# Perandoria e Japonisë

| Perandoria e Japonisë* 大日本帝國
* *Dai Nippon Teikoku* ose *Dai Nihon Teikoku*
 |
| --- |
| 1868–1947 |
|
Flamuri

Emblema

 |
| **Motoja: 1868–1912: 五箇条の御誓文 *Gokajō no Goseimon* (*Betimi i Kartës* ose *Betimi në Pesë Nene*)
 |
| **Himni:** (1869–1945) "Kimigayo" (君が代)"Mbretërimi i Madhërisë së Tij Perandorake" noicon |
| Perandoria e Japonisë në kulmin e saj në vitin 1942:

* Japonia
* Kolonitë (Korea, Tajvani, Karafuto) / Mandatet
* Shtetet kukull / Protektoratet / Territoret e pushtuara
 |
| Kryeqyteti | Kioto (1868–1869) Qyteti i Tokios (1869–1943) Tokio (1943–1947) |
| Qyteti më i madh | Qyteti i Tokios (1868–1943) Tokio (1943–1947) |
| Gjuhët zyrtare | Japonisht |
| Recognised regional languages | Hokkien Mandarin tajvanez Hakka Koreanisht |
| Feja  | *De jure:* Shtet laik *De facto:* Shteti Shinto (shtet fetar) |
| Qeverisja | * Monarki absolute unitare nën Daijō-kan
* Monarki kushtetuese parlamentare unitare (1885–1931)
* Monarki kushtetuese unitare nën një juntë ushtarake Tōseiha (1931–1940)
* Monarki kushtetuese unitare nën një juntë ushtarake totalitare njëpartiake statiste Shōwa (1940–1945)
* Monarki kushtetuese unitare nën pushtimin ushtarak (1945–1947)
 |
| Perandori |   |
|  |
| • 1868–1912  | Meixhi |
| • 1912–1926  | Taishō |
| • 1926–1947  | Shōva |
|  |
| Kryeministri |   |
|  |
| • 1885–1888 (i pari)  | Itō Hirobumi |
| • 1946–1947 (i fundit)  | Shigeru Yoshida |
|  |
| Legjislatura | Dieta Perandorake |
| • Upper house | Dhoma e lartë |
| • Lower house | Dhoma e Përfaqësuesve |
| Epoka historike | Meixhi\*Taishō\*Shōva |
|  |
| • Restaurimi meixhi  | 3 janar 1868 |
| • Kushtetuta meixhi  | 11 shkurt 1889 |
| • Lufta e Parë Sino-Japoneze  | 25 korrik 1894 |
| • Lufta Ruso-Japoneze  | 8 shkurt 1904 |
| • Lufta e Parë Botërore  | 23 gusht 1914 |
| • Incidenti Mukden  | 18 shtator 1931 |
| • Lufta e Dytë Sino-Japoneze | 7 korrik 1937 |
| • Lufta e Dytë Botërore  | 7 dhjetor 1941 |
| • Dorëzimi i Japonisë  | 2 shtator 1945 |
| • Rindërtuar  | 3 maj 1947 |
|  |
| Sipërfaqja |
| 1938 | 1,984,000 km2 (766,000 sq mi) |
| 1942 | 7,400,000 km2 (2,900,000 sq mi) |
| Popullsia |
|  |
| • 1920  | 77,700,000a |
| • 1940  | 105,200,000b |
|  |
| Valuta | Jeni japonez, Jeni korean, Jeni tajvanez, Monedha ushtarake japoneze |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Paraprirë nga** | **Pasuar nga** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Shogunati Tokugawa |
|  | Republika Ezo |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| [[Japonia e pushtuar]] |  |

 |

 |
| 1. 56.0 milionë jetonin në arkipelagun japonez.
2. 73.1 milionë jetonin në arkipelagun japonez.
 |

**Perandoria e Japonisë** (Japonisht: 大日本帝国, *Dai Nippon Teikoku*) ishte një shtet-komb historik dhe një fuqi e madhe që ekzistoi nga Restaurimi meixhi në vitin 1868, deri në miratimin e kushtetutës së pas Luftës së Dytë Botërore në vitin 1947 dhe formimin pasues të Japonisë moderne. Përfshiu arkipelagun japonez dhe disa koloni, protektorate, mandate dhe territore të tjera.

Japonia iu nënshtrua një periudhe të madhe industrializimi dhe militarizimi pas Restaurimit Meixhi, duke realizuar modernizimin më të shpejtë të çdo vendi deri më sot. Të gjitha këto aspekte kontribuan në shfaqjen e Japonisë si një fuqi e madhe dhe në krijimin e një perandorie koloniale pas Luftës së Parë Sino-Japoneze, Rebelimit të Boksierëve, Luftës Ruso-Japoneze dhe Luftës së Parë Botërore. Trazirat ekonomike dhe politike në vitet 1920, duke përfshirë Depresionin e Madh, çuan në ngritjen e militarizmit, nacionalizmit dhe totalitarizmit, duke kulmuar përfundimisht në anëtarësimin e Japonisë në aleancën e Boshtit dhe në pushtimin e një pjese të madhe të Azi-Paqësorit gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Forcat e armatosura të Japonisë fillimisht arritën suksese të mëdha ushtarake gjatë Luftës së Dytë Sino-Japoneze (1937–1945) dhe Luftës së Paqësorit. Sidoqoftë, duke filluar nga viti 1942, veçanërisht pas Betejës së Miduejit dhe fushatës së Guadalcanal-it, Japonia u detyrua të miratojë një qëndrim mbrojtës dhe fushata amerikane e "kërcimit nga ishulli në ishull" do të thoshte që Japonia po humbte ngadalë të gjithë territorin që kishte fituar. Përfundimisht, amerikanët do të pushtonin ishujt e Ivo Xhimës dhe Okinavës, duke lënë territorin kryesor japonez plotësisht të pambrojtur. Forcat amerikane kishin planifikuar një pushtim kryesor, por Japonia u dorëzua pas bombardimeve atomike në Hiroshima dhe Nagasaki dhe deklaratës pothuajse të njëkohshme të luftës nga sovjetikët më 9 gusht 1945, si dhe pushtimit pasues të Mançurisë dhe territoreve të tjera. Në vitin 1947, me përfshirjen amerikane, u miratua një kushtetutë e re, e cila i dha fund zyrtarisht Perandorisë së Japonisë dhe Ushtria Perandorake e Japonisë u zëvendësua me Forcat e Vetëmbrojtjes së Japonisë. Pushtimi dhe rindërtimi vazhduan deri në vitin 1952, duke formuar monarkinë aktuale kushtetuese të njohur si Japonia.

Perandoria e Japonisë pati tre perandorë, megjithëse ajo mori fund pjesërisht gjatë mbretërimit të perandorit Shōva. Perandorëve u jepeshin emra pas vdekjes dhe ata janë si më poshtë: Meixhi, Taishō dhe Shōva.

## Shiko edhe

* Periudha Meixhi
* Restaurimi meixhi
* Perandori Meixhi
* Shtëpia Perandorake e Japonisë
* Regalia Perandorake e Japonisë
* Sistemi shtetëror në Japoni
* Periudha Reiva
* Shogunati Tokugava
* Periudha Edo
* Periudha Sengoku
* Periudha Heian
* Periudha Kamakura
* Periudha Jamato
* Periudha Kofun
* Periudha Asuka
* Historia e Japonisë

## Shënime

## Referime