# Wehrmacht

| *Wehrmacht* |
| --- |
|  *Reichskriegsflagge*, flamuri i luftës dhe flamuri detar i *Wehrmacht* (versioni 1938–1945) |
| Themeluar | 16 mars 1935 |
| Disbanded | 20 shtator 1945 |
| Degët | * Ushtria Gjermane
* Kriegsmarine
* Luftwaffe
 |
| Qendra e Bazës |  Maybach II, Wünsdorf |
| Komanda |
| Komandanti i Lartë | * Adolf Hitler (i pari)
* Karl Dönitz (i fundit)
 |
| Ministri i Luftës | Werner von Blomberg |
| Shefi i Komandës së Lartë të *Wehrmacht* | Wilhelm Keitel |
| Fuqia njerëzore |
| Ushtria mosha | 18–45 |
| Shërbimi i Detyrueshëmn | 1–2 vite |
| Arrijnë moshën ushtarake çdo vit | 700,000 (1935) |
| Personel aktiv | 18,000,000 (total served) |
| Shpenzimet |
| Buxheti | * 19 miliardë ℛℳ (1939) (€85 miliardë më 2021)
* 89 miliardë ℛℳ (1944) (€359 miliardë më 2021)
 |
| Industria |
| Furnitorë të brendshëm | * Alkett
* Auto Union
* Blohm+Voss
* BMW
* Daimler-Benz
* Focke-Wulf
* Heinkel
* Henschel & Son
* Junkers
* Krupp
* MAN SE
* Messerschmitt
* Opel
* Porsche
 |
| Furnitorë të jashtëm | * Mbretëria e Hungarisë
* Republika e Dytë Spanjolle
* Zvicra
 |
| Eksporte vjetore | 245 milion ℛℳ(1939) (€1090 milion më 2021) |
| Artikuj të ndyshëm |
| Historia | Historia e Gjermanisë gjatë Luftës së Dytë Botërore |
| Gradat | * *Heer* ranks
* *Kriegsmarine* ranks
* *Luftwaffe* ranks
 |
|

---

 Emblema e*Wehrmacht*, the *Balkenkreuz*, një version i stilizuar i Kryqit të Hekurt i parë në përmasa të ndryshme |

**Wehrmacht** (Shqiptimi gjermanisht: [ˈveːɐ̯maxt], fjalë për fjalë 'forcat mbrojtëse') ishte forcat e armatosura të bashkuara të Gjermanisë Naziste nga viti 1935 deri në vitin 1945. Ajo përbëhej nga *Heer* (ushtria), *Kriegsmarine* (marina) dhe *Luftwaffe* (forca ajrore). Emërtimi "*Wehrmacht*" zëvendësoi termin e përdorur më parë *Reichswehr* dhe ishte manifestimi i përpjekjeve të regjimit nazist për të riarmatosur Gjermaninë në një masë më të madhe sesa e lejonte Traktati i Versajës.

Pas ardhjes naziste në pushtet në vitin 1933, një nga lëvizjet më të hapura dhe më të guximshme të Adolf Hitlerit ishte krijimi i *Wehrmacht*, një forcë moderne e armatosur e aftë për sulm, duke përmbushur qëllimet afatgjata të regjimit nazist për të rifituar territorin e humbur si dhe për të fituar territore të reja. dhe dominon fqinjët e saj. Kjo kërkonte rivendosjen e rekrutimit dhe shpenzimet masive të investimeve dhe mbrojtjes në industrinë e armëve.

*Wehrmacht* formoi zemrën e fuqisë politiko-ushtarake të Gjermanisë. Në fillim të Luftës së Dytë Botërore, *Wehrmacht* përdori taktika të armëve të kombinuara (mbështetje ajrore me mbulesë të ngushtë, tanke dhe këmbësoria) me efekt shkatërrues në atë që u bë e njohur si *Blitzkrieg* (luftë rrufe). Fushatat e saj në Francë (1940), Bashkimin Sovjetik (1941) dhe Afrikën e Veriut (1941/42) konsiderohen nga historianët si akte guximi. Në të njëjtën kohë, përparimet e largëta e tendosën kapacitetin e *Wehrmacht* deri në pikën e thyerjes, duke kulmuar me humbjen e tij të parë të madhe në Betejën e Moskës (1941); nga fundi i vitit 1942, Gjermania po humbte iniciativën në të gjitha teatrot. Arti operacional gjerman nuk përputhej me aftësitë luftarake të koalicionit aleat, duke i bërë lehtësisht të dukshme dobësitë e *Wehrmacht* në strategji, doktrinë dhe logjistikë.

Duke bashkëpunuar ngushtë me *SS* dhe *Einsatzgruppen*, forcat e armatosura gjermane kryen krime të shumta lufte (megjithë mohimet e mëvonshme dhe promovimin e mitit të *Wehrmacht* të pastër). Shumica e krimeve të luftës ndodhën në Bashkimin Sovjetik, Poloni, Jugosllavi, Greqi dhe Itali, si pjesë e luftës së asgjësimit kundër Bashkimit Sovjetik, Holokaustit dhe luftës së sigurisë naziste.

Gjatë Luftës së Dytë Botërore rreth 18 milionë burra shërbyen në *Wehrmacht*. Në kohën kur lufta përfundoi në Evropë në maj 1945, forcat gjermane (të përbëra nga *Heer*, *Kriegsmarine*, *Luftwaffe*, *Waffen-SS*, *Volkssturm* dhe njësitë bashkëpunëtore të huaj) kishin humbur afërsisht 11,300,000 burra, prej të cilëve u zhdukën ose u vranë gjatë luftës. Vetëm disa nga lidershipi i lartë i *Wehrmacht* dolën në gjyq për krime lufte, pavarësisht nga provat që sugjeronin se më shumë ishin të përfshirë në veprime të paligjshme. Sipas Ian Kershaw, shumica e tre milionë ushtarëve të *Wehrmacht* që pushtuan BRSS-në morën pjesë në kryerjen e krimeve të luftës.

## Shënime

## Referime

### Citate

### Bibliografia

#### Të printuara

* Autoriteti i Kontrollit Aleat (1946a). "Enactments and Approved Papers of the Control Council and Coordinating Committee" (PDF) (në anglisht).
* Autoriteti i Kontrollit Aleat (1946b). "Enactments and Approved Papers of the Control Council and Coordinating Committee" (PDF) (në anglisht).
* Harrison, Mark (2000). *The Economics of World War II: Six Great Powers in International Comparison (Studies in Macroeconomic History)* (në anglisht). Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-78503-7. Marrë më 9 janar 2019.
* Müller, Rolf-Dieter (2016). *Hitler's Wehrmacht, 1935–1945* (në anglisht). Lexington: University Press of Kentucky. ISBN 978-0-81316-738-1.
* Overmans, Rüdiger (2004). *Deutsche militärische Verluste im Zweiten Weltkrieg* (në gjermanisht). München: Oldenbourg. ISBN 978-3-486-20028-7.
* Tooze, Adam (2006). *The Wages of Destruction: The Making and Breaking of the Nazi Economy* (në anglisht). New York: Penguin. ISBN 978-0-67003-826-8.