# Gjuhët helenike

| Gjuhët helenike |
| --- |
| Native to | Greqia, Qipro, Italia, Anadolli dhe rajoni te Deti i Zi |
| Language family | Default* **Gjuhët helenike**
 |
| Language codes |
| ISO 639-3 | – |

**Gjuhët helenike** është dega e familjes gjuhësore indo-evropiane, anëtari kryesor i së cilës është greqishtja. Në shumicën e klasifikimeve, helenishtja përbëhet vetëm nga greqishtja, por disa gjuhëtarë përdorin termin helenik për t'iu referuar një grupi të përbërë nga greqisht dhe varietete të tjera që mendohet se janë të lidhura, por mjaft të ndryshme për të qenë gjuhë të ndara, qoftë midis gjuhëve fqinje ose midis varieteteve moderne të greqishtes.

## Greqishtja dhe maqedonishtja e lashtë

Një familje nën emrin "helenike" është sugjeruar të grupojë së bashku greqishten dhe gjuhën e lashtë maqedonase, e cila është vërtetuar mezi dhe shkalla e lidhjes së të cilës nuk është e njohur mirë. Sugjerimi i një grupi "helenik" me dy degë, në këtë kontekst, përfaqëson idenë se maqedonishtja nuk ishte thjesht një dialekt brenda greqishtes, por një "gjuhë vëllazërore" jashtë grupit të varieteteve greke. Qasje të tjera përfshijnë maqedonishten si një dialekt të gjuhës greke ose si një gjuhë pa klasifikim paleo-ballkanike.

## Gjuhët moderne helene

Për më tepër, disa gjuhëtarë përdorin termin "helen" për t'iu referuar greqishtes moderne në një kuptim të ngushtë së bashku me disa lloje të tjera moderne divergjente që konsiderohen gjuhë të ndara në bazë të mungesës së kuptueshmërisë reciproke. Statusi i veçantë i gjuhës paraqitet më shpesh për cakonishten, e cila mendohet të jetë unikisht një pasardhëse e dorishtes sesa i Greqisë Atike, i ndjekur nga pontikishtja dhe greqishtja kapadokiane e Anadollit. Varietetet Griko ose Italiot të Italisë së Jugut gjithashtu nuk janë lehtësisht të kuptueshme për folësit e Greqishtes standarde. Statusi i veçantë ndonjëherë argumentohet edhe për qipriotishten, megjithëse kjo nuk justifikohet aq lehtë. Në të kundërt, evanishtja (greqishtja hebreje) është reciprokisht e kuptueshme me greqishten standarde, por ndonjëherë konsiderohet gjuhë e veçantë për arsye etnike dhe kulturore. Gjuhësia greke tradicionalisht i trajton të gjitha këto si dialekte të një gjuhe të vetme.

## Pema e gjuhës

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Helenike  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Greqishtja  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Ionike–Attic  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Greqishtja standarde moderne |
|  |
|  |
Yevanic |
|  |
|  |
Greqishtja qipriote |
|  |

 |
|  |
|  |
Greqishtja kapadokiane |
|  |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Pontic |
|  |
|  |
Crimean Greek (Mariupolitan) |
|  |

 |
|  |
|  |
Romano-Greek (a mixed language) |
|  |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Italiot Greek  |
Griko (Doric-influenced) |
|  |
|  |
Calabrian Greek |
|  |

 |
|  |

 |
|  |
|  |
Aeolic † |
|  |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Arcadocypriot †; related to Mycenaean?) |
|  |
|  |
Pamphylian † |
|  |

 |
|  |
|  |
Mycenaean † |
|  |
|  Doric  |
Tsakonian (Doric-influenced Koine?; critically endangered) |
|  |

 |
|  |
|  |
(?) Ancient Macedonian † |
|  |

 |
|  |

## Klasifikimi

Helenishtja përbën një degë të familjes gjuhësore indo-evropiane. Gjuhët e lashta që mund të kenë qenë më të lidhura me të, maqedonishtja e lashtë, (ose një dialekt i lashtë grek ose një gjuhë e veçantë helene) dhe frigjishtja, nuk janë të dokumentuara mjaft mirë për të lejuar një krahasim të hollësishëm. Midis degëve indo-evropiane me pasardhës të gjallë, shpesh greqishtja argumentohet të ketë lidhje më të afërta gjenetike me gjuhët armene (shih gjithashtu grako-armene) dhe indo-iraniane (shih grako-ariane).

## Referime