# Diktatori

**Diktator** është sundimtari i një vendi (p.sh. absolutist apo autokratik) i cili merr pushtet vetiak absolut. Kur shtetet e tjera e quajnë kreun e një shteti të veçantë diktator, ai shtet quhet diktaturë. Fjala diktator e ka origjinën nga titulli i një gjykatësi në Romën e lashtë të emëruar nga Senati për të sunduar republikën në kohë të jashtëzakonshme.

Ashtu si termi tiran, fillimisht një titull i respektuar në Greqinë e lashtë, dhe në një shkallë më të vogël autokrat, termi diktator përdoret pothuajse ekskluzivisht si një term për një sundimtar shtypës dhe abuziv.

Në përdorimin modern, termi "diktatori" është përdorur zakonisht për të përshkruar një lider, i cili mban dhe abuzon një sasi të jashtëzakonshme të pushtetit personal, veçanërisht kompetenca për të bërë ligje pa përmbajtje efektive nga një kuvend kukull. Diktaturat karakterizohet nga tiparet e mëposhtme: pezullimin e zgjedhjeve ose zhvillimin e zgjedhjeve fiktive ku personat që do të zgjidhen janë paracaktuar, pezullimin e lirive civile, shpalljen e gjendjes së jashtëzakonshme; sundim me dekret, shtypjen dhe eliminimin e kundërshtarëve politikë, lejimin vetëm të një partie politike, dhe propagandimin e kultit të diktatorit.

Termi "diktator" është i krahasueshëm, por jo sinonim me konceptin e lashtë të tiranit. Shumë nga njerëzit që kanë ardhur në pushtet në regjime të tilla si junta ushtarake, shtete një partiake dhe qeveri civile nën sundimin personal, janë përshkruar si diktatorë. Për shembull, Hitleri, Mussolini, Enver Hoxha, Mao Ce Duni dhe Kim Jong-il.

## Lista e diktatorëve të kohëve moderne

Robert Mugabe i Zimbabves.
Josif Stalin
Adolf Hitler
Benito Mussolini
Francisco Franco in 1969.
Enver Hoxha
Sadam Husein në gjyqin ndaj tij në 2004
Muamer al Gadafi

| Emri | Shteti | Ardhja në pushtet | Ikja nga pushteti | Ideologjia |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Hoxha Enver Enver Hoxha |  Shqipëri | 1944 | 1985 | Diktaturë komuniste staliniste |
| Ongania Juan Carlos Juan Carlos Onganía |  Argjentina | 1966 | 1970 | Diktaturë ushtarake |
| Dollfuss Engelbert Engelbert Dollfuss |  Austria | 1932 | 1934 | Nacionalizëm/Fashizëm |
| Lukashenko Alexander Aleksander Lukashenko |  Bjellorusia | 1994 | present | Diktaturë Kushtetuese |
| Getúlio Vargas Getúlio Vargas |  Brazili | 1930 | 1945 | Diktaturë Kushtetuese fashiste |
| Houphouët-Boigny Félix Félix Houphouët-Boigny |  Bregu i Fildishtë | 1960 | 1993 | Diktaturë Kushtetuese |
| Bolkiah Hassanal Hassanal Bolkiah |  Brunei | 1967 | vazhdon | Sulltanat |
| Dimitrov Georgi Gjergj Dimitrov |  Bullgaria | 1946 | 1949 | Kommunizëm |
| Zhivkov Todor Teodor Zhivkov |  Bullgaria | 1954 | 1989 | Kommunizëm |
| Compaore Blaise Blaise Compaoré |  Burkina Faso | 1987 | vazhdon | Diktaturë Kushtetuese |
| Habré Hissène Hissène Habré |  Çadi | 1982 | 1990 | Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese |
| Gottwald Klement Klement Gottwald |  Çekosllovakia | 1948 | 1953 | Diktaturë Kommuniste |
| Trujillo Rafel Rafael Trujillo |  Republika Dominikane | 1930 | 1961 | Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese |
| Nasser Gamal Abdel Gamal Abdel Nasser |  Egjipt | 1954 | 1970 | Diktaturë Kushtetuese |
| Sadat Anwar Anwar Sadat |  Egjipt | 1970 | 1981 | Diktaturë Kushtetuese |
| Mubarak Hosni Hosni Mubarak |  Egjipt | 1981 | 2011 | Diktaturë Kushtetuese |
| Afewerki Isaias Isaias Afewerki | Eritrea | 1991 | në pushtet |
Nationalist Diktaturë Kushtetuese |
| Päts Konstantin Konstantin Päts | Estonia | 1938 | 1940 | Diktaturë Kushtetuese |
| Mengistu Haile Mariam Mengistu Haile Mariam |  Etiopia | 1977 | 1991 | Diktaturë Kommuniste Diktaturë ushtarake |
| Zenawi Meles Meles Zenawi |  Etiopia | 1991 | 2012 | Diktaturë Kushtetuese |
| Marcos Ferdinand Ferdinand Marcos |  Filipinet | 1972 | 1986 | Diktaturë Kushtetuese |
| Bainimarama Frank Frank Bainimarama |  Fixhi | 2006 | në pushtet | Diktaturë ushtarake |
| Bongo Omar Omar Bongo |  Gaboni | 1967 | 2009 | Diktaturë Kushtetuese |
| Pangalos Theodoros Theodoros Pangalos |  Greqia | 1926 | 1926 | Diktaturë ushtarake |
| Metaxas Ioannis Ioannis Metaxas |  Greqia | 1936 | 1941 | Diktaturë ushtarake |
| Rios Montt Efrain Efraín Ríos Montt |  Guatemala | 1982 | 1983 | Diktaturë ushtarake |
| Nguema Francisco Macias Francisco Macías Nguema | Guinea Ekuatoriale | 1968 | 1979 | Nationalist Diktaturë Kushtetuese |
| Nguema Mbasogo Teodoro Obiang Teodoro Obiang Nguema Mbasogo |  Guinea Ekuatoriale | 1979 | present | Nationalist Diktaturë Kushtetuese |
| Hitler Adolf Adolf Hitler |  Gjermania | 1933 | 1945 | Nazizëm |
| Duvalier Francois François Duvalier |  Haiti | 1957 | 1971 | Diktaturë Kushtetuese |
| Duvalier Jean Claude Jean Claude Duvalier |  Haiti | 1971 | 1986 | Diktaturë Kushtetuese |
| Horthy Miklos Miklós Horthy |  Hungaria | 1920 | 1944 | Diktaturë ushtarake fashiste |
| Rákosi Matyas Mátyás Rákosi |  Hungaria | 1947 | 1956 | Communism |
| Sukarno Sukarno |  Indonezia | 1945 | 1966 | Diktaturë ushtarake |
| Suharto Suharto |  Indonezia | 1966 | 1998 | Diktaturë ushtarake |
| Grand Ayatollah Seyyed Ali Khamene'i Grand Ayatollah Seyyed Ali Khamenei |  Irani | 1989 | në pushtet | Diktaturë Teokratike |
| Hussein Saddam Saddam Hussein |  Iraku | 1979 | 2003 | Ba'athism |
| Mussolini Benito Benito Mussolini |  Italia | 1922 | 1943 | Diktaturë ushtarake fashiste |
| Tito Josip Broz Josip Broz Tito |  Jugosllavia | 1945 | 1980 | Socialism (Titoism) |
| Pol Pot Pol Pot |  Kamboxhia | 1975 | 1979 | Diktaturë komuniste ushtarake |
| Nazarbayev Nursultan Nursultan Nazarbayev |  Kazakistani | 1991 | në pushtet | Diktaturë Kushtetuese |
| Pinochet Augusto Augusto Pinochet |  Kili | 1973 | 1990 | Diktaturë ushtarake |
| Mao Zedong Mao Zedong |  Kina | 1949 | 1976 | Diktaturë Komuniste |
| Akayev Askar Askar Akayev |  Kirgistani | 1991 | 2005 | Diktaturë Kushtetuese |
| Rojas Pinilla Gustavo Gustavo Rojas Pinilla |  Kolumbia | 1953 | 1957 | Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese |
| Nguesso Denis Sassou Denis Sassou Nguesso |  Kongo | 1979 | 1992 | Nationalist Diktaturë Kushtetuese |
| Kim Il-sung Kim Il-sung |  Korea e Veriut | 1948 | 1994 | Diktaturë Komuniste |
| Kim Jong-il Kim Jong-il |  Korea e Veriut | 1994 | 2011 | Diktaturë Komuniste |
| Kim Jong-un Kim Jong-un |  Korea e Veriut | 2011 | në pushtet | Diktaturë Komuniste |
| Pavelic Ante Ante Pavelic |  Kroacia | 1940 | 1944 | Diktaturë ushtarake fashiste |
| Batista Fulgencio Fulgencio Batista |  Kuba | 1952 | 1959 | Diktaturë ushtarake |
| Castro Fidel Fidel CastroStampa:Disputed-inline |  Kuba | 1959 | 2008 | Diktaturë Komuniste marksiste-leniniste |
| Ulmanis KārlisKārlis Ulmanis |  Letonia | 1934 | 1940 | Diktaturë Kushtetuese |
| Gaddafi Muammar Muammar Gaddafi |  Libia | 1969 | 2011 | Socializëm arab/Kadafizëm) |
| Smetona AntanasAntanas Smetona |  Lituania | 1926 | 1940 | Diktaturë Kushtetuese |
| Mahathir Mohamad Mahathir Mohamad |  Malajzia | 1981 | 2003 | Diktaturë Kushtetuese |
| Mohammad Najib Abdul Razak Najib Razak |  Malajzia | 2009 | present | Diktaturë Kushtetuese |
| Barisan Nasional Barisan Nasional |  Malajzia | 1973 | present | Diktaturë Kushtetuese |
| Gayoom Maumoon Abdul Maumoon Abdul Gayoom |  Maldivet | 1978 | 2008 | Diktaturë Kushtetuese |
| Santa Anna Antonio Lopez de Santa Anna |  Meksika | 1833 | 1855 | Diktaturë ushtarake |
| Diaz Porfirio Porfirio Díaz |  Meksika | 1876 | 1911 | Diktaturë Kushtetuese ushtarake |
| Shwe Than Than Shwe |  Birmania | 1992 | 2011 | Diktaturë ushtarake |
| Somoza Garcia Anastasio Anastasio Somoza García |  Nikaragua | 1936 | 1956 | Diktaturë Kushtetuese ushtarake |
| Somoza Debayle Luis Luis Somoza Debayle |  Nikaragua | 1956 | 1967 | Diktaturë Kushtetuese ushtarake |
| Khan Ayub Ayub Khan |  Pakistani | 1958 | 1969 | Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese |
| Khan Yahya Yahya Khan |  Pakistani | 1969 | 1971 | Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese |
| Zia-ul-Haq Muhammad Muhammad Zia-ul-Haq |  Pakistani | 1978 | 1988 | Diktaturë ushtarake/Diktaturë Kushtetuese |
| Musharraf Pervez Pervez Musharraf |  Pakistani | 1998 | 2008 | Nationalist Diktaturë ushtarake |
| Torrijos Omar Omar Torrijos |  Panamaja | 1968 | 1981 | Diktaturë ushtarake |
| Noriega Manuel Manuel Noriega |  Panamaja | 1983 | 1989 | Diktaturë ushtarake |
| Stroessner Alfredo Alfredo Stroessner |  Paraguaji | 1954 | 1989 | Diktaturë ushtarake |
| Fujimori Alberto Alberto Fujimori |  Peruja | 1990 | 2000 | Diktaturë Kushtetuese (Fujimorizëm) |
| Pilsudski Jozef Józef Pilsudski |  Polonia | 1926 | 1935 | Diktaturë Kushtetuese ushtarake |
| Salazar Antonio de Oliveira António de Oliveira Salazar |  Portugalia | 1932 | 1968 | Diktaturë ushtarake fashiste |
| Bokassa Jean-Bédel Jean-Bédel Bokassa |  Republika e Afrikës Qendrore | 1966 | 1979 | Diktaturë ushtarake |
| Bozizé François François Bozizé |  Republika e Afrikës Qendrore | 2003 | vazhdon | Diktaturë Kushtetuese |
| Carol II of Romania Carol II of Romania |  Rumania | 1938 | 1940 | Diktaturë Mbretërore |
| Antonescu Ion Ion Antonescu |  Rumania | 1940 | 1944 | Diktaturë ushtarake fashiste |
| Ceaușescu Nicolae Nicolae Ceaușescu |  Rumania | 1965 | 1989 | Diktaturë Komuniste |
| Vladimir Putin Vladimir Putin |  Rusia | 2000 | në pushtet | Putinizëm |
| Sindikubwabo Théodore Théodore Sindikubwabo |  Ruanda | 1994 | 1994 | Nationalist Diktaturë ushtarake nacionaliste |
| Kagame Paul Paul Kagame |  Ruanda | 1994 | në pushtet | Diktaturë Kushtetuese ushtarake |
| Abdullah of Saudi Arabia |  | 2005 | në pushtet | Monarki Absolute |
| Tiso Jozef Jozef Tiso |  Sllovakia | 1938 | 1945 | Regjim nazist kukull |
| Bashir Omar Omar al-Bashir |  Sudan | 1989 | në pushtet | Diktaturë Kushtetues ushtarake |
| Assad Hafez Hafez al-Assad |  Siria | 1970 | 2000 | Ba'athism |
| Assad Bashar Bashar al-Assad |  Siria | 2000 | në pushtet | Ba'athism |
| Barre Siad Siad Barre |  Somalia | 1969 | 1991 | Diktaturë Komuniste ushtarake |
| Rhee Syngman Syngman Rhee |  Korea e Jugut | 1948 | 1960 | Diktaturë Kushtetuese |
| Park Chung-hee Park Chung-hee |  Korea e Jugut | 1961 | 1979 | Diktaturë ushtarake |
| Doo-hwan Chun Chun Doo-hwan |  Korea e Jugut | 1979 | 1988 | Diktaturë Kushtetuese ushtarake |
| Primo de Rivera Miguel Miguel Primo de Rivera |  Spanja | 1923 | 1930 | Diktaturë ushtarake |
| Franco Francisco Francisco Franco |  Spanja | 1939 | 1975 | Diktaturë ushtarake fashiste |
| Stalin Joseph Josif Stalini |  Bashkimi Sovjetik | 1922 | 1953 | Diktaturë Komuniste |
| Rahmon Emomalii Emomalii Rahmon |  Taxhikistani | 1992 | në pushtet | Diktaturë Kushtetuese nacionaliste |
| Bourguiba Habib Habib Bourguiba |  Tunizia | 1957 | 1987 | Diktaturë Kushtetuese |
| Ben Ali Zine El Abidine Zine El Abidine Ben Ali |  Tunizia | 1987 | 2011 | Diktaturë Kushtetuese |
| Niyazov Saparmurat Saparmurat Niyazov |  | 1990 | 2006 | Diktaturë Kushtetuese nacionaliste |
| Berdimuhamedow Gurbanguly Gurbanguly Berdimuhamedow |  | 2006 | në pushtet | Diktaturë Kushtetuese nacionaliste |
| Amin Idi Idi Amin |  Uganda | 1971 | 1979 | Diktaturë ushtarake |
| Museveni Yoweri Yoweri Museveni |  Uganda | 1986 | në pushtet | Diktaturë Kushtetuese ushtarake |
| Karimov Islam Islam Karimov |  Uzbekistani | 1990 | në pushtet | Diktaturë Kushtetuese nacionaliste |
| Ho Chi Minh Ho Chi Minh |  Vietami i Veriut | 1954 | 1969 | Diktaturë Komuniste |
| Slobodan Milošević Sllobodan Milosheviç |  Serbia | 1989 | 2000 | Diktaturë Nacionaliste |
|  Guelleh Ismaïl Omar Ismaïl Omar Guelleh |  Xhibuti | 1999 | në pushtet | Diktaturë Kushtetuese |
| Mobutu Sese Seko Mobutu Sese Seko |  Zaire | 1967 | 1997 | Diktaturë ushtarake |
| Mugabe Robert Robert Mugabe |  Zimbabve | 1980 | në pushtet | Diktaturë Kushtetuese nacionaliste |

## Shiko edhe

* Diktatura

## Referimet