarderë të diplomuar, si dhe një numër të madh të anëtarëve të Kongresit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës si dhe krerë të shteteve të vendeve të ndryshme në të gjithë botën.

## Studentë të shquar

Fizikani Enrico Fermi.
Kryeministri i Kanadasë William Lyon Mackenzie King në vitin 1947.
Gjykata Supreme John Paul Stevens.
Studentë të shquar në sferën e qeverisë dhe politikës përfshijnë: Saul Alinsky, këshilltarin e fushatës së presidentit Obama dhe top këshilltarin politik të Presidentit Bill Klinton David Axelrod, Prokurori i Përgjithshëm dhe gjykatës federal Robert Bork, Prokurori i Përgjithshëm Ramsey Clark, agjenti i prohibicionit Eliot Ness, Gjykata Supreme e Drejtësisë John Paul Stevens, Kryeministri i Kanadasë William Lyon Mackenzie King, Kryeministri i Polonisë, Marek Belka, Guvernatori i Bankës së Japonisë Masaaki Shirakawa, e para femër Afrikano-Amerikane Senatore Carol Moseley Braun, Senatorin e Shtetet e Bashkuara nga Vermonti dhe në vitin 2016 Kandidati Demokrat për President Bernie Sanders, dhe ish - Presidenti i Bankës Botërore, Paul Wolfowitz.

Në gazetari, kolumnisti i *New York Times* dhe komentues në *PBS*  David Brooks, kolumnisti i *Washington Post,* David Broder, botuesja e *Washington Post* Katharine Graham, gazetarja dhe komentuesja Virginia Graham, gazetari hulumtues dhe shkrimtari Seymour Hersh, kolumnisti i *Progresive* gazetari Milton Mayer, katër herë fitues i Çmimit Pulitzer gazetari Rick Atkinson, analisti i *FiveThirtyEight* themeluesi dhe krijuesi Nate Silver, dhe korrespondentja e CBS News Rebecca Jarvis.

Në letërsi, autor i New York Times bestseller *, Before I Fall* Lauren Oliver, fituesi i Çmimit Pulitzer romancieri Philip Roth, Kanadezi fitues i Çmimit Pulitzer dhe Çmimin Nobel për Letërsi shkrimtari Saul Bellow, filozofi, kritiku letrar dhe autor i " New York Times bestseller "The Closing of the American Mind" Allan Bloom, pastaj shkrimtari Studs Terkel, shkrimtari amerikan, eseisti, regjisori, mësuese dhe aktiviste politike Susan Sontag, filozofi analitik dhe profesori i Stanford University Richard Rorty, dhe shkrimtari amerikan dhe satiristi Kurt Vonnegut.

Në art dhe kulturë, kompozitori Philip Glass, balerini, koreografi dhe lider në fushën e vallëzimit Ketrin Dunham, Bungie themelues dhe zhvillues i serisë *Halo* video lojës Alex Seropian, pastaj Sarah Koenig, aktori Ed Asner, Roger Ebert, drejtori, shkrimtari, dhe komediani Mike Nichols, regjisori dhe skenaristi Philip Kaufman, dhe fotograf dhe shkrimtari Carl Van Vechten.

Në shkencë, astronomët Carl Sagan dhe Edwin Hubble, astronauti John M. Grunsfeld, geneticisti James Watson, fizikani Luis Alvarez, environmentalisti David Suzuki, balloonisti Jeannette Piccard, biologët Ernest Everett Just dhe Lynn Margulis, shkencëtari Richard Hamming, krijuesi Hamming Kodi, John B. Goodenough, matematikani Paul Joseph Cohen, geokimisti Clair Cameron Patterson, gjeologisti dhe gjeofizikani M. King Hubbert, fizikani bërthamor dhe studiuesi Stanton Friedman.

Nobel Memorial në Shkenca Ekonomike fitues Milton Friedman në vitin 2004.
## Referime

## Lidhje të jashtme

* Faqja zyrtare e internetit
* Punime me shkrim në temën e Universitetit të Çikagos në Wikisource