Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Almanaku

**Almanaku** në fillim ishte shprehje për të treguar një lloj tablo të përdorur në orient për të vizatuar e shënuar mbi të dhënat e përdorura astronomike. Aty nga shekulli i 13-të, në Evropë, për gjëra të ngjajshme ka filluar të përdoret tabloja "kalendari". Në to, përpos të dhënave të thjeshta jepeshin edhe të dhëna më të thella si dhe elemente argëtuese. Kështu filluan të krijohen kalendare të veçanta për tema të ndryshme si b.f për teatër apo letërsi.
# Biblioteka Kombëtare e Greqisë

**Biblioteka Kombëtare** e Greqisë (Greqisht: Εθνική Βιβλιοθήκη) ndodhet pranë qendrës së Athinës. Është projektuar nga arkitekti danez Theophil Freiherr von Hansen, si pjesë e Trilogjisë së tij të ndërtesave neoklasike, përfshirë Akademinë e Athinës dhe ndërtesën origjinale të Universitetit të Athinës. Ajo u themelua nga Ioannis Kapodistrias.

## Histori

Ideja fillestare për krijimin e një Biblioteke Kombëtare ishte nga adhuruesi i kulturës Greke Johann Jakob Mayer, në një artikull të gushtit 1824 të gazetës së tij Ellinika Chronika, botuar në Missolonghi, ku Mayer dhe Lord Byron kishin promovuar pavarësinë e Greqisë. Ideja e Mayer u zbatua në 1829 nga qeveria e re greke e Ioannis Kapodistrias,të cilët grupuan së bashku Bibliotekën Kombëtare me institucione të tjera intelektuale, siç janë shkollat, muzetë kombëtare dhe shtypshkronjat. Të gjitha këto u vendosën në një ndërtesë (e cila më pas u përdor si një jetimore) në ishullin Aegina dhe u mbikëqyrur nga Andreas Moustoxydis, i cili në këtë mënyrë u bë kryetar i komitetit të jetimores, drejtor i Muzeut Arkeologjik Kombëtar të Athinës dhe drejtor i Shkollës Kombëtare.
Në fund të vitit 1830, biblioteka, të cilën Moustoxydis e quajti Biblioteka Kombëtare, kishte 1.018 vëllime librash të shtypur, të cilat ishin mbledhur nga grekët dhe adhuruesit e kulturës Greke. Në vitin 1834, Biblioteka u zhvendos në Athinë, kryeqytetin e ri, dhe fillimisht ishte vendosur përkohësisht në tualetin publik në Agorën Romake të Athinës dhe më pas në Kishën e Shën Eleftherit.
Koleksioni u rrit me shpejtësi. Përveç blerjes së librave nga bibliotekat private, të mbikqyrura nga Dimitris Postolakas (1,995 vëllime), Biblioteka pranoi shumë donacione të mëdha të librave, si atë nga Christoforos dhe Konstantinos Sakellarios (5,400 vëllime) dhe atë nga Markos Renieris (3,401 vëllime).

Në vitin 1842, Biblioteka Publike u bashkua me bibliotekën e Universitetit të Athinës (15,000 vëllime) dhe u vendos bashkë me koleksionin e monedhës në ndërtesën e re të Universitetit Otto. Drejtori i parë (atëherë i quajtur "presidenti") i institucionit të sapo zgjeruar,ishte Georgios Kozakis-Typaldosi cili e ruajti punën deri në vitin 1863. Në këtë kohë, Biblioteka u pasurua me donacione të rëndësishme dhe me libra të gjuhëve të huaja nga e gjithë Evropa. Me kartën mbretërore të vitit 1866, të dy bibliotekat u bashkuan dhe u administruan si "Biblioteka Kombëtare e Greqisë",drejtori i saj ishte Michael Deffner.

Më 16 mars 1888 u vendos guri themeltar për një ndërtesë të re mermeri neoklasike. Ndërtesa u financua nga tre vëllezër të Kefallonisë të diasporës, Panagis, Marinos dhe Andreas Vallianos. U projektua nga Baroni Theophil von Hansen dhe ndërtimi i tij u mbikëqyrur nga Ernst Ziller. Biblioteka mbeti në ndërtesën e vjetër të Universitetit deri në vitin 1903, kur u zhvendos në ndërtesën e re të Vallianos, e cila ende përmban pjesërisht Bibliotekën përveç dy ndërtesave të tjera, në Agia Paraskevi dhe Nea Halkidona.

### Përmbatje

Biblioteka ka 4,500 dorëshkrime greke e cila është një nga koleksionet më të mëdha të skenarëve grekë.

## Referime
# Efekti tunel

**Efekti Tunel** i referohet tiparit që ka një objekt kuantik të kalojë një pengesë të potencialit , edhe në qoftë se energjia e tij është më pak se minimumi i energjisë së kërkuar për të kaluar këtë pengesë. Ajo është në fakt kuantik, e cila nuk mund të shpjegohet nga mekanika klasike.
Për një grimcë të tillë ,funksioni i valës, katrori i modulit i të cilit përfaqëson probabilitetin e densitetit të pranisë, nuk anulohët në nivelin e pengesës, por zbehet në brendësi të barrierës, pothuajse në mënyrë eksponenciale për një pengesë mjaft të gjerë. Nëse, në dalje të pengesë së potencialit, grimca ka një probabilitet të pranisë jo-zero, ajo mund të kalojë këtë barrierë. Ky probabilitet varet nga format e arritshme nga të dy anët e pengesës si dhe zgjerimi hapësinor i pengesës.
# Heliocentrizmi

Ilustrimi i Andreas Cellarius i sistemit Kopernikan, nga Harmonia Macrocosmica.
**Heliocentrizmi** (i njohur edhe si **modeli heliocentrik**) është një model astronomik i zëvendësuar në të cilin Toka dhe planetët rrotullohen rreth Diellit në qendër të universit. Historikisht, heliocentrizmi ishte kundër gjeocentrizmit, i cili e vendoste Tokën në qendër. Nocioni që Toka rrotullohet rreth Diellit ishte propozuar që në shekullin e 3-të para Krishtit nga Aristarku i Samosit, i cili ishte ndikuar nga një koncept i paraqitur nga Filolau i Krotonit (rreth 470 - 385 para Krishtit). Në shekullin e 5-të para Krishtit, filozofët grekë Filolau dhe Hiceta kishin mendimin në raste të ndryshme se Toka ishte sferike dhe rrotullohej rreth një zjarri qendror "mistik", dhe se ky zjarr rregullonte universin. Megjithatë, në Evropën mesjetare, heliocentrizmi i Aristarkut tërhoqi pak vëmendje - ndoshta për shkak të humbjes së veprave shkencore të periudhës helenistike.

Vetëm në shekullin e 16-të u paraqit një model matematik i një sistemi heliocentrik nga matematikani, astronomi dhe kleriku katolik i Rilindjes, Nikola Koperniku, duke çuar në Revolucionin Kopernikan. Në vitin 1576, Thomas Digges publikoi një sistem të modifikuar Kopernikan. Modifikimet e tij janë afër vëzhgimeve moderne. Në shekullin pasardhës, Johannes Kepler prezantoi orbitat eliptike dhe Galileo Galilei paraqiti vëzhgime mbështetëse të bëra duke përdorur një teleskop.

Me vëzhgimet e William Herschel, Friedrich Bessel dhe astronomëve të tjerë, u kuptua se Dielli, ndërsa ishte afër qendrës së barikës së Sistemit Diellor, nuk ishte në qendër të universit. Astronomia moderne nuk dallon asnjë qendër.

## Shiko edhe

## Referime
# MediaTek

MediaTek Inc.|  |
| Native name | 聯發科技 |
| Company type | Public |
| Traded as | Stampa:TSE |
| Industry | * Semiconductors
* GPUs
* Graphics cards
* Consumer electronics
* Computer hardware
 |
| Founded | 28 maj 1997 (1997-05-28) |
| Headquarters | Hsinchu, Taiwan |
| Area served | Worldwide |
| Key people | * Ming-Kai Tsai (chairman)
* Ching-Jiang Hsieh (vice chairman)
* Rick Tsai (CEO)
* Joe Chen (president)
 |
| Products | Central processing units Graphics processing unit Chipsets Microprocessors Systems-on-chip (SoCs) Motherboard chipsets Network interface controllers Digital signal processors Digital light processors Integrated circuits Embedded processors Drivers |
| Production output | 1.5 billion devices per year (2018) and 14% market-share of global smartphone sales (Q3 2017) |
| Revenue |  NT$530.59 billion (2024) |
| Operating income |  NT$102.41 billion (2024) |
| Net income |  NT$107.14 billion (2024) |
| Total assets |  NT$697.87 billion (2024) |
| Total equity |  NT$405.06 billion (2024) |
| Number of employees | 22,546 (As of Feb 28, 2025) |
| Subsidiaries | * Airoha Technology Corp.
* EcoNet Wireless
* Gaintech Co.
* ILI Technology Corp.
* MStar Semiconductor
* Nephos Inc.
* Ralink Technology, Corp.
* Richtek Technology
 |
| Website | mediatek.com |

**MediaTek Inc.** (kinezisht: 聯發科技股份有限公司; pinyin: Liánfā Kējì Gǔfèn Yǒuxiàn Gōngsī), ndonjëherë shkurtuar në mënyrë informale si **MTK**, është një kompani gjysmëpërçuese pa fabulë nga Tajvani që projekton dhe tregton një gamë produktesh gjysmëpërçuese, duke ofruar çipa për komunikime pa tel, televizion me definicion të lartë, pajisje mobile dore si telefona inteligjentë dhe kompjutera tabletë, sisteme navigimi, produkte multimediale për konsumatorët dhe shërbime të linjës dixhitale të pajtimtarëve, si dhe disqe optike.

E themeluar në vitin 1997 dhe me seli në Hsinchu, kompania ka 41 zyra në të gjithë botën dhe ishte projektuesi i tretë më i madh i çipave pa fabulë në të gjithë botën në vitin 2016. Kompania gjithashtu u ofron klientëve të saj dizajne referimi. MediaTek u bë shitësi më i madh i çipave për telefona inteligjentë me 31% të pjesës së tregut në tremujorin e tretë të vitit 2020. Kjo u ndihmua nga performanca e saj e fortë në rajone të tilla si Kina dhe India.

## Shiko edhe

* HiSilicon

## Referime
# Optika kuantike

**Optika Kuantike** është një fushe kerkimi në fizikë e cila merret me aplikimin e mekanikës kuantike në fenomene që perfshijnë dritën dhe bashkëveprimin e saj me lëndën.

## Historia e optikës kuantike

Drita përbëhet nga grimca të quajtura fotone. Optika kuantike është studimi i natyrës dhe efekteve të dritës si fotone te kuantizuara.

## Konceptet themelore të optikës kuantike

## Referimet

* L. Mandel, E. Wolf *Koherenca optike dhe optika kuantike*  (Cambridge 1995)
* D. F. Walls and G. J. Milburn *Optika kuantike* (Springer 1994)
* C. W. Gardiner and Peter Zoller, *Zhurma kuantike*, (Springer 2004).
* M. O. Scully and M. Zubairy *Optika Kuantike* (Cambridge 1997)